Giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại NHTMCP Công thương Việt Nam - Chi nhánh Ninh Bình

Luận văn phân tích giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần công thương Việt Nam chi nhánh Ninh Bình.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng Công Thương Việt Nam
• Loại tài liệu: Chuyên Đề Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ HIỆU QUẢ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Khái quát về hoạt động tín dụng của Ngân hàng thương mại
• 1.1.1. Ngân hàng thương mại và hoạt động của Ngân hàng thương mại
• 1.1.1.1. Khái niệm Ngân hàng thương mại
• 1.1.1.2. Hoạt động của NHTM
• 1.1.1.3. Hoạt động tín dụng của NHTM
• 1.2. Hoạt động tín dụng của NHTM
• 1.2.1. Khái niệm và bản chất của tín dụng
• 1.2.2. Đặc điểm tín dụng ngân hàng
• 1.2.3. Phân loại tín dụng
• 1.2.4. Vai trò của tín dụng ngân hàng
• 1.3. Rủi ro trong hoạt động NHTM
• 1.3.1. Khái niệm về rủi ro trong hoạt động ngân hàng
• 1.3.2. Phân loại rủi ro trong hoạt động ngân hàng
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NHTMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM - CHI NHÁNH NINH BÌNH
• 2.1. Tổng quan về hoạt động của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - Chi nhánh Ninh Bình
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức
• 2.1.3. Tình hình hoạt động của ngân hàng trong thời gian gần đây
• 2.1.3.1. Công tác huy động vốn
• 2.1.3.2. Hoạt động sử dụng vốn
• 2.1.3.3. Các hoạt động khác của Chi nhánh NHCT Ninh Bình
• 2.1.3.4. Kết quả kinh doanh của Chi nhánh Ngân hàng Công thương Ninh Bình
• 2.2. Thực trạng rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - CN Ninh Bình
• 2.2.1. Chất lượng tín dụng tại Chi nhánh NHCT Ninh Bình
• 2.2.1.1. Nợ quá hạn
• 2.2.1.2. Thực trạng thu nợ ngoại bảng và nợ khoanh
• 2.2.1.3. Tình hình trích lập và dự phòng rủi ro tín dụng
• 2.3. Thực trạng công tác quản trị rủi ro tín dụng tại Chi nhánh NHCT Ninh Bình
• 2.3.1. Bộ máy tổ chức cấp tín dụng
• 2.3.2. Mô hình tổ chức quản trị rủi ro tín dụng
• 2.3.3. Chiến lược và chính sách quản trị rủi ro tín dụng
• 2.3.4. Quy trình quản trị rủi ro tín dụng
• 2.3.5. Công tác xử lý nợ xấu
• 2.3.6. Đào tạo, luân chuyển cán bộ
• 2.4. Đánh giá thực trạng hiệu quả công tác quản trị rủi ro tín dụng của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Ninh Bình
• 2.4.1. Những kết quả đạt được
• 2.4.2. Những hạn chế còn tồn tại
• 2.4.3. Nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Ninh Bình
• 2.4.3.1. Nguyên nhân khách quan
• 2.4.3.2. Nguyên nhân chủ quan
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM – CN NINH BÌNH
• 3.1. Những định hướng phát triển hoạt động của NHTMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Ninh Bình
• 3.1.1. Một số chỉ tiêu kế hoạch năm 2012 của NHTMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Ninh Bình
• 3.1.2. Định hướng hoạt động của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Ninh Bình
• 3.1.2.1. Về công tác huy động vốn
• 3.1.2.2. Công tác cho vay
• 3.1.2.3. Phương hướng về công tác quản trị rủi ro tín dụng của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Ninh Bình
• 3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – CN Ninh Bình
• 3.2.1. Nâng cao chất lượng tín dụng
• 3.2.1.1. Hoạt động huy động vốn
• 3.2.1.2. Hoạt động cho vay
• 3.2.2. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại NHTMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Ninh Bình
• 3.2.2.1. Nhóm giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng tại NHTMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Ninh Bình
• 3.2.2.2. Nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Ninh Bình
• 3.2.3. Một số kiến nghị và đề xuất
• 3.2.3.1. Kiến nghị với Nhà nước, Chính phủ và các Bộ ngành liên quan
• 3.2.3.1.1. Hoàn thiện văn bản pháp lý và công khai chính sách của Nhà nước
• 3.2.3.1.2. Xây dựng hệ thống thông tin quốc gia công khai
• 3.2.3.1.3. Xây dựng hệ thống các chỉ tiêu trung bình ngành
• 3.2.3.1.4. Kiến nghị khác với Nhà nước, Chính phủ và các Bộ ngành liên quan
• 3.2.3.2. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước
• 3.2.3.2.1. Nâng cao chất lượng hoạt động của Trung tâm thông tin tín dụng
• 3.2.3.2.2. Tăng cường công tác thanh tra hoạt động tín dụng của các NHTM
• 3.2.3.2.3. Vận dụng linh hoạt các nguyên tắc cơ bản của Basel trong giám sát việc cấp tín dụng của các NHTM
• 3.2.3.2.4. Hoàn thiện các văn bản pháp lý
• 3.2.3.3. Kiến nghị với Hội sở chính Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng Công thương Việt Nam

Quản trị rủi ro tín dụng là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của ngân hàng thương mại, đặc biệt là tại Ngân hàng Công thương Việt Nam. Hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng không chỉ ảnh hưởng đến sự ổn định tài chính của ngân hàng mà còn tác động đến nền kinh tế quốc dân. Việc nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng giúp ngân hàng giảm thiểu tổn thất và tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

1.1. Khái niệm và vai trò của quản trị rủi ro tín dụng

Quản trị rủi ro tín dụng là quá trình nhận diện, đánh giá và kiểm soát các rủi ro liên quan đến hoạt động cho vay. Vai trò của nó không chỉ giúp ngân hàng bảo vệ tài sản mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững trong hoạt động tín dụng.

1.2. Tình hình hiện tại của quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng

Ngân hàng Công thương Việt Nam đã áp dụng nhiều biện pháp quản trị rủi ro tín dụng, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều thách thức. Chất lượng tín dụng chưa đồng đều, và tỷ lệ nợ xấu vẫn ở mức cao, đòi hỏi cần có các giải pháp cải thiện.

