Giáo trình Nghiên cứu kinh doanh (Business Research) - PGS.TS Nguyễn Thành Hiếu

Giáo trình Nghiên cứu Kinh doanh của tác giả Lê Công Hoàng và Nguyễn Thành Hiếu cung cấp kiến thức toàn diện về phương pháp, quy trình và kỹ năng thực hiện

• Tác giả: Lê Công Hòa
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Nghiên cứu kinh doanh
• Đề tài: Giáo trình nghiên cứu kinh doanh
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo trình nghiên cứu kinh doanh Lê Công Hoa

Giáo trình Nghiên cứu Kinh doanh do PGS.TS Lê Công Hoa và PGS.TS Nguyễn Thành Hiếu biên soạn là tài liệu học thuật quan trọng của Trường Đại học Kinh tế Quốc dân. Cuốn sách được Nhà xuất bản Đại học Kinh tế Quốc dân phát hành năm 2014, tái bản lần thứ hai. Giáo trình nằm trong chương trình đào tạo ngành Quản trị kinh doanh. Nội dung cung cấp kiến thức lý luận cơ bản, phương pháp và kỹ năng nghiên cứu cho sinh viên đại học và sau đại học. Tác phẩm đóng vai trò nền tảng giúp người học tiếp cận quy trình nghiên cứu một cách khoa học và hệ thống. Cuốn sách được xây dựng dựa trên kinh nghiệm giảng dạy nhiều năm của các tác giả tại trường đại học hàng đầu Việt Nam. Giáo trình có mối liên hệ chặt chẽ với nhiều môn học khác trong ngành quản trị kinh doanh.

1.1. Mục đích và đối tượng phục vụ

Giáo trình nghiên cứu kinh doanh Lê Công Hoa phục vụ hai mục đích chính. Thứ nhất, trang bị kiến thức nền tảng về phương pháp luận nghiên cứu cho sinh viên. Thứ hai, cung cấp công cụ và kỹ năng thực tiễn cho hoạt động nghiên cứu sau này. Đối tượng chính là sinh viên đại học và sau đại học ngành Quản trị kinh doanh. Ngoài ra, giáo trình còn hữu ích cho các nhà quản trị, nghiên cứu viên trong doanh nghiệp. Tài liệu giúp người đọc chuyển từ việc ra quyết định dựa trên trực giác sang quyết định dựa trên bằng chứng khoa học.

1.2. Vị trí trong hệ thống đào tạo

Giáo trình nghiên cứu kinh doanh giữ vị trí trung tâm trong chương trình đào tạo Quản trị kinh doanh. Môn học này có quan hệ tương hỗ với nhiều môn khác như Quản trị chiến lược, Quản trị marketing, Quản trị nhân sự, Quản trị tài chính. Kiến thức từ giáo trình là cơ sở khoa học cho hoạt động thực tập, kiến tập và khảo sát. Sinh viên sử dụng nền tảng này để nghiên cứu các vấn đề cụ thể về quản trị doanh nghiệp. Sự kết hợp giữa nghiên cứu kinh doanh và các môn chuyên ngành tạo thành hệ thống kiến thức toàn diện cho người học.

II. Phân tích nội dung cốt lõi của giáo trình nghiên cứu kinh doanh

Nội dung giáo trình nghiên cứu kinh doanh Lê Công Hoa và Nguyễn Thành Hiếu bao gồm nhiều chủ đề trọng tâm. Quá trình nghiên cứu kinh doanh được trình bày theo trình tự logic từ xác định vấn đề đến báo cáo kết quả. Đạo đức trong nghiên cứu chiếm vị trí quan trọng, đề cập đến quyền lợi của đối tượng nghiên cứu. Các nguyên tắc đạo đức bao gồm bảo đảm an toàn, tôn trọng sự riêng tư và sự đồng thuận tự nguyện. Giáo trình hướng dẫn chi tiết cách xây dựng đề xuất nghiên cứu thuyết phục. Thiết kế nghiên cứu được phân tích kỹ lưỡng với các phương án lựa chọn cụ thể. Phần thu thập dữ liệu đề cập đến cả dữ liệu thứ cấp và sơ cấp. Phương pháp phân tích định tính và định lượng được trình bày song song. Kiểm định giả thiết và viết báo cáo hoàn thiện quy trình nghiên cứu khép kín.

