CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÈ CÔNG TÁC ĐÁNH GIÁ THÀNH TÍCH CÔNG TÁC CỦA CBNV TRONG DOANH NGHIỆP 1. TÔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC ĐÁNH GIÁ THÀNH TÍCH 1. Khái niệm và ý nghĩa của công tác đánh giá thành tích 1.1 Khái niệm Đánh giá thành tích là đánh giá kết quả đạt được trong một giai đoạn nhất định thông qua việc thu thập thông tin về quá trình thực hiện công việc và phát triển cá nhân của nhân viên. Hay nói cách khác đánh giá thành tích công tác là khả năng đo lường mức độ thực hiện công việc và những đóng góp của cá nhân đối với thành tích của tổ chức.
Đánh giá thành tích nhân viên hay đánh giá sự hoàn thành công tác hay còn gọi là đánh giá thành tích công tác là một hệ thống mang tính xét duyệt và đánh giá mức độ hoàn thành công tác của một cá nhân theo định kỳ. Một quan điểm khác cho rằng: “Đánh giá thành tích là tiễn trình đánh giá những đóng góp của nhân viên cho tổ chức trong một giai đoạn”. Qua các quan điểm nêu trên cho thấy đánh giá thành tích là tiến trình đánh giá khoa học có tính hệ thống, định kỳ, đánh giá mức độ hoàn thành công việc của nhân viên theo mục tiêu đã đặt ra trong một giai đoạn nào đó. Hầu hết các nghiên cứu về đánh giá thành tích đều cố gắng trả lời các câu hỏi: Đánh giá cái gì, đánh giá như thế nào, ai đánh giá, khi nào và mức độ thường xuyên mà đánh giá cần thực hiện và mục tiêu nào mà thông tin đánh giá thành tích được sử dụng.2 Ýnghĩa Đánh giá thành tích công tác của CBNV là một hoạt động rất quan trọng trong quản trị nguồn nhân lực.
Việc đánh giá này không những có ý nghĩa thâm định kết quả thực hiện công việc của Người lao động mà còn mang ý nghĩa công nhận thành tích của họ trong một thời gian nhất định. Đánh giá thành tích công tác của CBNV luôn tác động đến Doanh nghiệp và người lao động. Đối với Doanh nghiệp: Đánh giá thành tích công tác của CBNV giúp doanh nghiệp phát triển bền vững, vì nếu thực hiện thường xuyên công tác này giúp phát hiện sự dư thừa hay thiếu hụt về chất và lượng nguồn nhân lực, từ đó giúp doanh nghiệp tránh được tình trạng khủng hoảng nguồn nhân lực. Nó còn giúp tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau giữa doanh nghiệp và nhân viên, là cơ sở vững chắc đề doanh nghiệp phát huy tiềm năng nhân viên và là căn cứ để cải tiến các chính sách.
Bên cạnh đó, đánh giá thành tích công tác của CBNV giúp truyền đạt những mục tiêu chiến lược của tổ chức đến từng phòng ban, các nhân viên, gắn kết mục tiêu phát triển của tổ chức và mục tiêu phát triển của nhân viên, đảm bảo sự nhất quán giữa hành vi công việc của nhân viên và chiến lược của tổ chức. Cung cấp các thông tin cơ bản cho doanh nghiệp khi quyết định các hoạt động quản trị nguồn nhân lực như vấn đề đào tạo, trả lương, khen thưởng, thuyên chuyên nhân viên, cải tiến cơ cấu tổ chức, phát triển nhân viên. Đối với Người lao động: Một hệ thông đánh giá thành tích tốt sẽ đem lại cho người lao động những lợi ích to lớn. Thông tin phản hồi từ đánh giá thành tích sẽ giúp cá nhân trong tổ chức biết được các nhận xét, đánh giá chính thức của nhà quản lý về mức độ hoàn thành công việc của họ khi so sánh với tiêu chuẩn mà tổ chức đề ra.
Từ đó giúp người lao động khắc phục được các hạn chế và khuyến khích phát huy được ưu điểm của bản thân. Quá trình đánh giá thành tích cũng là ghi nhận kết quả làm việc của người lao động nên có tác dụng thúc đây động cơ làm việc của người lao động và tạo cơ hội để người lao động cải thiện tình hình thực hiện công việc hiện tại và phát triển các khả năng sáng tạo của họ trong tương lai. Thêm một lợi ích nữa đối với người lao động đó là khi kết quả công việc được đánh giá tốt, có nghĩa là họ sẽ được tăng thêm thu nhập, được khen thưởng và có cơ hội được thăng tiến. Qua đó, người lao động sẽ thấy được công sức mình bỏ ra là có ích và đạt được kết quả tốt.
Điều đó tạo cho họ cảm thấy có ý nghĩa trong công việc, cảm thấy mình quan trọng và có ích và từ đó không ngừng hoàn thiện bản thân mình hơn nữa. Tầm quan trọng công tác đánh giá thành tích Công tác Đánh giá thành tích công tác của CBNV là một công việc rất quan trọng trong quản trị nguồn nhân lực. Đánh giá thành tích sẽ chính là cơ chế kiểm soát, đem lại thông tin phản hồi không chỉ cho từng cá nhân mà còn đánh giá tổ chức về các phần việc đang tiền hành, nhằm giúp cho nhà quản trị biết được nhân viên có đi đến đúng mục tiêu, theo cách thức và tiêu chuẩn mong muốn hay không.1 Đảm bảo sự nhất quán giữa hành vỉ công việc và chiến lược tổ chức Đánh giá thành tích công tác của CBNV đóng một vai trò quan trọng trong việc đảm bảo hành vi mà CBNV thực hiện trên công việc nhất quán với chiến lược của tổ chức. Thực tế cho thấy trong các tổ chức, nhân viên sẽ cam kết thực hiện những hành vi mà họ cảm nhận là sẽ được tưởng thưởng.
