Giáo Trình Hệ Thống Điều Hòa Không Khí Dành Cho Nghề Công Nghệ Ô Tô

Chuyên khảo phân tích Giáo trình hệ thống điều hòa không khí, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Trường học: Trường Đại Học Giao Thông Vận Tải
• Chuyên ngành: Công Nghệ Ô Tô
• Đề tài: Giáo Trình Hệ Thống Điều Hòa Không Khí: Đào Tạo Nghề Công Nghệ Ô Tô Tại Hà Nội
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. BÀI 1: NGUYÊN TẮC CƠ BẢN CỦA HỆ THỐNG ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ
• 1.1. Nhiệm vụ hệ thống điều hòa không khí
• 1.2. Các loại hệ thống điều hòa không khí
• 1.3. Phân loại theo vị trí
• 1.4. Phân loại theo phương pháp điều khiển
• 1.5. Nguyên lý trao đổi nhiệt
• 1.6. Hệ thống làm mát
• 1.7. Chu trình làm lạnh hệ thống điều hòa không khí
• 1.8. Môi chất lạnh
• 1.9. Hệ thống sưởi ấm
• 1.10. Chu trình sưởi ấm
• 1.11. Các thiết bị của hệ thống làm lạnh
• 1.12. Phiếu giao việc
• 1.13. Câu hỏi ôn tập
• 2. BÀI 2: CÁC BỘ PHẬN CỦA HỆ THỐNG ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ
• 2.1. Các bộ phận của hệ thống làm lạnh
• 2.2. Máy nén
• 2.2.1. Máy nén kiểu đĩa chéo - Cấu tạo
• 2.2.2. Nguyên lý hoạt động máy nén kiểu đĩa chéo
• 2.2.3. Máy nén kiểu xoắn ốc - Cấu tạo
• 2.2.4. Nguyên lý hoạt động máy nén kiểu xoắn ốc
• 2.2.5. Máy nén khí kiểu đĩa lắc - Cấu tạo
• 2.2.6. Nguyên lý hoạt động máy nén kiểu đĩa lắc
• 2.2.7. Một số loại máy nén khác
• 2.2.7.1. Máy nén kiểu trục khuỷu
• 2.2.7.2. Máy nén kiểu cánh gạt xuyên
• 2.3. Ly hợp điện từ
• 2.4. Giàn nóng
• 2.5. Bộ lọc
• 2.5.1. Bộ lọc hút ẩm
• 2.5.2. Kính quan sát
• 2.6. Van giãn nở
• 2.6.1. Van giãn nở kiểu hộp - Cấu tạo
• 2.6.2. Hoạt động van giãn nở kiểu hộp
• 2.6.3. Van giãn nở kiểu có ống cảm nhận nhiệt - Cấu tạo
• 2.6.4. Nguyên lý hoạt động van giãn nở kiểu ống cảm nhận nhiệt
• 2.7. Giàn lạnh
• 2.8. Các bộ phận hệ thống sưởi ấm
• 2.8.1. Quạt giàn lạnh (mô tơ, quạt)
• 2.8.2. Van nước
• 2.8.3. Két sưởi

Tóm tắt

I. Tổng quan giáo trình điều hòa ô tô Nền tảng nghề tại Hà Nội

Giáo trình Hệ thống Điều hòa không khí được biên soạn bởi Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội, dưới sự hợp tác của các tổ chức PLAN, KOICA và tập đoàn Hyundai. Đây là một tài liệu hệ thống điều hòa ô tô cốt lõi, phục vụ chương trình đào tạo nghề Công nghệ Ô tô rút gọn 18 tháng. Mục tiêu của giáo trình là cung cấp kiến thức nền tảng vững chắc, từ lý thuyết đến thực hành, giúp người học tiếp cận trình độ quốc tế và đáp ứng nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Nội dung được chắt lọc, ngắn gọn, tập trung vào kỹ năng nhận dạng, bảo dưỡng, chẩn đoán và sửa chữa. Giáo trình này không chỉ là tài liệu học tập mà còn là cẩm nang quan trọng cho bất kỳ kỹ thuật viên điện lạnh ô tô nào muốn phát triển sự nghiệp tại các trung tâm đào tạo công nghệ ô tô uy tín.

