60 NGUYỄN LÊ HỒNG SƠN NGUYỄN THÀNH LUÂN ĐOÀN MINH HÙNG GIÁO TRÌNH THỰC TẬP MÁY ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ DÂN DỤNG NHAØ XUAÁT BAÛN ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA TP. HOÀ CHÍ MINH Nguyễn Lê Hồng Sơn, Nguyễn Thành Luân, Đoàn Minh Hùng Giáo trình THỰC TẬP MÁY ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ DÂN DỤNG NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - 2022 2 LỜI NÓI ĐẦU Giáo trình Thực tập máy điều hòa không khí dân dụng được biên soạn theo đề cương môn học thực tập Điện Lạnh 2 của chương trình đào tạo ngành Công nghệ Kỹ thuật Nhiệt, Bộ môn Công nghệ Nhiệt - Điện Lạnh, Khoa Cơ khí Động lực, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh. Nội dung giáo trình được biên soạn với thời lượng 135 tiết (3 tín chỉ) bao gồm các nội dung như sau: gia công đường ống đồng; lắp đặt, vận hành, bảo trì bảo dưỡng và chuẩn đoán các sự cố liên quan đến máy điều hòa không khí hai khối; lắp đặt, vận hành máy điều hòa không khí Multi; thử nghiệm và vận hành máy điều hòa không khí VRV. Giáo trình này cung cấp kiến thức cơ bản về thực tập máy điều hòa không khí dân dụng trong thực tế.
Vì vậy, cuốn giáo trình này không chỉ phục vụ cho sinh viên chuyên ngành “Công nghệ Kỹ thuật Nhiệt” của trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh mà còn có thể giúp ích cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng chuyên ngành Công nghệ nhiệt- điện lạnh, học viên các trung tâm đào tạo ngắn hạn liên quan đến nghề Điện lạnh. Nhóm tác giả xin chân thành cảm ơn sự đóng góp ý kiến quý báu của các giảng viên Bộ môn Công Nghệ Nhiệt - Điện Lạnh, Khoa Cơ khí Động lực, trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh để giáo trình được hoàn thiện. Mặc dù đã cố gắng nhưng không thể tránh những thiếu sót, nhóm tác giả mong muốn tiếp tục nhận được ý kiến đóng góp của các đồng nghiệp và độc giả để giáo trình hoàn thiện hơn trong những lần tái bản sau. Mọi ý kiến đóng góp xin gửi về: Bộ môn Công nghệ Nhiệt - Điện Lạnh, Khoa Cơ Khí Động Lực, Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật Tp.
Theo địa chỉ: 01 Võ Văn Ngân, Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh. Chân thành cảm ơn! 3 4 Mục lục Bài thực hành số 1: Gia công ống đồng .7 Bài thực hành số 2: Hàn kim loại.15 Bài thực hành số 3: Động cơ quạt và máy nén .26 Bài thực hành số 4: Khảo sát máy điều hòa không khí hai khối (Split).38 Bài thực hành số 5: Mạch điện máy điều hòa không khí hai khối .48 Bài thực hành số 6: Thử kín, hút chân không và nạp ga máy điều hòa không khí hai khối .58 Bài thực hành số 7: Lắp đặt máy điều hòa không khí hai khối .71 Bài thực hành số 8: Bảo trì bảo dưỡng máy điều hòa không khí hai khối .82 Bài thực hành số 9: Chẩn đoán sự cố và một số lưu ý khi sử dụng máy điều hòa không khí hai khối .88 Bài thực hành số 10: Máy điều hòa không khí Multi. 95 Bài thực hành số 11: Lắp đặt, thử kín, hút chân không và nạp ga máy điều hòa không khí Multi .102 Bài thực hành số 12: Lắp đặt dàn lạnh kiểu âm trần .112 Bài thực hành số 13: Thử kín, hút chân không và nạp ga máy điều hòa không khí VRV .118 5 6 BÀI THỰC HÀNH SỐ 1 GIA CÔNG ỐNG ĐỒNG I. MỤC TIÊU Sau khi học xong bài này, người học đạt được: - Sử dụng dụng cụ gia công ống đồng an toàn, đúng kỹ thuật.
