Giải pháp hiệu quả để xử lý nợ xấu trong hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích giải pháp xử lý nợ xấu trong hệ thống ngân hàng thương mại việt nam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực

• Tác giả: Phùng Thị Thanh Hà
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Anh Tùng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Giải Pháp Xử Lý Nợ Xấu Trong Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC ĐỒ THỊ
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN NỢ XẤU NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ TRONG XỬ LÝ NỢ XẤU
• 1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu
• 1.2. Cơ sở lý luận nợ xấu tại các NHTM
• 1.2.1. Khái niệm nợ xấu ngân hàng
• 1.2.2. Nguyên nhân của nợ xấu lớn và tăng nhanh
• 1.2.3. Ảnh hưởng của nợ xấu ngân hàng
• 1.2.4. Các biện pháp cơ bản để ngăn ngừa và xử lý nợ xấu ngân hàng
• 1.3. Kinh nghiệm quốc tế trong xử lý nợ xấu
• 1.3.1. Cách tiếp cận trong xử lý nợ xấu ngân hàng
• 1.3.2. Các nhóm giải pháp chính
• 1.3.3. Mô hình, cơ chế và chính sách xử lý nợ xấu tại một số nền kinh tế trong khu vực
• 1.3.4. Một số nhận xét
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp phân tích tổng hợp
• 2.1.1. Nội dung phương pháp
• 2.1.2. Mục đích sử dụng phương pháp
• 2.1.3. Cách thức luận văn sử dụng phương pháp
• 2.2. Phương pháp so sánh
• 2.2.1. Nội dung phương pháp
• 2.2.2. Mục đích sử dụng phương pháp
• 2.2.3. Cách thức luận văn sử dụng phương pháp
• 2.3. Phương pháp case study
• 2.3.1. Nội dung phương pháp
• 2.3.2. Mục đích sử dụng phương pháp
• 2.3.3. Cách thức luận văn sử dụng phương pháp
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG XỬ LÝ NỢ XẤU TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 3.1. Hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam
• 3.2. Thực trạng nợ xấu của các ngân hàng thương mại giai đoạn 2012 - 2016
• 3.2.1. Cơ cấu nợ xấu theo ngành kinh tế
• 3.2.2. Cơ cấu nợ xấu theo thành phần kinh tế
• 3.2.3. Thực trạng nợ xấu tại Sacombank và Eximbank
• 3.3. Những nguyên nhân gây ra nợ xấu tại các ngân hàng thương mại
• 3.3.1. Nguyên nhân khách quan
• 3.3.2. Nguyên nhân chủ quan
• 3.4. Thực trạng xử lý nợ xấu
• 3.5. Đánh giá chung về công tác xử lý nợ xấu của các ngân hàng thương mại Việt Nam
• 3.5.1. Những thành tựu đạt được
• 3.5.2. Nguyên nhân hạn chế
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP XỬ LÝ NỢ XẤU TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 4.1. Định hướng xử lý nợ xấu tại các ngân hàng thương mại tại Việt Nam
• 4.2. Giải pháp xử lý nợ xấu cho các ngân hàng thương mại Việt Nam
• 4.2.1. Các giải pháp mang tính phòng ngừa
• 4.2.2. Giải pháp xử lý nợ xấu
• 4.3. Đề xuất với Chính phủ và các cơ quan quản lý nhà nước
• 4.4. Kiến nghị với NHTM
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài

Nợ xấu là một trong những vấn đề thường trực đe dọa sự tồn tại và phát triển ổn định của hệ thống tài chính, tiền tệ ở các quốc gia. Đặc biệt, trong các cuộc khủng hoảng kinh tế, nợ xấu thường có xu hướng gia tăng và được bàn đến như một trong những vấn đề cốt lõi nhất cần giải quyết. Việc xử lý nợ xấu là bước đi quan trọng trong quá trình tái cấu trúc hệ thống ngân hàng. Trong bối cảnh đó, vai trò của Chính phủ trong việc hỗ trợ xử lý vấn đề nợ xấu là rất quan trọng để nhanh chóng đưa hệ thống tài chính, tiền tệ thoát khỏi thời kỳ khủng hoảng trở về trạng thái ổn định. Việt Nam là một trong những nước có tốc độ tăng trưởng huy động và cho vay cao nhất trong khu vực, trong đó, hệ thống ngân hàng đóng vai trò chủ lực với thị phần tín dụng chiếm tới trên 95% của toàn hệ thống các tổ chức tín dụng. Tuy nhiên, hoạt động tín dụng ngân hàng cũng còn rất nhiều vấn đề tồn đọng, mà nổi bật và luôn được quan tâm nhiều là vấn đề nợ xấu.

