Luận Văn Tốt Nghiệp: Giải Pháp Thúc Đẩy Xuất Khẩu Hàng Dệt May Việt Nam Sang Thị Trường Hoa Kỳ

Luận văn tốt nghiệp phân tích giải pháp thúc đẩy xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam vào thị trường Hoa Kỳ, đóng góp phát triển kinh tế.

• Tác giả: Phan Thị Hà Trang
• Người hướng dẫn: TS. Đào Thanh Hương
• Trường học: Học viện Chính sách và Phát triển
• Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế
• Đề tài: Giải pháp thúc đẩy xuất khẩu mặt hàng dệt may của Việt Nam vào thị trường Hoa Kỳ
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG ANH
• DANH SÁCH CÁC BẢNG, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU
• 1.1. Khái niệm về xuất khẩu
• 1.1.1. Khái niệm chung về xuất khẩu
• 1.1.2. Vai trò của xuất khẩu
• 1.2. Các hình thức xuất khẩu ngành dệt may Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU MẶT HÀNG DỆT MAY CỦA VIỆT NAM VÀO HOA KỲ GIAI ĐOẠN 2012-2020
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU MẶT HÀNG DỆT MAY CỦA VIỆT NAM VÀO THỊ TRƯỜNG HOA KỲ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam

Xuất khẩu hàng dệt may là một trong những hoạt động kinh tế quan trọng của Việt Nam, đóng góp lớn vào GDP và tạo ra hàng triệu việc làm. Ngành dệt may không chỉ giúp Việt Nam gia tăng kim ngạch xuất khẩu mà còn khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế. Thị trường Hoa Kỳ là một trong những thị trường chủ lực, với nhu cầu cao về sản phẩm dệt may. Tuy nhiên, để thâm nhập và mở rộng thị phần tại đây, cần có những giải pháp xuất khẩu hiệu quả. Theo số liệu từ Bộ Công Thương, kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may sang Hoa Kỳ đã tăng trưởng ổn định trong những năm qua, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua.

1.1. Tầm quan trọng của thị trường Hoa Kỳ

Thị trường Hoa Kỳ là một trong những thị trường lớn nhất cho hàng dệt may Việt Nam. Với dân số đông và nhu cầu tiêu dùng cao, Hoa Kỳ mang lại cơ hội lớn cho các doanh nghiệp dệt may. Tuy nhiên, để thành công, các doanh nghiệp cần nắm rõ các quy định và tiêu chuẩn nhập khẩu của thị trường này. Cơ hội xuất khẩu không chỉ đến từ nhu cầu tiêu dùng mà còn từ các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam đã ký kết. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho hàng dệt may Việt Nam tiếp cận thị trường Hoa Kỳ một cách dễ dàng hơn.

II. Thực trạng xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam vào Hoa Kỳ

Giai đoạn 2012-2020, xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam vào Hoa Kỳ đã có những bước tiến đáng kể. Kim ngạch xuất khẩu tăng trưởng mạnh mẽ, tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Cơ cấu xuất khẩu chưa đa dạng, chủ yếu tập trung vào một số mặt hàng nhất định. Các doanh nghiệp dệt may Việt Nam cần cải thiện chất lượng sản phẩm và nâng cao năng lực cạnh tranh để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Theo báo cáo của VITAS, mặc dù có sự tăng trưởng, nhưng vẫn còn nhiều rào cản về thương mại mà các doanh nghiệp phải đối mặt khi xuất khẩu vào Hoa Kỳ.

2.1. Những thách thức trong xuất khẩu

Các doanh nghiệp dệt may Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc xuất khẩu sang Hoa Kỳ. Các quy định về chất lượng và an toàn sản phẩm ngày càng nghiêm ngặt. Ngoài ra, sự cạnh tranh từ các quốc gia khác như Trung Quốc, Ấn Độ cũng là một yếu tố gây áp lực lớn. Để vượt qua những thách thức này, các doanh nghiệp cần có chiến lược rõ ràng và đầu tư vào công nghệ sản xuất hiện đại. Chiến lược xuất khẩu cần được điều chỉnh để phù hợp với yêu cầu của thị trường Hoa Kỳ.

III. Giải pháp thúc đẩy xuất khẩu hàng dệt may vào thị trường Hoa Kỳ

Để thúc đẩy xuất khẩu hàng dệt may vào thị trường Hoa Kỳ, cần có những giải pháp đồng bộ từ cả chính phủ và doanh nghiệp. Chính phủ cần tạo ra môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp thông qua việc cải cách chính sách và hỗ trợ tài chính. Doanh nghiệp cần nâng cao năng lực sản xuất và chất lượng sản phẩm. Giải pháp xuất khẩu cần tập trung vào việc xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường. Việc tham gia các hội chợ thương mại quốc tế cũng là một cách hiệu quả để quảng bá sản phẩm và tìm kiếm đối tác. Theo TS. Đào Thanh Hương, việc kết hợp giữa chính phủ và doanh nghiệp là rất quan trọng để đạt được mục tiêu xuất khẩu.