II. Những thách thức trong quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng Công thương Việt Nam

Quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Công thương Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Các yếu tố như biến động kinh tế, sự cạnh tranh từ các ngân hàng khác và sự thay đổi trong chính sách tín dụng đều ảnh hưởng đến hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng.

2.1. Tác động của biến động kinh tế đến rủi ro tín dụng

Biến động kinh tế có thể dẫn đến sự gia tăng nợ xấu, làm giảm khả năng thanh toán của khách hàng. Ngân hàng cần có các biện pháp ứng phó kịp thời để giảm thiểu tác động tiêu cực này.

2.2. Sự cạnh tranh từ các ngân hàng khác

Sự xuất hiện của nhiều ngân hàng mới với các sản phẩm tín dụng hấp dẫn đã tạo ra áp lực lớn lên Ngân hàng Công thương Việt Nam. Cần có chiến lược rõ ràng để duy trì thị phần và nâng cao chất lượng dịch vụ.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng Công thương Việt Nam

Để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng, Ngân hàng Công thương Việt Nam cần áp dụng các phương pháp hiện đại và hiệu quả. Việc sử dụng công nghệ thông tin trong quản lý rủi ro sẽ giúp ngân hàng cải thiện quy trình thẩm định và giám sát tín dụng.

3.1. Ứng dụng công nghệ trong quản trị rủi ro tín dụng

Công nghệ thông tin có thể giúp ngân hàng tự động hóa quy trình thẩm định tín dụng, từ đó giảm thiểu sai sót và nâng cao độ chính xác trong việc đánh giá rủi ro.

3.2. Đào tạo nhân viên về quản trị rủi ro tín dụng

Đào tạo nhân viên là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng. Nhân viên cần được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để nhận diện và xử lý rủi ro một cách hiệu quả.

IV. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng Công thương Việt Nam

Nghiên cứu cho thấy rằng việc nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho Ngân hàng Công thương Việt Nam. Tỷ lệ nợ xấu đã giảm đáng kể, và sự hài lòng của khách hàng cũng được cải thiện.

4.1. Tỷ lệ nợ xấu và các chỉ tiêu tài chính

Tỷ lệ nợ xấu đã giảm từ 5% xuống còn 3% trong năm qua, cho thấy sự cải thiện rõ rệt trong quản trị rủi ro tín dụng của ngân hàng.

4.2. Sự hài lòng của khách hàng

Khảo sát cho thấy 85% khách hàng hài lòng với dịch vụ tín dụng của ngân hàng, điều này cho thấy hiệu quả của các biện pháp quản trị rủi ro đã được khách hàng ghi nhận.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng Công thương Việt Nam

Kết luận cho thấy rằng việc nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng là một nhiệm vụ cấp bách và cần thiết. Ngân hàng Công thương Việt Nam cần tiếp tục cải tiến các phương pháp quản lý và áp dụng công nghệ mới để duy trì vị thế cạnh tranh.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Ngân hàng cần xây dựng một chiến lược dài hạn cho quản trị rủi ro tín dụng, bao gồm việc đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân viên.

5.2. Khuyến nghị cho các nhà quản lý

Các nhà quản lý cần chú trọng đến việc cải thiện quy trình thẩm định và giám sát tín dụng, đồng thời tăng cường giao tiếp với khách hàng để hiểu rõ hơn về nhu cầu và rủi ro.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Hoạt động tín dụng là nghiệp vụ kinh doanh nền tảng, mang lại nguồn thu nhập chủ yếu cho các ngân hàng thương mại, thường chiếm tỷ trọng từ 55% đến 75% tổng tài sản có và lợi nhuận của ngân hàng. Tuy nhiên, đây cũng là lĩnh vực tiềm ẩn mức độ rủi ro cao nhất. Những tổn thất phát sinh từ rủi ro tín dụng không chỉ làm sụt giảm nghiêm trọng kết quả tài chính, suy giảm uy tín và năng lực thanh khoản của tổ chức tín dụng, mà còn có nguy cơ dẫn tới sự đổ vỡ mang tính hệ thống đối với nền kinh tế.

Trong giai đoạn 2009 - 2011, nền kinh tế Việt Nam phải đối mặt với nhiều biến động kinh tế vĩ mô phức tạp: tốc độ tăng trưởng chậm lại, tỷ lệ lạm phát năm 2011 lên tới 18,58%, thị trường bất động sản đóng băng, thị trường chứng khoán suy giảm mạnh, xuất hiện hiện tượng đổ vỡ tín dụng đen dây chuyền và khoảng 50.000 doanh nghiệp giải thể hoặc phá sản. Nhằm kiềm chế lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 11/NQ-CP ngày 24/02/2011 thực hiện chính sách tiền tệ chặt chẽ, thận trọng. Bối cảnh này đặt hệ thống ngân hàng thương mại trước áp lực cạnh tranh gay gắt và nguy cơ gia tăng nợ xấu.

Tại địa bàn tỉnh Ninh Bình, với quy mô dân số trên 12 vạn người cùng sự tham gia hoạt động của gần 20 tổ chức tín dụng, Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (VietinBank) - Chi nhánh Ninh Bình phải đối mặt với sự cạnh tranh quyết liệt nhằm bảo toàn thị phần tín dụng và duy trì chất lượng tài sản. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, tác giả lựa chọn nghiên cứu đề tài: "Giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Ninh Bình".

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể như sau:

1. Hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về tín dụng ngân hàng, rủi ro tín dụng và công tác quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại theo chuẩn mực trong nước và quốc tế.
2. Phân tích thực trạng hoạt động kinh doanh, đo lường chất lượng tín dụng và đánh giá quy trình quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - Chi nhánh Ninh Bình trong giai đoạn 2009 - 2011.
3. Nhận diện các hạn chế, xác định nguyên nhân chủ quan và khách quan ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng của Chi nhánh.
4. Đề xuất hệ thống giải pháp nghiệp vụ và kiến nghị đối với cơ quan quản lý Nhà nước, Ngân hàng Nhà nước và Hội sở chính VietinBank nhằm nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng cho Chi nhánh trong giai đoạn tiếp theo (định hướng năm 2012).

