Giáo trình Thực tập qua ban nguội - Vũ Thị Hạnh (Sở GD&ĐT Hà Nội)

Giáo trình nghiên cứu thực tập qua ban nguội, trình bày lý thuyết rõ ràng, minh họa ví dụ thực tế, phù hợp sinh viên ., phục vụ nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Trường đại học

Trường Đại Học Kỹ Thuật

Chuyên ngành

Công Nghệ Thông Tin

Người đăng

Ẩn danh

Thể loại

Giáo Trình

2023

61
1
0

Phí lưu trữ

30 Point

Tóm tắt

I. Tổng quan giáo trình thực tập qua ban nguội cho người mới

Giáo trình thực tập qua ban nguội là tài liệu nền tảng cho học sinh, sinh viên ngành cơ khí. Nó trang bị những kiến thức và kỹ năng cơ bản nhất của nghề nguội, một trong những lĩnh vực cốt lõi của gia công cơ khí. Môn học này thường được bố trí vào giai đoạn đầu của chương trình đào tạo, đóng vai trò hỗ trợ thiết yếu cho các môn học chuyên môn và quá trình thực hành chuyên ngành sau này. Mục đích chính của giáo trình là hình thành các thao tác cơ bản, từ việc sử dụng dụng cụ đo kiểm đến thực hiện các nguyên công gia công vật liệu. Việc nắm vững nội dung trong giáo trình thực tập qua ban nguội không chỉ giúp người học tạo ra các sản phẩm đạt yêu cầu kỹ thuật mà còn xây dựng tư duy kỹ thuật, tính cẩn thận và tác phong công nghiệp. Các bài học được thiết kế có hệ thống, đi từ lý thuyết cơ bản đến hướng dẫn thực hành chi tiết. Cấu trúc này đảm bảo người học hiểu rõ nguyên lý trước khi bắt tay vào thực hiện, giúp quá trình tiếp thu diễn ra hiệu quả và chủ động. Theo tài liệu gốc, cuốn sách này được biên soạn để "học sinh có thể đọc các phần hướng dẫn thực hiện các bước công việc mà không cần giáo viên hướng dẫn giải thích thêm". Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tự học và phát triển khả năng độc lập trong quá trình rèn luyện kỹ năng nghề. Hoàn thành chương trình học, người học phải đạt được các yêu cầu cụ thể như: thực hiện đúng nội quy an toàn, sử dụng thành thạo các dụng cụ đo, và thực hiện đúng các thao tác cơ bản như vạch dấu, cưa, đục, dũa, khoan và cắt ren. Đây là những kỹ năng không thể thiếu đối với bất kỳ kỹ thuật viên cơ khí nào, là tiền đề cho việc tiếp cận các công nghệ gia công phức tạp hơn.

1.1. Vị trí và mục đích của môn học thực hành nghề nguội

Môn học thực tập qua ban nguội là một học phần thực hành cơ sở của ngành sửa chữa và khai thác thiết bị cơ khí. Nó được xem là môn học nhập môn, giúp sinh viên làm quen với môi trường làm việc thực tế tại xưởng và có kiến thức nền tảng về nghề nguội. Mục đích chính là trang bị kiến thức cơ bản về chuyên môn và hình thành các thao tác cơ bản của nghề. Cụ thể, môn học nhằm giúp người học: hiểu rõ công dụng, cấu tạo và cách sử dụng các dụng cụ cầm tay; nắm vững các phương pháp gia công đơn giản như tạo hình, cắt gọt vật liệu mà không phát sinh nhiệt (gia công nguội). Theo tài liệu, môn học này có tính chất "hỗ trợ cho các môn học chuyên môn và hỗ trợ tay nghề cho quá trình thực hành các chuyên ngành cơ khí". Điều này khẳng định vai trò cầu nối giữa lý thuyết kỹ thuật cơ sở và thực hành chuyên sâu, tạo ra một nền móng vững chắc cho sự phát triển chuyên môn sau này.

1.2. Các yêu cầu cốt lõi khi tham gia thực tập cơ khí

Để hoàn thành tốt môn học, người học cần đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt về cả kiến thức, kỹ năng và thái độ. Yêu cầu hàng đầu là phải thực hiện đúng nội quy an toàn xưởng nguội, bao gồm việc trang bị đầy đủ bảo hộ lao động và tuân thủ tuyệt đối chỉ dẫn của người hướng dẫn. Về kỹ năng, người học phải sử dụng thành thạo các dụng cụ đo kiểm như thước cặp, thước kiểm phẳng, và ke góc 90 độ để đảm bảo độ chính xác của sản phẩm. Bên cạnh đó, phải thực hiện đúng các thao tác cơ bản của nghề nguội như vạch dấu, cưa, đục, và dũa kim loại theo đúng quy trình kỹ thuật. Cuối cùng, một yêu cầu quan trọng khác là khả năng tổ chức nơi làm việc một cách khoa học và đảm bảo an toàn lao động trong suốt quá trình thực tập. Đây là những tiêu chuẩn cơ bản để đánh giá năng lực của một kỹ thuật viên tương lai.