3.1. Kiến nghị đối với doanh nghiệp

Doanh nghiệp cần chủ động trong việc nghiên cứu thị trường và nắm bắt xu hướng tiêu dùng. Việc đầu tư vào công nghệ sản xuất và cải tiến quy trình sản xuất là rất cần thiết để nâng cao chất lượng sản phẩm. Ngoài ra, doanh nghiệp cũng cần chú trọng đến việc xây dựng thương hiệu và phát triển các kênh phân phối hiệu quả. Chiến lược xuất khẩu cần được điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với yêu cầu của thị trường Hoa Kỳ, từ đó gia tăng khả năng cạnh tranh và mở rộng thị phần.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, xuất khẩu đóng vai trò là hoạt động thương mại then chốt, giúp các quốc gia khai thác triệt để lợi thế so sánh trong phân công lao động quốc tế, tạo nguồn thu ngoại tệ, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và giải quyết việc làm cho lực lượng lao động xã hội. Đối với Việt Nam, hoạt động xuất khẩu có ý nghĩa chiến lược đối với công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa và ổn định kinh tế - xã hội. Trong cơ cấu các ngành sản xuất hướng về xuất khẩu, dệt may giữ vị trí trọng yếu với kim ngạch lớn, tốc độ tăng trưởng nhanh, đóng góp nguồn thu ngoại tệ và giải quyết việc làm cho hàng triệu lao động.

Thị trường Hoa Kỳ được xác định là đối tác thương mại đặc biệt quan trọng của dệt may Việt Nam với dung lượng tiêu thụ lớn và sức mua cao. Kể từ khi Hiệp định Thương mại song phương Việt Nam - Hoa Kỳ (BTA) có hiệu lực, cơ hội tiếp cận thị trường này đã mở rộng đáng kể. Tuy nhiên, doanh nghiệp dệt may Việt Nam phải đối mặt với nhiều rào cản kỹ thuật khắt khe, biến động thị trường và sự cạnh tranh gay gắt từ các quốc gia xuất khẩu khác. Trên cơ sở đó, tác giả Phan Thị Hà Trang đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp ngành Kinh tế quốc tế (chuyên ngành Kinh tế đối ngoại) tại Học viện Chính sách và Phát triển với đề tài: "Giải pháp thúc đẩy xuất khẩu mặt hàng dệt may của Việt Nam vào thị trường Hoa Kỳ" dưới sự hướng dẫn của TS. Đào Thanh Hương.

Khóa luận xác lập các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể bao gồm:

1. Nêu bật tầm quan trọng của thị trường Hoa Kỳ đối với hoạt động xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam.
2. Đánh giá thực trạng thúc đẩy xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam vào thị trường Hoa Kỳ trong giai đoạn 2012–2020.
3. Đánh giá thành công, hạn chế, thuận lợi và khó khăn trong hoạt động thúc đẩy xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị cụ thể nhằm thúc đẩy xuất khẩu hiệu quả trong giai đoạn tiếp theo.

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động thúc đẩy xuất khẩu mặt hàng dệt may của Việt Nam vào thị trường Hoa Kỳ.
• Phạm vi không gian: Hoạt động xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn từ năm 2012 đến năm 2020, tạo lập chuỗi số liệu đủ lớn để phân tích, so sánh xu hướng tăng trưởng và biến động xuất khẩu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các khái niệm và chuẩn mực của thương mại quốc tế:

