UỶ BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP HẢI PHÒNG GIÁO TRÌNH Tên mô đul: Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống nhiên liệu động cơ Diesel NGHỀ: CÔNG NGHỆ Ô TÔ TRÌNH ĐỘ CAO ĐẲNG Hải Phòng, năm 2019 1 LỜI GIỚI THIỆU Trong suốt quãng thời gian thăng trầm, công nghệ động cơ Diesel liên tục có những bước cải tiến lớn. Đến nay, tiếng ồn của động cơ đã giảm, nhờ hệ thống cách âm và kiểm soát quá trình đốt nhiên liệu tốt hơn, khói thải giảm xuống và thời gian khởi động nhanh gần bằng động cơ xăng. Với mong muốn đó giáo trình được biên soạn, nội dung giáo trình bao gồm bốn bài: Bài1. Tháo lắp, nhận dạng các bộ phận của hệ thống nhiên liệu diesel Bài 2. Bảo dưỡng hệ thống nhiên liệu diesel Bài 3. Sửa chữa thùng chứa nhiên liệu và các đường ống và bầu lọc Bài 4. Sửa chữa bơm thấp áp (bơm chuyển nhiên liệu) Bài 5. Sửa chữa bơm cao áp Bài 6. Sửa chữa vòi phun cao áp Kiến thức trong giáo trình được biên soạn theo chương trình dạy nghề được Tổng cục Dạy nghề phê duyệt, sắp xếp logic từ nhiệm vụ, cấu tạo, nguyên lý hoạt độngcủa hệ thống nhiên liệu động cơ Diesel đến cách phân tích các hư hỏng, phương pháp kiểm tra và quy trình thực hành sửa chữa. Do đó người đọc có thể hiểu một cách dễ dàng. Xin chân trọng cảm ơn Tổng cục Dạy nghề, khoa Công nghệ ô tô trường Cao đẳng Công nghiệp Hải Phòng cũng như sự giúp đỡ quý báu của đồng nghiệp đã giúp tác giả hoàn thành giáo trình này. Mặc dù đã rất cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi sai sót, tác giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp của người đọc để lần xuất bản sau giáo trình được hoàn thiện hơn. Tổ bộ môn 2 MỤC LỤC TT TÊN ĐỀ MỤC TRANG 1 Lời giới thiệu 1 2 Mục lục 2 Bài 1. Tháo lắp, nhận dạng các bộ phận của hệ thống nhiên liệu 3 6 diesel 4 Bài 2. Bảo dưỡng hệ thống nhiên liệu diesel 24 Bài 3. Sửa chữa thùng chứa nhiên liệu và các đường ống và bầu 5 38 lọc 6 Bài 4. Sửa chữa bơm thấp áp (bơm chuyển nhiên liệu) 54 7 Bài 5. Sửa chữa bơm cao áp 66 8 Bài 6. Sửa chữa vòi phun cao áp 169 3 TÊN MÔ ĐUN: BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA HỆ THỐNG NHIÊN LIỆU ĐỘNG CƠ DIESEL Mã mô đun: MĐ 24 I. Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò mô đun: - Vị trí: Mô đun được bố trí dạy sau các môn học/ mô đun sau: MH 07, MH 08, MH 09, MH 10, MH 11, MH 12, MH13, MH 14, MH 15, MH 16, MĐ 18, MĐ 19, MĐ 20, MĐ 21, MĐ 22, MĐ 23, MĐ 24, MĐ 25. - Tính chất của mô đun:là mô đun chuyên môn nghề. - Có ý nghĩa và vai trò quan trọng trong việc cung cấp một phần kiến thức, kỹ năng nghề, nghề công nghệ ô tô. Mục tiêu của mô đun: - Trình bày đầy đủ các yêu cầu, nhiệm vụ chung của hệ thống nhiên liệu động cơ Diesel - iải thích được sơ đồ cấu tạo và nguyên lý làm việc chung của hệ thống nhiên liệu động cơ Diesel - Phân tích đúng những hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng trong hệ thống nhiên liệu động cơ Diesel - Trình bày được phương pháp bảo dưỡng, kiểm tra và sửa chữa những sai hỏng của các bộ phận hệ thống nhiên liệu động cơ Diesel - Tháo lắp, kiểm tra và bảo dưỡng, sửa chữa các chi tiết, bộ phận đúng quy trình, quy phạm và đúng các tiêu chu n kỹ thuật trong sửa chữa - Sử dụng đúng, hợp lý các dụng cụ kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa đảm bảo chính xác và an toàn - Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô - Rèn luyện tính kỷ luật, c n thận, tỉ mỉ của học viên. Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian: Số Thời gian TT Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Thực Kiểm số thuyết hành tra Tháo lắp, nhận dạng các bộ phận của 1 30 12 18 hệ thống nhiên liệu diesel 2 Bảo dưỡng hệ thống nhiên liệu diesel 17 3 12 2 Sửa chữa thùng chứa nhiên liệu và 3 12 3 9 các đường ống và bầu lọc Sửa chữa bơm thấp áp (bơm chuyển 4 12 3 9 nhiên liệu) 4 5 Sửa chữa bơm cao áp 22 6 14 2 6 Sửa chữa vòi phun cao áp 12 3 9 Cộng 105 30 71 4 5 BÀI 1.THÁO LẮP, NHẬN DẠNG CÁC BỘ PHẬN CỦA HỆ THỐNG NHIÊN LIỆU DIESEL MĐ 26 – 01 Giới thiệu: Để có thể sửa chữa và bảo dưỡng được hệ thống nhiên liệu diesel, thì người học phải biết được hoạt động của hệ thống và nhận dạng được các bộ phận, trình tự tháo, lắp các bộ phận của hệ thống cung cấp nhiên liệu diesel. Trong bài này cho chúng ta biết về hoạt động của hệ thống và hướng dẫn chúng ta biết trình tự tháo, lắp các bộ phận của hệ thống nhiên liệu diesel. Mục tiêu: - Trình bày được nhiệm vụ, yêu cầu của hệ thống cung cấp nhiên liệu Diesel. - Vẽ được sơ đồ và trình bày được nguyên lý hoạt độngcủa hệ thống cung cấp nhiên liệu Diesel. - Tháo, lắp, nhận dạng được hệ thống nhiên liệu động cơ Diesel đúng quy trình, quy phạm, đúng yêu cầu kỹ thuật. - Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô. - Rèn luyện tính kỷ luật, c n thận, tỉ mỉ của học viên. Nội dung chính: 1. NHIỆM VỤ, YÊU CẦU VÀ PHÂN LOẠI HỆ THỐNG NHIÊN LIỆU DIESEL ĐỘNG CƠ Ô TÔ Mục tiêu: - Trình bày được nhiệm vụ, yêu cầu của hệ thống cung cấp nhiên liệu diesel. - Phân loại được các hệ thống nhiên liệu diesel trên ô tô.1 Nhiệm vụ Hệ thống nhiên liệu Diesel có nhiệm vụ cung cấp nhiên liệu Diesel dưới dạng sương mù và không khí sạch vào buồng đốt để tạo thành hỗn hợp cho động, cung cấp kịp thời, đúng lúc phù hợp với các chế độ của động cơ và đồng đều trong tất cả các xy lanh.2 Yêu cầu Hệ thống nhiên liệu làm việc tốt hay xấu có ảnh hưởng tới chất lượng phun nhiên liệu, ảnh hưởng của quá trình cháy, tính tiết kiệm và độ bền của động cơ vì vậy để động cơ làm việc tốt, kinh tế và an toàn trong quá trình làm việc thì hệ thống cung cấp nhiên liệu động cơ diesel phải đảm bảo các yêu cầu sau: 6 - Nhiên liệu phun vào ở dạng tơi sương có áp suất phun cao, lượng nhiên liệu cung cấp phải chính xác phù hợp với tải trọng động cơ, thời điểm phun phải đúng, phun nhanh và dứt khoát. - Phun đúng thứ tự làm việc của động cơ. áp suất phun, lượng nhiên liệu phun, thời điểm phun phải như nhau ở các xylanh. - Hình dạng buồng đốt phải tạo ra sự xoáy lốc cho không khí trong xylanh, khi nhiên liệu phun vào sẽ hoà trộn với không khí.3 Phân loại * Theo phương pháp vận chuyển nhiên liệu từ bình chứa đến bơm