II. Hướng dẫn an toàn xưởng nguội và tổ chức nơi làm việc

An toàn lao động là nguyên tắc tối cao trong bất kỳ môi trường sản xuất cơ khí nào, và xưởng thực tập nguội cũng không ngoại lệ. Giáo trình thực tập qua ban nguội dành riêng một phần quan trọng để trang bị cho người học những kiến thức về nội quy và các biện pháp đảm bảo an toàn. Mục đích là xây dựng ý thức tự bảo vệ bản thân và những người xung quanh, đồng thời hình thành thói quen làm việc có kỷ luật. Người học phải chấp hành nghiêm chỉnh các quy định như mặc đầy đủ trang bị bảo hộ lao động, không tự ý sử dụng thiết bị khi chưa được phép, và đứng đúng vị trí đã được phân công. Một trong những nguyên tắc cơ bản được nhấn mạnh là: "Không được vận hành máy khi chưa biết nguyên lý hoạt động của máy, biết dừng máy nhanh khi có sự cố xảy ra". Điều này cho thấy việc am hiểu thiết bị là điều kiện tiên quyết trước khi thao tác. Bên cạnh các quy định an toàn, việc tổ chức nơi làm việc một cách khoa học cũng là một kỹ năng quan trọng. Một không gian làm việc gọn gàng, ngăn nắp không chỉ giúp tăng năng suất mà còn giảm thiểu nguy cơ tai nạn. Giáo trình hướng dẫn chi tiết cách sắp xếp dụng cụ và phôi liệu trên bàn nguội theo các quy tắc cụ thể: dụng cụ dùng tay trái đặt bên trái, dụng cụ hay dùng để gần, và dụng cụ đo kiểm phải được bảo quản trong hộp. Việc tuân thủ quy trình làm việc từ khâu chuẩn bị, trong khi làm việc và sau khi kết thúc ca thực tập (vệ sinh dụng cụ, lau chùi thiết bị, dọn dẹp nơi làm việc) thể hiện tác phong chuyên nghiệp và ý thức trách nhiệm của một người thợ kỹ thuật.

2.1. Nội quy an toàn lao động bắt buộc trong xưởng thực tập

Nội quy an toàn xưởng nguội là những quy định bắt buộc mà mọi cá nhân phải tuân thủ khi vào xưởng. Các quy định này bao gồm: mặc đầy đủ trang bị bảo hộ (quần áo, giày, kính); có tinh thần trách nhiệm về an toàn cho bản thân và mọi người; không được tự ý sử dụng máy móc khi chưa có sự cho phép của giáo viên hướng dẫn. Người thực tập phải đứng đúng vị trí được phân công và có trách nhiệm bảo quản thiết bị, dụng cụ. Trước khi vận hành bất kỳ máy nào, phải kiểm tra kỹ các thiết bị an toàn và đảm bảo nơi làm việc ngăn nắp. Việc hiểu rõ nguyên lý hoạt động và cách dừng máy khẩn cấp là yêu cầu không thể bỏ qua. Những quy định này được thiết lập để phòng ngừa tối đa các rủi ro và tai nạn lao động có thể xảy ra trong môi trường tiềm ẩn nhiều nguy hiểm như xưởng cơ khí.

2.2. Phương pháp sắp xếp khoa học dụng cụ của thợ nguội

Việc tổ chức nơi làm việc khoa học là một yếu tố phản ánh tính chuyên nghiệp và ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả công việc. Trước khi làm việc, cần kiểm tra vị trí, đọc bản vẽ, và chuẩn bị đầy đủ dụng cụ, phôi liệu. Dụng cụ được sắp xếp trên bàn nguội theo quy tắc: dụng cụ dùng tay phải đặt bên phải, tay trái đặt bên trái; dụng cụ thường xuyên sử dụng được đặt ở vị trí thuận tiện nhất. Trong khi làm việc, chỉ để các dụng cụ cần thiết trên bàn, sau khi dùng xong phải đặt lại đúng nơi quy định, tránh để dụng cụ thành đống lộn xộn. Sau khi làm việc, tất cả dụng cụ phải được lau chùi sạch sẽ, bôi dầu mỡ bảo quản và cất vào đúng vị trí. Bàn nguội, ê tô và sàn xưởng cũng phải được vệ sinh sạch sẽ. Việc duy trì thói quen này giúp bảo quản dụng cụ tốt hơn và đảm bảo an toàn cho ca làm việc tiếp theo.