1.1. Mục tiêu và cấu trúc của chương trình đào tạo nghề

Mục tiêu chính của mô-đun đào tạo nghề Công nghệ Ô tô tại Hà Nội là trang bị cho học viên khả năng trình bày cấu tạo, nguyên lý hoạt động, phân tích các hiện tượng hư hỏng và thực hiện quy trình kiểm tra, sửa chữa hệ thống điều hòa. Chương trình kéo dài 60 giờ, bao gồm 14 giờ lý thuyết, 38 giờ thực hành và 8 giờ kiểm tra. Cấu trúc giáo trình gồm 4 bài chính: Nguyên tắc cơ bản, Các bộ phận, Điều khiển hệ thống, và Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống ĐHKK. Cách tiếp cận này đảm bảo người học vừa nắm vững lý thuyết, vừa thành thạo kỹ năng thực tế, sẵn sàng nhận chứng chỉ nghề sửa chữa ô tô sau khi hoàn thành.

1.2. Vai trò hệ thống điều hòa và các phương pháp phân loại

Hệ thống điều hòa không khí trên ô tô có bốn nhiệm vụ chính: thay đổi nhiệt độ, thay đổi độ ẩm, điều khiển tuần hoàn không khí và lọc sạch không khí. Giáo trình phân loại hệ thống theo hai phương pháp chính. Thứ nhất là phân loại theo vị trí, bao gồm hệ thống phía trước và hệ thống kiểu kép (hai giàn lạnh). Thứ hai là phân loại theo phương pháp điều khiển, gồm điều khiển bằng tay (sử dụng nút gạt hoặc núm xoay) và điều khiển tự động. Việc hiểu rõ các loại hệ thống này là bước đầu tiên để tiến hành chẩn đoán hệ thống điều hòa ô tô một cách chính xác.

II. Hướng dẫn nguyên lý hệ thống lạnh ô tô trong giáo trình

Nắm vững nguyên lý làm việc hệ thống lạnh ô tô là yêu cầu bắt buộc đối với mọi kỹ thuật viên. Giáo trình giải thích rõ ràng các nguyên tắc vật lý cốt lõi. Nguyên lý trao đổi nhiệt khẳng định nhiệt luôn truyền từ vật có nhiệt độ cao sang vật có nhiệt độ thấp. Hiện tượng bay hơi thu nhiệt là chìa khóa của quá trình làm mát; ví dụ, cồn bay hơi trên da sẽ lấy nhiệt và tạo cảm giác mát lạnh. Tương tự, giáo trình cũng đề cập đến mối quan hệ giữa áp suất và nhiệt độ: khi nén, chất khí tăng áp suất và nhiệt độ; khi giãn nở, áp suất và nhiệt độ giảm. Những nguyên tắc này là cơ sở để hiểu rõ chu trình làm lạnh và sưởi ấm trên xe hơi.

2.1. Phân tích chu trình làm lạnh và vai trò môi chất lạnh

Chu trình làm lạnh là một vòng tuần hoàn khép kín. Máy nén (lốc lạnh) hút môi chất thể khí áp suất thấp từ dàn lạnh, nén thành thể khí áp suất cao, nhiệt độ cao và đẩy vào dàn nóng. Tại dàn nóng, môi chất tỏa nhiệt ra môi trường và hóa lỏng. Môi chất lỏng áp suất cao này đi qua van tiết lưu, nơi nó giãn nở đột ngột, biến thành hỗn hợp sương có nhiệt độ và áp suất rất thấp. Hỗn hợp này vào dàn lạnh, bay hơi và thu nhiệt từ không khí trong xe, làm mát cabin. Môi chất lạnh, hiện nay chủ yếu là gas lạnh R134a, đóng vai trò là chất trung gian vận chuyển nhiệt từ trong xe ra ngoài.

2.2. Tìm hiểu chu trình sưởi ấm tích hợp trên xe ô tô

Đối lập với hệ thống làm lạnh, hệ thống sưởi ấm tận dụng nhiệt thừa từ động cơ. Nước làm mát động cơ sau khi được hâm nóng (khoảng 80°C) sẽ được dẫn vào một bộ phận gọi là két sưởi. Két sưởi có cấu tạo tương tự một bộ tản nhiệt nhỏ. Quạt gió sẽ thổi không khí từ cabin đi qua két sưởi. Không khí này nhận nhiệt từ nước làm mát nóng và được thổi trở lại vào khoang xe, làm ấm không khí. Một van nước được sử dụng để điều khiển lượng nước nóng đi vào két sưởi, qua đó điều chỉnh nhiệt độ trong xe. Đây là một hệ thống đơn giản nhưng hiệu quả, tích hợp sẵn trên hầu hết các dòng xe hiện đại.