- Thành thạo các kỹ năng cắt, nong, loe, uốn và nối ống bằng rắc co. NHIỆM VỤ THỰC HÀNH A. Kiến thức lý thuyết của bài thực hành 1. Giới thiệu về ống đồng.
Dụng cụ và kỹ thuật cắt, nong, loe và uốn ống đồng. Kỹ thuật nối ống bằng rắc co. Nội dung thực hành 1. Nối ống bằng rắc co.
PHƢƠNG TIỆN GIẢNG DẠY CẦN THIẾT Phương tiện giảng dạy tối thiểu cho 1 nhóm (2-3 sinh viên). Số STT Tên dụng cụ - quy cách kỹ thuật Đơn vị Ghi chú lượng 1 Kìm nong ống 01 Cái 2 Ống đồng 10 02 m 3 Ống đồng 6 01 m 4 Bộ loe lệch tâm 01 Bộ 5 Dao cắt ống 01 Cái 6 Bộ uốn ống 610 01 Cái 7 7 Rắc co 10 03 Cái 8 Rắc co 6 03 Cái 9 Thước đo kích thước miệng loe 01 Cái 10 Thước dây 01 Cái 11 Mỏ lết 02 Cái IV. LÝ THUYẾT BÀI THỰC HÀNH 1.1 Giới thiệu về ống đồng Ống đồng (Hình 1.1) được sử dụng rộng rãi trong hệ thống lạnh môi chất Freon. Theo đặc điểm về độ cứng thì ống đồng được chia làm 2 loại: ống đồng mềm và ống đồng cứng.
Ống đồng mềm có độ dẻo cao, dễ gia công, có đường kính ngoài DN ≤ 28, các kích thước ống như Bảng 1.1; Ống đồng cứng có độ cứng cao, cỡ ống DN > 28. Bề dày của ống đồng thường được đo bằng Zem (1 Zem= 0.1 mm), việc lựa chọn bề dày ống tùy theo điều kiện làm việc và tiêu chuẩn thi công lắp đặt.1 Thông số kích thước ống đồng Đường kính Inch 1/4 3/8 1/2 5/8 3/4 7/8 9/8 11/8 ngoài mm 6.055 Bề dày mm 0.2 Dụng cụ và kỹ thuật cắt, nong, loe và uốn ống đồng 1.1 Dao cắt Dao cắt ống (Hình 1.2) là dụng cụ được sử dụng để cắt ống đồng mềm trong thi công lắp đặt đường ống hệ thống lạnh và điều hòa không khí. 1- Núm xoay tịnh tiến lưỡi dao, 2- Lưỡi dao Hình 1.2 Dao cắt ống đồng Quy trình sử dụng dao để cắt ống được thực hiện như sau: Bước 1: Xác định vị trí ống cần cắt. Bước 2: Đưa dao cắt vào vị trí đánh dấu, tịnh tiến lưỡi dao tiếp xúc với bề mặt ống.
Bước 3: Tiến hành quay dao để cắt ống. Bước 4: Sau khi cắt ống tiến hành làm sạch bavia, sử dụng dụng cụ làm sạch bavia như Hình 1.3 chuốt vào đầu ống và quay nhẹ để loại bỏ bavia. Khi thực hiện cần tránh các mạt đồng rơi vào ống. Bước 5: Kiểm tra đầu ống, yêu cầu mặt cắt vuông góc, mặt cắt tròn, đều và sạch bavia.3 Dụng cụ làm sạch bavia Dụng cụ làm sạch bavia (Hình 1.3) là dụng cụ được sử dụng để làm sạch mặt cắt ống đồng.2 Dụng cụ nong ống Khi nối hai ống có cùng đường kính, để giảm khả năng rò rỉ và tăng cường độ bền cho mối nối khi hàn, một đầu ống của vị trí nối sẽ được nong rộng bằng dụng cụ nong ống như Hình 1.4 Kìm nong ống + Quy trình nong ống được thực hiện như sau: Bước 1: Đưa đầu nong của kìm nong ống vào đầu ống cần nong.
