Đặt vấn đề Trong xu thế hội nhập quốc tế, các ngân hàng và tổ chức tài chính nƣớc ngoài sẽ cạnh tranh khốc liệt với các Ngân hàng thƣơng mại Việt Nam. Đối thủ cạnh tranh này mạnh hơn về công nghệ, năng lực tài chính và chất lƣợng dịch vụ. Các NHTM Việt Nam buộc phải củng cố và tăng cƣờng khả năng cạnh tranh thông qua việc đa dạng hóa và nâng cao chất lƣợng các dịch vụ tài chính. Đối với xã hội và nền kinh tế, dịch vụ ngân hàng tác động tích cực đến hầu hết các khía cạnh, giúp hoạt động trở nên thuận lợi, nhanh chóng và an toàn hơn, đẩy nhanh quá trình luân chuyển tiền tệ, tiết kiệm chi phí xã hội.
Đối với NHTM, dịch vụ phi tín dụng mang lại lợi nhuận, việc đa dạng các dịch vụ này đem lại ƣu thế vƣợt trội, nâng cao khả năng cạnh tranh của ngân hàng. Những năm 2010 trở về trƣớc, tỷ trọng lãi vay trong tổng thu nhập của hầu hết NHTM trong nƣớc luôn hơn 90%, và càng thấp hơn nếu so với các nƣớc trong khu vực và trên thế giới trong khi với các ngân hàng nƣớc ngoài con số này chỉ khoảng 20%. Các ngân hàng trong nƣớc đang đi theo lối mòn “độc canh tín dụng”, tập trung quá nhiều vào phát triển tín dụng trong khi thị trƣờng tài chính di n biến phức tạp, hoạt động tín dụng nguy cơ rủi ro rất cao, ngƣợc lại nguồn thu từ hoạt động dịch vụ phi tín dụng mang lại nguồn doanh thu chắc chắn và ít rủi ro. Từ năm 2011 trở về đây, tỷ trọng thu dịch vụ phi tín dụng trong tổng thu nhập của các NHTM trong nƣớc đã có từng bƣớc chuyển biến tích cực.
Xu hƣớng hiện nay các NHTM đều cố gắng từng bƣớc chuyển dịch theo hƣớng giảm bớt sự phụ thuộc vào hoạt động tín dụng và tăng thu nhập từ hoạt động dịch vụ phi tín dụng. Một trong những nội dung của Đề án Cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng giai đoạn 2011-2015 đƣợc Thủ tƣớng Chính phủ phê duyệt theo Quyết định số 254/QĐ-TTg, ngày 01/03/2012 là: “Từng bƣớc chuyển dịch mô hình kinh doanh của các NHTM theo hƣớng giảm bớt sự phụ thuộc vào hoạt động tín dụng và tăng 2 thu nhập từ hoạt động dịch vụ phi tín dụng”. Điều này cho thấy, Việt Nam đã nhận thức đƣợc vai trò của dịch vụ phi tín dụng trong việc mang lại nguồn thu ổn định, an toàn hơn cho các NHTM. Vai trò của phát triển dịch vụ là hết sức cần thiết nhƣng thực tế cho thấy để phát triển thị trƣờng dịch vụ ngân hàng không hề d.
Các ngân hàng phải đối mặt với rất nhiều khó khăn thách thức nhƣ cạnh tranh gay gắt giữa các ngân hàng; trình độ công nghệ và nguồn nhân lực chất lƣợng; thói quen sử dụng tiền mặt của ngƣời tiêu dùng. Tính cấp thiết của đề tài Trong những năm qua, theo hƣớng trở thành tập đoàn tài chính – ngân hàng, phấn đấu trở thành ngân hàng bán lẻ hàng đầu ở Việt Nam, Agribank đã n lực sáng tạo đổi mới, đa dạng hóa sản phẩm cả về số lƣợng và kênh phân phối, mở rộng đối tác. Với lợi thế về mạng lƣới, nhiều sản phẩm dịch vụ của Agribank đã kh ng định ƣu thế cạnh tranh. Tổng thu dịch vụ tăng trƣởng năm sau cao hơn năm trƣớc, bình quân 10%/năm.