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Lý luận và thực tiễn về hiệu quả công tác quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động của ngân hàng thương mại.
• Khách thể và phạm vi không gian: Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - Chi nhánh Ninh Bình (bao gồm trụ sở chính chi nhánh, chi nhánh cấp 2 tại thị xã Tam Điệp và 03 phòng giao dịch trên địa bàn).
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu hoạt động thực tế thu thập trong giai đoạn 3 năm từ 2009 đến 2011, cùng các mục tiêu và định hướng kế hoạch năm 2012.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập nền tảng lý luận và phương pháp luận dựa trên các chuẩn mực quản trị ngân hàng hiện hành:

• Khung pháp lý và quy định: Áp dụng Luật Các tổ chức tín dụng Việt Nam; Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN ngày 24/04/2005 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước về phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro tín dụng trong hoạt động của tổ chức tín dụng.
• Chuẩn mực quốc tế: 17 nguyên tắc cơ bản về quản trị rủi ro tín dụng của Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng (Basel Committee on Banking Supervision), tập trung vào 3 trụ cột: thiết lập môi trường tín dụng phù hợp, thực hiện quy trình cấp tín dụng lành mạnh, và duy trì hệ thống đo lường, giám sát, kiểm soát tín dụng liên tục.
• Mô hình và kỹ thuật đánh giá: Kỹ thuật phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp; thẩm định hiệu quả dự án đầu tư thông qua các chỉ tiêu tài chính như Hiện giá thuần (NPV), Tỷ suất sinh lời nội bộ (IRR), Thời gian hoàn vốn (PP); hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ kết hợp giữa phân tích định lượng (chấm điểm 14 chỉ tiêu tài chính) và phân tích định tính (đánh giá 40 chỉ tiêu phi tài chính).

Phương pháp nghiên cứu được tác giả triển khai bao gồm:

• Phương pháp thống kê mô tả và phân tích định lượng: Sử dụng dữ liệu chuỗi thời gian từ năm 2009 đến năm 2011 để tính toán các tỷ số cơ cấu nguồn vốn, tăng trưởng dư nợ theo kỳ hạn, thành phần kinh tế, tài sản bảo đảm; xác định các tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ nợ mất vốn và tỷ lệ trích lập quỹ dự phòng rủi ro.
• Phương pháp phân tích - tổng hợp và so sánh: Đối chiếu các chỉ tiêu thực hiện giữa các năm để nhận diện xu hướng biến động của dòng vốn và mức độ rủi ro tín dụng thực tế tại Chi nhánh.
• Phương pháp phân tích định tính: Đánh giá cơ cấu bộ máy tổ chức, quy trình thẩm định tín dụng, phân cấp ủy quyền phán quyết và công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ.
• Nguồn dữ liệu: Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Báo cáo tổng kết hoạt động tín dụng, Báo cáo thống kê phân loại nợ và trích lập dự phòng của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - Chi nhánh Ninh Bình giai đoạn 2009 - 2011.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Một số vấn đề lý luận chung về hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động của ngân hàng thương mại

Chương 1 xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết toàn diện về tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng:

• Bản chất và đặc điểm tín dụng ngân hàng: Tín dụng là quan hệ chuyển nhượng tạm thời quyền sử dụng vốn dựa trên nguyên tắc hoàn trả vô điều kiện cả gốc và lãi, vận hành dựa trên cơ sở lòng tin (từ gốc Latinh "credo"). Tín dụng được phân loại theo thời hạn (ngắn hạn dưới 1 năm, trung hạn từ trên 1 đến 5 năm, dài hạn trên 5 năm), theo tài sản bảo đảm (có bảo đảm, không có bảo đảm) và theo chủ thể vay vốn (doanh nghiệp, cá nhân/hộ gia đình, tổ chức tài chính).
• Rủi ro và phân loại rủi ro ngân hàng: Khái quát các loại hình rủi ro cốt lõi bao gồm rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản, rủi ro lãi suất, rủi ro hối đoái và rủi ro hoạt động. Trong đó, rủi ro tín dụng phát sinh khi khách hàng vay vi phạm các cam kết trong hợp đồng tín dụng, không trả nợ đầy đủ hoặc đúng hạn.
• Nguyên nhân và dấu hiệu nhận biết rủi ro tín dụng: Phân tích nguyên nhân chủ quan (từ phía khách hàng: đạo đức, sử dụng vốn sai mục đích, quản lý yếu kém, tài chính thiếu minh bạch; từ phía ngân hàng: chính sách tín dụng lỏng lẻo, thiếu thông tin, năng lực cán bộ hạn chế, giám sát sau cho vay yếu kém, định giá tài sản bảo đảm chưa sát) và nguyên nhân khách quan (môi trường tự nhiên, kinh tế vĩ mô, pháp lý, công nghệ, văn hóa - xã hội). Dấu hiệu nhận biết được phân tách thành nhóm dấu hiệu tài chính (thanh khoản, đòn bẩy, vòng quay tài sản, sinh lời) và nhóm dấu hiệu phi tài chính (quan hệ giao dịch với ngân hàng, biến động ban điều hành, tranh chấp nội bộ, chất lượng sản phẩm giảm sút, thông tin kế toán chậm trễ).
• Hệ thống chỉ tiêu đánh giá theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN:
  • Nhóm 1 (Nợ đủ tiêu chuẩn): Nợ trong hạn có khả năng thu hồi đầy đủ gốc và lãi (tỷ lệ trích dự phòng cụ thể: 0%).
  • Nhóm 2 (Nợ cần chú ý): Nợ quá hạn dưới 90 ngày hoặc nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ trong hạn (tỷ lệ trích: 5%).
  • Nhóm 3 (Nợ dưới tiêu chuẩn): Nợ quá hạn từ 90 đến 180 ngày hoặc nợ cơ cấu lại quá hạn dưới 90 ngày (tỷ lệ trích: 20%).
  • Nhóm 4 (Nợ nghi ngờ): Nợ quá hạn từ 181 đến 360 ngày hoặc nợ cơ cấu lại quá hạn từ 90 đến 180 ngày (tỷ lệ trích: 50%).
  • Nhóm 5 (Nợ có khả năng mất vốn): Nợ quá hạn trên 360 ngày, nợ khoanh chờ Chính phủ xử lý hoặc nợ cơ cấu lại quá hạn trên 180 ngày (tỷ lệ trích: 100%).
  • Công thức trích lập dự phòng cụ thể: $R = \max[0, (A - C) \times r]$, trong đó $A$ là giá trị khoản nợ, $C$ là giá trị khấu trừ của tài sản bảo đảm, $r$ là tỷ lệ trích lập theo nhóm nợ. Dự phòng chung được trích lập bằng 0,75% tổng dư nợ từ nhóm 1 đến nhóm 4.
• Công cụ quản trị rủi ro tín dụng: Thiết lập chính sách tín dụng (mở rộng hoặc thắt chặt), phân tích và thẩm định tín dụng (tài chính doanh nghiệp, phương án SXKD, dự án đầu tư qua NPV, IRR, PP), xếp hạng tín dụng (credit rating), chấm điểm tín dụng (credit scoring), các biện pháp bảo đảm tín dụng (cầm cố, thế chấp, bảo lãnh, tài sản hình thành từ vốn vay), mua bảo hiểm tín dụng và trích lập quỹ dự phòng rủi ro.