III. Bí quyết sử dụng dụng cụ đo kiểm và kỹ thuật vạch dấu

Độ chính xác là linh hồn của ngành cơ khí. Để tạo ra một chi tiết đúng kích thước, hai nguyên công đầu tiên và quan trọng nhất là đo kiểm và vạch dấu. Giáo trình thực tập qua ban nguội cung cấp những hướng dẫn chi tiết về cách sử dụng các dụng cụ đo kiểm cơ bản và thực hiện kỹ thuật vạch dấu. Việc đo lường chính xác giúp xác định kích thước hiện hữu của phôi, trong khi vạch dấu là quá trình vẽ, kẻ các đường nét, hình dạng của chi tiết cần gia công lên bề mặt phôi. Đây là bước chuẩn bị quan trọng, định hướng cho các nguyên công tiếp theo như cưa, đục, dũa. Các dụng cụ đo cơ bản được giới thiệu bao gồm thước cặp, thước kiểm phẳng và thước kiểm góc 90 độ. Người học cần nắm vững cấu tạo, nguyên tắc sử dụng và cách đọc trị số trên từng loại dụng cụ. Ví dụ, với thước cặp, phải biết cách đo kích thước ngoài, kích thước lỗ và chiều sâu một cách chính xác. Đối với kỹ thuật vạch dấu, đây là một công đoạn đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiến thức về vẽ kỹ thuật. Có hai phương pháp chính là vạch dấu mặt phẳng và vạch dấu khối. Quy trình vạch dấu chuẩn bao gồm các bước: đọc bản vẽ, kiểm tra phôi, chọn chuẩn, làm sạch và bôi bột màu lên bề mặt, lập trình tự vạch và cuối cùng là đóng chấm dấu để các đường vạch không bị mờ đi trong quá trình gia công. Việc nắm vững các kỹ thuật này là nền tảng để đảm bảo sản phẩm cuối cùng đạt yêu cầu thiết kế.

3.1. Cách dùng thước cặp thước phẳng và ke góc 90 độ

Sử dụng thành thạo các dụng cụ đo là kỹ năng cơ bản của người thợ nguội. Thước cặp là dụng cụ đo chính xác dùng để đo kích thước ngoài, trong và chiều sâu. Trước khi đo, cần kiểm tra độ chính xác của thước bằng cách cho hai mỏ đo khép kín, vạch "0" của du xích phải trùng với vạch "0" của thước chính. Khi đo, không dùng lực ép quá mạnh và hạn chế lấy thước ra khỏi chi tiết rồi mới đọc. Thước kiểm phẳng dùng để kiểm tra độ phẳng của bề mặt theo phương pháp khe sáng. Người đo đặt cạnh đo của thước tiếp xúc với bề mặt và quan sát khe sáng dưới nguồn sáng. Ke góc 90° dùng để kiểm tra độ vuông góc, cũng dựa trên phương pháp khe sáng. Thao tác đúng kỹ thuật và bảo quản cẩn thận các dụng cụ này là yếu tố quyết định đến độ chính xác của sản phẩm gia công.

3.2. Quy trình vạch dấu trên mặt phẳng và trên phôi khối

Vạch dấu là nguyên công cần thiết để vẽ hình dáng, kích thước chi tiết lên phôi. Quy trình vạch dấu phải tuân theo một thứ tự nghiêm ngặt. Đầu tiên, cần đọc kỹ bản vẽ và kiểm tra lượng dư của phôi. Sau đó, chọn một bề mặt hoặc đường tâm làm chuẩn. Bề mặt cần vạch dấu được làm sạch và quét một lớp bột màu để đường vạch được rõ nét. Tiếp theo, sử dụng các dụng cụ như thước đứng, mũi vạch, compa vạch dấu để dựng hình theo kích thước bản vẽ. Cuối cùng, dùng búa và chấm dấu để đóng các dấu nhỏ dọc theo các đường đã vạch. Thao tác này giúp các đường vạch không bị mất trong quá trình gia công. Đối với vạch dấu khối, việc chọn chuẩn và xác định trình tự vạch trên các mặt phẳng khác nhau là cực kỳ quan trọng để đảm bảo vị trí tương quan giữa các bề mặt.