III. Phân tích cấu tạo hệ thống điều hòa ô tô từ giáo trình

Để thực hiện học sửa chữa điều hòa ô tô, việc nhận diện và hiểu rõ chức năng của từng bộ phận là vô cùng quan trọng. Giáo trình mô tả chi tiết cấu tạo hệ thống điều hòa ô tô, từ các thành phần cơ khí chính đến các bộ phận phụ trợ. Mỗi bộ phận đều có vai trò riêng biệt trong chu trình làm lạnh và sưởi ấm. Việc nắm vững cấu tạo không chỉ giúp chẩn đoán bệnh chính xác mà còn là cơ sở để thực hiện tháo lắp, thay thế và bảo dưỡng điều hòa ô tô đúng quy trình kỹ thuật. Tài liệu cung cấp hình ảnh minh họa và sơ đồ rõ ràng, hỗ trợ tối đa cho quá trình học tập tại các trường dạy nghề Thanh Xuân hay các trung tâm khác.

3.1. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của máy nén lốc lạnh

Máy nén được ví như trái tim của hệ thống, có nhiệm vụ nén môi chất từ áp suất thấp lên áp suất cao. Giáo trình giới thiệu nhiều loại máy nén phổ biến như kiểu đĩa chéo, kiểu xoắn ốc và kiểu đĩa lắc. Máy nén kiểu đĩa chéo sử dụng một đĩa nghiêng để biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến của piston. Ly hợp điện từ đi kèm có chức năng kết nối hoặc ngắt truyền động từ động cơ đến máy nén, cho phép bật/tắt hệ thống A/C. Hiểu rõ cấu tạo của từng loại giúp kỹ thuật viên chẩn đoán các hư hỏng liên quan đến tiếng ồn hoặc mất áp suất.

3.2. Chức năng của dàn nóng dàn lạnh và van tiết lưu

Dàn nóng (dàn ngưng), thường đặt phía trước két nước, có nhiệm vụ giải nhiệt cho môi chất áp suất cao, giúp nó chuyển từ thể khí sang thể lỏng. Ngược lại, dàn lạnh (dàn bốc hơi) đặt trong bảng táp-lô, là nơi môi chất lỏng bay hơi để hấp thụ nhiệt, làm mát không khí cabin. Giữa hai bộ phận này là van tiết lưu (van giãn nở). Van có nhiệm vụ phun môi chất lỏng áp suất cao qua một lỗ nhỏ, làm nó giãn nở đột ngột và giảm nhiệt độ. Đồng thời, van cũng điều chỉnh lưu lượng môi chất vào dàn lạnh tùy theo tải nhiệt, đảm bảo hiệu quả làm mát tối ưu.

3.3. Các bộ phận phụ trợ Bộ lọc kính quan sát và bộ lọc không khí

Bên cạnh các thành phần chính, hệ thống còn có các bộ phận phụ trợ quan trọng. Bộ lọc (phin lọc/bình chứa) có chức năng chứa môi chất lỏng, tách ẩm và lọc cặn bẩn. Trên bộ lọc thường có kính quan sát để kiểm tra tình trạng và lượng môi chất. Nếu thấy nhiều bọt khí qua kính, hệ thống có thể đang thiếu gas. Ngoài ra, bộ lọc không khí cabin (lọc gió điều hòa) giúp loại bỏ bụi bẩn, phấn hoa từ không khí bên ngoài trước khi vào xe. Việc thay thế định kỳ bộ lọc này rất quan trọng để đảm bảo chất lượng không khí và hiệu suất của quạt gió.