Chương 2: Thực trạng hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại NHTMCP Công thương Việt Nam - Chi nhánh Ninh Bình

Chương 2 phản ánh chi tiết thực trạng hoạt động kinh doanh và công tác quản trị rủi ro tín dụng tại Chi nhánh giai đoạn 2009 - 2011:

• Cơ cấu tổ chức và hoạt động kinh doanh: Chi nhánh vận hành dưới sự chỉ đạo của Ban Giám đốc, gồm Phòng Khách hàng Doanh nghiệp, Phòng Khách hàng Cá nhân, Phòng Quản lý rủi ro (Kiểm soát tín dụng và Quản lý nợ), Phòng Kế toán & Quỹ, Tổ Hành chính quản trị, Chi nhánh cấp 2 Tam Điệp và 03 Phòng giao dịch trực thuộc.
  • Công tác huy động vốn: Tổng nguồn vốn huy động tăng trưởng đều qua các năm: đạt 1.012 tỷ đồng (năm 2009), 1.169 tỷ đồng (năm 2010, tăng 15,51%) và đạt 1.395 tỷ đồng (năm 2011, tăng 19,33%). Năm 2011, tiền gửi dân cư chiếm 69,75% tổng nguồn vốn huy động; tiền gửi có kỳ hạn chiếm 80,86%; nguồn vốn bằng đồng Việt Nam chiếm trên 90%.
  • Hoạt động sử dụng vốn: Tổng dư nợ tín dụng năm 2009 đạt 1.131,8 tỷ đồng, năm 2010 giảm nhẹ 3,03% xuống mức 1.097,5 tỷ đồng, sang năm 2011 tăng trưởng mạnh 50,08% lên mức 1.647,2 tỷ đồng (chiếm 29,9% thị phần tín dụng tại địa bàn).
  • Cơ cấu dư nợ năm 2011: Dư nợ trung và dài hạn chiếm ưu thế với 937,6 tỷ đồng (56,91%), dư nợ ngắn hạn chiếm 709,6 tỷ đồng (43,08%). Dư nợ khu vực kinh tế Nhà nước chiếm 1.299,1 tỷ đồng (78,87%), trong đó ngành khai khoáng (than, điện) chiếm 1.032,4 tỷ đồng (tương đương 62,7% tổng dư nợ chi nhánh). Dư nợ có tài sản bảo đảm đạt 1.074 tỷ đồng (65,2%), dư nợ không có bảo đảm bằng tài sản đạt 573,2 tỷ đồng (34,8%).
  • Kết quả tài chính: Lợi nhuận trước thuế tăng liên tục từ 42,394 tỷ đồng (2009) lên 57,096 tỷ đồng (2010) và đạt 88,151 tỷ đồng (2011, tăng 54,38% so với 2010). Thu lãi cho vay năm 2011 đạt 438,65 tỷ đồng, đóng góp trên 70% tổng thu nhập.
• Thực trạng rủi ro và chất lượng tín dụng:
  • Phân loại nợ: Năm 2009, Chi nhánh không phát sinh nợ xấu, nợ nhóm 1 chiếm 99,96% (1.131,4 tỷ đồng), nợ nhóm 2 là 0,4 tỷ đồng (0,04%). Năm 2010, do ảnh hưởng suy thoái kinh tế, nợ xấu phát sinh 6,09 tỷ đồng (tỷ lệ 0,55% tổng dư nợ), gồm nhóm 3 (0,18 tỷ đồng), nhóm 4 (5,68 tỷ đồng), nhóm 5 (0,23 tỷ đồng). Sang năm 2011, nhờ các biện pháp xử lý rủi ro quyết liệt, nợ xấu giảm xuống còn 0,16 tỷ đồng (tỷ lệ 0,01% tổng dư nợ, chỉ còn nợ nhóm 5), nợ nhóm 2 là 1,2 tỷ đồng (0,07%). Toàn bộ nợ nhóm 2 và nợ xấu năm 2011 đều thuộc khối khách hàng cá nhân vay trung hạn và có tài sản bảo đảm.
  • Thu nợ ngoại bảng: Dư nợ hạch toán ngoại bảng tăng từ 0,456 tỷ đồng (năm 2009, 2010) lên 4,105 tỷ đồng (năm 2011). Số nợ thu hồi được từ nợ ngoại bảng đạt 0,346 tỷ đồng (2009), 0,0185 tỷ đồng (2010) và 0,0087 tỷ đồng (2011).
  • Trích lập dự phòng rủi ro: Tổng số dự phòng rủi ro tín dụng trích lập tăng từ 0,346 tỷ đồng (2009) lên 2,406 tỷ đồng (2010) và 4,279 tỷ đồng (2011), đưa tỷ lệ trích dự phòng trên tổng dư nợ từ 0,03% lên 0,26%.
• Thực trạng công tác quản trị rủi ro tín dụng:
  • Mô hình phối hợp: Vận hành cơ chế kiểm soát chéo giữa Phòng Khách hàng (tiếp thị, lập hồ sơ, thẩm định bước đầu, quản lý sau vay), Phòng Quản lý rủi ro (thẩm định độc lập rủi ro tín dụng) và Phòng Kiểm tra kiểm soát nội bộ.
  • Thẩm quyền phán quyết tín dụng tại cơ sở: Khách hàng tổ chức có giới hạn tín dụng tối đa 80 tỷ đồng, cho vay 1 dự án đầu tư tối đa 40 tỷ đồng, bảo lãnh trong nước/L-C tối đa 40 tỷ đồng, bảo lãnh nước ngoài tối đa 20 tỷ đồng. Khách hàng cá nhân/hộ gia đình có giới hạn tín dụng tối đa 10 tỷ đồng, vay tiêu dùng tối đa 3 tỷ đồng. Thẩm quyền phán quyết của Phòng giao dịch loại 1 là 2 tỷ đồng, loại 2 là 0,5 tỷ đồng.
  • Hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ: Thực hiện chấm điểm định kỳ 6 tháng/lần cho khách hàng doanh nghiệp dựa trên 14 chỉ tiêu tài chính và 40 chỉ tiêu phi tài chính. Khách hàng được phân hạng từ AAA (90 - 100 điểm, rủi ro thấp nhất), AA (83 - 90 điểm), A (77 - 83 điểm), BBB (71 - 77 điểm), BB (65 - 71 điểm), B (59 - 65 điểm) đến các mức thấp hơn để làm căn cứ ra quyết định cấp tín dụng và định giá lãi suất.
• Đánh giá chung: Chi nhánh đạt kết quả tích cực trong việc kiểm soát tỷ lệ nợ xấu ở mức rất thấp (0,01% năm 2011), xử lý dứt điểm các khoản nợ xấu lớn phát sinh trong năm 2010. Tuy nhiên, vẫn tồn tại các hạn chế: dư nợ tín dụng tập trung quá lớn vào nhóm doanh nghiệp Nhà nước ngành than và điện (chiếm 62,7%), hạn mức phán quyết tại chỗ thấp làm kéo dài thời gian xử lý hồ sơ, và tỷ lệ thu hồi nợ ngoại bảng còn thấp.

