Chương I: Những vấn đề cơ bản về hiệu quả kinh doanh của tổ chức tín dụng là hợp tác xã Chương II: Thực trạng hoạt động kinh doanh của Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam Chương III: Giải pháp nâng cao hiệu quả kinh doanh của Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam 4 CHƢƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA TỔ CHỨC TÍN DỤNG LÀ HỢP TÁC XÃ 1. Khái quát về tổ chức tín dụng là hợp tác xã 1. Khái niệm tổ chức tín dụng là hợp tác xã Tổ chức tín dụng là hợp tác xã là loại hình tổ chức tín dụng được tổ chức theo mô hình hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực ngân hàng nhằm mục đích chủ yếu là tương trợ giữa các thành viên thực hiện có hiệu quả các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và cải thiện đời sống. Tổ chức tín dụng là hợp tác xã gồm ngân hàng Hợp tác xã, Quỹ tín dụng nhân dân.
Ngày nay, tổ chức tín dụng là hợp tác xã đã xuất hiện ở trên 150 nước trên thế giới với nhiều tên gọi khác nhau ở Cộng hoà liên bang Đức được gọi chung là các ngân hàng hợp tác xã, trong đó vùng đô thị gọi là các ngân hàng nhân dân, còn ở vùng nông thôn gọi là các ngân hàng Raifeisen, ở Philipin là các Hợp tác xã tín dụng, ở Canada là Quỹ tín dụng Desjardins, ở Việt Nam gọi là các Tổ chức tín dụng là Hợp tác xã gồm có Ngân hàng Hợp tác xã và các Quý tín dụng nhân dân… Tuy khác nhau về tên gọi nhưng điểm xuất phát hình thành, nguyên tắc, cơ cấu tổ chức và hoạt động của chúng đều cơ bản giống nhau. Các tổ chức tín dụng là hợp tác xã đều mang những đặc thù vốn có của riêng nó, gắn với những thế mạnh và những điểm bất lợi của nó. Để phát huy thế mạnh và cân bằng những điểm bất lợi nhằm duy trì và phát triển an toàn bền vững, các tổ chức tín dụng là hợp tác xã phải liên kết lại với nhau cùng xây dựng cho mình những tổ chức hỗ trợ riêng. Tại nước có lịch sử phát triển lâu đời, các tổ chức tín dụng có mặt khắp mọi nơi từ nông thôn đến đô thị để cung cấp các dịch vụ ngân hàng và các dịch vụ khác cho thành viên và khách hàng các tổ chức tín dụng là hợp tác xã đã tạo ra một hệ thống liên kết hoàn chỉnh gồm nhiều các tổ chức liên kết hỗ trợ khác như: Các tổ chức tín dụng hợp tác xã đầu mối thực hiện chức năng chính là điều hoà vốn và cung cấp các dịch vụ ngân hàng hỗ trợ cho hệ thống; Các doanh nghiệp cung cấp các dịch vụ tài chính như dịch vụ về bảo hiểm, thuê mua tài chính, thế chấp bất động sản, tiết kiệm xây dựng, 5 liên minh đầu tư… ; Các tổ chức hiệp hội, liên minh thực hiện chức năng đại diện quyền lợi cho các tổ chức tín dụng là hợp tác xã; Tổ chức an toàn để hỗ trợ cho các tổ chức tín dụng là hợp tác xã khi gặp khó khăn về tài chính có nguy cơ dẫn đến phá sản; Tổ chức kiểm toán thực hiện nhiệm vụ kiểm toán, tư vấn cho các tổ chức tín dụng là hợp tác xã; Tổ chức cung cấp dịch vụ đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ cho các cán bộ của tổ chức tín dụng là hợp tác xã.