IV. Phương pháp gia công cưa và đục kim loại đúng kỹ thuật

Sau khi đã hoàn tất các bước chuẩn bị và vạch dấu, quá trình gia công thô để loại bỏ lượng dư vật liệu bắt đầu. Cưa và đục là hai nguyên công cơ bản trong gia công nguội được trình bày trong giáo trình thực tập qua ban nguội. Cưa kim loại là quá trình phân chia phôi thành nhiều phần hoặc cắt bỏ lượng dư theo đường vạch dấu bằng cưa tay. Để cưa hiệu quả, người học cần nắm vững cấu tạo của cưa tay, cách chọn và lắp lưỡi cưa phù hợp với từng loại vật liệu. Kỹ thuật cưa đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa hai tay và tư thế đứng vững chắc. Hành trình đẩy cưa tới là quá trình cắt gọt, cần lực đẩy ổn định và chậm. Hành trình kéo về không cắt gọt nên có thể kéo nhanh hơn. Việc duy trì lưỡi cưa luôn nằm ngang và sử dụng gần hết chiều dài lưỡi cưa sẽ giúp đường cắt thẳng và hiệu quả. Trong khi đó, đục kim loại là nguyên công dùng đục và búa để bóc đi một lớp kim loại thừa, thường áp dụng để phá bỏ lượng dư lớn, đục rãnh hoặc xử lý bavia trên phôi đúc, rèn. Kỹ thuật đục đòi hỏi sự kết hợp khéo léo giữa tay cầm đục và tay cầm búa. Người thợ phải biết cách mài góc lưỡi đục phù hợp với vật liệu, duy trì góc nghiêng của đục so với mặt phẳng gia công một cách ổn định và thực hiện các cú đánh búa chính xác vào trọng tâm đầu đục. Việc nắm vững cả hai kỹ thuật này giúp người học xử lý phôi thô một cách nhanh chóng và hiệu quả, chuẩn bị cho các nguyên công gia công tinh sau đó.

4.1. Kỹ thuật cưa kim loại Từ lắp lưỡi cưa đến thao tác

Kỹ thuật cưa kim loại bao gồm nhiều bước. Đầu tiên là chọn lưỡi cưa có bước răng phù hợp với độ cứng và chiều dày vật liệu. Lắp lưỡi cưa vào khung sao cho răng cưa hướng về phía trước, độ căng của lưỡi phải vừa đủ, không quá chùng cũng không quá căng. Khi gá kẹp phôi lên ê tô, đường vạch dấu cần cưa nên cách mép hàm kẹp khoảng 25-30mm. Tư thế đứng cưa phải vững, chân trái bước lên trước. Cách cầm cưa: tay phải nắm cán cưa, tay trái giữ phần đầu khung cưa. Quá trình cưa đòi hỏi đẩy và kéo cưa thẳng hướng, nhịp nhàng với tốc độ khoảng 30-40 hành trình/phút. Khi cưa gần đứt, cần giảm lực ấn và dùng tay đỡ phôi để tránh gãy lưỡi cưa hoặc làm hỏng sản phẩm.

4.2. Hướng dẫn kỹ thuật đục kim loại cơ bản và mài đục

Kỹ thuật đục kim loại yêu cầu sự chính xác và sức mạnh. Trước khi đục, cần mài đục đúng kỹ thuật. Góc sắc (β) của lưỡi đục phụ thuộc vào vật liệu gia công, ví dụ đục thép mềm góc β là 60°, đục gang và thép cứng là 70°. Khi đục, tay trái cầm thân đục, tay phải cầm búa. Tư thế đứng phải vững chãi. Quá trình đục bắt đầu bằng việc đặt lưỡi đục vào phôi và đánh búa nhẹ để tạo vết. Sau đó, nâng thân đục lên một góc khoảng 30-35° so với bề mặt gia công và đánh búa mạnh hơn. Lực đánh búa và góc nâng đục phải được duy trì ổn định để đảm bảo lớp phoi được cắt liên tục và bề mặt đục tương đối phẳng. Kỹ thuật đánh búa đúng trọng tâm đầu đục là rất quan trọng để tránh làm văng đục hoặc gây tai nạn.

V. Cách dũa kim loại để đạt độ phẳng và độ chính xác cao

Dũa là một trong những nguyên công tinh quan trọng và phổ biến nhất trong nghề nguội, được mô tả chi tiết trong giáo trình thực tập qua ban nguội. Dũa kim loại là quá trình gia công nguội nhằm bóc đi một lớp lượng dư mỏng trên bề mặt để tạo ra hình dáng, kích thước và độ nhám bề mặt theo yêu cầu kỹ thuật. So với các phương pháp gia công thô như đục, dũa có thể đạt độ chính xác về kích thước lên đến 0,05mm và độ nhám bề mặt tốt hơn (Rz40 - Rz160). Để thực hiện kỹ thuật dũa hiệu quả, người học cần biết cách phân loại và lựa chọn dũa phù hợp. Dũa được phân loại theo hình dáng (dẹt, vuông, tròn, tam giác, bán nguyệt) và theo độ mịn của răng (dũa thô, dũa bán tinh, dũa tinh). Kỹ thuật dũa đòi hỏi sự phối hợp toàn thân. Tay phải cầm cán dũa, tay trái đặt lên thân dũa để tạo lực ấn. Quá trình đẩy dũa tới là quá trình cắt gọt, yêu cầu lực ấn và tốc độ ổn định. Khi kéo dũa về, dũa không cắt gọt nên cần nhấc nhẹ và kéo nhanh. Một trong những yếu tố quyết định để dũa được mặt phẳng là khả năng phân phối áp lực hợp lý giữa hai tay trong suốt hành trình đẩy, đảm bảo dũa luôn ở trạng thái cân bằng. Việc thực hành thường xuyên các bài tập như dũa mặt phẳng, dũa mặt phẳng vuông góc và song song sẽ giúp người học hình thành kỹ năng cần thiết để tạo ra các sản phẩm cơ khí có độ chính xác cao.