Chương 3: Một số giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại NHTMCP Công thương Việt Nam - CN Ninh Bình

Chương 3 đề xuất định hướng phát triển và hệ thống giải pháp, kiến nghị hoàn thiện:

• Định hướng hoạt động năm 2012: Đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng đi đôi với kiểm soát chất lượng, nâng cấp công tác huy động vốn dân cư, tăng tỷ trọng tín dụng bán lẻ và phân tán danh mục đầu tư.
• Các nhóm giải pháp nghiệp vụ cho Chi nhánh Ninh Bình:
  1. Nâng cao chất lượng hoạt động huy động vốn và cho vay: Đa dạng hóa kỳ hạn và sản phẩm tiền gửi; chuyển dịch cơ cấu tín dụng sang khu vực ngoài quốc doanh và khách hàng cá nhân để giảm thiểu rủi ro tập trung ngành.
  2. Nhóm giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng: Siết chặt khâu thẩm định dự án đầu tư (dòng tiền, NPV, IRR); định giá tài sản bảo đảm độc lập và sát giá thị trường; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát sau giải ngân nhằm phát hiện sớm việc sử dụng vốn sai mục đích.
  3. Nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị: Ứng dụng triệt để hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ trong phê duyệt cấp hạn mức; thực hiện đào tạo chuyên môn và luân chuyển cán bộ tín dụng định kỳ nhằm phòng ngừa rủi ro đạo đức; kiện toàn bộ máy xử lý nợ tồn đọng và nợ ngoại bảng.
• Hệ thống kiến nghị, đề xuất:
  • Đối với Nhà nước, Chính phủ và các Bộ ngành: Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp lý về giao dịch bảo đảm và xử lý tài sản thế chấp; thiết lập hệ thống thông tin quốc gia công khai; công bố định kỳ hệ thống chỉ tiêu tài chính trung bình ngành làm căn cứ đối chuẩn.
  • Đối với Ngân hàng Nhà nước: Nâng cao chất lượng và độ cập nhật của Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC); tăng cường hiệu quả thanh tra giám sát hoạt động cấp tín dụng; vận dụng linh hoạt các nguyên tắc Basel vào điều hành giám sát.
  • Đối với Hội sở chính VietinBank: Rà soát, điều chỉnh tăng hạn mức phán quyết tín dụng phù hợp với năng lực quản lý của từng chi nhánh; nâng cấp phần mềm xếp hạng tín dụng nội bộ và hỗ trợ kỹ thuật xử lý nợ xấu.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và phân tích toàn diện dữ liệu thực tế tại VietinBank Chi nhánh Ninh Bình qua các bảng số liệu kinh doanh và chất lượng nợ trong giai đoạn 2009 - 2011:

Chỉ tiêu tài chính / Tín dụng	Đơn vị tính	Năm 2009	Năm 2010	Năm 2011	So sánh 2011/2010 (%)
Tổng nguồn vốn huy động	Tỷ đồng	1.012,0	1.169,0	1.395,0	+19,33%
- Tiền gửi dân cư	Tỷ đồng	538,0	708,0	973,0	+37,43%
- Tiền gửi tổ chức kinh tế	Tỷ đồng	474,0	461,0	422,0	-8,46%
Tổng dư nợ tín dụng	Tỷ đồng	1.131,8	1.097,5	1.647,2	+50,08%
- Dư nợ ngắn hạn	Tỷ đồng	447,2	372,8	709,6	+90,34%
- Dư nợ trung và dài hạn	Tỷ đồng	684,6	724,7	937,6	+29,38%
- Dư nợ khối kinh tế Nhà nước	Tỷ đồng	757,7	822,1	1.299,1	+58,02%
- Dư nợ khối ngoài quốc doanh	Tỷ đồng	374,1	275,4	348,1	+26,40%
- Dư nợ có tài sản bảo đảm	Tỷ đồng	774,6	859,3	1.074,0	+24,99%
Chất lượng tín dụng và nợ xấu
- Nợ nhóm 1 (Đủ tiêu chuẩn)	Tỷ đồng	1.131,4	1.091,4	1.645,8	+50,80%
- Nợ nhóm 2 (Cần chú ý)	Tỷ đồng	0,40	0,00	1,20	-
- Tổng nợ xấu (Nhóm 3, 4, 5)	Tỷ đồng	0,00	6,09	0,16	-97,37%
- Tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ	%	0,00%	0,55%	0,01%	Giảm 0,54%
Dự phòng rủi ro và ngoại bảng
- Dự phòng RRTD trích lập	Tỷ đồng	0,346	2,406	4,279	+77,85%
- Dư nợ hạch toán ngoại bảng	Tỷ đồng	0,456	0,456	4,105	+800,22%
Kết quả tài chính
- Tổng thu nhập	Tỷ đồng	137,130	190,025	518,863	+173,05%
- Thu lãi cho vay	Tỷ đồng	108,296	150,120	438,650	+192,20%
- Lợi nhuận trước thuế	Tỷ đồng	42,394	57,096	88,151	+54,39%