Trong quá trình phát triển, cùng với sự quan tâm của Nhà nước, các tổ chức tín dụng là hợp tác xã đã phát huy được tiềm năng phát triển to lớn của nó, đóng góp đáng kể vào quá trình phát triển kinh tế, xã hội. Mục tiêu hoạt động của tổ chức tín dụng là hợp tác xã Tổ chức tín dụng là hợp tác xã là loại hình tổ chức tín dụng được tổ chức theo mô hình hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực ngân hàng do đó mục tiêu hoạt động chính của tổ chức tín dụng hợp tác xã là hỗ trợ thành viên về các dịch vụ tín dụng, ngân hàng. Các thành viên của tổ chức tín dụng hợp tác xã cùng nhau thành lập hoặc tham gia góp vốn vào TCTDHTX nhằm nhận được sự hỗ trợ các sản phẩm ngân hàng như huy động vốn, cho vay và các dịch vụ thanh toán một cách thuận tiện hơn. TCTDHTX hoạt động định hướng theo thành viên.
Để đạt được mục tiêu chính là hỗ trợ thành viên, các TCTDHTX phải tạo ra được các sản phẩm ngân hàng và đưa các sản phẩm này đến với thành viên. Đây là mục tiêu quan trọng nhất của TCTDHTX và là điểm khác biệt căn bản của TCTDHTX dưới tư cách pháp nhân HTX so với các tổ chức kinh tế dưới các tư cách pháp nhân khác. Trong khi thành viên hay chủ sở hữu, cổ đông của các tổ chức kinh tế khác thành lập doanh nghiệp trong một lĩnh vực nhất định trước tiên là để tìm cách thu về lợi nhuận tối đa cho họ thì dưới hình thức là hợp tác xã, các TCTDHTX được các thành viên xây dựng để trước tiên cung cấp dịch vụ tín dụng, ngân hàng cho họ chứ không phải trước tiên là tìm cách thu được nhiều cổ tức, mặc dù họ cũng là chủ sở hữu. TCTDHTX không theo đuổi mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận như đối với các công ty mà theo đuổi mục tiêu tối đa hóa lợi ích thành viên.
Điều này thể hiện ở việc thỏa mãn đồng thời nhưng trước hết là các nhu cầu của thành viên với tư cách là khách hàng- người sử 6 dụng các dịch vụ của TCTDHTX và sau đó mới đến nhu cầu của thành viên với tư cách là chủ sở hữu- người góp vốn xây dựng TCTDHTX. Một TCTDHTX sẽ hoàn thành được mục tiêu hỗ trợ thành viên nếu nó tạo ra được các dịch vụ tín dụng, ngân hàng, đưa được các dịch vụ này đến cho các thành viên và đảm bảo được hoạt động cho bản thân để luôn có thể hỗ trợ cho thành viên một cách lâu dài. Để thực hiện được điều này, các TCTDHTX cần định hướng thực hiện 3 mục tiêu cụ thể sau: Hoạt động phải luôn đảm bảo khả năng chi trả, hoạt động phải an toàn và hoạt động phải sinh lời. TCTDHTX hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận tối đa, lợi nhuận không bao giờ là mục tiêu quan trọng nhất của một TCTDHTX nhưng chúng lại là phương tiện để TCTDHTX đạt được mục tiêu cuối cùng là hỗ trợ thành viên.
Thật vậy, lợi nhuận dùng để bù đắp chi phí nhằm duy trì hoạt động cho TCTDHTX, duy trì việc cung cấp dịch vụ hỗ trợ thành viên. Lợi nhuận dùng để chia cổ tức, đảm bảo lợi ích cho các thành viên góp vốn. Lợi nhuận dùng để phục vụ cho việc tích lũy, tăng trưởng và phát triển TCTDHTX như trích lập các quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ, quỹ phát triển nghiệp vụ…Lợi nhuận còn dùng để phòng ngừa rủi ro để đảm bảo cho TCTDHTX hoạt động an toàn về lâu dài như trích lập các quỹ dự phòng tài chính, dự phòng rủi ro…Như vậy để đảm bảo mục tiêu hỗ trợ thành viên, TCTDHTX hoạt động phải sinh lời. Nguyên tắc tổ chức hoạt động của tổ chức tín dụng là hợp tác xã Tổ chức tín dụng là hợp tác xã được thành lập và hoạt động dưới hình thức hợp tác xã dựa trên các nguyên tắc cơ bản là tự nguyện, tự chủ, tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động.