• Khái niệm và hình thức xuất khẩu: Khái quát bản chất của xuất khẩu theo lý luận thương mại quốc tế và quy định của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Phân loại 6 hình thức xuất khẩu chính trong ngành dệt may: xuất khẩu trực tiếp, xuất khẩu gián tiếp, xuất khẩu tại chỗ, buôn bán đối lưu, tạm nhập tái xuất, và gia công quốc tế.
• Bản chất và nội dung thúc đẩy xuất khẩu: Xác định thúc đẩy xuất khẩu là hệ thống biện pháp, chính sách của cả Nhà nước (cấp độ vĩ mô) và Doanh nghiệp (cấp độ vi mô) nhằm gia tăng sản lượng, giá trị và thị phần tiêu thụ sản phẩm tại thị trường nước ngoài.
• Hệ thống chỉ tiêu đánh giá:
  • Chỉ tiêu số lượng: Quy mô thị trường, thị phần xuất khẩu, số lượng chủng loại mặt hàng và tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu được tính toán theo công thức $T = (V_0 / V_1) \times 100%$ (trong đó $V_0$ là kim ngạch năm trước, $V_1$ là kim ngạch năm sau).
  • Chỉ tiêu chất lượng: Mức độ phủ sóng thương hiệu, trình độ hiện đại hóa công nghệ sản xuất, cùng hệ thống chỉ số đo lường hiệu suất chất lượng (KPI) áp dụng tại các nhà máy may: Mức giới hạn chất lượng chấp nhận (AQL - Acceptable Quality Limit), Tỷ lệ phần trăm khuyết tật, Tỷ lệ lỗi trên một trăm đơn vị (DHU - Defects per Hundred Units), Chi phí làm lại, Tỷ lệ đạt ngay từ đầu (RFT - Right First Time) và Tần suất khiếu nại của khách hàng.
• Khung chính sách và pháp lý: Phân tích các chính sách thúc đẩy công nghiệp hỗ trợ dệt may, Quyết định số 3218/QĐ-BCT (năm 2014) về quy hoạch phát triển ngành công nghiệp Dệt May Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030; Nghị quyết số 115/NQ-CP về phát triển công nghiệp hỗ trợ; Nghị quyết số 60/NQ-CP về xuất khẩu khẩu trang y tế; hệ thống pháp luật thương mại Hoa Kỳ (Luật thuế suất 1930, Luật buôn bán 1974, Hiệp định buôn bán 1979, Luật tổng hợp về buôn bán và cạnh tranh 1988) và các cam kết song phương/đa phương (BTA, PNTR, TIFA, WTO, CPTPP, EVFTA, RCEP).

Về phương pháp nghiên cứu, tác giả sử dụng kết hợp:

• Phương pháp thu thập và tổng hợp tài liệu thứ cấp.
• Phương pháp phân tích kinh tế và thống kê mô tả.
• Phương pháp so sánh đối chiếu số liệu theo chuỗi thời gian.

Nguồn dữ liệu phục vụ nghiên cứu được trích xuất từ Tổng cục Hải quan Việt Nam, Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), cơ sở dữ liệu World Development Indicators của Ngân hàng Thế giới (World Bank), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và các báo cáo chuyên ngành.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về thúc đẩy xuất khẩu

Chương 1 hệ thống hóa khung lý luận về xuất khẩu hàng hóa và hoạt động thúc đẩy xuất khẩu. Tác giả phân tích vai trò của xuất khẩu đối với việc tạo nguồn vốn nhập khẩu, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao năng lực sản xuất, kích thích quản trị doanh nghiệp và giải quyết việc làm. Đi sâu vào ngành dệt may, chương này làm rõ ưu điểm và nhược điểm của từng phương thức xuất khẩu (trực tiếp, gián tiếp, tại chỗ, đối lưu, tạm nhập tái xuất và gia công quốc tế), nhấn mạnh đặc điểm phụ thuộc nhiều vào gia công quốc tế của các nước đang phát triển.

Tiếp đó, chương luận giải các nội dung thúc đẩy xuất khẩu theo hai nhóm chủ thể:

• Về phía Chính phủ: Định hướng công nghiệp hóa hướng về xuất khẩu, hỗ trợ tài chính qua giảm thuế, giảm lãi suất cho vay, bảo lãnh tín dụng xuất khẩu và lập quỹ bảo hiểm xuất khẩu.
• Về phía Doanh nghiệp: Tăng sản lượng, đa dạng hóa thị trường và mặt hàng, nghiên cứu hành vi tiêu dùng và tối ưu hóa chi phí đầu vào.

Tác giả phân tích các nhân tố ảnh hưởng bao gồm nhân tố khách quan (môi trường kinh tế, văn hóa, chính trị - luật pháp, cạnh tranh) và nhân tố chủ quan (năng lực tài chính, uy tín, hình ảnh sản phẩm, chất lượng nhân lực doanh nghiệp và năng lực hoạch định chính sách của cán bộ nhà nước). Chương cũng làm rõ 4 đặc tính kinh tế - kỹ thuật của mặt hàng dệt may: tính thiết yếu không thể thay thế, sự đa dạng về chủng loại/chất liệu, tính mùa vụ cao và quy luật dịch chuyển sản xuất toàn cầu. Cuối chương, tác giả đúc kết bài học từ kinh nghiệm thúc đẩy dệt may của Trung Quốc: ngân sách trung ương cấp 20 tỷ Nhân dân tệ (NDT) cho cải tạo kỹ thuật, thu hút FDI gắn với chuỗi công nghiệp hoàn chỉnh và mở rộng chính sách thị trường đa tầng.