5.1. Phân loại dũa và kỹ thuật phân phối áp lực khi dũa

Việc chọn đúng loại dũa là bước đầu tiên để gia công hiệu quả. Dũa được phân loại theo hình dáng để phù hợp với các bề mặt khác nhau: dũa dẹt cho mặt phẳng, dũa vuông cho góc vuông, dũa tròn cho lỗ tròn. Dựa vào số răng trên 10mm chiều dài, dũa được chia thành dũa thô (gia công phá), dũa bán tinh và dũa tinh (gia công hoàn thiện). Kỹ thuật dũa kim loại cốt lõi nằm ở việc phân phối áp lực. Khi bắt đầu đẩy dũa, lực chủ yếu dồn vào tay trái. Khi dũa đến giữa hành trình, lực được phân bổ đều cho cả hai tay. Khi kết thúc hành trình, lực chủ yếu dồn vào tay phải. Việc duy trì sự cân bằng lực này (theo biểu thức P1 x a1 = P2 x a2 được mô tả trong giáo trình) giúp bề mặt gia công được phẳng, tránh bị lồi ở giữa hoặc mo các cạnh.

5.2. Các bước dũa mặt phẳng vuông góc và song song chi tiết

Để dũa một khối chi tiết đạt yêu cầu phẳng, vuông góc và song song, cần thực hiện theo một trình tự chuẩn. Bước 1: Dũa mặt phẳng thứ nhất làm chuẩn (mặt A). Sử dụng dũa thô để phá, sau đó dùng dũa tinh để hoàn thiện, liên tục kiểm tra bằng thước kiểm phẳng. Bước 2: Dũa mặt phẳng thứ hai (mặt B) vuông góc với mặt chuẩn A. Trong quá trình dũa, thường xuyên dùng ke góc 90° để kiểm tra độ vuông góc. Bước 3: Dùng mặt B làm chuẩn, vạch dấu và dũa mặt thứ ba (mặt C) song song với mặt B và đạt kích thước yêu cầu. Quá trình này đòi hỏi phải đo kiểm liên tục bằng thước cặp tại nhiều vị trí để đảm bảo độ chính xác và độ song song. Việc tuân thủ trình tự và kết hợp nhuần nhuyễn giữa thao tác dũa và kỹ năng đo kiểm là chìa khóa để thành công.

VI. Kết luận về kỹ năng từ giáo trình thực tập ban nguội

Việc hoàn thiện các bài học trong giáo trình thực tập qua ban nguội mang lại một bộ kỹ năng nền tảng vô giá cho bất kỳ ai theo đuổi ngành kỹ thuật cơ khí. Từ việc tuân thủ an toàn lao động đến việc làm chủ các dụng cụ đo kiểm và các thao tác gia công cơ bản, người học đã xây dựng được một nền móng vững chắc. Quá trình thực hành không chỉ rèn luyện tay nghề mà còn hình thành các phẩm chất quan trọng như tính cẩn thận, kiên nhẫn và khả năng giải quyết vấn đề. Một phần quan trọng của quá trình học là nhận biết các dạng sai hỏng thường gặp và nguyên nhân gây ra chúng. Giáo trình đã hệ thống hóa các hiện tượng như kích thước không đúng, bề mặt không phẳng, không vuông góc và đưa ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Ví dụ, kích thước sai có thể do vạch dấu không chính xác hoặc do quá trình gia công thiếu kiểm tra. Bề mặt không phẳng thường do phân phối áp lực khi dũa không đều. Hiểu rõ những nguyên nhân này giúp người học tự điều chỉnh và hoàn thiện kỹ năng của mình. Những kỹ năng nghề nguội này không hề lỗi thời trong thời đại công nghiệp 4.0. Ngược lại, chúng là cơ sở để người kỹ thuật viên có thể hiểu sâu hơn về bản chất vật liệu, về quá trình hình thành bề mặt và có khả năng thực hiện các công việc sửa chữa, bảo trì, chế tạo mẫu... mà máy móc tự động không thể thay thế hoàn toàn. Đây chính là giá trị cốt lõi mà giáo trình thực tập qua ban nguội mang lại, góp phần đào tạo nên nguồn nhân lực cơ khí chất lượng cao.