IV. Phương pháp điều khiển hệ thống điều hòa ô tô hiện đại

Việc điều khiển hệ thống điều hòa không chỉ đơn thuần là bật/tắt. Các hệ thống hiện đại sử dụng nhiều cơ cấu và cảm biến phức tạp để tối ưu hóa sự thoải mái cho người dùng và hiệu suất của xe. Giáo trình đi sâu vào phân tích các bảng điều khiển, cơ cấu chấp hành và các khâu điều khiển chính. Người học sẽ được tìm hiểu về sơ đồ mạch điện điều hòa ô tô, cách các tín hiệu từ cảm biến nhiệt độ, cảm biến áp suất được xử lý để điều khiển tốc độ quạt, đóng ngắt ly hợp máy nén và điều chỉnh các cánh gió. Đây là kiến thức cốt lõi trong các khóa học điện lạnh ô tô chuyên sâu được giảng dạy nghề sửa chữa ô tô tại Hà Nội.

4.1. Điều khiển luồng không khí và nhiệt độ trong cabin

Việc điều khiển luồng không khí được thực hiện thông qua các cánh điều tiết (cửa gió). Có các cánh gió để chọn chế độ lấy gió trong/gió ngoài, cánh trộn khí để điều chỉnh nhiệt độ (pha trộn khí lạnh từ dàn lạnh và khí nóng từ két sưởi), và các cánh chia gió để hướng luồng khí (thổi mặt, thổi chân, sấy kính). Các cánh gió này có thể được dẫn động bằng dây cáp (trên xe đời cũ) hoặc bằng mô-tơ điện (trên xe đời mới), mang lại sự chính xác và nhẹ nhàng khi thao tác.

4.2. Nguyên lý điều khiển tốc độ quạt và đóng ngắt máy nén

Tốc độ quạt giàn lạnh thường được điều khiển bằng một cụm điện trở (cho các mức tốc độ cố định) hoặc bằng transistor công suất (cho phép điều chỉnh vô cấp). Việc điều khiển đóng/ngắt máy nén là rất quan trọng để bảo vệ hệ thống và động cơ. Hệ thống sử dụng cảm biến nhiệt độ (thermistor) tại dàn lạnh để ngắt máy nén khi nhiệt độ xuống quá thấp, tránh đóng băng. Đồng thời, công tắc áp suất sẽ ngắt máy nén nếu áp suất môi chất quá cao hoặc quá thấp, bảo vệ các bộ phận khỏi hư hỏng. ECU động cơ cũng có thể tạm thời ngắt máy nén khi người lái cần tăng tốc đột ngột để giảm tải cho động cơ.

V. Bí quyết bảo dưỡng sửa chữa hệ thống điều hòa chuyên sâu

Bài cuối cùng của giáo trình tập trung vào các kỹ năng thực hành quan trọng nhất: bảo dưỡng và sửa chữa. Đây là phần kiến thức ứng dụng trực tiếp, giúp học viên từ một người học lý thuyết trở thành một kỹ thuật viên lành nghề. Nội dung bao gồm các quy trình chuẩn từ kiểm tra trực quan, kiểm tra áp suất bằng đồng hồ chuyên dụng, đến các thao tác phức tạp như thu hồi, hút chân không và nạp gas điều hòa ô tô. Giáo trình nhấn mạnh các lưu ý về an toàn lao động, đặc biệt khi làm việc với môi chất lạnh dưới áp suất cao. Việc tuân thủ đúng quy trình là chìa khóa để đảm bảo hệ thống hoạt động bền bỉ và an toàn.

5.1. Quy trình kiểm tra và chẩn đoán hệ thống bằng đồng hồ đo

Chẩn đoán chính xác là bước đầu tiên để sửa chữa hiệu quả. Kỹ thuật viên cần bắt đầu bằng kiểm tra trực quan: xem độ căng đai dẫn động, tìm vết rò rỉ dầu, kiểm tra tình trạng các cánh tản nhiệt. Bước tiếp theo là sử dụng đồng hồ đo áp suất. Theo tài liệu, một hệ thống hoạt động bình thường có áp suất phía thấp áp từ 0,15 đến 0,25 MPa và phía cao áp từ 1,37 đến 1,57 MPa. Các chỉ số bất thường sẽ tiết lộ nguyên nhân hư hỏng: áp suất hai phía đều thấp (thiếu gas), đều cao (thừa gas hoặc tản nhiệt kém), hoặc phía thấp cao, phía cao thấp (sụt áp máy nén).

