Thực trạng và giải pháp cho chính sách ngoại thương Việt Nam

Khám phá thực trạng và giải pháp cho chính sách ngoại thương Việt Nam trong luận văn thạc sĩ, cung cấp cái nhìn sâu sắc và phân tích chi tiết.

• Tác giả: Nguyễn Tiến Hùng
• Người hướng dẫn: PGS. TS Phan Huy Đường
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị XHCN
• Đề tài: Chính Sách Phát Triển Ngoại Thương Việt Nam Thực Trạng - Giải Pháp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHÍNH SÁCH NGOẠI THƯƠNG
• 1.1. Sự hình thành và phát triển của ngoại thương. Chuyên môn hoá và trao đổi giữa các quốc gia dựa vào lợi thế so sánh. Lý thuyết về lợi thế cạnh tranh. Đặc điểm của hoạt động ngoại thương hiện nay. Chính sách ngoại thương.
• 1.2. Kinh nghiệm hình thành chính sách phát triển ngoại thương của một số nước.
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM
• 2.1. Khái quát về chính sách ngoại thương thời kỳ trước đổi mới (1986).
• 2.2. Chính sách ngoại thương từ 1986 đến nay. Đánh giá về thực trạng của chính sách ngoại thương Việt Nam hiện nay.
• 2.2.1. Đánh giá chung
• 2.2.2. Tác động của chính sách ngoại thương. Những tồn tại và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: TRIỂN VỌNG NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM VÀ MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ VỀ CHÍNH SÁCH
• 3.1. Cơ hội và thách thức hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực đối với ngoại thương Việt Nam
• 3.2. Quan điểm, mục tiêu phát triển ngoại thương Việt Nam
• 3.2.1. Mục tiêu phát triển ngoại thương Việt Nam đến năm 2010
• 3.2.2. Lộ trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam
• 3.3. Những khuyến nghị về chính sách ngoại thương
• KẾT LUẬN
• PHỤ LỤC
• 1. Những quy định trong chính sách thương mại hàng hoá của tổ chức thương mại quốc tế và khu vực. Những quy tắc chung về giảm thuế. Những quy định về các biện pháp phi thuế quan trong chính sách thương mại hàng hoá của WTO và ASEAN.
• 2. Lịch trình thuế CEPT của Việt Nam thuế suất trung bình 1996-2006.
• 3. Lịch trình giảm thuế của Việt Nam để tham gia AFTA
• 4. Thuế quan đối với hàng dệt nội thất
• 5. Bảng chỉ số phát triển của một số nước ASEAN trên trường quốc tế
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về chính sách ngoại thương Việt Nam

Chính sách ngoại thương Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ thời kỳ trước đổi mới đến nay. Sự hình thành và phát triển của chính sách thương mại được xây dựng dựa trên lý thuyết về lợi thế so sánh và cạnh tranh quốc tế. Đặc điểm của hoạt động ngoại thương Việt Nam hiện nay cho thấy sự chuyển mình mạnh mẽ, với việc gia tăng xuất nhập khẩu và hội nhập kinh tế quốc tế. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua để nâng cao hiệu quả của chính sách này. Việc cải cách chính sách kinh tế và chính sách ngoại thương là cần thiết để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững trong bối cảnh toàn cầu hóa.

1.1. Lý thuyết về chính sách ngoại thương

Lý thuyết về chính sách ngoại thương nhấn mạnh vai trò của thương mại quốc tế trong việc tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả kinh tế. Theo lý thuyết của Adam Smith và David Ricardo, các quốc gia nên tập trung vào sản xuất những mặt hàng mà họ có lợi thế so sánh. Điều này không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn tạo ra cơ hội cho hợp tác quốc tế. Việc áp dụng lý thuyết này vào thực tiễn ngoại thương Việt Nam đã cho thấy sự cần thiết phải điều chỉnh chính sách để phù hợp với tình hình thực tế và xu hướng phát triển của thị trường toàn cầu.

II. Thực trạng chính sách ngoại thương Việt Nam

Chính sách ngoại thương Việt Nam từ năm 1986 đến nay đã có nhiều thay đổi tích cực. Tuy nhiên, vẫn tồn tại nhiều vấn đề cần giải quyết. Đánh giá về thực trạng cho thấy rằng chính sách ngoại thương hiện tại chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế bền vững. Các vấn đề như cạnh tranh quốc tế, thách thức thương mại và sự thiếu đồng bộ trong thực thi chính sách là những yếu tố cản trở sự phát triển. Đặc biệt, việc hỗ trợ doanh nghiệp trong việc tiếp cận thị trường quốc tế và nâng cao năng lực cạnh tranh là rất cần thiết.