II. Nguyên nhân phát sinh nợ xấu

Nguyên nhân phát sinh nợ xấu trong hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam rất đa dạng. Một phần do yếu tố khách quan như tình hình kinh tế thế giới, sự biến động của thị trường tài chính, và các chính sách kinh tế vĩ mô. Bên cạnh đó, nguyên nhân chủ quan cũng đóng vai trò quan trọng, bao gồm việc quản lý rủi ro tín dụng kém, quy trình thẩm định khách hàng vay không chặt chẽ, và sự thiếu hụt thông tin về khách hàng. Đặc biệt, trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế, nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong hoạt động sản xuất kinh doanh, dẫn đến khả năng trả nợ giảm sút. Theo thống kê, tỷ lệ nợ xấu trong hệ thống ngân hàng đã tăng cao, gây áp lực lớn lên khả năng thanh khoản và ổn định của toàn hệ thống tài chính.

III. Thực trạng xử lý nợ xấu tại các ngân hàng thương mại Việt Nam

Thực trạng xử lý nợ xấu tại các ngân hàng thương mại Việt Nam hiện nay cho thấy nhiều ngân hàng đã có những nỗ lực đáng kể trong việc cải thiện tình hình nợ xấu. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các ngân hàng đã áp dụng nhiều biện pháp như trích lập dự phòng rủi ro, tái cấu trúc nợ, và hợp tác với các công ty quản lý tài sản để xử lý nợ xấu. Tuy nhiên, hiệu quả của các biện pháp này vẫn chưa đạt được như mong đợi. Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước, tỷ lệ nợ xấu vẫn ở mức cao, cho thấy cần có những giải pháp mạnh mẽ hơn để xử lý triệt để vấn đề này.

IV. Giải pháp xử lý nợ xấu

Để xử lý nợ xấu hiệu quả, cần có một chiến lược tổng thể và đồng bộ từ cả phía Chính phủ và các ngân hàng thương mại. Các giải pháp có thể bao gồm việc hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động xử lý nợ xấu, tăng cường năng lực quản lý rủi ro tín dụng, và nâng cao tính minh bạch trong hoạt động ngân hàng. Ngoài ra, việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý nợ xấu cũng là một yếu tố quan trọng giúp cải thiện hiệu quả xử lý. Các ngân hàng cần chủ động hơn trong việc đánh giá và phân tích rủi ro tín dụng, từ đó đưa ra các quyết định cho vay hợp lý hơn. Chính phủ cũng cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể để tạo điều kiện cho các ngân hàng trong việc xử lý nợ xấu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong cơ cấu tài chính của Việt Nam, hệ thống ngân hàng thương mại đóng vai trò huyết mạch khi nắm giữ hơn 95% thị phần cung ứng tín dụng cho toàn bộ nền kinh tế. Sự ổn định của hệ thống này quyết định trực tiếp đến sức khỏe của nền kinh tế quốc gia. Sau tác động kéo dài của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 và chu kỳ suy giảm kinh tế trong nước, nợ xấu đã trở thành điểm nghẽn nghiêm trọng, làm suy giảm khả năng luân chuyển dòng vốn và gia tăng rủi ro mang tính hệ thống. Nhằm cụ thể hóa mục tiêu tái thiết hệ thống tín dụng theo Quyết định số 254/QĐ-TTg ngày 01 tháng 03 năm 2012 của Thủ tướng Chính phủ, việc nghiên cứu cơ chế phát sinh và xử lý nợ xấu là yêu cầu cấp thiết.