Chương 2: Thực trạng thúc đẩy xuất khẩu mặt hàng dệt may của Việt Nam vào Hoa Kỳ giai đoạn 2012-2020

Chương 2 tập trung phân tích số liệu thực chứng về quy mô, cơ cấu và vị thế của ngành dệt may Việt Nam, đặc biệt là thị trường Hoa Kỳ:

1. Vị thế ngành dệt may trong xuất khẩu của Việt Nam năm 2020:

STT	Nhóm hàng xuất khẩu	Kim ngạch xuất khẩu (Triệu USD)
1	Điện thoại các loại và linh kiện	51.566
2	Máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện	44.295
3	Hàng dệt, may	29.310
4	Máy móc, thiết bị, dụng cụ phụ tùng khác	27.200
5	Giày dép các loại	16.077
6	Gỗ và sản phẩm gỗ	12.442
7	Phương tiện vận tải và phụ tùng	9.711
8	Hàng thủy sản	8.145
9	Sắt thép các loại	5.859
10	Xơ, sợi dệt các loại	3.879

Dệt may giữ vị trí thứ 3 trong top 10 ngành hàng xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam năm 2020. Tốc độ tăng trưởng kim ngạch dệt may sang một số thị trường phi truyền thống năm 2019 cũng ghi nhận mức tăng đáng kể: Nga tăng 42%, Canada tăng 22%, Mê-hi-cô tăng 19%.

2. Tổng quan thị trường dệt may Hoa Kỳ và quan hệ thương mại song phương:

• Hoa Kỳ có quy mô dân số khoảng 332 triệu người, sức mua tiêu dùng cao (nghiên cứu Liên Hiệp Quốc chỉ ra tiêu dùng gia đình Hoa Kỳ đạt hệ số 1,7 so với 1 của Nhật Bản và EU), thị hiếu đa dạng theo vùng miền (miền Bắc chuộng màu ấm đỏ/nâu, miền Nam chuộng màu mát xanh dương/trắng).
• Khung pháp lý nhập khẩu nghiêm ngặt gồm 3 cách tính thuế suất (trị giá, đặc định, phối hợp), 2 loại hạn ngạch (tuyệt đối, thuế quan), cơ chế cấp Visa dệt may và các tiêu chuẩn kiểm soát tính bắt lửa, an toàn sản phẩm.
• Quan hệ thương mại hai chiều Việt Nam - Hoa Kỳ trong 25 năm (1995–2019) tăng gấp 168 lần (từ 450 triệu USD năm 1995 lên 1,5 tỷ USD năm 2001 và đạt gần 75,7 tỷ USD năm 2019). Trong 10 tháng năm 2020, thương mại hai chiều đạt 73,9 tỷ USD (Việt Nam xuất khẩu 62,3 tỷ USD, nhập khẩu 11,6 tỷ USD). Hiệp định BTA năm 2001 đã giúp giảm mức thuế suất đối với hàng hóa Việt Nam từ biên độ 40%–80% xuống còn 3%.

3. Thực trạng xuất khẩu dệt may sang Hoa Kỳ giai đoạn 2012–2020: Xuất khẩu dệt may sang Hoa Kỳ duy trì đà tăng trưởng liên tục trong giai đoạn 2012–2019 với mức tăng trưởng cao nhất đạt 11%. Tuy nhiên, năm 2020 ghi nhận mức tăng trưởng âm -5,77% do tác động của đại dịch Covid-19 (bắt đầu từ ngày 16/3/2020 khi Hoa Kỳ và châu Âu đóng cửa biên giới và chuỗi bán lẻ, hủy đơn hàng, gây đứt gãy nguồn nguyên phụ liệu nhập khẩu từ Trung Quốc). Trước tình hình đó, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 60/NQ-CP gỡ bỏ hạn chế xuất khẩu khẩu trang y tế, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển hướng sản phẩm.

4. Đánh giá chung: Khóa luận chỉ rõ những kết quả đạt được về quy mô kim ngạch, mở rộng thị phần và sự trỗi dậy của khối doanh nghiệp tư nhân bên cạnh khối FDI. Đồng thời chỉ ra hạn chế: tỷ lệ gia công còn cao, phụ thuộc lớn vào nguyên phụ liệu nhập khẩu, thiếu hụt lực lượng chuyên môn và vướng mắc cơ chế tài chính tại địa phương trong việc tiếp cận các ưu đãi từ Nghị quyết 115/NQ-CP.