2.1. Đánh giá chung về chính sách ngoại thương

Đánh giá chung về chính sách ngoại thương cho thấy rằng mặc dù đã có nhiều thành tựu, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Tình trạng thách thức thương mại và sự thiếu đồng bộ trong các chính sách đã làm giảm hiệu quả của chính sách kinh tế. Việc cải cách và đổi mới chính sách là cần thiết để nâng cao hiệu quả và khả năng cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

III. Giải pháp nâng cao chính sách ngoại thương Việt Nam

Để nâng cao hiệu quả của chính sách ngoại thương, cần có những giải pháp cụ thể. Trước hết, cần cải cách chính sách kinh tế theo hướng mở cửa và hội nhập sâu rộng hơn. Thứ hai, cần tăng cường hợp tác quốc tế để tạo ra những cơ hội mới cho xuất nhập khẩu. Cuối cùng, việc nâng cao năng lực cho các doanh nghiệp trong việc tiếp cận thị trường quốc tế là rất quan trọng. Các giải pháp này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả của chính sách ngoại thương mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam.

3.1. Cải cách chính sách và tăng cường hợp tác quốc tế

Cải cách chính sách ngoại thương cần được thực hiện đồng bộ và toàn diện. Việc tăng cường hợp tác quốc tế sẽ giúp Việt Nam tận dụng được các cơ hội từ thị trường toàn cầu. Đồng thời, cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể cho các doanh nghiệp trong việc tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Điều này không chỉ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn tạo ra những giá trị gia tăng cho nền kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, chính sách phát triển ngoại thương đóng vai trò then chốt trong chiến lược phát triển kinh tế của mỗi quốc gia. Việt Nam, từ sau năm 1986 với công cuộc đổi mới, đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong lĩnh vực ngoại thương, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao vị thế trên trường quốc tế. Tuy nhiên, thực trạng chính sách ngoại thương Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế như tính ổn định chưa cao, mâu thuẫn giữa bảo hộ sản xuất trong nước và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế, cũng như sự bất cập trong tổ chức thực thi chính sách. Nghiên cứu này nhằm phân tích thực trạng chính sách phát triển ngoại thương Việt Nam từ năm 1990 đến nay, đánh giá tác động và những tồn tại, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách nhằm thúc đẩy phát triển ngoại thương bền vững.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào chính sách ngoại thương Việt Nam trong thời kỳ đổi mới, đặc biệt từ năm 1990 đến đầu thế kỷ 21, trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực ngày càng sâu rộng. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng và điều chỉnh chính sách ngoại thương phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế thế giới, góp phần nâng cao hiệu quả xuất nhập khẩu, tăng trưởng GDP và cải thiện cán cân thương mại quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết kinh tế quốc tế và chính sách thương mại sau:

• Lý thuyết lợi thế so sánh của David Ricardo: Giải thích cơ sở của thương mại quốc tế dựa trên sự khác biệt về năng suất lao động giữa các quốc gia, từ đó xác định các mặt hàng mà mỗi quốc gia nên chuyên môn hóa sản xuất và xuất khẩu.

• Mô hình Heckscher-Ohlin (H-O): Phân tích thương mại dựa trên sự khác biệt về nguồn lực sản xuất (lao động và đất đai) giữa các quốc gia, giải thích xu hướng xuất khẩu các mặt hàng sử dụng nhiều nguồn lực dồi dào trong nước và nhập khẩu các mặt hàng sử dụng nhiều nguồn lực khan hiếm.

• Lý thuyết chu kỳ sống sản phẩm (Vernon): Giải thích sự thay đổi trong cấu trúc xuất khẩu của quốc gia theo từng giai đoạn phát triển của sản phẩm, từ giai đoạn sản xuất trong nước đến giai đoạn sản xuất chuyển giao sang các nước đang phát triển.