Luận văn tập trung nghiên cứu toàn diện thực trạng nợ xấu của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn 2012 - 2016, đồng thời đi sâu phân tích hai trường hợp điển hình là Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Thương Tín và Ngân hàng Thương mại Cổ phần Xuất Nhập Khẩu Việt Nam. Mục tiêu cụ thể là làm rõ các nguyên nhân cốt lõi dẫn đến nợ xấu tăng cao, đánh giá hiệu quả của các mô hình xử lý nợ hiện hành, và đối chiếu với kinh nghiệm xử lý nợ tập trung từ các quốc gia trong khu vực. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc đề xuất lộ trình xử lý nợ xấu đồng bộ nhằm kéo giảm tỷ lệ nợ xấu về ngưỡng an toàn dưới 3%, khơi thông nguồn vốn và phục hồi niềm tin thị trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng các chuẩn mực tài chính quốc tế và quy định pháp lý của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Cụ thể, định nghĩa nợ xấu được tiếp cận theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN, phân loại các khoản tín dụng thành 5 nhóm nợ dựa trên khả năng trả nợ và thời gian quá hạn. Nợ xấu được xác định gồm các khoản nợ nhóm 3 dưới tiêu chuẩn, nhóm 4 nghi ngờ và nhóm 5 có khả năng mất vốn. Luận văn đồng thời vận dụng khung lý thuyết của Ngân hàng Trung ương Châu Âu, Quỹ Tiền tệ Quốc tế và Chuẩn mực Kế toán Quốc tế, theo đó một khoản nợ bị coi là nợ xấu khi quá hạn trả lãi hoặc gốc từ 90 ngày trở lên hoặc có lý do chắc chắn cho thấy người vay không thể thực hiện nghĩa vụ tài chính đầy đủ.

Nghiên cứu tích hợp các nguyên tắc quản trị rủi ro tín dụng theo Hiệp ước vốn Basel II, nhấn mạnh vào năng lực giám sát danh mục và trích lập dự phòng rủi ro. Hai mô hình xử lý nợ chính được phân tích là mô hình xử lý nợ tập trung thông qua công ty mua bán nợ quốc gia và mô hình xử lý nợ phi tập trung do từng ngân hàng thương mại tự thực hiện thông qua công ty quản lý nợ và khai thác tài sản.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo tài chính kiểm toán thường niên, báo cáo thường niên giai đoạn 2012 - 2016 của các ngân hàng thương mại và số liệu công bố từ Ngân hàng Nhà nước. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ dữ liệu tổng hợp của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam kết hợp cùng 2 ngân hàng thương mại cổ phần quy mô lớn là Sacombank và Eximbank.

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng nhằm chọn ra hai ngân hàng có quy mô tài sản lớn, trải qua quá trình tái cấu trúc hoặc sáp nhập và có tỷ lệ nợ xấu biến động tiêu biểu trong giai đoạn 5 năm khảo sát. Luận văn sử dụng kết hợp ba phương pháp phân tích chính: phương pháp phân tích tổng hợp để hệ thống hóa dữ liệu vĩ mô; phương pháp so sánh định lượng nhằm đối chiếu các chỉ số nợ xấu qua các năm; và phương pháp nghiên cứu tình huống để đi sâu vào các khó khăn xử lý tài sản bảo đảm tại từng ngân hàng cụ thể. Việc kết hợp này giúp phản ánh vừa bao quát vừa chi tiết bản chất của nợ xấu trong nền kinh tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu giai đoạn 2012 - 2016 đã làm sáng tỏ bốn phát hiện thực tiễn quan trọng:

Thứ nhất, tăng trưởng tín dụng quá nóng trong giai đoạn trước năm 2012 tập trung quá mức vào các lĩnh vực phi sản xuất như bất động sản và chứng khoán là nguyên nhân hàng đầu khiến nợ xấu gia tăng đột biến khi thị trường đóng băng. Nợ xấu thuộc nhóm 3 đến nhóm 5 chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu tổng dư nợ.

Thứ hai, thực trạng tài chính của khách hàng vay bộc lộ điểm yếu nghiêm trọng khi tỷ lệ sử dụng đòn bẩy tài chính lên tới 80% đến 90% tổng tài sản. Doanh nghiệp phụ thuộc nặng nề vào vốn vay ngắn hạn để tài trợ dự án dài hạn, dẫn đến mất cân đối thanh khoản khi lãi suất tăng cao.

Thứ ba, tại hai ngân hàng khảo sát chuyên sâu là Sacombank và Eximbank, quy mô nợ xấu nội bảng và nợ bán cho Công ty Quản lý Tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam phản ánh sự phức tạp trong quá trình xử lý nợ sau sáp nhập và tái cơ cấu danh mục tài sản.