Nguyên tắc tự nguyện Là nguyên tắc cơ bản của TCTDHTX. Việc các cá nhân, tổ chức gia nhập và rút ra TCTDHTX là hoàn toàn xuất phát từ sự tự nguyện khi họ thấy việc gia nhập hoặc rút ra khỏi tổ chức là có lợi cho họ. Các tổ chức, cá nhân này, sau khi được tuyên truyền, giải thích rõ những lợi ích, quyền lợi và nghĩa vụ của họ khi gia nhập TCTDHTX sẽ tự quyết định về việc có gia nhập hay có xin rút khỏi TCTDHTX hay không. 7 Nguyên tắc tự chủ Nghĩa là các thành viên được tự mình toàn quyền quản lý, quyết định các vấn đề của TCTDHTX trong khuôn khổ và theo các quy định của pháp luật mà không chịu bất kỳ sự chi phối, can thiệp hay chỉ đạo nào từ bên ngoài kể cả các cơ quan Nhà nước.
Các thành viên tham gia TCTDHTX thực hiện tự quản lý thông qua việc tham gia vào các cơ quan quyền lực cao nhất của TCTDHTX, đó là đại hội thành viên hay đại hội đại biểu thành viên. Tại đây họ là người lựa chọn, đề cử, ứng cử, bầu cũng như bổ nhiệm, miễn nhiệm trực tiếp hoặc gián tiếp các cơ quan như Ban điều hành, Ban kiểm soát của TCTDHTX nhằm quản lý, điều hành và giám sát hoạt động của TCTDHTX. Sự tự quản lý ở đây được thực hiện trên nguyên tắc dân chủ và bình đẳng. Mọi thành viên đều có quyền tham gia quản lý và quyết định như nhau, không phân biệt giới tính, giai cấp, tín ngưỡng, địa vị xã hội, trình độ văn hoá, lĩnh vực ngành nghề, tư cách pháp nhân, đẳng cấp giàu nghèo và đặc biệt là số vốn góp vào TCTDHTX.
Mỗi thành viên chỉ có một quyền biểu quyết, bất kể họ góp bao nhiêu vốn. Việc uỷ quyền biểu quyết cũng chỉ có giới hạn. Đây cũng là điểm khác biệt cơ bản của một TCTDHTX so với các tổ chức kinh tế có tư cách pháp nhân khác. Không phải cứ góp nhiều vốn là có quyền quyết định đối với việc tổ chức và hoạt động của TCTDHTX.
TCTDHTX với nguyên tắc tự quản lý dân chủ, bình đẳng đã đề cao sự tham gia và phát huy vai trò cá nhân của tất cả mọi thành viên vào tập thể để tạo ra sức mạnh chung lớn hơn giúp họ giải quyết những vấn đề còn vướng mắc của tổ chức. Những người tham gia vào Ban điều hành, Ban kiểm soát…. Đều phải là thành viên của TCTDHTX. Nguyên tắc tự quản lý, tham gia điều hành và kiểm soát, giám sát này sẽ góp phần đảm bảo cho TCTDHTX luôn bám sát mục tiêu hỗ trợ thành viên để mục tiêu này bất kể lúc nào cũng là trung tâm theo đuổi của chính sách kinh doanh của TCTDHTX.
Nguyên tắc tự chịu trách nhiệm Các thành viên với tư cách là các chủ sở hữu phải đóng góp đủ số vốn cần thiết cho TCTDHTX hoạt động, tự chịu trách nhiệm về sự tồn tại, duy trì hoạt động và kết quả hoạt động của TCTDHTX, phải sẵn sàng thực hiện một số nghĩa vụ nhất 8 định đối với TCTDHTX bằng số vốn góp vào TCTDHTX và các nghĩa vụ đóng góp bổ sung khác nếu được quy định trong điều lệ của từng TCTDHTX.