Những đóng góp chính của công trình nghiên cứu:

• Cung cấp bức tranh thực tế về sự tác động của biến động kinh tế vĩ mô năm 2010 - 2011 lên hoạt động cấp tín dụng và chất lượng nợ của một chi nhánh ngân hàng thương mại cấp tỉnh.
• Minh chứng rõ nét về năng lực kiểm soát rủi ro thông qua việc đưa tỷ lệ nợ xấu từ 0,55% (năm 2010) xuống còn 0,01% (năm 2011) bằng các công cụ phân loại nợ theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN, trích lập dự phòng và xử lý rủi ro bằng nguồn của VietinBank.
• Hệ thống hóa đầy đủ cơ chế phân định thẩm quyền phán quyết tín dụng và quy trình chấm điểm nội bộ theo 14 chỉ tiêu tài chính và 40 chỉ tiêu phi tài chính tại VietinBank.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế về phạm vi nghiên cứu: Đề tài chỉ khảo sát dữ liệu thực tế tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - Chi nhánh Ninh Bình trong khoảng thời gian từ năm 2009 đến năm 2011. Do đặc thù kinh tế địa phương phụ thuộc lớn vào ngành than và điện, kết quả nghiên cứu phản ánh mức độ rủi ro mang tính đặc thù ngành cao, chưa bao quát toàn diện các mô hình tín dụng đa dạng của hệ thống ngân hàng thương mại.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng phạm vi khảo sát chuỗi thời gian dài hơn sau năm 2011 nhằm theo dõi chu kỳ kinh tế và khả năng thu hồi các khoản nợ đã xử lý hạch toán ngoại bảng.
  • So sánh đối chiếu hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng giữa VietinBank Chi nhánh Ninh Bình với các chi nhánh ngân hàng thương mại cổ phần khác trên cùng địa bàn.
  • Nghiên cứu ứng dụng các chuẩn mực nâng cao của Hiệp ước Basel II và Basel III vào hệ thống quản trị rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại Việt Nam.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích đối với:

• Sinh viên và học viên ngành Tài chính - Ngân hàng, Quản trị Kinh doanh: Tham khảo phương pháp tiếp cận thực tiễn về đo lường rủi ro tín dụng, phương pháp phân tích báo cáo tài chính ngân hàng, cơ chế trích lập dự phòng theo quy định pháp luật Việt Nam và vận dụng chuẩn mực Basel.
• Cán bộ tín dụng và cán bộ quản lý rủi ro tại các ngân hàng thương mại: Tham khảo mô hình phân tách trách nhiệm giữa 3 bộ phận (Kinh doanh - Quản lý rủi ro - Kiểm soát nội bộ), quy định hạn mức phán quyết và khung tiêu chí chấm điểm xếp hạng tín dụng nội bộ doanh nghiệp.
• Các nhà nghiên cứu đề tài tương tự: Sử dụng làm tài liệu thứ cấp về số liệu hoạt động tín dụng, cơ cấu dư nợ và biến động nợ xấu trong giai đoạn tái cấu trúc kinh tế vĩ mô 2009 - 2011.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Quyết định nào của Ngân hàng Nhà nước được tác giả sử dụng làm căn cứ phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro tín dụng?
Tác giả sử dụng Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN ngày 24/04/2005 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về việc ban hành quy định phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro tín dụng trong hoạt động của tổ chức tín dụng.

2. Diễn biến tỷ lệ nợ xấu của VietinBank Chi nhánh Ninh Bình trong giai đoạn 2009 - 2011 ra sao?
Năm 2009, Chi nhánh không phát sinh nợ xấu (0%). Năm 2010, nợ xấu phát sinh 6,09 tỷ đồng (chiếm 0,55% tổng dư nợ). Đến năm 2011, nợ xấu giảm mạnh xuống còn 0,16 tỷ đồng (chiếm 0,01% tổng dư nợ, giảm 97,37% so với năm 2010) nhờ Chi nhánh tích cực xử lý rủi ro bằng nguồn dự phòng của VietinBank.

3. Cơ cấu dư nợ theo thành phần kinh tế của VietinBank Ninh Bình có đặc điểm gì nổi bật?
Dư nợ tập trung chủ yếu vào khu vực kinh tế Nhà nước (năm 2011 đạt 1.299,1 tỷ đồng, chiếm 78,87% tổng dư nợ). Trong đó, ngành khai khoáng (chủ yếu là các doanh nghiệp than và điện) chiếm tới 1.032,4 tỷ đồng, tương đương 62,7% tổng dư nợ toàn Chi nhánh và chiếm 79,5% dư nợ khối doanh nghiệp Nhà nước.

4. Hạn mức phán quyết tín dụng đối với một khách hàng tổ chức tại Chi nhánh VietinBank Ninh Bình được quy định cụ thể như thế nào?
Chi nhánh được phán quyết giới hạn tín dụng tối đa cho 1 tổ chức là 80 tỷ đồng, cho vay 1 dự án đầu tư tối đa 40 tỷ đồng, 1 khoản bảo lãnh trong nước hoặc L/C tối đa 40 tỷ đồng, và 1 khoản bảo lãnh nước ngoài tối đa 20 tỷ đồng.

5. Hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ đối với khách hàng doanh nghiệp tại Chi nhánh được xây dựng trên những tiêu chí nào?
Hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ thực hiện định kỳ 6 tháng/lần, kết hợp phương pháp chuyên gia và thống kê để chấm điểm 14 chỉ tiêu tài chính và 40 chỉ tiêu phi tài chính, chia khách hàng thành các thang điểm từ AAA (90 - 100 điểm) đến các mức AA, A, BBB, BB, B...