Thứ tư, công tác định giá tài sản bảo đảm chưa chính xác, nhiều tài sản bất động sản bị sụt giảm giá trị từ 30% đến 50% trong giai đoạn khủng hoảng, kết hợp với các rào cản tố tụng khiến việc thu hồi nợ kéo dài nhiều năm.

Thảo luận kết quả

Thực trạng nợ xấu tăng cao bắt nguồn từ sự cộng hưởng giữa các yếu tố vĩ mô và hạn chế quản trị nội bộ. Về mặt khách quan, biến động kinh tế toàn cầu và sự đình trệ sản xuất kinh doanh làm suy giảm dòng tiền của doanh nghiệp. Về mặt chủ quan, chính sách cấp tín dụng dễ dãi, quy trình thẩm định lỏng lẻo và hiện tượng rủi ro đạo đức của cán bộ tín dụng đã tạo nên những khoản nợ kém chất lượng kéo dài.

So sánh với kinh nghiệm quốc tế, các quốc gia châu Á như Hàn Quốc đã chi khoảng 27 tỷ USD và Malaysia phân bổ gần 2 tỷ USD để tái cấp vốn cho gần 10 ngân hàng, giải quyết dứt điểm nợ xấu thông qua các công ty quản lý tài sản quốc gia. Kinh nghiệm toàn cầu cho thấy tổng chi phí xử lý khủng hoảng nợ xấu thường chiếm từ 10% đến 20% GDP, trong đó ngân sách nhà nước gánh chịu từ 5% đến 7% GDP.

Để làm rõ hơn các nhận định này, dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ đường thể hiện xu hướng biến động tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống và bảng số liệu so sánh chi tiết cơ cấu phân loại 5 nhóm nợ giữa Sacombank và Eximbank trong giai đoạn 2012 - 2016, từ đó minh chứng rõ nét hiệu quả trích lập dự phòng và bán nợ.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm kiểm soát tỷ lệ nợ xấu bền vững dưới mức trần 3% trong lộ trình 3 đến 5 năm tới, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, các ngân hàng thương mại cần tái cấu trúc toàn diện quy trình cấp tín dụng và nâng cao chất lượng thẩm định dự án. Thiết lập hạn mức tín dụng chặt chẽ cho các ngành tiềm ẩn rủi ro cao, chấm dứt việc nới lỏng điều kiện cho vay vì mục tiêu tăng trưởng dư nợ đơn thuần.

Thứ hai, đẩy mạnh trích lập dự phòng rủi ro 100% theo đúng quy định phân loại nợ, chủ động phối hợp với VAMC để phân loại và xử lý nợ xấu dứt điểm. Tăng cường áp dụng các biện pháp cơ cấu lại kỳ hạn nợ, chuyển nợ thành vốn góp đối với doanh nghiệp có phương án phục hồi khả thi.

Thứ ba, nâng cấp hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ theo chuẩn mực Basel II, duy trì hệ số an toàn vốn tối thiểu trên 8%, đồng thời tăng cường đào tạo chuyên môn và kiểm tra kiểm soát nội bộ nhằm ngăn ngừa triệt để rủi ro đạo đức của cán bộ ngân hàng.

Thứ tư, kiến nghị Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước hoàn thiện khung pháp lý về quyền thu giữ và phát mại tài sản bảo đảm, tháo gỡ vướng mắc trong thủ tục phá sản doanh nghiệp và phát triển thị trường mua bán nợ thứ cấp công khai, minh bạch.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

Nhóm 1: Ban lãnh đạo và cán bộ quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại. Luận văn cung cấp khung phân tích thực chứng về quản lý nợ xấu, giúp định hình chiến lược kiểm soát hệ số an toàn vốn trên 8% và hoàn thiện quy trình xử lý tài sản bảo đảm.

Nhóm 2: Các nhà hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan quản lý tài chính. Công trình đưa ra các luận cứ xác đáng để hoàn thiện cơ chế hoạt động của VAMC và xây dựng hành lang pháp lý cho thị trường mua bán nợ tập trung.

Nhóm 3: Các doanh nghiệp và nhà đầu tư vay vốn ngân hàng. Cung cấp góc nhìn thực tiễn về quản trị cấu trúc vốn, giúp doanh nghiệp duy trì tỷ lệ đòn bẩy tài chính an toàn dưới mức 70% tổng tài sản để tránh nguy cơ mất khả năng thanh toán.