Chương 3: Định hướng và giải pháp thúc đẩy xuất khẩu mặt hàng dệt may của Việt Nam vào thị trường Hoa Kỳ

Chương 3 trình bày các định hướng chiến lược đến năm 2030, nhận diện thách thức cạnh tranh và đưa ra hai nhóm giải pháp:

• Nhóm giải pháp đối với doanh nghiệp: Chuyển đổi phương thức sản xuất từ gia công cắt may (CMT) sang các phương thức tạo giá trị gia tăng cao hơn; nâng cao chất lượng quản trị, áp dụng các chỉ số KPI chất lượng (AQL, DHU, RFT); đa dạng hóa mẫu mã, bắt kịp xu hướng thời trang Hoa Kỳ; đầu tư đổi mới công nghệ và phát triển nguồn nhân lực ngoại thương am hiểu luật pháp Hoa Kỳ.
• Nhóm kiến nghị đối với Nhà nước: Hoàn thiện thể chế chính sách, triển khai đồng bộ Nghị quyết số 115/NQ-CP phát triển công nghiệp hỗ trợ dệt may; hỗ trợ vốn ODA và ngân sách xây dựng hạ tầng các cụm công nghiệp dệt nhuộm tập trung có hệ thống xử lý nước thải; sử dụng hiệu quả nguồn thu từ phí hạn ngạch cho đào tạo nguồn nhân lực và xúc tiến thương mại; vận hành hiệu quả các Trung tâm kỹ thuật hỗ trợ phát triển công nghiệp vùng.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận mang lại những kết quả và đóng góp cụ thể:

• Hệ thống hóa số liệu thực chứng: Phản ánh bức tranh tăng trưởng và biến động của ngành dệt may giai đoạn 2012–2020 thông qua hệ thống bảng biểu chi tiết, chỉ ra mức sụt giảm tăng trưởng âm (-5,77%) vào năm 2020 dưới tác động của dịch Covid-19 và phân tích cơ cấu kim ngạch dệt may đạt 29.310 triệu USD (đứng thứ 3 toàn quốc).
• Phân tích khung rào cản kỹ thuật: Làm rõ các quy chế quản lý của thị trường Hoa Kỳ đối với hàng dệt may nhập khẩu, bao gồm cơ chế Visa dệt may, phân loại hạn ngạch tuyệt đối và hạn ngạch thuế quan, các phương pháp tính thuế và yêu cầu về tính bắt lửa/an toàn sản phẩm.
• Hệ thống giải pháp mang tính ứng dụng: Đề xuất bộ chỉ số KPI kỹ thuật kiểm soát chất lượng tại nhà máy (AQL, DHU, RFT, chi phí làm lại) và hệ thống giải pháp liên kết chuỗi cung ứng công nghiệp hỗ trợ theo Nghị quyết 115/NQ-CP và Quyết định 3218/QĐ-BCT.
• Đóng góp so với các nghiên cứu trước: Khắc phục tính lỗi thời của các công trình trước đây (như nghiên cứu của Phan Việt Đức về rào cản thương mại, Vũ Thị Lam về giai đoạn 2010–2015, Nguyễn Thành Nam về giải pháp vượt rào cản) bằng việc cập nhật bối cảnh dịch chuyển chuỗi cung ứng, tác động của đại dịch Covid-19 và đánh giá các chính sách điều hành mới nhất của Chính phủ đến năm 2020–2021.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu bị giới hạn phạm vi số liệu đến hết năm 2020 – thời điểm ngành dệt may chịu biến động dị biệt bởi dịch bệnh Covid-19 toàn cầu. Dữ liệu phân tích chủ yếu tập trung ở cấp độ vĩ mô và ngành hàng, chưa đi sâu vào khảo sát vi mô theo từng nhóm doanh nghiệp dệt may cụ thể tại các địa phương.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu giai đoạn phục hồi chuỗi cung ứng dệt may hậu Covid-19; phân tích sâu hơn tác động từ việc tận dụng các quy tắc xuất xứ trong các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới gắn với chuỗi giá trị dệt may xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ.

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên cao học: Thuộc các khối ngành Kinh tế quốc tế, Kinh tế đối ngoại, Thương mại quốc tế cần tài liệu nghiên cứu thực trạng xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ và phương pháp phân tích số liệu thương mại.
• Doanh nghiệp dệt may xuất khẩu: Cung cấp thông tin thực tế về quy chế nhập khẩu của Hoa Kỳ (thủ tục visa, thuế suất, hạn ngạch) và các chỉ số đo lường hiệu suất chất lượng trong phân xưởng may.
• Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Cung cấp góc nhìn thực tiễn về những vướng mắc của doanh nghiệp khi tiếp cận chính sách ưu đãi công nghiệp hỗ trợ (Nghị quyết 115/NQ-CP) để hoàn thiện cơ chế điều hành.

Câu hỏi thường gặp

1. Kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam năm 2020 đạt bao nhiêu và đứng thứ mấy trong các ngành hàng xuất khẩu?
Theo số liệu của Tổng cục Hải quan được trích dẫn trong văn bản, năm 2020 hàng dệt may đạt kim ngạch 29.310 triệu USD, đứng vị trí thứ 3 trong top 10 nhóm hàng có kim ngạch xuất khẩu lớn nhất Việt Nam (sau nhóm Điện thoại & linh kiện đạt 51.566 triệu USD và Máy vi tính, sản phẩm điện tử & linh kiện đạt 44.295 triệu USD).