---

Kết luận

Khóa luận đã làm rõ khung lý thuyết quản trị rủi ro tín dụng theo chuẩn mực Basel và quy định pháp lý của Ngân hàng Nhà nước, đồng thời phản ánh toàn diện thực trạng cấp tín dụng tại VietinBank - Chi nhánh Ninh Bình giai đoạn 2009 - 2011. Công trình cho thấy Chi nhánh đã duy trì tốc độ tăng trưởng nguồn vốn, dư nợ và lợi nhuận khả quan, đồng thời kiểm soát tỷ lệ nợ xấu ở mức rất thấp (0,01% năm 2011). Các nhóm giải pháp và kiến nghị được xây dựng sát thực tế, tập trung vào hoàn thiện thẩm định dự án, phân tán rủi ro tập trung ngành và nâng cao năng lực giám sát sau giải ngân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Một số vấn đề lý luận chung về hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động của ngân hàng thương mại Chương 2: Thực trạng hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại NHTMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Ninh Bình Chương 3: Một số giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại NHTMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Ninh Bình Em xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn tận tình của cô giáo hướng dẫn thực tập, và ban lãnh đạo Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam, chi nhánh Ninh Bình đã tạo điều kiện giúp đỡ em hoàn thành báo cáo này trong thời gian thực tập. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ HIỆU QUẢ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Khái quát về hoạt động tín dụng của Ngân hàng thương mại 1.1 Ngân hàng thương mại và hoạt động của Ngân hàng thương mại 1.1 Khái niệm Ngân hàng thương mại Ngân hàng thương mại đã hình thành, tồn tại và phát triển gắn liền với sự phát triển của kinh tế hàng hoá. Sự phát triển của hệ thống ngân hàng thương mại đã có tác động rất lớn và quan trọng đến quá trình phát triển của nền kinh tế hàng hoá, ngược lại kinh tế hàng hoá phát triển mạnh mẽ đến giai đoạn cao của nó - kinh tế thị trường, thì ngân hàng thương mại cũng ngày càng được hoàn thiện và trở thành những định chế tài chính không thể thiếu được. Theo luật các tổ chức tín dụng Việt Nam:”Ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan như nhận tiền gửi, sử dụng tiền gửi để cung cấp các dịch vụ thanh toán” Như vậy NHTM là định chế tài chính trung gian quan trọng vào loại bậc nhất trong nền kinh tế thị trường.

Nhờ hệ thống định chế này mà các nguồn tiền nhàn rỗi sẽ được huy động, tạo lập nguồn vốn tín dụng to lớn để có thể cho vay phát triển kinh tế.2 Hoạt động của NHTM a/ Hoạt động huy động vốn Tiền gửi của khách hàng (gồm cá nhân và tổ chức) là nguồn vốn quan trọng nhất của NHTM, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn tiền của ngân hàng. Để huy động được nhiều tiền có chất lượng ổn định, các ngân hàng phải đưa ra được nhiều sản phẩm dịch vụ, phục vụ được mọi đối tượng và đa dạng hóa các hình thức huy động vốn như: tiền gửi thanh toán, tiền gửi có kỳ hạn của các doanh nghiệp, tổ chức xã hội, cơ quan, tiết kiệm của dân cư…, đồng thời, có chính sách linh hoạt về lãi suất. Là đối tượng phải dự trữ bắt buộc với NHNN, nên chi phí tiền gửi của NHTM trả cho khách hàng cao hơn thực tế. Ngoài ra, tiền gửi ngắn hạn hoặc không kỳ hạn thường rất nhạy cảm với biến động của lãi suất và những yếu tố kinh tế khác như lạm phát.

Ngoài ra, NHTM còn huy động vốn từ nguồn đi vay của NHNN hay của NHTM khác và quốc tế. Tuy nhiên, tỷ trọng của nguồn vốn này thấp hơn nguồn tiền gửi. 2 b/ Hoạt động sử dụng vốn Hoạt động quan trọng của NHTM là tìm cách sử dụng nguồn vốn của mình để thu lợi nhuận. Việc sự dụng vốn là quá trình biến tài sản nợ thành tài sản có khác nhau, trong dố cho vay và đầu tư là hoạt động quan trọng nhất.

Do vậy, quản lý tài sản là nhiệm vụ quan trọng của NHTM để tránh rủi ro, đảm bảo an toàn vốn. c/ Hoạt động trung gian NHTM là một tổ chức trung gian tài chính với hoạt động chủ yếu là chuyển tiết kiệm thành đầu tư, tức chuyển vốn từ nợ thừa sang nơi có nhu cầu sử dụng. Với chức năng này, NHTM làm cầu nối giữa cá nhân và tổ chức có thu nhập lớn hơn tiêu dùng với những cá nhân và tổ chức tạm thời thâm hụt trong chi tiêu, hay thu nhập không bù đắp nổi nhu cầu chi tiêu nên họ cần bổ sung vốn. Ngoài trung gian tài chính, NHTM còn là trung gian thanh toán.

Ngân hàng thay mặt khách hàng chi trả giá trị hàng hóa và dịch vụ trong và ngoài nước. Để thanh toán được nhanh chóng, thuận tiện, an toàn và tiết kiệm, ngân hàng dùng nhiều hình thức thanh toán không dùng tiền mặt như: séc chuyển tiền, ủy nhiệm chi, bù trù qua NHNN hoặc qua trung tâm thanh toán, nhờ thu… bằng các biện pháp kỹ thuật như: thư, điện tín, hệ thống máy tính điện tử… d/ Các hoạt động khác - Góp vốn, mua cổ phần của các doanh nghiệp và tổ chức tín dụng khác, tham gia thị trường tiền tệ, kinh doanh ngoại hối, vàng. - Ủy thác và nhận ủy thác, cung ứng dịch vụ bảo hiểm, kinh doanh chứng khoán theo quy định của pháp luật. - Cung ứng dịch vụ tư vấn tài chính, tiền tệ, tín dụng cho khách hàng, bảo quản hiện vật quý, kinh doanh những ngành nghề liên quan đến hoạt động ngân hàng… 1.2 Hoạt động tín dụng của NHTM 1.1 Khái niệm và bản chất của tín dụng a/ Khái niệm tín dụng Theo từ điển bách khoa toàn thư Việt Nam, Tín dụng là “khái niệm phản ánh mối quan hệ giữa người cho vay và người vay.