2.1. Quy trình nghiên cứu kinh doanh

Quy trình nghiên cứu trong giáo trình được xây dựng theo hướng có tính hệ thống cao. Bước đầu tiên là xác định và định nghĩa vấn đề nghiên cứu rõ ràng. Tiếp theo là xây dựng đề xuất nghiên cứu với mục tiêu và phương pháp cụ thể. Thiết kế nghiên cứu quyết định cách thức thu thập và xử lý dữ liệu. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các nguồn tài liệu sẵn có. Dữ liệu sơ cấp thu thập trực tiếp qua phỏng vấn, khảo sát. Quy trình kết thúc bằng phân tích dữ liệu và trình bày kết quả. Mỗi bước có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, đảm bảo tính khoa học.

2.2. Đạo đức trong nghiên cứu kinh doanh

Đạo đức nghiên cứu kinh doanh là nội dung được giáo trình nhấn mạnh đặc biệt. Ba đối tượng liên quan gồm chủ thể nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu và nhà nghiên cứu. Quyền lợi của đối tượng nghiên cứu luôn được đặt lên hàng đầu. Nhà nghiên cứu phải bảo đảm không gây ảnh hưởng đến cơ thể hay sự thoải mái của người tham gia. Trước khi thu thập thông tin, cần giải thích rõ lợi ích của nghiên cứu. Sự đồng thuận tự nguyện của đối tượng phải được khẳng định trước khi tiến hành phỏng vấn. Thông tin cá nhân cần được bảo mật hoặc loại bỏ định danh. Các hướng dẫn đạo đức giúp nghiên cứu đạt chuẩn mực khoa học quốc tế.

III. Phương pháp nghiên cứu được trình bày trong giáo trình

Giáo trình nghiên cứu kinh doanh của hai tác giả Lê Công Hoa và Nguyễn Thành Hiếu trình bày nhiều phương pháp nghiên cứu đa dạng. Phương pháp định tính bao gồm phỏng vấn sâu, thảo luận nhóm và quan sát. Phương pháp định lượng sử dụng các công cụ thống kê và toán học để phân tích dữ liệu. Giáo trình hướng dẫn cách lựa chọn phương pháp phù hợp với từng loại nghiên cứu. Phần thu thập dữ liệu thứ cấp giới thiệu các nguồn tài liệu trong và ngoài nước. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua bảng câu hỏi, phỏng vấn và thực địa. Phương pháp kiểm định giả thiết được giải thích với cơ sở lý thuyết chặt chẽ. Kỹ thuật phân tích dữ liệu mới nhất cũng được cập nhật trong ấn bản tái bản. Giáo trình khuyến khích tham khảo ý kiến chuyên gia thống kê khi thực hiện dự án lớn. Việc vận dụng kiến thức liên môn từ Toán, Tin học và Kinh tế lượng được nhấn mạnh.

3.1. Thu thập và xử lý dữ liệu nghiên cứu

Giáo trình phân biệt rõ ràng hai loại dữ liệu trong nghiên cứu kinh doanh. Dữ liệu thứ cấp đến từ sách, báo cáo, cơ quan thống kê và nghiên cứu trước đó. Dữ liệu sơ cấp được thu thập trực tiếp từ thực tế qua nhiều công cụ khác nhau. Bảng câu hỏi là công cụ phổ biến nhất cho khảo sát quy mô lớn. Phỏng vấn sâu phù hợp với nghiên cứu định tính, khám phá vấn đề phức tạp. Sau khi thu thập, dữ liệu cần được xử lý và làm sạch trước khi phân tích. Quy trình xử lý phải tuân thủ nguyên tắc khoa học và có cơ sở lý thuyết. Giáo trình nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lựa chọn kỹ thuật phân tích phù hợp.