• Lý thuyết chính sách thương mại và cạnh tranh quốc gia (Porter): Nhấn mạnh vai trò của chính sách thương mại trong việc tạo ra lợi thế cạnh tranh quốc gia thông qua việc phát triển các ngành công nghiệp chủ lực và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Các khái niệm chính bao gồm: chính sách ngoại thương, lợi thế so sánh, phân công lao động quốc tế, hội nhập kinh tế quốc tế, và các biện pháp phi thuế quan.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp các phương pháp phân tích định tính và định lượng:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thống kê xuất nhập khẩu, cán cân thương mại, các văn bản pháp luật liên quan đến chính sách ngoại thương Việt Nam từ năm 1990 đến nay; báo cáo ngành và các nghiên cứu học thuật trong và ngoài nước.

• Phương pháp phân tích: Phân tích tổng hợp, so sánh đối chiếu, thống kê mô tả và phân tích xu hướng nhằm đánh giá thực trạng và tác động của chính sách ngoại thương. Phân tích SWOT được áp dụng để nhận diện điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức.

• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích giai đoạn từ năm 1990 đến năm 2004, giai đoạn Việt Nam đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế và cải cách chính sách ngoại thương.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các số liệu kinh tế vĩ mô và vi mô liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam, được lựa chọn dựa trên tính đại diện và độ tin cậy nhằm đảm bảo kết quả nghiên cứu có tính khách quan và khả thi.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng xuất nhập khẩu mạnh mẽ: Từ năm 1990 đến 2004, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam tăng trưởng trung bình khoảng 15-20% mỗi năm, đóng góp quan trọng vào GDP quốc gia. Tỷ lệ xuất siêu từng bước cải thiện, tuy nhiên vẫn còn phụ thuộc lớn vào một số mặt hàng truyền thống như nông sản, thủy sản và dệt may.

2. Cấu trúc hàng hóa xuất nhập khẩu còn đơn giản: Trên 80% giá trị xuất khẩu là các mặt hàng nông - lâm - thủy sản, tiểu thủ công nghiệp và khoáng sản, trong khi các mặt hàng công nghiệp chế biến, công nghệ cao chiếm tỷ lệ thấp, chưa tận dụng được lợi thế về lao động và nguồn lực.

3. Chính sách bảo hộ còn tồn tại và chưa đồng bộ: Các biện pháp thuế quan, phi thuế quan như hạn ngạch, giấy phép nhập khẩu vẫn được áp dụng phổ biến, gây khó khăn cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu và làm giảm tính cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Tính ổn định và minh bạch của chính sách còn hạn chế, ảnh hưởng đến niềm tin của nhà đầu tư.

4. Hội nhập kinh tế quốc tế tạo cơ hội và thách thức: Việt Nam đã ký kết nhiều hiệp định thương mại khu vực và song phương, mở rộng thị trường xuất khẩu. Tuy nhiên, sự cạnh tranh gay gắt từ các nước trong khu vực và thế giới đòi hỏi Việt Nam phải nâng cao năng lực sản xuất và cải thiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những tồn tại trên xuất phát từ việc chính sách ngoại thương chưa thực sự phù hợp với trình độ phát triển kinh tế và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước. So với các nước trong khu vực như Hàn Quốc, Singapore hay Thái Lan, Việt Nam còn thiếu sự đa dạng hóa sản phẩm xuất khẩu và chưa tận dụng hiệu quả các lợi thế so sánh.

Biểu đồ thể hiện xu hướng tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu và tỷ lệ xuất siêu qua các năm sẽ minh họa rõ nét sự phát triển nhưng cũng cho thấy sự phụ thuộc vào một số mặt hàng chủ lực. Bảng so sánh cấu trúc hàng hóa xuất khẩu giữa Việt Nam và các nước ASEAN cũng làm nổi bật điểm yếu về đa dạng hóa sản phẩm.

Việc áp dụng các biện pháp bảo hộ không đồng bộ và thiếu minh bạch đã làm giảm hiệu quả của chính sách ngoại thương, gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc tiếp cận thị trường quốc tế. So sánh với kinh nghiệm của Hàn Quốc và Singapore cho thấy, sự ổn định và linh hoạt trong chính sách là yếu tố then chốt giúp các nước này phát triển mạnh mẽ hoạt động xuất nhập khẩu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao tính minh bạch của chính sách ngoại thương: Cần xây dựng hệ thống văn bản pháp luật đồng bộ, rõ ràng, ổn định và dễ tiếp cận nhằm tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho doanh nghiệp. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Bộ Công Thương phối hợp với các bộ ngành liên quan.