Nhóm 4: Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng. Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp nghiên cứu tình huống kết hợp dữ liệu chuỗi thời gian 5 năm trong phân tích rủi ro tín dụng.

Câu hỏi thường gặp

Nợ xấu được xác định theo tiêu chí nào trong hệ thống ngân hàng Việt Nam? Theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN, nợ xấu là các khoản tín dụng thuộc nhóm 3, nhóm 4 và nhóm 5, có thời gian quá hạn trả gốc hoặc lãi từ 90 ngày trở lên, hoặc các khoản nợ tiềm ẩn nguy cơ mất vốn do năng lực tài chính của khách hàng suy giảm nghiêm trọng.

Tại sao luận văn lựa chọn nghiên cứu điển hình tại Sacombank và Eximbank? Sacombank và Eximbank là hai ngân hàng thương mại cổ phần quy mô lớn, trải qua nhiều biến động về tái cơ cấu và sáp nhập trong giai đoạn 2012 - 2016. Dữ liệu nợ xấu tại 2 ngân hàng này phản ánh đầy đủ các đặc trưng vi mô và thách thức xử lý nợ của khối ngân hàng cổ phần.

Mô hình xử lý nợ tập trung qua VAMC có ưu điểm gì nổi bật? Mô hình xử lý nợ tập trung phát huy lợi thế quy mô lớn, cho phép gom các khoản nợ xấu phân tán để xử lý đồng bộ. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy mô hình này giúp tách nợ xấu ra khỏi bảng cân đối kế toán, khơi thông dòng vốn và giảm chi phí xử lý nợ cho toàn nền kinh tế.

Rủi ro đạo đức tác động như thế nào đến sự hình thành nợ xấu? Rủi ro đạo đức xuất hiện khi cán bộ tín dụng cố tình hạ chuẩn cho vay, móc ngoặc với khách hàng hoặc khách hàng vay cung cấp báo cáo tài chính sai lệch. Việc doanh nghiệp vay vốn vượt quá 80% giá trị tài sản rồi sử dụng sai mục đích là nguyên nhân trực tiếp làm nợ xấu tăng cao.

Mục tiêu an toàn nợ xấu của hệ thống ngân hàng thương mại là bao nhiêu? Theo các định hướng điều hành của Ngân hàng Nhà nước và mục tiêu tái cơ cấu, tỷ lệ nợ xấu nội bảng toàn hệ thống cần được duy trì bền vững dưới ngưỡng 3% tổng dư nợ để đảm bảo khả năng thanh khoản và phòng ngừa rủi ro đổ vỡ mang tính hệ thống.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về nợ xấu, phân loại nợ 5 nhóm theo chuẩn mực quốc tế và các mô hình xử lý nợ tập trung cũng như phi tập trung.
• Đánh giá thực chứng bức tranh nợ xấu hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2012 - 2016 với các bằng chứng thực tế tại Sacombank và Eximbank.
• Chỉ rõ các nguyên nhân cốt lõi từ tăng trưởng tín dụng nóng, đòn bẩy doanh nghiệp cao 80% đến 90%, định giá tài sản bảo đảm sai lệch và rủi ro đạo đức.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ kết hợp nâng chuẩn quản trị rủi ro Basel II, trích lập dự phòng 100% và hoàn thiện thị trường mua bán nợ thứ cấp.
• Xác định mục tiêu trọng tâm trong giai đoạn tiếp theo là kiểm soát chặt chẽ tỷ lệ nợ xấu dưới 3%, xây dựng hệ thống ngân hàng thương mại an toàn và minh bạch.