cao áp chia 2 loại: - Tự chảy (động cơ tĩnh tại: Động cơ D8, D10, D15, D20.) nhiên liệu tự chảy từ thùng chứa đến bơm cao áp khi đó thùng chứa đặt sẽ được đặt cao hơn bơm cao áp. - Cưỡng bức (dùng bơm vận chuyển được sử dụng trên ô tô)nhiên liệu được bơm hút từ thùng chứa đ y đến bơm cao áp, bằng bơm chuyển nhiên liệu, thùng chứa thường được đặt xa, thấp hơn bơm cao áp * Theo cấu tạo bơm cao áp chia các loại: - Hệ thống nhiên liệu Diesel kiểu bơm dãy (tập trung) – PE - Hệ thống nhiên liệu Diesel kiểu bơm phân phối – VE - Hệ thống nhiên liệu Diesel kiểu bơm cao áp và vòi phun kết hợp 2. SƠ ĐỒ CẤU TẠO, NHẬN DẠNG VÀ NGUYÊN LÝ LÀM VIỆC CỦA HỆ THỐNG NHIÊN LIỆU ĐỘNG CƠ DIESEL Mục tiêu: - Vẽ được sơ đồ và trình bày nguyên lý hoạt động của hệ thống cung cấp nhiên liệu diesel. - Nhận dạng được các bộ phận của hệ thống cung cấp nhiên liệu diesel.1Hệ thống nhiên liệu Diesel dùng bơm cao áp kiểu bơm dãy (PE). Sơ đồ hệ thống CCNL động cơ Diesel. Thùng chứa nhiên liệu; 2. Ống dẫn nhiên liệu đi; 5. Bầu lọc nhiên liệu; 6. Ống nhiên liệu cao áp; 7. Đường dầu hồi; 9. Bơm chuyển nhiên liệu; 10. Bộ điều tốc; 11. Bộ định thời (bộ điều chỉnh góc phun sơm) Sơ đồ hệ thống cung cấp của các động cơ Diesel thường chỉ khác nhau về số lượng các bình lọc và một số bộ phận phụ trợ. Hệ thống bao gồm các phần chính sau: - Phần cung cấp không khí và thoát khí: + Bình lọc khí: dùng để lọc sạch không khí trước khi đưa vào trong buồng đốt + Ống hút: dẫn không khí sạch vào buồng đốt + Ống xả, ống tiêu âm: Dẫn khí đã cháy ra ngoài, giảm tiếng ồn. - Phần cung cấp nhiên liệu gồm: + Thùng nhiên liệu: Chứa nhiên liệuDiesel cung cấp cho toàn hệ thống + Bơm áp lực thấp: Dùng để hút nhiên liệu từ thùng chứa thông qua các bầu lọc đ y lên bơm cao áp. + Lọc dầu: Có chức năng lọc sạch nhiên liệu trước khi vào bơm cao áp, đảm bảo nhiên liệu sạch, không cặn b n, giúp hệ thống làm việc tốt. + Đường ống áp thấp: Dùng để dẫn nhiên liệu từ thùng chứa đến bơm cao áp và nhiên liệu thừa từ vòi phun trở về thùng chứa. + Đường ống cao áp: Dùng để dẫn nhiên liệu có áp suất cao từ bơm cao áp đến các vòi phun. 8 + Bơm cao áp: tạo ra nhiên liệu có áp suất cao cung cấp cho vòi phun đúng lượng phun và đúng thời điểm. + Vòi phun: phun nhiên liệu tơi sương vào buồng đốt 2.2 Nguyên lý làm việc của hệ thống. - Khi động cơ làm việc bơm áp lực thấp (9) hoạt động sẽ hút nhiên liệu từ thùng (1) qua bình lọc sơ (lọc tách nước) (2) sau đó đ y lên bình lọc tinh (5), nhiên liệu đã lọc sạch được cấp vào đường hút của bơm cao áp, từ bơm cao áp nhiên liệu được nén với áp suất cao qua ống dẫn cao áp (6) tới vòi phun (7), phun nhiên liệu tơi sương vào không khí đã được nén trong xy lanh. - Nhiên liệu thừa từ vòi phun theo ống dẫn (8) về lại thùng. Từ bơm cao áp cũng có đường dẫn nhiên liệu trở lại bơm áp lực thấp khi cung cấp tới bơm cao áp quá nhiều. - Không khí hút qua bình lọc, qua ống hút vào trong xy lanh. Khí đã cháy qua ống xả, ống giảm âm ra ngoài.2 Hệ thống nhiên liệu Diesel dùng bơm cao áp kiểu phân phối (VE) 2.1 Sơ đồ cấu tạo Hình 1.