5.2. Kỹ thuật hút chân không và kiểm tra độ kín hệ thống

Sau khi sửa chữa hoặc thay thế một bộ phận, hệ thống bị hở và không khí cùng hơi ẩm sẽ xâm nhập vào bên trong. Hơi ẩm là kẻ thù số một, có thể gây đóng băng tại van tiết lưu và ăn mòn các chi tiết. Do đó, quy trình hút chân không là bắt buộc. Bơm chân không sẽ rút toàn bộ không khí và hơi ẩm ra ngoài, tạo môi trường chân không trong hệ thống. Giáo trình hướng dẫn duy trì áp suất ở mức 750 mmHg trong ít nhất 10 phút. Sau khi tắt bơm, nếu áp suất không thay đổi trong 5 phút, hệ thống được xác nhận là kín và sẵn sàng cho bước nạp gas.

5.3. Hướng dẫn quy trình nạp gas điều hòa ô tô đúng chuẩn

Việc nạp gas điều hòa ô tô cần được thực hiện cẩn thận và đúng kỹ thuật. Quy trình bao gồm hai giai đoạn: nạp ở phía áp suất cao (khi động cơ tắt) và nạp ở phía áp suất thấp (khi động cơ và A/C đang hoạt động). Khi nạp ở phía thấp áp, bình gas phải được giữ thẳng đứng để đảm bảo chỉ có gas ở thể khí đi vào máy nén, tránh gây hư hỏng do va đập thủy lực. Lượng gas nạp phải tuân thủ theo thông số của nhà sản xuất. Nạp thiếu gas sẽ làm lạnh kém, trong khi nạp thừa gas có thể gây quá tải cho máy nén và làm giảm hiệu quả làm mát.

VI. Lộ trình đào tạo nghề công nghệ ô tô uy tín tại Hà Nội

Hoàn thành khóa học điện lạnh ô tô dựa trên giáo trình chuẩn như của Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội mở ra một lộ trình sự nghiệp rõ ràng và đầy tiềm năng. Nhu cầu về kỹ thuật viên điện lạnh ô tô có tay nghề cao tại Hà Nội và các tỉnh lân cận luôn ở mức cao. Các gara, xưởng dịch vụ ủy quyền của các hãng xe lớn như Toyota, Hyundai, Ford đều là những nơi làm việc lý tưởng. Việc được đào tạo bài bản, kết hợp giữa lý thuyết vững chắc và thực hành chuyên sâu, giúp học viên tự tin ứng tuyển và đáp ứng ngay lập tức yêu cầu công việc, rút ngắn thời gian học việc và có mức thu nhập hấp dẫn.

6.1. So sánh các trung tâm đào tạo công nghệ ô tô hàng đầu

Tại Hà Nội, có nhiều trung tâm đào tạo công nghệ ô tô uy tín. Các cơ sở như Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội hay Trường dạy nghề Thanh Xuân là những địa chỉ quen thuộc, được đánh giá cao về chất lượng giảng dạy và cơ sở vật chất. Các trung tâm này thường có chương trình liên kết với doanh nghiệp, đảm bảo cơ hội thực tập và việc làm cho học viên sau khi tốt nghiệp. Khi lựa chọn nơi học, cần xem xét kỹ về nội dung chương trình, tỷ lệ giờ thực hành, trang thiết bị và đội ngũ giảng viên để đưa ra quyết định phù hợp nhất với định hướng phát triển của bản thân.