Bước 2: Tiến hành bấm kìm và quay ống để thực hiện nong. Bước 3: Kiểm tra đầu nong, yêu cầu đầu nong tròn, đều, không bị nứt và chiều cao đủ lớn để thuận lợi cho việc gá ống khi hàn.3 Dụng cụ loe ống Để thực hiện kết nối rắc co, đầu ống đồng cần được loe có dạng hình côn. Dụng cụ loe ống có 2 loại: bộ loe đồng tâm và bộ loe lệch tâm. Bộ loe đồng tâm có đặc điểm là khi loe đường tâm của ống và tâm của đầu loe trùng nhau, chất lượng đầu loe không cao thường hay xảy ra lỗi không đều về bề dày thành loe.
Đối với bộ loe lệch tâm (Hình 1.5) thì đường tâm của ống và đường tâm của đầu loe lệch nhau, chất lượng đầu loe tốt và thường được sử dụng trong thực tế thi công lắp đặt đường ống đồng. 1- Bàn loe, 2- Bộ điều chỉnh, 3- Khóa cố định Hình 1.5 Bộ loe lệch tâm 10 + Quy trình loe ống được thực hiện như sau: Bước 1: Đưa đầu ống cần loe vào bàn loe, điều chỉnh chiều cao đầu ống nhô lên khỏi bàn loe hợp lý. Bước 2: Đưa bộ điều chỉnh (2) lắp vào bàn loe (1) đúng vào vị trí đầu ống cần loe, quay bộ điều chỉnh (2) để định vị chính xác đầu loe với đầu ống cần loe. Sau khi đầu loe đã được định vị, tiến hành khóa chặt bàn loe bằng khóa cố định (3).
Bước 3: Thực hiện quay bộ điều chỉnh để loe ống đến khi kết thúc. Bước 4: Tháo ống ra khỏi bộ loe, kiểm tra đường kính và chất lượng đầu loe. Đường kính miệng loe có thể kiểm tra bằng cách sử dụng thước đo đầu loe hoặc kiểm tra ăn khớp với đầu nối rắc co (Hình 1.6 Kiểm tra đường kính đầu loe Yêu cầu kỹ thuật đối với đầu loe: - Đầu loe phải sạch bavia. - Đầu loe tròn, đều.
- Đầu loe không bị nứt. - Bề mặt loe phải nhẵn. - Bề dày của thành loe đều. - Đường kính đầu loe ăn khớp với đầu nối rắc co.4 Dụng cụ uốn ống Dụng cụ uốn ống được sử dụng để uốn đường ống theo các góc yêu cầu khi thi công.
Dụng cụ uốn thường có 2 loại chính là lò xo uốn và dụng cụ uốn kiểu cán xoay (Hình 1. Lò xo uốn được sử dụng trong trường hợp yêu cầu về góc uốn không cần chính xác cao, dụng cụ uốn dạng cán xoay được sử dụng để uốn chính xác góc theo yêu cầu.7 Dụng cụ uốn ống + Quy trình uốn ống bằng dụng cụ kiểu cán xoay được thực hiện như sau: Bước 1: Đo và đánh dấu vị trí cần uốn. Bước 2: Đưa ống vào dụng cụ uốn, đặt dấu trên ống ứng với dấu 0 trên dụng cụ uốn, sau đó từ từ uốn ống đến góc mong muốn được ghi trên dụng cụ uốn ống. Bước 3: Tháo ống ra khỏi dụng cụ uốn và kiểm tra chất lượng ống sau khi uốn.
Yêu cầu ống uốn đúng góc yêu cầu và không bị gập, gãy.3 Kỹ thuật nối ống bằng rắc co Nối rắc co là một kết nối ống quan trọng trong thi công lắp đặt hệ thống lạnh và điều hòa không khí. Do đó, việc kết nối rắc co cần đúng kỹ thuật để tránh hở mối nối. Quy trình thực hiện nối ống bằng rắc co được thực hiện như sau: Bước 1: Cắt ống và làm sạch bavia (mục 1.1) Bước 2: Loe ống (mục 1.3) Bước 3: Chỉnh trục của ống loe thẳng với trục khớp nối (Hình 1. Sau đó dùng tay siết chặt đai ốc loe đến khi không siết được bằng tay thì sử dụng cờ lê lực hoặc cờ lê thường để siết.
Nếu sử dụng cờ lê thường cần chú ý đến lực siết, lực siết quá lớn có thể làm hỏng đầu loe hoặc rắc co.8 Nối ống bằng rắc co 12 V.