3.2. Thiết kế nghiên cứu và đề xuất dự án

Thiết kế nghiên cứu là bước quyết định thành công của toàn bộ dự án. Giáo trình hướng dẫn cách xây dựng đề xuất nghiên cứu thuyết phục và chi tiết. Đề xuất cần nêu rõ vấn đề, mục tiêu, phương pháp và kế hoạch thực hiện. Đối với dự án theo hợp đồng, đề xuất phải cạnh tranh với nhiều phương án khác. Phần trình bày phương pháp phân tích dữ liệu cần thể hiện năng lực chuyên môn. Người viết phải giải thích vì sao chọn phương án này thay vì phương án khác. Giáo trình khuyên nên tham khảo chuyên gia thống kê cho các dự án phức tạp. Nếu doanh nghiệp không có chuyên gia nội bộ, cần tìm kiếm hỗ trợ bên ngoài.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn của giáo trình nghiên cứu kinh doanh

Giáo trình nghiên cứu kinh doanh của PGS.TS Lê Công Hoa và PGS.TS Nguyễn Thành Hiếu có giá trị học thuật và thực tiễn cao. Tác phẩm cung cấp nền tảng vững chắc cho sinh viên ngành Quản trị kinh doanh. Kiến thức trong giáo trình giúp chuyển đổi cách ra quyết định từ chủ quan sang khách quan. Nhà quản trị có thể sử dụng các phương pháp nghiên cứu để thu thập thông tin chính xác. Thông tin có cơ sở khoa học giúp giảm rủi ro trong hoạt động kinh doanh. Giáo trình còn phục vụ cho hoạt động thực tập, kiến tập và luận văn của sinh viên. Các phương pháp được trình bày có tính ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực. Ấn bản tái bản lần hai đã cập nhật thêm nhiều kỹ thuật và phương pháp mới. Giáo trình đóng góp quan trọng vào hệ thống đào tạo quản trị kinh doanh tại Việt Nam.

4.1. Ứng dụng trong đào tạo đại học

Trong môi trường đại học, giáo trình nghiên cứu kinh doanh là tài liệu bắt buộc. Sinh viên sử dụng cuốn sách để học lý thuyết và thực hành phương pháp nghiên cứu. Giáo trình giúp sinh viên viết báo cáo khoa học và luận văn tốt nghiệp. Các bài tập thực tế trong sách rèn luyện kỹ năng thu thập và phân tích dữ liệu. Môn học này còn hỗ trợ sinh viên trong các hoạt động thực tập tại doanh nghiệp. Nền tảng phương pháp luận từ giáo trình áp dụng được cho nhiều loại nghiên cứu khác nhau. Giáo trình cũng là tài liệu tham khảo cho chương trình sau đại học.

4.2. Ứng dụng trong quản trị doanh nghiệp

Trong thực tiễn kinh doanh, kiến thức từ giáo trình giúp nhà quản trị ra quyết định chính xác. Nghiên cứu kinh doanh cung cấp thông tin về thị trường, khách hàng và đối thủ cạnh tranh. Phương pháp khảo sát giúp doanh nghiệp hiểu rõ nhu cầu của người tiêu dùng. Phân tích định lượng hỗ trợ đánh giá hiệu quả chiến lược kinh doanh. Nhà quản trị sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng kế hoạch marketing hiệu quả. Giáo trình còn hướng dẫn cách đánh giá rủi ro trước khi triển khai dự án mới. Doanh nghiệp áp dụng các phương pháp này sẽ giảm thiểu sai lầm trong quyết định chiến lược.