Tại Agribank Lâm Đồng, tỷ lệ thu nhập của hoạt động tín dụng chiếm tỷ trọng bình quân 90% trong cơ cấu thu nhập. Hoạt động tín dụng chi phối rất lớn tổng thu nhập của chi nhánh. Tuy vậy, tỷ lệ thu nhập phi tín dụng đang có chiều hƣớng gia tăng. an lãnh đạo Agribank Lâm Đồng đã xây dựng cụ thể các chỉ tiêu thu dịch vụ và thƣờng xuyên kiểm soát tỷ trọng thu dịch vụ phi tín dụng trong tổng lợi nhuận ngân hàng.
Tuy nhiên do nhiều lý do khách quan lẫn chủ quan, các kế hoạch còn tồn tại nhiều bất cập, phƣơng án phát triển chƣa đồng bộ và hiệu quả chƣa cao, trong khi mạng lƣới là thế mạnh nhƣng dịch vụ chƣa đáp ứng nhu cầu của các nhóm đối tƣợng nhƣ ngƣời có thu nhập thấp, ngƣời dân ở vùng sâu, vùng xa. Quy mô của từng dịch vụ ngân hàng còn nhỏ, chất lƣợng dịch vụ chƣa cao, hoạt động marketing còn hạn chế nên số lƣợng khách hàng tiếp cận và sử dụng dịch còn ít. Đối tƣợng sử dụng thẻ thanh toán chủ yếu vẫn là tầng lớp công chức tại thành phố. Séc thanh toán, chuyển khoản, thanh toán điện tử… còn hạn chế.
Phƣơng tiện thanh toán không dùng tiền mặt chƣa thực sự tiện ích và chƣa tiếp cận đƣợc với khách hàng. 3 Thị trƣờng sản phẩm dịch vụ tại địa bàn đầy tiềm năng nhƣng chƣa đƣợc khai thác một cách triệt để, cần hoàn thiện, sớm có lối đi đúng đắn để chiếm lĩnh thị phần, phát huy khả năng cạnh tranh, giúp nâng cao hiệu quả kinh doanh, phát triển kịp thời với xu thế. Phát triển dịch vụ phải xuất phát từ nhu cầu của khách hàng, cung cấp cái khách hàng cần, không phải cung cấp cái ngân hàng có, chiến lƣợc kinh doanh cần đƣợc nghiên cứu, đánh giá nhu cầu hiện tại và xu hƣớng phát triển nhu cầu của khách hàng trong tƣơng lai. Hiện chƣa có công trình nào tại Agribank Lâm Đồng nghiên cứu về vấn đề dịch vụ phi tín dụng, phân tích điểm mạnh, điểm yếu của các dịch vụ chi nhánh đang triển khai so với các ngân hàng khác trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng, cũng nhƣ so với trong hệ thống Agribank trên toàn quốc, việc mở rộng các dịch vụ phi tín dụng tại chi nhánh Lâm Đồng có những cơ hội, thách thức nào, các yếu tố ảnh hƣởng đến nguồn thu dịch vụ ra sao để từ đó đề ra mục tiêu và các giải pháp phát triển các dịch vụ phi tín dụng.
Đó chính là lý do vì sao đề tài: “Giải pháp tăng thu dịch vụ phi tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Lâm Đồng” đƣợc đặt ra.3 Đóng góp về mặt thực tiễn của việc nghiên cứu Về lý luận, đề tài giúp hệ thống hóa kiến thức cơ bản về dịch vụ phi tín dụng của NHTM, qua đó làm rõ việc tăng thu dịch vụ phi tín dụng là hƣớng đi đúng đắn. Về thực ti n, đề tài góp phần đánh giá thực trạng hoạt động dịch vụ phi tín dụng tại Agribank Lâm Đồng, phân tích những kết quả đã đạt đƣợc và những tồn tại hạn chế, nguyên nhân thực trạng. Qua đó đề xuất các giải pháp giúp tăng tỷ trọng thu dịch vụ phi tín dụng trong thời gian tới, góp phần nâng cao lợi nhuận, năng lực cạnh tranh của Agribank Lâm Đồng. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI 2.