6.1. Tổng hợp các dạng sai hỏng và cách phòng ngừa hiệu quả

Trong quá trình gia công nguội, các sai hỏng thường gặp bao gồm: kích thước không đạt, bề mặt không phẳng, không đạt độ song song hoặc vuông góc, và độ nhám bề mặt kém. Nguyên nhân chính thường đến từ việc chọn chuẩn sai, dụng cụ mòn hỏng, thao tác không đúng kỹ thuật, hoặc thiếu kiểm tra trong quá trình làm việc. Để phòng ngừa, cần thực hiện nghiêm ngặt các bước: kiểm tra kỹ dụng cụ trước khi dùng, vạch dấu chính xác, chọn chuẩn hợp lý, thực hiện đúng thao tác kỹ thuật (như phân phối lực khi dũa, giữ góc ổn định khi đục), và quan trọng nhất là phải thường xuyên đo kiểm sản phẩm bằng các dụng cụ đo kiểm đã học. Việc ghi nhớ và áp dụng các biện pháp phòng ngừa này sẽ giảm thiểu phế phẩm và nâng cao chất lượng gia công.

6.2. Tầm quan trọng của kỹ năng nguội trong ngành cơ khí

Mặc dù công nghệ CNC và tự động hóa ngày càng phát triển, kỹ năng nghề nguội vẫn giữ một vai trò không thể thiếu. Các kỹ năng này là nền tảng của mọi quá trình gia công cắt gọt, giúp người kỹ sư và công nhân hiểu rõ bản chất của việc tạo hình kim loại. Trong thực tế sản xuất, kỹ năng nguội rất cần thiết cho các công việc như sửa chữa khuôn mẫu, lắp ráp máy móc, xử lý các chi tiết sau khi gia công máy, hoặc chế tạo các sản phẩm đơn chiếc, mẫu thử. Một người thợ có tay nghề nguội giỏi luôn được đánh giá cao về sự khéo léo, tỉ mỉ và khả năng làm việc độc lập. Vì vậy, việc đầu tư thời gian để rèn luyện các kỹ năng từ giáo trình thực tập qua ban nguội là một bước đi chiến lược, tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững cho sự nghiệp trong ngành cơ khí hiện đại.

16/07/2025
Giáo trình thực tập qua ban nguội

Trích đoạn nội dung tài liệu

SỞ GIÁO DỤO VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI Thục tận ER TLC) DUNG TRONG CAC TRUONG TRUNG HỌC CHUYÊN NGHIỆP eR NHÀ XUẤT,BẢN HA NOI 80) GIAO DUC VA DAO TAO TIA NOT VŨ THỊ HẠNH GIÁO TRÌNH THỰP TẬP QUA BAN NGUỘI (Đăng trong các trường THEN) NHÀ XUẤT BẢN HÀ NỘI - 2007 Lời giới thiệu ước ta dang bước vào thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa nhằm âưa Việt Nam Irở thành nước công nghiệp văn mình, hiện đại Thong sự nghiệp cách mạng lo lớn đỏ, công tác đào tạo nhiân lực luôn giữ vai trà quan trọng. Báo cáo Chỉnh trị của Ban Chấp hành Trang ương Đảng Cộng sản Việt Nam lại Đại hội Đáng toàn quấc lần thứ lX 4ã chỉ rõ: “Phát triển giáo dục và đào tạo là một trong những động lực quan trọng, thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, là điển kiện để phát triển nguồn lực con người - yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bên vững”. Quán triệt chủ trương, Nghị quyết của Đảng và Nhà mước và nhận thức đúng dẫn về tâm quan trọng của chương trình, giáo trình đối với việc nâng cao chất lượng đào tạo, theo để nghị của S2 Giáo dục và Đào lạo Hà Nội, ngày 23/9/2003, Ủy bam nhân đán thành phố Hà Nội đã ra Quyết định số Ã6200OĐ-UB che phép Sở Giáo đục và Đào tạa thực hiện để án biên soạn chương trình, giáo trình trong các trường lung học chuyên nghiệp (THCN) Hà Nội, Quyết định này thể biện sự quan tâm sáu sắc của Thành ủy, URND thành phố trong viớc nắng cao chất lượng dào tạo và phát triển nguấn nhàm tực Thứ đô. Trên cơ sở chương trình khung của Bộ Giáo đục và Đào tạo ban hành và những Kinh nghiệm rút ra từ thực 16 dao wo, SZ Giáo đục và Đảo tạo đố chỉ dạo các trường THCN tổ chức biên soạn chương trình, giáo trình một cách khoa học, hệ 2.00 thống và cập nhật những kiến thúc thực tiễn phù hợp với đối tượng bạc sink THON Ha Noi Hộ giáo trình này là tải liệu giảng dạy và học tập trong các trường THCN ở Hà Nội, đẳng thời là tài liệu tham khảo hiểu ích cho các trường có đào tạo các ngành kỹ thuật nghiệp vụ và đông đảo bạn đọc quan tâm đến vấn đề hướng nghiệp, dạy nghề, Việc tổ chúc biên soạn bộ chương trình, giáo trình này là một trong nhiều hoạt động thiết thực của ngành giáo đục và đào tạo Thủ đô để kỷ niệm "50 năm giái phóng Thủ đô “$0 năm thành lập ngành " và kung toi kỷ niệm “1000 năm: Thăng Long - Hà Nội " S# Giáo dục và Đào tạo Hà Nội chan thank cam on Thank UBND, các sử, ban, ngành của Thành phố, Vụ Giáo dục chuyên nghiệp Bộ Giáo dục và Đào tạo, các nhà khoa học, các chuyên gia dấu ngành, các giảng viên, các nhà quản lý, các nhà doanh nghiệp đã tạo điểu kiến giáp đỡ, dóng sóp ý high, tham gia Hội đẳng phản biện, Hội đồng thẩm định và Hội đẳng nghiệm thu các chương trình, giáo trình Đây là lấn đâu tiên Sở Giáo dục và Đảo tạo Hà Nội chức biên soạn chương trình, giáo mình.

