MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam hiện là một nước có lợi thế về nông nghiệp và nông nghiệp được coi là mặt trận hàng đầu trong công cuộc đổi mới đất nước. Trải qua các giai đoạn lịch sử, hoạt động khuyến nông với nhiều nội dung, hình thức khác nhau, đã góp phần rất lớn vào sự nghiệp phát triển sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, xoá đói giảm nghèo tăng thu nhập cho người dân. Tuy nhiên hoạt động khuyến nông vẫn chưa phát huy hết tác dụng do nhiều nguyên nhân mà mỗi địa phương cần có những giải pháp cụ thể thích hợp.
Trong điều kiện hiện nay, khi nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường, sản xuất tự cung tự cấp không thoả mãn hết được điều kiện sống cho người dân. Trong cơ chế mới, người nông dân luôn đứng trước thực trạng thiếu hụt thông tin về thị trường, giá cả để định hướng cho sản xuất. Mặt khác trình độ sản xuất của phần lớn người dân còn yếu, thông tin khoa học kỹ thuật đối với người dân còn ít. Do đó vấn đề nâng cao kiến thức về kỹ thuật nông nghiệp, kinh nghiệm quản lý, thông tin thị trường, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật.cho người dân để họ có đủ khả năng phát triển sản xuất kinh doanh là một yêu cầu bức thiết trong vấn đề phát triển nông nghiệp nông thôn hiện nay.
Trước yêu cầu đó, công tác khuyến nông đã được củng cố và từng bước cải thiện cho phù hợp với tình hình mới. Ngày 02/03/1993 Chính phủ ban hành Nghị định 13/CP về công tác khuyến nông. Sau đó đến năm 2005 chính phủ lại ban hành Nghị định 56/CP về công tác khuyến nông. Từ khi ra đời Nghị định này đem lại nhiều kết quả khả quan cho nông nghiệp, nông thôn.
Hệ thống khuyến nông nước ta không ngừng lớn mạnh cả về số lượng và chất lượng, với mạng lưới ngày càng hoàn chỉnh từ Trung ương đến địa phương. Ngày 8/1/2010 Chính phủ ban hành Nghị định 02/CP về công tác khuyến nông để góp phần quan trọng vào việc khuyến khích nông dân áp dụng tiến bộ khoa học, phát triển sản xuất hiệu quả, tạo ra nhiều hàng hoá nông sản có chất lượng, n 2 tăng thu nhập và mức sống cho người dân. Sản xuất nông nghiệp còn đóng góp một phần không nhỏ vào tổng thu nhập quốc dân và đảm bảo an ninh lương thực cho đất nước. Đạt được những kết quả đó nhờ sự quan tâm của các cấp lãnh đạo của Đảng và Chính phủ, sự nỗ lực của hàng triệu nông dân và đóng góp to lớn của tất cả các ban ngành từ Trung ương đến địa phương.
Bên cạnh những thành tựu đã đạt được, vẫn phải thừa nhận một thực tế là hiệu quả mà hoạt động khuyến nông đem lại còn chưa cao, một phần là do trình độ nhận thức của người dân còn thấp, một phần là do năng lực của cán bộ khuyến nông viên cơ sở còn hạn chế, công tác khuyến nông chưa được đầu tư đúng mức. Khắc phục những hạn chế trên đòi hỏi Nhà nước và cán bộ khuyến nông cần có những biện pháp đẩy mạnh công tác khuyến nông hiện nay. Xã Quang Thành là một xã có đại đa số dân cư sống trong khu vực nông nghiệp. Ngành nông nghiệp của xã đa số là sản xuất thuần nông, trong đó cơ cấu ngành trồng trọt còn chiếm tỉ trọng rất cao, còn chăn nuôi chỉ mới phát triển trên quy mô nhỏ.