Trích đoạn nội dung tài liệu

T R ƯỜ NG ĐẠI HỌC KINH TÉ QUỐC DÂN K H O A Q U Ả N TRỊ KINH D O A N H Đ Ò N G C H Ủ B IÊ N : P G S . N G U Y Ê N T H À N H H IÉU GIÁO TRÌNH NGHIÊN CỨU KINH DOANH (Business Research) (Tái bản lần thứ 2) NHÀ X U Ấ T BẢN ĐẠI HỌC KINH TÉ QUOC DAN 2014 LỜI MỞ ĐẦU N ghiên cứu kinh doanh ra đời từ lâu, nhưng mãi cho đến những năm 70 - 80 của thế kỷ XX, môn học này mới được các tác già biên soạn có tính hệ thống và tính khoa học. N ghiên cứu kinh doanh là một m ôn học quan trọng cùa ngành quản trị kinh doanh, nhàm trang bị cho sinh viên bậc đại học và sau đại học những kiến thức lý luận cơ bàn, hiện đại, những phương pháp, công cụ, nghiệp vụ, kỹ năng cũng như những kiến thức thực tiễn về nghiên cứu kinh doanh. N hững kiến thức của môn học còn là cơ sờ khoa học quan trọng giúp sinh viên trong thực tập, kiến tập, khảo sát, nghiên cứu các vấn đề về quàn trị kinh doanh. N ghiên cứu kinh doanh có quan hệ chặt chẽ và có tác động tương hỗ các m ôn học khác như: Quản trị chiến lược, Q uản trị tác nghiệp, Quàn trị hậu cần, Quản trị marketing, Q uản trị nhân sự, Quản trị tài chính, Quản trị công nghệ, Quàn trị chất lượng. Đồng thời, nghiên cứu kinh doanh kết họp với các môn học này tạo thành m ột hệ thống kiến thức nền tảng cơ bản cho sinh viên thuộc ngành Quàn trị kinh doanh. Nội dung cơ bản của môn học đề cập đến các vấn đề về phương pháp, công cụ, nghiệp vụ và kỹ năng nghiên cứu như: quá trình nghiên cứu kinh doanh, đạo đức trong nghiên cứu kinh doanh, đề xuất nghiên cứu, thiết kế nghiên cứu, thu thập dữ liệu thứ cấp, thu thập dữ liệu sơ cấp, phân tích định tính và định lượng, kiểm định giả thiết, viết báo cáo và trình bày kết quả nghiên cứu. N ghiên cứu kinh doanh có nhiệm vụ tạo ra những thông tin chính xác cho việc ra quyết định kinh doanh. Trọng tâm cùa nghiên cứu kinh doanh là chuyển việc ra quyết định vốn dựa vào những thông tin m ang tính trực giác, chủ quan đến việc ra quyết định dựa vào những thông tin có được từ việc điều tra, nghiên cứu m ang tính khách quan, khoa học v à có tính hệ thống cao. Đ iều đó có nghĩa nghiên cứu kinh doanh như là một quá trình khách quan và có tính hệ thống của việc tập hợp và phân tích dữ liệu phục vụ cho việc ra quyết định kinh doanh. Với việc vận dụng kiến thức của m ột số môn học có liên quan (Toán, Tin học, K inh tế lượng, Thống kê, Đ iều tra xã hội học, các m ôn học chuyên ngành quản trị kinh doanh) cũng như việc trang bị những kiến thức phương pháp luận và cách thức thực hiện các phương pháp cụ thể, nghiên cứu kinh 3 doanh giúp cho các nhà quản trị có thể thu thập, xử lý dữ liệu cân thiêt và tạo ra những thông tin hữu ích cho việc ra quyết định kinh doanh. X uất phát từ vai trò thực tế của nghiên cứu kinh doanh và yêu câu nhanh chóng tiếp cận với kiến thức Q uản