2. Đa dạng hóa sản phẩm xuất khẩu và nâng cao giá trị gia tăng: Khuyến khích phát triển các ngành công nghiệp chế biến, công nghệ cao, tận dụng lợi thế lao động giá rẻ và nguồn lực trong nước. Thời gian: 3-5 năm; Chủ thể: Chính phủ, doanh nghiệp và các viện nghiên cứu.

3. Cải cách các biện pháp thuế quan và phi thuế quan theo hướng giảm dần bảo hộ, tăng cường cạnh tranh: Thực hiện lộ trình giảm thuế nhập khẩu, hạn chế các biện pháp phi thuế quan không cần thiết, đồng thời tăng cường kiểm soát chất lượng hàng hóa nhập khẩu. Thời gian: 2-3 năm; Chủ thể: Bộ Tài chính, Bộ Công Thương.

4. Tăng cường năng lực hội nhập kinh tế quốc tế và đàm phán thương mại: Đào tạo cán bộ, nâng cao năng lực đàm phán, tận dụng tối đa các hiệp định thương mại tự do để mở rộng thị trường xuất khẩu. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Bộ Ngoại giao, Bộ Công Thương.

5. Phát triển hệ thống hỗ trợ doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Xây dựng các trung tâm hỗ trợ, cung cấp thông tin thị trường, tư vấn pháp lý và kỹ thuật nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp. Thời gian: 1-3 năm; Chủ thể: Bộ Công Thương, các hiệp hội doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Giúp hiểu rõ thực trạng và các vấn đề tồn tại trong chính sách ngoại thương, từ đó xây dựng các chính sách phù hợp, hiệu quả hơn.

2. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu và các hiệp hội ngành nghề: Cung cấp thông tin về môi trường chính sách, giúp doanh nghiệp chủ động thích ứng và tận dụng các cơ hội từ chính sách và hội nhập kinh tế.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế quốc tế và chính sách thương mại: Là tài liệu tham khảo quan trọng để phát triển các nghiên cứu sâu hơn về chính sách ngoại thương và tác động của nó đến phát triển kinh tế.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành kinh tế, kinh tế quốc tế, quản trị kinh doanh: Giúp nâng cao kiến thức lý thuyết và thực tiễn về chính sách ngoại thương, đồng thời phát triển kỹ năng phân tích, đánh giá chính sách.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách ngoại thương là gì và tại sao nó quan trọng đối với Việt Nam?
   Chính sách ngoại thương là hệ thống các biện pháp do nhà nước ban hành nhằm điều chỉnh hoạt động xuất nhập khẩu, bảo vệ sản xuất trong nước và thúc đẩy phát triển kinh tế. Với Việt Nam, chính sách này giúp mở rộng thị trường, tăng trưởng xuất khẩu và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

2. Việt Nam đã đạt được những thành tựu gì trong phát triển ngoại thương sau năm 1986?
   Kim ngạch xuất khẩu tăng trưởng trung bình 15-20% mỗi năm, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, ký kết nhiều hiệp định thương mại quốc tế, cải thiện cán cân thương mại và thu hút đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực xuất nhập khẩu.

3. Những hạn chế chính của chính sách ngoại thương Việt Nam hiện nay là gì?
   Bao gồm tính ổn định và minh bạch chưa cao, sự bất cập trong tổ chức thực thi, bảo hộ sản xuất trong nước còn mạnh gây cản trở cạnh tranh, cấu trúc hàng hóa xuất khẩu còn đơn giản và phụ thuộc nhiều vào các mặt hàng truyền thống.

4. Các nước như Hàn Quốc, Singapore đã áp dụng chính sách ngoại thương như thế nào để thành công?
   Họ tập trung đa dạng hóa sản phẩm xuất khẩu, nâng cao giá trị gia tăng, xây dựng chính sách ổn định, minh bạch, linh hoạt, đồng thời phát triển hệ thống hỗ trợ doanh nghiệp và tận dụng tối đa các hiệp định thương mại tự do.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp Việt Nam tận dụng tốt hơn chính sách ngoại thương?
   Doanh nghiệp cần nâng cao năng lực sản xuất, đổi mới công nghệ, đa dạng hóa sản phẩm, chủ động tiếp cận thông tin thị trường và chính sách, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý để tận dụng các ưu đãi và hỗ trợ từ chính sách.