Điều kiện tự nhiên chủ yếu là đồi núi cao do đặc thù đất đai còn manh mún nhỏ lẻ, độ màu mỡ thấp, hệ thống kênh mương đã có nhưng vẫn chưa được đảm bảo, còn gặp nhiều khó khăn. Có nơi vẫn thiếu nước vào mùa khô và ngập úng vào mùa mưa, hoạt động khuyến nông chưa mang lại hiệu quả cao cho người dân. Chính vì vậy mà năng suất chất lượng cây trồng, vật nuôi chưa cao, đời sống nhân dân vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Từ đó em tiến hành nghiên cứu đề tài: ''Đánh giá và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác khuyến nông tại xã Quang Thành, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2012-2014''.
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 1. Mục tiêu chung Phân tích thực trạng hoạt động khuyến nông, tìm hiểu những khó khăn, thuận lợi của công tác khuyến nông trên địa bàn xã và đề xuất một số giải pháp chủ yếu đẩy mạnh công tác khuyến nông của xã Quang Thành, huyện Nguyên Bình. Mục tiêu cụ thể - Hệ thống hoá cơ sở lý luận và thực tiễn về hoạt động khuyến nông n 3 - Nghiên cứu thực trạng hoạt động khuyến nông xã từ năm 2012-2014 - Tìm hiểu những khó khăn và thuận lợi của hoạt động khuyến nông xã Quang Thành - Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm đẩy mạnh hoạt động khuyến nông của xã trong thời gian tới. Ý nghĩa của đề tài 1.
Ý nghĩa học tập - Giúp củng cố về mặt lý thuyết cho sinh viên. - Giúp cho sinh viên tiếp cận với thực tế, nâng cao kiến thức cho bản thân. - Giúp cho sinh viên hiểu thêm về những phương pháp học, học lý thuyết kết hợp với làm thực tế. - Trang bị thêm kinh nghiệm thực tế khi ra công tác.
Ý nghĩa thực tiễn - Tìm ra tiềm năng, cơ hội phát triển các hoạt động khuyến nông xã. - Xác định những khó khăn và hạn chế trong hoạt động khuyến nông xã. - Từ những kết quả nghiên cứu làm cơ sở cho cán bộ khuyến nông đưa ra những quyết định phù hợp để đẩy mạnh hoạt động khuyến nông xã, nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp làm tăng thu nhập cho bà con nông dân. n 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Nguồn gốc của thuật ngữ khuyến nông Thuật ngữ "Extension" có nguồn gốc ở Anh. Năm 1866 ở một số trường đại học như Cambridge và Oxford đã sử dụng thuật ngữ "Extension" nhằm mục tiêu là mở rộng giáo dục đến với người dân, do vậy "Extension" được hiểu với nghĩa là triển khai, mở rộng, phổ biến, phổ cập, làm lan truyền. Nếu khi ghép với "Agriculture" thành "Agriculture Extension" thì được dịch là "Khuyến nông" và hiện nay đôi khi chỉ cần nói Extension thì người ta cũng hiểu đó là khuyến nông. Khái niệm về khuyến nông Theo nghĩa Hán – Văn: “khuyến” có nghĩa là khuyến khích, khuyên bảo, triển khai, còn “nông” là nông, lâm, ngư nghiệp, nông dân, nông thôn.
“Khuyến nông” nghĩa là khuyên khích mở mang phát triển trong nông nghiệp. Khuyến nông được tổ chức bằng nhiều cách khác nhau và phục vụ nhiều mục đích có qui mô khác nhau, vì vậy khuyến nông là một thuật ngữ khó định nghĩa được một cách chính xác, nó thay đổi tùy theo lợi ích mà nó mang lại. “Khuyến nông được định nghĩa như là một tiến trình của việc lôi kéo quần chúng tham gia vào việc trồng và quản lý cây một cách tự nguyện” (D. “Khuyến nông khuyến lâm được xem như một tiến trình của việc hòa nhập các kiến thức khoa học kỹ thuật hiện đại, các quan điểm, kỹ năng để quyết định cái gì cần làm, cách thức làm trên cơ sở cộng đồng địa phương sử dụng các nguồn tài nguyên tại chỗ với sự trợ giúp từ bên ngoài để có khả năng vượt qua các trở ngại gặp phải” (Theo tổ chức FAO,1987).