trị kinh doanh hiện đại của các n hà quan trị, Bộ m ôn Q uản trị doanh nghiệp, K hoa Q uản trị kinh doanh, T rư ờ n g Đại học K inh tế quốc dân xin giới thiệu cuốn sách này với bạn đọc. N h ó m tác già biên soạn gồm: - PG S.T S Lê C ông H oa - C hủ biên, biên soạn phần giới th iệu m ôn học và C hư ơng 1. N guyễn T hành H iếu - Đ ồng chù biên, biên soạn C h ư ơn g 4 & 6, đồng thời tham gia biên soạn C hương 3. Đ ào T hanh T ùng - biên soạn C hương 3. T rần Q uang H uy - biên soạn C hư ơng 2. N C S H oàng T hanh H ương - biên soạn C hư ơng 5. Đỗ T hị Đ ông - biên soạn C hương 8. N C S V ũ H oàng N am - biên soạn C hư ơnu 7. H à Son T ùng - tham gia biên soạn C hư ơng 4. T rong quá trình biên soạn, các tậc giả đã nhận được nhiều ý kiến đóng góp quý báu cùa tập thể Bộ m ôn Q uàn trị doanh nghiệp, Hội đồng khoa học và đào tạo K hoa Q uàn trị kinh doanh, Hội đồng thẩm định giáo trình của T rư ờng cũng như các nhà khoa học trong và ngoài T rư ờng, đặc biệt là PG S.T S N gô K im T hanh - T rư ở n e Bộ m ôn Q uán trị doanh nghiệp - Đại học K inh tế quốc dân, P G S.T S N guyễn V ăn Phúc -G iảng viên K hoa Q uản trị kinh d o anh - Đ ại học K inh tế quốc dân, TS. T rần K im H ào - T ống biên tập Tạp chí Q uàn lý kinh tế - Bộ Ke hoạch và Đ ầu tư. C húng tôi đã trân trọng cảm ơn và nghiêm túc tiếp thu các ý kiến đóng góp đè hoàn thiện giáo trình. Cuốn sách tái bản lần này chủ yếu được tham khảo từ các tài liệu nước neoài. Mặc dù đã rất cố gang trong việc biên soạn nội dung song cuốn sách khôna thể tránh khỏi những thiếu sót. Chúng tôi rất mong nhận được sự góp ý chân thành của quý bạn đọc. Mọi ý kiến đóng góp xin gửi về địa chì nhihoa@,vahoo. điện thoại [phone] hoặc địa chí ngụyenthanhhieiứOCO^Tvahoo. Chúng tôi xin trân trọng cảm ơn. K H O A Q U Ả N TR Ị K IN H D O A N H - C Á C T Á C G IẢ 4 Chương 1 QUÁ TRÌNH NGHIÊN cúu KINH DOANH Với vai trò là chương m ở đầu cùa giáo trình, chương này sẽ đề cập đến những nội dung tổng quát có tính nhập môn nhàm giúp người đọc hiểu được bản chất, vai trò và phạm vi của môn học nghiên cứu kinh doanh. Tiêp theo đó, chương 1 sẽ đề cập đến những nội dung chính cùa quá trình nghiên cứu trong kinh doanh. Đạo đức trong nghiên cứu cũng sẽ được đề cập như một phần cơ bàn của nghiên cứu kinh doanh. Ket cấu của chương 1 bao gồm các nội dung chủ yếu sau đây: - Bản chất và những nội dung cơ bàn của nghiên cứu kinh doanh - Nội dung chính của quá trình nghiên cứu kinh doanh - V ấn đề thường gặp trong nghiên cứu kinh doanh - Đạo đức trong nghiên cứu kinh doanh 1. N G H IÊ N C Ử U KIN H DOANH 1. Phạm vi nghiên cứu kinh doanh Theo nhà nghicn cứu kinh doanh nổi tiếng W illiam G .Zikm und, phạm vi nghiên cứu kinh doanh được giới hạn bởi định nghĩa về kinỉi doanh của từng tác giả. Trên góc độ khái niệm hẹp, nghiên cứu