6.2. Cơ hội và thách thức của nghề sửa chữa điện lạnh ô tô

Nghề sửa chữa điện lạnh ô tô mang lại cơ hội việc làm ổn định và thu nhập tốt. Tuy nhiên, nghề này cũng đòi hỏi sự cập nhật liên tục. Công nghệ ô tô, đặc biệt là các hệ thống điều hòa tự động và xe điện, đang thay đổi nhanh chóng. Một kỹ thuật viên điện lạnh ô tô chuyên nghiệp phải không ngừng học hỏi về các loại môi chất mới, các hệ thống điều khiển điện tử phức tạp và các dụng cụ chẩn đoán hiện đại. Việc bắt đầu với một nền tảng kiến thức bài bản từ một giáo trình chất lượng là bước đệm vững chắc nhất để đối mặt với những thách thức và nắm bắt cơ hội trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ CÔNG NGHIỆP HÀ NỘI Chủ biên : Hoàng Phúc Trìn Đồng tác giả: Phạm Văn Huy Lê Viết Thắng Bùi Quang Phúc Ngô Văn Khƣơng GIÁO TRÌNH HỆ THỐNG ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ Hà nội 2016 1 LỜI NÓI ĐẦU Trong khuôn khổ chƣơng trình hợp tác giữa tổ chức PLAN, KOICA và tập đoàn Hyundai với trƣờng Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội về việc đào tạo nghề cho thanh niên có hoàn cảnh khó khăn Hà Nội, Trƣờng Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội nhận chỉnh sửa và xây dựng chƣơng trình đào tạo nghề Công nghệ Ô tô từ 24 tháng xuống còn 18 tháng nhằm mục đích để chƣơng trình đào tạo tiếp cận với trình độ quốc tế, gần với thực tế và đáp ứng nhu cầu của ngƣời sử dụng lao động vừa đảm bảo chƣơng trình khung của Bộ Lao động - Thƣơng binh và Xã hội. Đƣợc sự cho phép của Tổng cục Dạy nghề dƣới sự tài trợ của tổ chức PLAN, KOICA và tập đoàn Hyundai,Trƣờng Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà nội đã triển khai thực hiện biên soạn giáo trình " Hệ thống điều hòa không khí" - Nghề Công nghệ ô tô dùng cho trình độ TCN 18 tháng và sơ cấp nghề. Cấu trúc của giáo trình gồm 6 bài sau: Bài 1: Nguyên tắc cơ bản của hệ thống ĐHKK Bài 2: Các bộ phận của hệ thống ĐHKK Bài 3 : Điều khiển hệ thống ĐHKK Bài 4 : Bảo dƣỡng và sửa chữa hệ thống ĐHKK Các bài trên, đƣợc viết theo cấu trúc : Phần Lý thuyết đƣợc viết ngắn gọn phù hợp với khả năng của ngƣời học, phần thực hành có hệ thống từ kỹ năng nhận dạng, bảo dƣỡng đến các kỹ năng chẩn đoán và sửa chữa đi kèm với các phiếu giao việc cụ thể hóa công việc và kết quả của ngƣời học, phần câu hỏi ôn tập đƣợc triển khai trong từng bài nhằm hƣớng dẫn học sinh ôn lại kiến thức cũ và dễ cập nhật kiến thức mới. Trong quá trình biên soạn, nhóm biên soạn đã bám sát chƣơng trình khung của Tổng cục dạy nghề và chƣơng trình khung đã thẩm định, đồng thời tham khảo nhiều nguồn tài liệu trong và ngoài nƣớc nhƣ : Giáo trình của các trƣờng Đại học Sƣ phạm kỹ thuật, Đại học Bách khoa Hà nội., Tài liệu đào tạo của các hãng TOYOTA, FORD, cẩm nang sửa chữa Mitchel, hƣớng dẫn trong các dự án nâng cao năng lực đào tạo nghề.

Nhóm tác giả xin chân thành cảm ơn sự cho phép và động viên của Tổng Cục dạy nghề, sự ủng hộ nhiệt tình của lãnh đạo trƣờng Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà nội, Khoa Công nghệ ô tô cùng các bạn đồng nghiệp đã có nhiều giúp đỡ để nhóm tác giả hoàn thành giáo trình đảm bảo tiến độ và thời gian nhƣ dự kiến. 2 Đặc biệt, xin chân thành cảm ơn sự tài trợ và quan tâm của tổ chức PLAN, KOICA và tập đoàn Hyundai để nhóm hoàn thành giáo trình này. Mặc dù có rất nhiều cố gắng trong quá trình chuẩn bị và triển khai thực hiện biên soạn giáo trình, song chắc chắn không thể tránh khỏi những sai sót. Nhóm biên soạn rất mong nhận đƣợc sự đóng góp của các bạn đồng nghiệp và bạn đọc để giáo trình ngày càng hoàn chỉnh hơn.

Nhóm biên soạn xin chân thành cảm ơn. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tham gia biên soạn giáo trình 3 MỤC LỤC. 4 BÀI 1: NGUYÊN TẮC CƠ BẢN CỦA HỆ THỐNG ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ .Nhiệm vụ hệ thống điều hòa không khí. Các loại hệ thống điều hòa không khí.

Phân loại theo vị trí. Phân loại theo phƣơng pháp điều khiển. Nguyên lý trao đổi nhiệt. Hệ thống làm mát.