Các nhà quản trị ngân hàng và cơ quan quản lý cần áp dụng ngay các khuyến nghị này để tối ưu hóa năng lực quản trị rủi ro tín dụng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Phần mở đầu Formatted: Font: (Default) Times New Roman, 13 pt, Check spelling and grammar Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về nợ xấu NHTM và kinh nghiệm quốc tế trong xử Formatted: Font: (Default) Times New Roman, 13 pt lý nợ xấu Formatted: Font: +Body Chƣơng 2: Phƣơng pháp và thiết kế nghiên cứu. Formatted: Indent: First line: 7.42 cm, Border: Top: (No border), Tab stops: Not at 12.28 cm 4 z Chƣơng 3: Thực trạng nợ xấu trong hệ thống NHTM Việt Nam. Chƣơng 4: Các giải pháp ngăn ngừa, xử lý nợ xấu trong hệ thống NHTM Việt Nam. Kết luận Formatted: Font: (Default) Times New Roman, 13 pt, Check spelling and grammar Formatted: Indent: Hanging: 0.63 cm Formatted: Font: (Default) Times New Roman, 13 pt Formatted: Font: +Body Formatted: Indent: First line: 7.42 cm, Border: Top: (No border), Tab stops: Not at 12.28 cm 5 z CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN NỢ XẤU NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VÀ Formatted: Font: Bold, Not Italic, No underline, Font color: Blue, English (United States) KINH NGHIỆM QUỐC TẾ TRONG XỬ LÝ NỢ XẤU Formatted: Font: Bold, Not Italic, No underline, Font color: Blue, English (United Formatted: Font: 13 pt, Bold, Not Italic, English (United States) 1.

Tổng quan các công trình nghiên cứu Formatted: Heading 2, None, No bullets or numbering Nợ xấu là vấn đề luôn đƣợc quan tâm tại các NHTM cũng nhƣ cả hệ thống Formatted: No underline, Font color: Accent 1, English (United States) ngân hàng quốc gia. Nợ xấu ảnh hƣởng đến khả năng hoạt động, uy tín trên thị trƣờng Formatted: Font: Not Bold, English (United và cả sự tồn tại của các NHTM. Cùng với những diễn biến phức tạp của nợ xấu States) Formatted: No underline, Condensed by 0.1 những năm gần đây, đã có một số bài viết, công trình nghiên cứu đề cập đến vấn đề pt này nhƣ: Luận văn thạc sĩ kinh tế: “Thực trạng và giải pháp xử lý nợ xấu tại sở giao dịch Agribank” của tác giả Nguyễn Mạnh Linh năm 2015 - Học viện Ngân hàng; Luận văn “Giải pháp xử lý nợ xấu tại NHTM cổ phần Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam chi nhánh Hải Dƣơng” của thạc sỹ Nguyễn Thị Huế năm 2015 - Học viện Ngân hàng; chuyên đề “Nợ xấu và xử lý nợ xấu tại NHTMCP Quốc tế VIB” của tác giả Vũ Văn Thực năm 2016; Luận văn “giải pháp xử lý tại NHTM cổ phần Sài Gòn Thƣơng tín - Sacombank” của tác giả Trần Thanh Tâm năm 2015 - Học viện Ngân hàng… Formatted: Condensed by 0.1 pt Các đề tài, luận văn kể trên đã tập trung nghiên cứu lý thuyết về nợ xấu và thực trạng xử lý nợ xấu tại một số chi nhánh hoặc NHTM cụ thể với các chính sách tín dụng cũng nhƣ chính sách quản lý khác nhau. Hầu hết các bài viết sử dụng phƣơng pháp tổng hợp phân tích, so sánh số liệu, từ đó đƣa ra nguyên nhân dẫn đến nợ xấu cũng nhƣ đề xuất giải pháp xử lý.

Các công trình nghiên cứu đã chỉ ra thực trạng nợ quá hạn, nợ xấu mà các ngân hàng đang phải đối mặt, những tồn tại trong hoạt động tín dụng của từng ngân hàng, khách quan và chủ quan dẫn đến rủi ro tín dụng, trên cơ sở đó đƣa ra các giải pháp phù hợp. Tuy nhiên, phạm vi mà các luận văn này tập trung nghiên cứu nợ xấu và xử lý nợ xấu của một chi nhánh hoặc một NHTM cụ thể, chƣa đánh giá, phân tích thực trạng nợ xấu của cả hệ thống các Formatted: Indent: Hanging: 0.63 cm NHTM và cũng chƣa nghiên cứu, phân tích về kinh nghiệm quốc tế trong xử lý nợ Formatted: Font: (Default) Times New Roman, 13 pt, Check spelling and grammar xấu. Bên cạnh đó, các luận văn tập trung nghiên cứu trong khoảng thời gian từ Formatted: Font: (Default) Times New Roman, 13 pt năm 2014 trở về trƣớc, trong khi xử lý nợ xấu đòi hỏi những cập nhật mới nhất về Formatted: Font: +Body quá trình xử lý nợ xấu tổng thể theo Quyết định số 254/QĐ-TTG ngày 01/3/2012 Formatted: Indent: First line: 7.42 cm, Border: Top: (No border), Tab stops: Not at 12.28 cm 6 z của Thủ tƣớng Chính phủ phê duyệt Đề án “Cơ cấu lại hệ thống tổ chức tín dụng giai đoạn 2011-2015”. Các vấn đề về nợ xấu cũng đƣợc đề cập tới ở một số tạp chí chuyên ngành.