Dù đã hết sức cố gắng nhhớng chắc chấn không tránh khỏi thiếu sói, bất cập. Chúng tôi mong nhận được những ý kiến đồng góp của bạn đọc để từng bước hoàn thiện bộ giáo trình trong các lân tái bản sau GIÁM ĐỐC SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO Giáo trình Thực tập qua ban nguội dàng cho hoc sinh hệ tung học chuyên nghiệp - chuyên ngành cơ khí, để hướng dẫn thực hành cúc nguyên công cơ bản nhất của nghề nguội Các bài thực hành chủ yếu hưởng dẫn các thao tác cơ bản dược sắp xếp theo hệ thống nguyên công, từ nguyên công chuẩn bị đến nguyên công gia công. Để học sinh có thể hình thành được Kĩ năng nghề ca bản, thì trước khi thực. hành cần phải được cang cấp những kiếp thức cơ bản nhát về KỆ thuật gia cảng, khi học sinh Á4 năm hiểu được kiến thức cân phải làm thì học sinh sẽ làm các bài tâm thực hành tốt hơn và đó cũng chính là kết cấu của các bài thức hành qua bạn nguội trong giáo trình này, Với giáo trình Thực tập qua ban nghậi học sinh có thể đọc các phản hướng dẫn thực hiện các bước công việc mà không cân giáo viên hướng dẫn giải thích thêm, giúp cho học vinh phát triển tứ duy kỹ thuật và chủ động trong quá trình thực tập, Cuốn vách này dùng cho cả giáo viên hướng dân thực hành qua bạn nguội khí dạy hướng dẫn bạn dâu, Lắn đâu tiên biên soạn cuốn xách này chắc cồn những thiết sót rấi mong được: sự góp Ý của tác bạn đồng nghiệp TÁC GIÁ VỊ TRÍ - MỤC ĐÍCH - YEU CAU 1.

Vị trí Là môn học thực tập qua ban của ngành trung cấp sửa chữa khai thác thiết bị cơ khí. Môn học có tính chất giúp học sinh có kiến thức về thực tế nghể nguội có tính chất hỗ trợ cho các môn học chuyên món và hỗ trợ tay nghề cho quá trình thực hành các chuyên ngành cơ khí, Môn bọc thường được bố trí vào cuối học kỳ Ï năm thứ nhất và có liên quan các môn học ky thuật cơ sở. Mục đích Trang bị kiến thức cơ bản về chuyên môn nghề nguội. - Hình thành các thao dòng tác cơ bản của nghề nguội 3.

Yêu cầu - Thực hiện đúng nội quy an toàn xưởng nguội - Sử dụng được các dụng cụ đo kiểm như: Thước cặp, thước đứng, thước kiểm phang ke góc 90". - Làm đúng các thao động tác cơ bản của nghề nguội như: Vạch đấu, cưa, duc, đũa, khoan, cẤt ren - Sử dụng đụng cụ nghề nguội đúng kỳ thuật. - Tổ chức nơi làm việc khoa học và đảm bảo an toàn lao động trong quá trình thực tập. Bail NỘI QUY AN TOÀN XƯỞNG THỰC TẬP (Thời gian: 2h) 1.MỤC ĐÍCH VÀ ÊU CẦU Mục đích Trang bị cho hục sinh kiến thức về nội quy an toàn xưởng {hực tập nguội Yeu cau - Chấp hành đứng nội quy an toàn xưởng thực tập.

- Biết tổ chức khoa học nơi làm việc của thợ nguội. II, NỘI QUY AN TOẢN XƯỞNG THỰC TẬP NGUỘI ~ Khí vào xưởng thực tập phải mặc đầy đủ trang bị bảo hộ lao động. ~ Cá tỉnh thần trách nhiệm vẻ an toàn bản thân và an toàn cho mọi người xiine quanh. - Không được tự động sử đụng thiết bị khi chưa được sự đồng ý của giáo viên hướng dẫn - Phải đứng đúng vị trí phân công thực tập.