Mục tiêu tổng quát Xây dựng và đề xuất các giải pháp nh m tăng thu dịch vụ phi tín dụng tại Agribank Lâm Đồng trong giai đoạn 2016 - 2020. Mục tiêu cụ thể Hệ thống hóa lý thuyết cơ bản về dịch vụ phi tín dụng của ngân hàng thƣơng mại. Đo lƣờng chất lƣợng dịch vụ phi tín dụng tại Agribank Lâm Đồng giai đoạn 2011-2015. Đánh giá thực trạng thu dịch vụ phi tín dụng tại Agribank Lâm Đồng.
Đề ra giải pháp và kiến nghị góp phần tăng thu dịch vụ phi tín dụng tại đơn vị. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU Để giải quyết các vấn đề nghiên cứu đã đặt ra, đề tài này sẽ trả lời các câu hỏi nghiên cứu quan trọng sau: (1) Thế nào là dịch vụ phi tín dụng của NHTM? (2) Những yếu tố nào ảnh hƣởng đến doanh thu dịch vụ phi tín dụng của NHTM? (3) Hoạt động dịch vụ phi tín dụng của Agribank Lâm Đồng hiện nay ra sao? Mặt mạnh, hạn chế so với các ngân hàng trên địa bàn và so với trong hệ thống Agribank? (4) Mức độ ảnh hƣởng của các nhân tố đến việc tăng thu dịch vụ tại Agribank Lâm Đồng? (5) Những giải pháp nào có thể góp phần tăng thu dịch vụ phi tín dụng tại đơn vị? 4. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU Đối tƣợng nghiên cứu của luận văn: dịch vụ phi tín dụng của ngân hàng thƣơng mại, các yếu tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng dịch vụ phi tín dụng. Phạm vi nghiên cứu của luận văn: dịch vụ phi tín dụng của Agribank Lâm Đồng giai đoạn 2011 – 2015.
PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 5. Phƣơng pháp nghiên cứu đƣợc lựa chọn và tính phù hợp của phƣơng pháp: - Phƣơng pháp thống kê mô tả và thống kê so sánh: sử dụng phần mềm thống kê Excel để xử lý, phân tích số liệu, đƣa vào nghiên cứu dƣới dạng các bảng biểu, biểu đồ giải quyết các câu hỏi về cơ cấu, hiện trạng thu nhập. Nội dung gồm phân tích so sánh giá trị giữa các năm… 5 - Phƣơng pháp thống kê tƣơng quan và hồi quy: sử dụng phần mềm thống kê SPSS để h trợ việc xử lý số liệu giải quyết câu hỏi yếu tố nào ảnh hƣởng đến chất lƣợng dịch vụ phi tín dụng của ngân hàng thƣơng mại. Yêu cầu của phƣơng pháp này là phải chọn đƣợc mô hình mô tả một cách gần đúng nhất xu hƣớng phát triển của hiện tƣợng.
Công trình nghiên cứu sử dụng cả hai phƣơng pháp định tính và định lƣợng, phƣơng pháp định tính là chủ đạo, phƣơng pháp định lƣợng là bổ trợ giúp đƣa ra các kết luận đƣợc chính xác và các định hƣớng có cơ sở. Mẫu nghiên cứu - Mẫu nghiên cứu là số liệu tại Agribank Lâm Đồng từ năm 2011 đến 2015. - Nguồn số liệu: Số liệu sơ cấp: khảo sát, phỏng vấn từ khách hàng và nhân viên ngân hàng. Số liệu thứ cấp: các báo cáo từ NHNN, website của các NHTM, các báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của Agribank Lâm Đồng các năm từ 2011 đến 2015.
- Cách thức điều tra chọn mẫu và thu thập số liệu: dữ liệu đƣợc thu thập và tổng hợp từ các báo cáo tài chính, kết quả hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thƣơng mại trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng từ năm 2011 đến 2015. Dữ liệu điều tra đƣợc chọn theo phƣơng pháp ngẫu nhiên 300 quan sát, phỏng vấn đối tƣợng khách hàng nam và nữ; độ tuổi chủ yếu từ 25 đến 55; nghề nghiệp đa dạng nhƣ nông dân, công chức, doanh nghiệp, buôn bán, lao động tự do. Quá trình xử lý và phân tích số liệu Mô hình đề xuất gồm có 6 nhân tố và 29 biến quan sát, m i nhân tố có 4 -5 biến quan sát.