Chu trình làm lạnh hệ thống điều hòa không khí. Môi chất lạnh. Hệ thống sƣởi ấm. Chu trình sƣởi ấm.

Các thiết bị của hệ thống làm sƣởi ấm. Phiếu giao việc. Câu hỏi ôn tập. 14 BÀI 2: CÁC BỘ PHẬN CỦA HỆ THỐNG ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ.

Các bộ phận của hệ thống làm lạnh. Ly hợp điện từ. Van giãn nở. Các bộ phận hệ thống sƣởi ấm.

Phân loại sƣởi ấm. Lọc và làm sạch không khí.1 Bộ lọc không khí .2 Bộ làm sạch không khí. Phiếu giao việc. Câu hỏi ôn tập.

31 BÀI 3: ĐIỀU KHIỂN HỆ THỐNG ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ. Bảng điều khiển. Bảng điều khiển kiểu nút gạt. Bảng điều khiển kiểu nút xoay.

Điều khiển dòng khí. Điều khiển dẫn khí vào. Điều khiển nhiệt độ. Các kiểu dẫn động cánh điều tiết.

Loại điều khiển bằng dây cáp. Loại dẫn động bằng motor. Các khâu điều khiển chính của hệ thống điều hòa không khí. Điều khiển nhiệt độ.

Điều khiển tốc độ quạt giàn lạnh. Điều khiển tốc độ quạt giàn nóng. Điều khiển bù tốc độ không tải. Điều khiển tan băng.

Điều khiển máy nén. Phiếu giao việc. 51 BÀI 4: BẢO DƢỠNG VÀ SỬA CHỮA HỆ THỐNG ĐIỀU HÒA. Kiểm tra hệ thống điều hòa.

Những chú ý khi làm việc với hệ thống điều hòa. Kiểm tra bằng quan sát. Kiểm tra áp suất. Trình tự xả ga với đồng hồ áp suất.

Trình tự hút chân không và kiểm tra độ kín của hệ thống. Nối đồng hồ đo. Trình tự nạp ga. Nạp phía áp suất cao.

Nạp ở phía áp suất thấp. Phiếu giao việc. Câu hỏi ôn tập. HỆ THỐNG ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ Thời gian của mô đun: 60 giờ ( LT: 14 giờ; Thực hành : 38 giờ ; Kiểm tra: 8 giờ)  Mục tiêu mô đun: - Trình bày đƣợc các yêu cầu, nhiệm vụ chung của hệ thống ĐHKK - Trình bày đƣợc cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các bộ phận của hệ thống ĐHKK.

- Phân tích đƣợc những hiện tƣợng, nguyên nhân hƣ hỏng. - Trình bày đƣợc phƣơng pháp kiểm tra, sữa chữa và bảo dƣỡng những hƣ hỏng của các bộ phận của hệ thống ĐHKK. - Tháo lắp, kiểm tra và bảo dƣỡng, sửa chữa các chi tiết, bộ phận đúng quy trình kỹ thuật trong sửa chữa. - Sử dụng đúng, hợp lý các dụng cụ kiểm tra, bảo dƣỡng và sửa chữa đảm bảo chính ác và an toàn.

- Sử dụng thành thạo các tài liệu và chỉ dẫn kỹ thuật có liên quan. - Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, an toàn và vệ sinh công nghiệp. Nội dung: BÀI 1: NGUYÊN TẮC CƠ BẢN CỦA HỆ THỐNG ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ Thời gian: 5giờ ( LT: 3 giờ; Thực hành: 1giờ ; Kiểm tra:1 giờ) Mục tiêu: Học ong bài này ngƣời học có khả năng - Hiểu đƣợc nhiệm vụ, phân loại hệ thống điều hòa không khí trên ô tô - Trình bày đƣợc nguyên lý cơ bản về trao đổi nhiệt - Trình bày đƣợc nguyên lý của chu trình làm lạnh và sƣởi ấm. - Nhận dạng đƣợc vị trí, các bộ phận của hệ thống làm lạnh và sƣởi ấm trên xe - Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp.Nhiệm vụ hệ thống điều hòa không khí 7 - Thay đổi nhiệt độ.

- Thay đổi độ ẩm trong xe. - Điều khiển tuần hoàn không khí trong xe. - Lọc và làm sạch không khí. Các loại hệ thống điều hòa không khí 2.