Nhân viên mong muốn được tổ chức công nhận và khen thưởng, vì thế họ tìm cách thực hiện những điều mà tổ chức nhấn mạnh Lay vi du, néu trong tâm của tô chức là dịch vụ, nhân viên cố gắng phan đấu và góp phan trong việc cống hiến các dịch vụ tuyệt hảo để sau đó được tưởng thưởng. Nếu trọng tâm của tô chức tập trung vào kiểm soát chỉ phí, nhân viên sẽ tìm cách kiểm soát và hạ thấp chi phi. Nếu mục tiêu là hiệu suất, nhân viên sẽphan dau cho hiéu suat công việc Đánh giá thành tích trở thành phương tiện để nhận biết hành vi của nhân viên có nhất quán với mục tiêu chiến lược của tổ chức hay không, và đánh giá thành tích trở thành cách thức giúp tố chức đối phó với các bất ôn, nguy hại đến chiến lược chung. Ví dụ khi tổ chức nhấn mạnh vào hiệu suất của từng cá nhân, có thể gây nên hậu quả tiềm ẩn như giảm thiểu chất lượng, và sự hợp tác giữa các thành viên, bộ phận.2 Đánh giá thành tích công tác của CBNV nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nguồn nhân lực Căn cứ vào kết quả của công tác thành tích nhân viên, nhà quản trị sẽ xem xét và đưa ra những quyết định chính xác về mức độ hoàn thành công việc, khả năng làm việc của từng nhân viên, năng lực và sở trường của từng nhân viên.
Những thông tin có được qua quá trình đánh giá sẽ là cơ sở cho việc lập các kế hoạch nguồn nhân lực, giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả quản lý nguồn nhân lực.3 Đánh giá thành tích công tác của CBNV nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh Hoạt động đánh giá thành tích công tác của CBNV cung cấp thông tin phản hồi cho nhân viên giúp nhân viên xây dựng kế hoạch điều chỉnh lại những ton tại trong việc thực hiện công việc nhằm đạt được thành tích công tác tốt hơn. Ngoài ra, các thông tin của công tác đánh giá thành tích công tác của CBNV cũng giúp cho cấp quản trị xem xét bố trí nhân sự một cách hợp lý hơn, phát huy tối đa sở trường của từng nhân viên tại từng vị trí công tác thích hợp. Từ đó, giúp doanh nghiệp nâng cao được hiệu quả hoạt động kinh doanh.4 Đảm bảo sự nhất quán giữa hành vi công việc và giá trị tổ chức Đánh giá thành tích công tác của CBNV là công cụ được sử dụng để củng cố giá trị và văn hóa tổ chức. Ví dụ như giá trị được truyền thông và chia sẻ trong toàn tổ chức là phát triển con người thì đánh giá thành tích sẽ góp phần vào việc xem xét liệu rằng nhà quản trị có chia sẻ giá trị này trong, tổ chức hay không? Hơn nữa, nếu nhà quản trị chịu trách nhiệm về phát triển nhân viên và trong bảng đánh giá thành tích có khoản mục này thì họ sẽ dành nhiều thời gian hơn để phát triển, trợ giúp cắp dưới của mình.
Một thành tố quan trọng chiến lược khác của đánh giá thành tích là sự liên kết đánh giá với văn hóa của tô chức. Đánh giá thành tích sẽ đảm bảo và điều chỉnh hành vi của nhân viên thể hiện tại nơi làm việc sao cho nhất quán với văn hóa tô chức. Vai trò của đánh giá thành tích Đánh giá thành tích công tác của CBNV là việc làm rất quan trọng, bởi vì nó là cơ sở để khen thưởng, động viên, kỷ luật cũng như giúp cho nha quản trị có một cách nhìn về sự đóng góp của các cá nhân đối với tổ chức một cách công bằng và khách quan; Thứ nhất, vai trò cung cấp thông tin: Nhờ vào kết quả đánh giá nhân viên, nhà quản lý sẽ xem xét và đưa ra những quyết định chính xác về mức độ hoàn thành công việc, khả năng làm việc của từng nhân viên, nhờ đó mà nhân viên có thể cải thiện và thay đổi hành vi làm việc kịp thời. Nhà quản lý cũng sẽ tuyển chọn bố trí được những nhân viên vào các vị trí thích hợp với khả năng của họ.
Ngoài ra, dựa vào nguồn thông tin cung cấp nhà quản lý sẽ có cơ sở lập nên các chương trình đào tạo và phát triển thích hợp. Thứ hai, tạo sự công bằng và khách quan trong tổ chức: Đánh giá thành tích công tác của nhân viên sẽ tạo được sự công bằng và khách quan trong công việc. Nhân viên nào hoàn thành tốt công việc được giao sẽ được đánh giá cao và được khen thưởng, ngược lại những người không hoàn thành nhiệm vụ được giao sẽ bị xử phạt tuỳ thuộc mức độ. Thứ ba, thúc đây nhân viên làm việc: Đánh giá nhằm khuyến khích, động viên và thúc đây nhân viên làm việc tốt hơn.
Thông qua các chính sách khen thưởng và kỷ luật sau khi đánh giá, các nhân viên cảm thấy sự quan tâm của cấp trên đối với mình và từ đó khích lệ tỉnh thần hăng say làm việc hết mình. Như vậy, trong một tổ chức, việc đánh giá thành tích Công tác của CBNV có ý nghĩa quan trọng vì nó phục vụ được nhiều mục tiêu quản lý khác nhau và có tác động trực tiếp tới đội ngũ cán bộ quản lý, nhân viên và tổ chức nói chung.