Bài viết của Huỳnh Thế Du năm 2004 trong chƣơng trình giảng dạy Fulbright, TP. Hồ Chí Minh nghiên cứu về các mô hình xử lý nợ tại một số quốc gia trên thế giới, gồm mô hình xử lý nợ tập trung tại Thái Lan, Indonesia, Hàn Quốc… và mô hình xử lý nợ phi tập trung nhƣ Hungari, Balan… Tác giả đã nghiên cứu và phân tích về ƣu – nhƣợc điểm của từng mô hình. Bên cạnh đó, nghiên cứu có sự so sánh các điểm tƣơng đồng và khác biệt trong sự hình thành và hoạt động của hệ thống NHTM Việt Nam và một số nƣớc trong khu vực. Trên cơ sở kế thừa các nghiên cứu riêng biệt từ trƣớc đến nay, trong công trình nghiên cứu này, tác giả tập trung nghiên cứu và phân tích về thực trạng nợ xấu trên 2 ngân hàng có tỉ lệ nợ xấu và có các hoạt động rõ rệt điển hình trong phòng ngừa và xử lý nợ, với khoảng thời gian nghiên cứu 2012-2016 sẽ cho thấy rõ ràng bức tranh nợ xấu và thực trạng xử lý nợ xấu của các NHTM Việt Nam hiện nay.

Cơ sở lý luận nợ xấu tại các NHTM Formatted: Heading 2, Left, None, Line spacing: single, Pattern: Clear 1. Khái niệm nợ xấu ngân hàng Formatted: No underline, Font color: Blue Formatted: Font color: Blue Nợ là một thuật ngữ thƣờng đƣợc sử dụng trong trƣờng hợp về tài sản, tuy Formatted: Indent: First line: 0 cm nhiên nợ cũng có thể đƣợc sử dụng để chỉ các nghĩa vụ khác. Trong trƣờng hợp nợ tài sản thì nợ là một cách sử dụng sức mua trƣớc khi kiếm đƣợc tổng số tiền để trả cho sức mua đó. Các công ty có thể sử dụng nợ nhƣ là một phần trong chiến lƣợc tài chính tổng thể của mình.

Nợ đƣợc hình thành khi một ngƣời cho vay đồng ý cho ngƣời vay một lƣợng tài sản nhất định. Trong xã hội hiện đại, nợ thƣờng đƣợc đi kèm với sự đảm bảo khả năng thanh toán với một mức lãi suất nhất định, tính theo thời điểm. Formatted: Indent: Hanging: 0.63 cm Nợ xấu là vấn đề tồn đọng trong nhiều ngân hàng vì hoạt động tín dụng luôn Formatted: Font: (Default) Times New Roman, 13 pt, Check spelling and grammar chứa đựng nhiều rủi ro. Theo quyết định 493/2005/QĐ – NHNN của NHNN về Formatted: Font: (Default) Times New Roman, 13 pt phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro tín dụng trong hoạt động Formatted: Font: +Body ngân hàng của TCTD, Nnợ xấu đƣợc hiểu là các khoản nợ dƣới chuẩn, có thể quá Formatted: Indent: First line: 7.42 cm, Border: Top: (No border), Tab stops: Not at 12.28 cm 7 z hạn và bị nghị ngờ về khả năng trả nợ của con nợ và khả năng thu hồi nợ của chủ nợ.