Phân loại theo vị trí - Hệ thống điều hòa phía trƣớc: là hệ thống có giàn đặt trƣớc (phía dƣới, cạnh bảng táp lô) Hình 1.1:Hệ thống điều hòa phía trƣớc - Hệ thống điều hòa kiểu kép: là hệ thống điều hòa có 2 giàn lạnh.2:hệ thống điều hòa kép - Kiểu kép treo trần: là hệ thống điều hòa có 2 giàn lạnh, trong đó có một giàn lạnh đặt tại trần xe.3:Hệ thống điều hòa kiểu treo trần 2. Phân loại theo phƣơng pháp điều khiển - Điều khiển bằng tay Hình 1.4:Hệ thống điều hòa điều khiển bằng tay - Điều khiển tự động 9 Hình 1.4:Hệ thống điều hòa điều khiển tự động 3. Nguyên lý trao đổi nhiệt. - Nhiệt tự truyền từ vật có nhiệt độ cao hơn sang vật có nhiệt độ thấp hơn.

- Một vật thể khi nhận nhiệt thì nhiệt độ của nó tăng lên. Khi bị lấy đi một phần nhiệt, nhiệt độ của nó giảm đi - Sự truyền nhiệt xảy ra cho tới khi nhiệt độ của 2 vật bằng nhau thì dừng lại. - Nhiệt lƣợng do vật này tỏa ra bằng nhiệt lƣợng do vật kia thu vào. Ví dụ: Chúng ta cảm thấy hơi lạnh thậm chí sau khi bơi trong một ngày nóng.

Đó là vì khi bay hơi nƣớc đã lấy nhiệt từ cơ thể của chúng ta. Tƣơng tự nhƣ vậy chúng ta cũng cảm thấy lạnh khi bôi cồn vào tay: Cồn đã lấy nhiệt của tay khi bay hơi, chúng ta có thể làm cho các vật lạnh đi bằng cách sử dụng các hiện tƣợng tự nhiên này ví dụ chất lỏng bay hơi có thể thu nhiệt từ một vật.5:Quá trình làm mát bằng bay hơi 10 - Quá trình bay hơi và hóa lỏng Hình 1.6:Quá trình bay hơi và hóa lỏng - Ba dạng tồn tại của vật chất là thể rắn, thể lỏng và thể khí. Quá trình chuyển đổi giữa các dạng tồn tại của vật chất sẽ kèm theo sự thu nhiệt hoặc tỏa nhiệt Vật chất khi ở thể lỏng, nếu đƣợc nhận nhiệt nó sẽ chuyển đổi thành thể khí. Ngƣợc lại khi vật chất từ thể khí chuyển về thể lỏng thì một lƣợng nhiệt sẽ đƣợc giải phóng Hình 1.7: Các trạng thái tồn tại của vật chất - Quan hệ giữa áp suất và nhiệt độ vật thể ở trạng thái khí Khi bị nén, chất khí sẽ tăng cả áp suất và nhiệt độ, trong chất khí khi đó đƣợc dự trữ một lƣợng nhiệt.

11 Khi dãn nở, cả áp suất và nhiệt độ của chất khí giảm và một lƣợng nhiệt tƣơng ứng đƣợc giải phóng 4. Hệ thống làm mát 4. Chu trình làm lạnh hệ thống điều hòa không khí Hình 1.8: Chu trình làm lạnh Máy nén lấy môi chất thể khí từ giàn lạnh có nhiệt độ,áp suất thấp và nén vào giàn ngƣng,môi chất có áp suất cao- sinh ra nhiệt độ cao. Trong giàn ngƣng, môi chất ở thể khí áp suất, nhiệt độ cao sau khi mất nhiệt chuyển thành chất lỏng có áp suất cao.

Môi chất ở dạng lỏng có áp suất cao này chảy vào bình chứa. Bình chứa có tác dụng chứa và lọc môi chất lạnh. Môi chất lỏng đã đƣợc lọc chảy qua van giãn nở, van giãn nở sẽ chuyển môi chất lỏng có áp suất cao thành hỗn hợp khí/lỏng có áp suất và nhiệt độ thấp. Môi chất dạng khí/lỏng có nhiệt độ thấp này chảy tới giàn lạnh.

Quá trình bay hơi chất lỏng trong giàn lạnh sẽ thu nhiệt của không khí chạy qua giàn lạnh.