2. Hiệp định Thương mại song phương Việt Nam - Hoa Kỳ (BTA) đã tác động như thế nào đến thuế suất dệt may xuất khẩu?
Việc ký kết và thực thi BTA đã giúp hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam sang Hoa Kỳ được giảm mức thuế suất đáng kể từ biên độ 40%–80% xuống còn trung bình 3%, tạo bước ngoặt lớn làm tăng năng lực cạnh tranh của dệt may Việt Nam tại thị trường này.

3. Tác giả đề xuất những chỉ số KPI kỹ thuật nào để nhà máy dệt may kiểm soát và cải thiện chất lượng?
Các chỉ số KPI chất lượng được nêu trong văn bản bao gồm: Mức giới hạn chất lượng chấp nhận (AQL), Tỷ lệ lỗi trên một trăm đơn vị (DHU), Tỷ lệ đạt ngay từ đầu (RFT), Tỷ lệ phần trăm khuyết tật, Chi phí làm lại và Tần suất khiếu nại của khách hàng.

4. Chính phủ Việt Nam đã có giải pháp chính sách trực tiếp nào để hỗ trợ doanh nghiệp dệt may ứng phó với dịch Covid-19 trong năm 2020?
Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 60/NQ-CP cho phép gỡ bỏ các hạn chế về xuất khẩu khẩu trang y tế theo kiến nghị của Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), giúp doanh nghiệp tận dụng cơ hội thị trường và duy trì sản xuất trong bối cảnh đơn hàng truyền thống bị cắt giảm.

5. Kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và Hoa Kỳ tăng trưởng như thế nào trong giai đoạn 1995–2019?
Trong 25 năm (1995–2019), kim ngạch thương mại hai chiều giữa hai nước đã tăng gấp 168 lần, từ mức 450 triệu USD năm 1995 (thời điểm thiết lập quan hệ ngoại giao) lên 1,5 tỷ USD năm 2001 (khi ký BTA) và đạt gần 75,7 tỷ USD vào năm 2019.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phan Thị Hà Trang đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về thúc đẩy xuất khẩu và phân tích thực trạng xuất khẩu dệt may Việt Nam sang Hoa Kỳ giai đoạn 2012–2020. Nghiên cứu đã làm rõ các yếu tố thị trường, khung pháp lý nhập khẩu khắt khe của Hoa Kỳ, cùng những tác động tiêu cực của đại dịch Covid-19 đến chuỗi cung ứng. Hệ thống giải pháp đề xuất đối với doanh nghiệp và kiến nghị chính sách đối với Nhà nước có tính đồng bộ, góp phần định hướng phát triển bền vững cho ngành dệt may Việt Nam đến năm 2030.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về thúc đẩy xuất khẩu Chương 2: Thực trạng thúc đẩy xuất khẩu mặt hàng dệt may của Việt Nam vào Hoa Kỳ giai đoạn 2012-2020 Chương 3: Định hướng và giải pháp thúc đẩy xuất khẩu mặt hàng dệt may của Việt Nam vào thị trường Hoa Kỳ. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU 1. Khái niệm về xuất khẩu 1. Khái niệm chung về xuất khẩu Xuất khẩu là một bộ phận của hoạt động ngoại thương, là việc buôn bán hàng hoá và dịch vụ cho một quốc gia khác trên cơ sở dùng tiền tệ làm phương tiện thanh toán với nguyên tắc ngang giá.

Tiền tệ ở đây có thể là ngoại tệ đối với một quốc gia hay đối với cả hai quốc gia. Trong lý luận Thương mại Quốc tế, xuất khẩu là việc bán hàng hóa và dịch vụ cho nước ngoài. Trong cách tính toán cán cân thanh toán quốc tế theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) thì xuất khẩu là việc bán hàng hóa cho nước ngoài. Hoạt động xuất khẩu được diễn ra trên mọi lĩnh vực, trong mọi điều kiện kinh tế, từ xuất khẩu hàng hoá tiêu dùng đến hàng hoá sản xuất, từ máy móc thiết bị cho đến các công nghệ kỹ thuật cao, từ hàng hoá hữu hình cho đến hàng hoá vô hình.

Tất cả các hoạt động trao đổi này đều nhằm mục đích đem lại lợi ích cho các quốc gia tham gia. Hoạt động này còn diễn ra trong phạm vi rất rộng cả về không gian và thời gian. Nó có thể chỉ diễn ra trong một ngày hay kéo dài hàng năm, có thể diễn ra trên phạm vi lãnh thổ của một hay nhiều quốc gia nhằm đáp ứng, thỏa mãn nhu cầu của thị trường. Mục đích của hoạt động xuất khẩu là khai thác được lợi thế của từng quốc gia trong phân công lao động quốc tế.