Kết luận

• Chính sách phát triển ngoại thương Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng từ sau năm 1986, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và hội nhập quốc tế.
• Tuy nhiên, còn tồn tại nhiều hạn chế về tính ổn định, minh bạch, cấu trúc hàng hóa và tổ chức thực thi chính sách.
• Nghiên cứu đã phân tích các lý thuyết kinh tế quốc tế và kinh nghiệm quốc tế để làm cơ sở đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách.
• Các giải pháp tập trung vào hoàn thiện khung pháp lý, đa dạng hóa sản phẩm, cải cách thuế quan và phi thuế quan, nâng cao năng lực hội nhập và hỗ trợ doanh nghiệp.
• Tiếp theo, cần triển khai các đề xuất trong vòng 1-5 năm, đồng thời tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về tác động của chính sách trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu.

Call-to-action: Các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp đề xuất, nhằm nâng cao hiệu quả chính sách ngoại thương, góp phần phát triển kinh tế bền vững của Việt Nam trong thời kỳ hội nhập quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA KINH TẾ -------&0&------- NGUYỄN TIẾN HÙNG CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM THỰC TRẠNG - GIẢI PHÁP LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC KINN TẾ HÀ NỘI - 2004 z ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA KINH TẾ -------&0&------- NGUYỄN TIẾN HÙNG CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM THỰC TRẠNG - GIẢI PHÁP Chuyên ngành: KINH TẾ CHÍNH TRỊ XHCN Mã số : 05 - 02 - 01 LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC KINH TẾ Người hướng dẫn Khoa học : PGS. TS PHAN HUY ĐƯỜNG HÀ NỘI - 2004 z MỤC LỤC MỤC LỤC TRANG Chƣơng I: LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHÍNH SÁCH NGOẠI 4 THƯƠNG 1. Sự hình thành và phát triển của ngoại thƣơng. Chuyên môn hoá và trao đổi giữa các quốc gia dựa vào lợi thế so sánh.

Lý thuyết về lợi thế cạnh tranh. Đặc điểm của hoạt động ngoại thương hiện nay. Chính sách ngoại thƣơng.3 Kinh nghiệm hình thành chính sách phát triển ngoại thƣơng của 33 một số nƣớc. CHƢƠNG II: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH NGOẠI THƢƠNG VIỆT NAM 42 2.

Khái quát về chính sách ngoại thƣơng thời kỳ trƣớc đổi mới (1986) 42 2. Chính sách ngoại thƣơng từ 1986 đến nay. Đánh giá về thực trạng của chính sách ngoại thƣơng 71 Việt nam hiện nay.1 Đánh giá chung: 71 2. Tác động của chính sách ngoại thương.

Những tồn tại và nguyên nhân: 89 CHƢƠNG III: TRIỂN VỌNG NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM VÀ MỘT SỐ 98 KHUYẾN NGHỊ VỀ CHÍNH SÁCH 3. Cơ hội và thách thức hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực đối với 98 ngoại thƣơng Việt Nam 3. Quan điểm, mục tiêu phát triển ngoại thƣơng Việt Nam 100 3. Mục tiêu phát triển ngoại thương Việt Nam đến năm 2010 100 3.

Lộ trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam 102 3. Những khuyến nghị về chính sách ngoại thương 108 KẾT LUẬN 124 PHỤ LỤC 1 * Những quy định trong chính sách thương mại hàng hoá của tổ chức z thương mại quốc tế và khu vực. Những quy tắc chung về giảm thuế. Những quy định về các biện pháp phi thuế quan trong chính sách thương mại hàng hoá của WTO và ASEAN.

2 * Lịch trình thuế CEPT của Việt Nam thuế suất trung bình 1996- 2006. 3 * Lịch trình giảm thuế của Việt Nam để tham gia AFTA 4 * Thuế quan đối với hàng dệt nội thất 5 * Bảng chỉ số phát triển của một số nước ASEAN trên trường quốc tế Biểu 1 - Biểu 12 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO z 1 Më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi C«ng nghiÖp ho¸ (CNH) lµ con ®-êng tÊt yÕu ®Ó c¸c n-íc ®ang ph¸t triÓn tho¸t khái t×nh tr¹ng lao ®éng thñ c«ng, nghÌo nµn l¹c hËu trë thµnh n-íc c«ng nghiÖp, v¨n minh vµ hiÖn ®¹i. Trong xu thÕ khu vùc ho¸ toµn cÇu ®ang diÔn ra nhanh, viÖc më réng ho¹t ®éng kinh tÕ ®èi ngo¹i lµ yªu cÇu tÊt yÕu kh¸ch quan cña c¸c quèc gia mµ trong ®ã th-¬ng m¹i quèc tÕ cã vÞ trÝ ®Æc biÖt quan träng.