Có khá nhiều thuật ngữ về nợ xấu nhƣ “non – performing loan – NPL”, “bad debt”,“doubtful debt”, “defaulted loan”. Hiện nay, trên thế giới có một số khái niệm chung về nợ xấu đƣợc áp dụng. Theo ngân hàng Trung ƣơng Châu Âu (ECB): “Một khoản nợ được coi là nợ xấu khi quá hạn trả lãi và gốc trên 90 ngày trở lên, phù hợp với định nghĩa của Basel II về tổn thất, hoặc khi có lý do chắc chắn để nghi ngờ về khả năng khoản vay sẽ được thanh toán đầy đủ”. Trong khi đó, theo Quỹ tiền tệ Quốc tế (IMF): “Một khoản nợ được coi là nợ xấu khi quá hạn trả lãi và/hoặc gốc trên 90 ngày, hoặc khoản lãi chưa trả từ 90 ngày trở lên đã được nhập gốc, tái cấp vốn hoặc chậm trả theo thỏa thuận; hoặc các khoản phải thanh toán đã quá hạn dưới 90 ngày nhưng có lý do chắc chắn để nghi ngờ về khả năng khoản vay sẽ được thanh toán đầy đủ”.

Nhƣ vậy, nợ xấu về cơ bản đƣợc xác định dựa trên hai yếu tố: (i) quá hạn thanh Formatted: Font: Not Bold, Not Italic, No underline, Font color: Auto, Condensed by 0.2 pt toán trên 90 ngày; (ii) sự hoài nghi về khả năng trả nợ. Đây đƣợc coi là định nghĩa của chuẩn mực kế toán quốc tế (IAS) đang đƣợc áp dụng phổ biến trên thế giới. Formatted: Condensed by 0.2 pt Nợ xấu ngân hàng Thông thƣờng nợ ngân hàng thƣờng đƣợc xếp thành 05 nhóm, bao gồm: nợ đủ Formatted: Font: Not Bold, Not Italic, No underline, Font color: Auto, Condensed by 0.3 pt tiêu chuẩn, nợ cần chú ý, nợ dƣới tiêu chuẩn, nợ nghi ngờ và nợ có khả năng mất vốn. Formatted: Condensed by 0.3 pt Nợ xấu ngân hàng đƣợc hiểu là những khoản cho vay/tín dụng của ngân hàng đối với khách hàng vay, có thể là cá nhân hoặc tổ chức, đã quá hạn 90 ngày và có dấu hiệu ngƣời vay/khách hàng không trả đƣợc nợ cho ngân hàng.

Nhƣ vậy với việc Formatted: No underline, Font color: Blue phân loại nợ ngân hàng thành 5 nhóm nhƣ trên thì nợ xấu ngân hàng là khoản nợ Formatted: Indent: First line: 0 cm Formatted: Font: Not Bold, Not Italic, No dƣới tiêu chuẩn, nợ nghi ngờ và nợ có khả năng mất vốn. underline, Font color: Auto, Condensed by 0. Nguyên nhân của nợ xấu lớn và tăng nhanh Formatted: Indent: Hanging: 0.63 cm Hoạt động ngân hàng là hoạt động trung gian tài chính, vì vậy nó chịu tác Formatted: Font: (Default) Times New Roman, 13 pt, Check spelling and grammar động đa chiều của các yếu tố bên trong và bên ngoài, chủ quan và khách quan. Hoạt Formatted: Font: (Default) Times New Roman, 13 pt động tín dụng ngân hàng luôn gắn với rủi ro và nợ xấu là không thể tránh đƣợc trong Formatted: Font: +Body hoạt dộng tín đụng ngân hàng.

Khả năng thu hồi vốn hay hiệu quả hoạt động tín dụng Formatted: Indent: First line: 7.42 cm, Border: Top: (No border), Tab stops: Not at 12.28 cm 8 z của ngân hàng phụ thuộc rất nhiều vào hiệu quả kinh doanh của phía khách hàng vay vốn. Sau khi cấp tín dụng, tiền của ngân hàng tham gia vào các quá trình sản xuất kinh doanh, đầu tƣ và hình thành lên tài sản của khách hàng. Nợ xấu phản ánh trên sổ sách kế toán của ngân hàng tƣơng ứng với các tài sản không sinh lời hoặc không dễ dàng chuyển đổi đƣợc thành tiền của khách hàng dƣới dạng hàng tồn kho, chi phí dở dang, các công trình, dự án đang triển khai, các khoản nợ và các khoản phải thu chƣa thu đƣợc, nợ động xây dựng đối với các công trình bất động sản. Formatted: Condensed by 0.1 pt Nợ xấu ngân hàng phát sinh do nhiều nguyên nhân, tuy nhiên từ thực tiễn quốc Formatted: Font: Not Bold, Not Italic, No underline, Font color: Auto, Condensed by 0.