Việc trao đổi hàng hoá mang lại lợi ích cho các quốc gia, do đó các quốc gia đều tích cực tham gia mở rộng hoạt động này. Hoạt động xuất khẩu là hình thức cơ bản của ngoại thương đã xuất hiện từ rất lâu và ngày càng phát triển. Nếu xem xét dưới góc độ các hình thức kinh doanh quốc tế thì xuất khẩu là hình thức cơ bản đầu tiên mà các doanh nghiệp thường áp dụng khi bước vào lĩnh vực kinh doanh quốc tế. Mọi công ty luôn hướng tới xuất khẩu những sản phẩm và dịch vụ của mình ra nước ngoài.

Do vậy xuất khẩu được xem như chiến lược kinh doanh quan trọng của các công ty. Nếu các nhân tố ảnh hưởng đến chi phí sản xuất hàng xuất khẩu trong nước không đổi, thì giá trị xuất khẩu sẽ phụ thuộc vào thu nhập của nước ngoài và tỉ giá hối đoái. Nếu như thu nhập của nước ngoài tăng (tăng trưởng của nước ngoài tăng tốc) thì giá trị xuất khẩu có cơ hội tăng. Nếu tỉ giá hối đoái tăng (đồng tiền trong nước mất giá so với ngoại tệ) thì giá trị xuất khẩu cũng có thể tăng vì giá hàng hóa tính bằng ngoại tệ trở nên thấp đi.

Vai trò của xuất khẩu - Xuất khẩu tạo nguồn vốn chủ yếu cho nhập khẩu phục vụ công nghiệp hóa đất nước: Nguồn vốn để nhập khẩu có thể được hình thành từ các nguồn, trong đó xuất khẩu là nguồn trực tiếp và quan trọng nhất, hơn thế nữa không tạo ra tình trạng phụ thuộc vào nước ngoài. - Xuất khẩu thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất phát triển, tạo ra khả năng mở rộng thị trường tiêu thụ đầu vào cho sản xuất, nâng cao năng lực sản xuất trong nước. - Xuất khẩu tạo những tiền đề kinh tế - kỹ thuật nhằm cải tạo và nâng cao năng lực sản xuất trong nước. Và từ đó có thể tạo ra nguồn vốn lớn cũng như công nghệ tiên tiến từ bên ngoài vào Việt Nam nhằm hiện đại hóa nền kinh tế đất nước và tạo ra một năng lực sản xuất mới.

- Thông qua xuất khẩu, hàng hóa của Việt Nam sẽ tham gia vào cuộc cạnh tranh trên thị trường thế giới về giá cả, chất lượng. Cuộc cạnh tranh này đòi hỏi chúng ta phải tổ chức lại sản xuất, hình thành cơ cấu sản xuất luôn thích nghi được với thị trường. - Xuất khẩu đòi hỏi các doanh nghiệp phải luôn đổi mới và hoàn thiện công việc quản trị sản xuất kinh doanh. - Xuất khẩu có tác động tích cực đến giải quyết công ăn việc làm và cải thiện đời sống của nhân dân: Trước hết, việc sản xuất hàng xuất khẩu sẽ thu hút hàng triệu lao động vào làm việc, kể cả những lao động có trình độ thấp, họ sẽ có cơ hội cải thiện thu nhập và nâng cao đời sống.

- Xuất khẩu là cơ sở để mở rộng và thúc đẩy quan hệ kinh tế đối ngoại của đất nước: Chúng ta có thể thấy rõ xuất khẩu và các quan hệ kinh tế đối ngoại có tác động qua lại và phụ thuộc lẫn nhau. Các hình thức xuất khẩu ngành dệt may Việt Nam - Xuất khẩu trực tiếp: Là hình thức trao đổi hàng hóa trực tiếp với nước ngoài, có thể đàm phán thông qua hình thức điện thoại, e-mail, fax… để thỏa thuận về hợp đồng. Hình thức của xuất khẩu trực tiếp là tham gia đấu thầu cung cấp hàng hóa, dịch vụ, đàm phán kí kết hợp đồng trực tiếp với bạn hàng, trao đổi hàng hóa… + Ưu điểm: Xuất khẩu trực tiếp giúp giảm được chi phí trung gian, tăng thêm lợi nhuận, ít xảy ra hiểu lầm sai sót do trao đổi, đàm phán trực tiếp, doanh nghiệp chủ động trong việc thâm nhập vào thị trường thế, giới và kịp nắm bắt các thay đổi thị trường để có biện pháp đối phó kịp thời. + Nhược điểm: Hình thức này đòi hỏi doanh nghiệp phải có đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp, có kiến thức chuyên môn về nghiệp vụ ngoại thương và có khả năng giao tiếp 5 tốt, doanh nghiệp phải có nguồn vốn đủ lớn, doanh nghiệp phải có đội ngũ marketing giỏi, mạnh, biết nắm bắt thông tin thị trường tiêu thụ nhanh nhạy, và giúp công ty để ra các giải pháp và sản xuất sản phẩm phù hợp nhu cầu thị trường.