“Khuyến nông khuyến lâm là một sự giao tiếp thông tin tỉnh táo nhằm giúp nông dân hình thành các ý kiến hợp lý và tạo ra các quyết định đúng đắn” (A.Van den Ban và H. n 5 “ Khuyến nông khuyến lâm là làm việc với nông dân, lắng nghe những khó khăn, các nhu cầu và giúp họ tự giải quyết lấy vấn đề chính của họ (Malla,1989). “ Khuyến nông là một từ tổng quát để chỉ tất cả các công việc có liên quan đến sự nghiệp phát triển nông thôn, đó là một hệ thống giáo dục ngoài nhà trường , trong đó có người già và người trẻ học bằng cách thực hành” (Thomas). [7] Qua rất nhiều khái niệm trên chúng ta có thể tóm tắt lại và có thể hiểu khuyến nông theo hai nghĩa: Theo nghĩa rộng: Khuyến nông là khái niệm chung để chỉ tất cả những hoạt động hỗ trợ sự nghiệp xây dựng và phát triển nông thôn.
Khuyến nông ngoài việc hướng dẫn cho nông dân tiến bộ kỹ thuật mới, còn phải giúp họ liên kết lại với nhau chống lại thiên tai, tiêu thụ sản phẩm, hiểu biết các chính sách, luật lệ Nhà nước, giúp nông dân phát triển khả năng tự quản lý, điều hành tổ chức các hoạt động xã hội như thế nào cho ngày càng tốt hơn. Theo nghĩa hẹp: Khuyến nông là một tiến trình giáo dục không chính thức mà đối tượng của nó là người nông dân. Tiến trình này đem đến cho nông dân những thông tin và những lời khuyên giúp họ giải quyết những vấn đề hoặc khó khăn trong cuộc sống. Khuyến nông hỗ trợ phát triển các hoạt động sản xuất, nâng cao hiệu quả canh tác để không ngừng cải thiện chất lượng cuộc sống của nông dân và gia đình họ.
Khuyến nông được định nghĩa như là một công tác tổ chức, thiết kế để cải thiện điều kiện sinh sống của người dân, các bà nội trợ và những người khác trong nông thôn, bằng cách dạy cho họ thực hiện tốt hơn, cải thiện phương pháp và cách làm đồng áng, công việc nội trợ và có cuộc sống cộng đồng tốt hơn. Khuyến nông được tiến hành bất cứ ở đâu mà con người hiện diện và bất cứ cái gì họ cần. Tất cả những kết quả đạt được của khuyến nông là giúp cho gia đình nông dân đạt được một đời sống tốt hơn, trở nên năng động hơn và là những thành viên tích cực trong cộng đồng. Khuyến nông sẽ rộng và thay đổi tuỳ theo lợi ích mà nó phục vụ cho con người, đó là một chương trình giáo dục cho dân chúng dựa trên nhu cầu của họ và giải quyết các vấn đề cơ sở tự lực ở đâu có sự giúp đỡ của các cơ quan khác để n 6 giải quyết các vấn đề của nông thôn, thì khuyến nông sẽ cung cấp các thông tin hướng dẫn sử dụng giúp đỡ đó.
Vai trò, mục tiêu, của khuyến nông đối với phát triển nông thôn ở Việt Nam 2. vai trò của khuyến nông 2.1 Vai trò của công tác khuyến nông * Vai trò trong chuyển giao công nghệ Xây dựng nông thôn mới và phát triển sản xuất, nâng cao đời sống của nông dân luôn là 2 nhiệm vụ song hành. Nói cách khác, phát triển sản xuất vừa là động lực, vừa là mục tiêu trong xây dựng nông thôn mới. Một trong những yếu tố quan trọng để thúc đẩy sản xuất là ứng dụng tiến bộ khoa học, trong đó khuyến nông đóng vai trò là cầu nối.