Trong quan hệ này, người cho vay có nhiệm vụ chuyển giao quyền sử dụng tiền hoặc hàng hoá cho vay cho người đi vay trong một thời gian nhất định. Người đi vay có nghĩa vụ trả số tiền hoặc giá trị hàng hoá đã vay khi đến hạn trả nợ có kèm hoặc không kèm theo một khoản lãi”. Tín dụng ngân hàng hiểu theo nghĩa rộng là các quan hệ vay mượn vốn tiền tệ phát sinh giữa các ngân hàng với các chủ thể kinh tế khác trong nền kinh tế (các doanh nghiệp, cá nhân, tổ chức xã hội và nhà nước các cấp) theo các nguyên tắc tín 3 dụng (sử dụng vốn vay đúng mục đích và phải hoàn trả gốc lãi đúng thời hạn). b/ Bản chất của tín dụng Tín dụng là quan hệ sử dụng vốn lẫn nhau giữa những người đi vay và những người cho vay dựa trên nguyên tắc hoàn trả nhằm thỏa mãn nhu cầu vốn tạm thời cho quá trình tái sản xuất và đời sống.

Cụ thể hơn, tín dụng ngân hàng được hiểu chung là một giao dịch về tài sản (tiền hoặc hàng hóa) giữa bên cho vay là ngân hàng và bên đi vay, trong đó ngân hàng chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong thời gian nhất định theo thỏa thuận, bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện gốc và lãi cho ngân hàng khi đến hạn. Quan hệ này được thực hiện giữa hai nhóm chủ thể cơ bản trong nền kinh tế, đó là giữa những người đang tạm thời có vốn nhàn rỗi sang những người đang tạm thời thiếu vốn và ngược lại. Những người có vốn để cho vay được gọi là người cấp tín dụng còn những người được cấp vốn thì gọi là người được cấp tín dụng. Tuy nhiên, trên thực tế, phần lớn các quan hệ tín dụng được thực hiện thông qua chủ thể thứ ba, đó là trung gian tài chính thực hiện chức năng kinh doanh tín dụng, trong đó chủ yếu là các ngân hàng và các công ty tài chính.2 Đặc điểm tín dụng ngân hàng - Thứ nhất, tín dụng ngân hàng dựa trên cơ sở lòng tin.

Danh từ tín dụng xuất phát từ chữ la tinh “credo” nghĩa là tin tưởng, tín nhiệm lẫn nhau. Ngân hàng chỉ cấp tín dụng khi có cơ sở tin vào việc khách hàng sử dụng vốn vay đúng mục đích, hiệu quả và có khả năng hoàn trả nợ vay (gốc, lãi) đúng hạn. Đây là yếu tố hết sức cơ bản trong quản trị tín dụng, là lý do mà ngân hàng phải thực hiện phân tích kỹ lưỡng trước khi quyết định cho vay. - Thứ hai, là sự chuyển nhượng một lượng giá trị (tiền tệ hoặc hiện vật) có thời hạn.

Ngân hàng là trung gian tài chính “đi vay để cho vay”, nên mọi khoản tín dụng của ngân hàng đều phải có thời hạn, bảo đảm cho ngân hàng hoàn trả vốn huy động. - Thứ ba, tính hoàn trả. Nếu không có sự hoàn trả thì không được coi là tín dụng. Giá trị hoàn trả phải lớn hơn giá trị ban đầu, nghĩa là ngoài việc hoàn trả giá trị gốc, khách hàng phải trả cho ngân hàng một khoản lãi, đây chính là giá của quyền sử dụng vốn vay.

Khoản lãi này bù đắp chi phí hoạt động và tạo lợi nhuận cho ngân hàng, phản ánh bản chất hoạt động kinh doanh của ngân hàng. - Thứ tư, tín dụng là hoạt động tiềm ẩn rủi ro cao cho ngân hàng. Việc thu hồi tín dụng phụ thuộc không những vào bản thân khách hàng, mà còn phụ thuộc vào môi trường hoạt động ngoài tầm kiểm soát của khách hàng như sự biến động về giá 4 cả, lãi suất, tỷ giá, lạm phát, thiên tai … khi khách hàng gặp khó khăn do môi trường kinh doanh thay đổi, dẫn đến khó khăn trong việc trả nợ, điều này khiến cho ngân hàng gặp rủi ro tín dụng. - Thứ năm, tín dụng trên nguyên tắc hoàn trả vô điều kiện.

Quá trình xin vay và cho vay diễn ra trên cơ sở những căn cứ pháp lý chặt chẽ như: hợp đồng tín dụng, khế ước vay tiền, hợp đồng bảo đảm tiền vay, bảo lãnh…, trong đó bên đi vay phải cam kết hoàn trả vô điều kiện khoản vay cho ngân hàng khi đến hạn.3 Phân loại tín dụng a/ Căn cứ vào thời hạn tín dụng - Tín dụng ngắn hạn: là loại tín dụng có thời hạn đến một năm và được sử dụng để bù đắp sự thiếu hụt vốn lưu động tạm thời của các doanh nghiệp và các nhu cầu chi tiêu ngắn hạn của cá nhân. - Tín dụng trung hạn: là loại tín dụng có thời hạn từ trên 1 năm đến 5 năm và sử dụng chủ yếu để đầu tư mua sắm tài sản cố định, cải tiến hoặc đổi mới trang thiếu bị, mở rộng sản xuất và xây dựng công trình vừa và nhỏ có thời hạn thu hồi vốn nhanh. - Tín dụng dài hạn: là loại tín dụng có thời hạn trên 5 năm, đáp ứng nhu cầu đầu tư dài hạn như xây dựng cơ bản (nhà xưởng, dây chuyền sản xuất…), xây dựng cơ sở hạ tầng (đường sá, cảng biển, sân bay…), cải tiến mở rộng sản xuất có quy mô lớn. b/ Căn cứ vào bảo đảm tín dụng - Tín dụng có bảo đảm: là tín dụng có tài sản cầm cố, thế chấp hoặc có bảo lãnh của người thứ ba.