- Xuất khẩu gián tiếp: Là hình thức bán hàng hóa ra nước ngoài thông qua một bên trung gian thứ ba như đại lý môi giới hay người trung gian. Hình thức của xuất khẩu gián tiếp này thể hiện qua việc mua bán qua các trung tâm thương mại, sở giao dịch hàng hóa, tham gia đấu giá… + Ưu điểm: Nhờ có bên trung gian thứ ba nên doanh nghiệp có thể tránh được rủi ro về biến động của nền kinh tế hay về việc không am hiểu thị trường, hoạt động của doanh nghiệp trong quá trình xuất khẩu được giảm nhẹ bớt. + Nhược điểm: Giảm lợi nhuận do mất chi phí hoa hồng cho bên trung gian thứ ba, do không liên hệ trực tiếp với thị trường tiêu thụ nên chậm nắm bắt thông tin thị trường dẫn đến thích ứng chậm với các thay đổi và không có biện pháp kịp thời cho biến động thị trường. - Xuất khẩu tại chỗ: Là hình thức xuất khẩu mà hàng hóa không ra khỏi lãnh thổ quốc gia mà thường là xuất khẩu vào khu vực kinh doanh dành riêng cho các công ty kinh doanh, người nước ngoài.

+ Ưu điểm: Giảm chi phí đáng kể vì không mất chi phí vận tải, thuê phương tiện và các loại phí bảo hiểm và rủi ro khác. Nhờ đó lợi nhuận cao, thu hồi vốn nhanh. + Nhược điểm: Doanh nghiệp ít chủ động trong tìm kiếm đối tác. - Buôn bán đối lưu: Là hình thức kinh doanh hai bên trao đổi hàng hóa có giá trị tương đương với nhau.

Trong đó, hoạt động xuất khẩu gắn liền với hoạt động nhập khẩu và người bán còn đóng vai trò là người mua. + Ưu điểm: Vì tiền tệ không được dùng để thanh toán mà đem ra làm vật ngang giá chung nên ít bị rủi ro của tỷ giá hối đoái, giúp cho quá trình chuyển giao công nghệ diễn ra mạnh mẽ. + Nhược điểm: Phức tạp trong việc xác định giá trị tương đương của hàng hóa hay dịch vụ, hạn chế quá trình trao đổi hàng hóa, việc giao nhận hàng hóa khó tiến hành thuận lợi, các công ty có thể nhận những sản phẩm mà mình không quen thuộc từ phía đối tác, diễn ra trong thời gian dài nên khó tránh khỏi những rủi ro về biến động giá cả. - Tạm nhập tái xuất: Là hình thức xuất khẩu những hàng hóa đã nhập khẩu mà những hàng hóa đó chưa qua một khâu chế biến nào ở nước tái xuất.

Mục đích của phương thức này là nhằm vào sự chênh lệch giá chứ không nhằm vào giá trị sử dụng của hàng nhập khẩu. 6 + Ưu điểm: Thu được lợi nhuận cao mà không cần phải tổ chức sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh doanh, hàng hóa không phải chịu loại thuế trong nhập khẩu và xuất khẩu. + Nhược điểm: Đòi hỏi doanh nghiệp phải thật sự nhạy bén và nắm vững các kiến thức về thị trường, chịu tác động mạnh của biến động thị trường. - Gia công quốc tế: Là hoạt động thương mại, theo đó bên nhận gia công sử dụng một phần hoặc toàn bộ nguyên liệu, vật liệu của bên đặt gia công để thực hiện một hoặc nhiều công đoạn trong quá trình sản xuất theo yêu cầu của bên đặt gia công để hưởng thù lao.

Bên đặt gia công thường là những nước phát triển và bên nhận gia công thường là những nước đang phát triển có nguồn lao động dồi dào. + Ưu điểm: Cả hai bên tham gia vào hoạt động này đều có lợi. Đối với bên đặt gia công thì họ có thể tìm kiếm được nguồn lao động giá rẻ cũng như những ưu đãi về đầu tư tại các nước đang phát triển. Đối với bên nhận gia công thì họ có thể giải quyết được việc làm cho lao động, được hỗ trợ trong chuyển giao công nghệ, hoàn thiện hơn trình phân công lao động quốc tế, đẩy mạnh quá trình chuyển giao công nghệ.

+ Nhược điểm: Thù lao gia công tương đối thấp, quá trình chuyển giao công nghệ có thể mang tính tiêu cực. Nếu không quy định luật rõ ràng thì bên nhận gia công có thể nhận thiết bị rác, hoặc thiết bị cũ kỹ lạc hậu từ nước đặt gia công. Khái niệm thúc đẩy xuất khẩu 1.