~ Có trách nhiệm bảo quản thiết bị và dụng cụ thực tập. - Không được vận hành máy khi chưa biết nguyên lý hoạt động của máy, biết đừng máy nhanh khi có sự cố xây ra. - Trước khi vận hành máy, phải trang bị đẩy đủ bảo hộ cần thiết và các thiết bị an toàn, chức nơi làm việc ngăn nấp và an toàn trong quá trình thực tập. II TỔ CHỨC NƠI LÀM VIỆC CỦA TIỢ NGUỘI 1.

Trước khi lâm việc. siết, GEN - Kiém wa vị trí làm việc và sự hoạt động của các thiết bị dùng trong ca thực tập. ~ Đọc bản vẽ và phiếu luyện tập. ~ Kiểm tra cần thân dụng cự và phôi liệu dùng trong ca thực tập.

- Dat lên bàn nguội dụng cụ và phôi liệu dùng trong ca thực tập và sắp xếp theo quy tắc sau (Hình a), + Những dụng cụ dùng tay trái thì phải đặt ở bên trái. + Những dụng cụ dùng tay phải thì phải đặt ở bên ph: + Những dụng cụ hay dùng để gần, dụng cụ ít dùng để ở xa. + Dụng cụ đo kiểm phải để trong hộp. Hình a: Sắp xếp khoa học dụng cụ nguội 2.

Trong khi làm việc - Trên bàn nguội chỉ đặt các dụng cụ thường dùng (Hình b) ~ Sau khi dùng xong dung cụ nào thì để vào ngay nơi quy định. ~ Tuyệt đối không vi phạm các điều sau: + Không để dụng cụ thành đống. + Không được lấy búa đánh vào tay ê tô, + Thường xuyên giữ sạch sẽ nơi làm việc. SS Hình b: Tổ chức nơi làm việc của thợ nguộï 3.

Sau khi làm việc ~ Lau ach céc dung cu do kiém bing dau m@ va cat ding noi quy dinh ~ Kiểm tra án phẩm lần cuối, lau sạch bôi một lớp mỡ mỏng nộp bài cho. ~ Quết sạch phoï trên bần nguội và lau sạch ê tô. ~ Vệ sinh sàn xưởng và đèn chiếu sáng trước khi ra vẻ 9 Bai 2 SỬ DỤNG DỤNG CỤ ĐO (Thời gian: 6h) 1. MỤC ĐÍCH VÀ YÊU CÂU Mục đích - Trang bị cho học sinh kiến thức cơ bản hình thành kỹ năng đo kiểm tra Đài thực tập 'Yêu cầu - Hiểu công dụng kết cấu của thước cặp, thước kiểm phẳng, thước góc 901.

~ Sử dụng được các dụng cu do kiém trên đúng kỹ thuật. - Biết cách bảo quản tốt các dụng cụ đo. CÁC DỤNG CỤ ĐO CƠ BẢN CỦA NGHỀ NGUỘI. Thước cặp.

- Thước cặp có du xích là dụng cụ đo chính xác đùng để do kích thước ngoài, đo kích thước lỗ, đo chiéu sau. Cấu tạo gồm 1. Hầm cố định 2. Mé dong do lỗ 4.

Vit ket chat khung |] dong ia 5. Thân thước 7. Thanh đo chiều sâu 10 8. Du xích 9, Mỏ động đo ngoài 1.

Nguyên tắc sử dụng thước cập. ~ Trước khi đo kiểm tra thước có chính xác hay không, thước chính xác khí hai mỏ thước khít vào nhau thì vạch “0” của du xích trùng với vạch “0” của thước chính. = Chỉ tiết được đo phải được lau sạch phoi và làm sạch ba via. ~ Không đo chỉ tiết đang quay.

~ Không đùng lực ép mạnh mỏ đo và chỉ tiết sẽ làm kích thước không chính xác. ~ Cần hạn chế lấy thước ra khỏi chi tiết đo rồi mới đọc để đỡ mòn thước. - Thước đùng xong phải lau chùi sạch và bôi một lớp mỡ mòng và cất trong hộp. Cách đọc trị số trên thước cập.

= Số nguyên mm được đọc theo thang chia độ chính của thân thước từ trái sang phải ứng với vạch *0” của du kích ~ Số lẻ được xác định bằng cách nhân số giá. trị của thước (có thể là; Ó,1; 0,05; 0,02 tùy theo độ chính xác của thước) với số thứ tự vạch chia của du xích trùng với vạch của thang chia độ chính. ~ Ví dụ cách đọc: 7 8 9 lộ ụ 1 2 3 4 5 1 alee tial x OS AS. ede igs 0g 9 ? so T5 1 2.

Thước kiểm phẳng Dùng kiểm tra độ phẳng, thẳng của bể mặt theo phương pháp khe sáng. Cấu tạo: CANH BO 2.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