kinh doanh là những nghiên cứu trong lĩnh vực sản xuất, tài chính, m arketing hoặc trong lĩnh vực quàn lý của các tổ chức hoạt động vì lợi nhuận. Tuy nhiên, nếu m ở rộng khái niệm này ra, nghiên cứu kinh doanh có thê được thực hiện cả trong những tồ chức phi lợi nhuận bời vì loại tô chức này tồn tại cũng với m ục đích là thoà mãn nhu cầu xã hội và đều có nhu cầu hiếu biết về kỹ nâng kinh doanh để tạo ra và phân phối đến người tiêu dùng những hàng hoá và dịch vụ m à khách hàng cần. N ghiên cứu kinh doanh có phạm vi khá rộng. Đối với các nhà quản lý, mục đích nghiên cứu là thoá mãn nhu cầu hiểu biết hơn về tổ chức, về thị 5 trường, về nền kinh tế hoặc các lĩnh vực khác liên quan. Đẽ tăn g sự hiẽu biết, n hiều câu hòi luôn được đặt ra đối với các nhà quản lý. C hăng hạn với nhà quàn lý tài chính có thể hỏi, môi trường tài chính sẽ tốt hơn trong dài hạn?. H ay dưới góc dộ nhà quàn lý nhân sự, câu hòi có the náy sinh là: Loại đào tạo nào cần thiết đối với công nhân sản xuất? T rong khi đó nh à quàn lý m arketing có thể đặt ra câu hòi: Làm thế nào để quàn lý tốt các hoạt động bán lẻ của công ty? N hữ ng câu hỏi trên đều yêu cầu các thông tin liên quan đến cách m à môi trường, công nhân, khách hàng hoặc nền kinh tế sẽ phàn ứng đối với các quvết định của các nhà quản lý. N ghiên cứu kinh doanh là một trong những công cụ cơ bàn dối với việc trá lời những câu hòi thực te này. T rước khi neh iên cứ u kinh doanh trở thành công cụ phổ biến, các nhà quàn lý thườ ng ra quyết định dự a trên kinh nghiệm có được. K hône ít quyết định như thế vẫn dư a đến những thành công nhất định. T uy nhiên, trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng phát triển v à thay đổi lớn, sự cạnh tran h cũng gay gắt hơn thì việc ra quyết định dựa trên kinh nghiệm đã trờ nên mạo hiêm lớn đối với các nhà quàn lý. Do vậy nhu cầu nghiên cứu kinh doanh ngày càng phát triển và được chú trọng. Với những phươ ng pháp nghiên cứu thành công, các nhà quản lý có thể giảm rủi ro trong việc ra quyết đ ịnh bàng cách chuyển hình thức ra quyết định dựa trên kinh nghiệm sang quyết định d ựa vào những thông tin có hệ thống được thu thập khoa học. K hái niệm nghicn cứu kinh doanh C ó nhiều khái niệm về phươnu pháp nghiên cứ u kinh doanh do nhiều tác giả đ ư a ra. D ưới đây là m ột số khái niệm cơ bán của các tác giá nồi tiếng về lĩnh vực này: T heo VVilliain G. nghiên cứu kinh doanh là m ột q uá trình thu thập, tập hợp và phàn tích dừ liệu với m ục đích cung cấp n h ữ n e th ô n a tin khách quan và có hệ thống nhằm hỗ trợ cho việc ra quyết định. D ịnh nghĩa này cho rằng: T hứ nhất, thông tin thu thập được từ nghiên cứu kh ô n g đ ồ n g ng h ĩa với với việc tập hợp do ngẫu nhiên hay do trực giác. N ghicn cứ u kinh d oanh là những nghicn cứu công phu và điều tra khoa học.