ë ViÖt Nam, ph¸t triÓn kinh tÕ ®èi ngo¹i ®óng h-íng cho phÐp ph¸t huy ®-îc lîi thÕ bªn trong, ®ång thêi khai th¸c ®-îc c¸c nguån lùc: vèn, khoa häc c«ng nghÖ, kinh nghiÖm qu¶n lý. tõ bªn ngoµi t¹o c¬ së cho C«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n-íc; mét quan ®iÓm ph¸t triÓn trong chiÕn l-îc C«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Õn n¨m 2020 lµ x©y dùng nÒn kinh tÕ ®éc lËp tù chñ ®i ®«i víi chñ ®éng héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ: trªn c¬ së ®éc lËp tù chñ vÒ kinh tÕ th× héi nhËp míi cã hiÖu qu¶, ng-îc l¹i héi nhËp hiÖu qu¶ sÏ t¹o ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt cho x©y dùng nÒn kinh tÕ ®éc lËp tù chñ. §Ó chñ ®éng héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ vµ khu vùc cã hiÖu qu¶ trong tõng giai ®o¹n ph¸t triÓn. ChÝnh phñ ph¶i x©y dùng ®-îc chÝnh s¸ch kinh tÕ ®èi ngo¹i nãi chung vµ chÝnh s¸ch ngo¹i th-¬ng nãi riªng hîp lý, ®ång thêi tæ chøc thùc thi c¸c chÝnh s¸ch mét c¸ch nhÊt qu¸n vµ ®ång bé.

ë ViÖt Nam, tõ n¨m 1986 ®Õn nay, viÖc ®æi míi chÝnh s¸ch ngo¹i th-¬ng ®· ®¹t ®-îc nhiÒu thµnh tùu ®¸ng kÓ, gãp phÇn ®-a ®Êt n-íc tho¸t khái khñng ho¶ng kinh tÕ trÇm träng, t¹o ®µ cho sù ph¸t triÓn míi. Tuy nhiªn, chÝnh s¸ch ngo¹i th-¬ng cßn béc lé nhiÒu h¹n chÕ vµ bÊt cËp: TÝnh æn ®Þnh cña chÝnh s¸ch; c¸c m©u thuÉn gi÷a b¶o hé s¶n xuÊt trong n-íc víi n©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh quèc tÕ, gi÷a thóc ®Èy xuÊt khÈu víi khai th¸c lîi thÕ so s¸nh; sù ch-a phï hîp víi c¸c ®Þnh chÕ th-¬ng m¹i khu vùc, quèc tÕ. MÆt kh¸c, viÖc thùc thi chÝnh s¸ch cßn nhiÒu h¹n chÕ: tÝnh thiÕu nhÊt qu¸n vµ ®ång bé, chång chÐo, nhiÒu kh©u, NguyÔn TiÕn Hïng - Cao häc Kinh tÕ K10 - §¹i häc Quèc Gia Hµ néi z 2 nhiÒu nÊc; viÖc thùc thi c¸c c«ng cô thuÕ -u ®·i, tÝn dông; vµ vÊn ®Ò b×nh ®¼ng gi÷a c¸c chñ thÓ tham gia xuÊt nhËp khÈu thuéc c¸c lo¹i h×nh kinh tÕ kh¸c nhau. Ngµy nay, t×nh h×nh quèc tÕ ngµy cµng cã nhiÒu biÕn ®éng víi ®é bÊt ®Þnh cao, c¬ héi phÇn nhiÒu cßn lµ tiÒm n¨ng, mµ th¸ch thøc l¹i mang tÝnh hiÖn thùc vµ trùc tiÕp, v× vËy viÖc nghiªn cøu chÝnh s¸ch ngo¹i th-¬ng nh»m ®-a ra ®-îc nh÷ng kiÕn nghÞ hîp lý ®ãng gãp viÖc thùc hiÖn hiÖu qu¶ chiÕn l-îc xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam ®¸p øng yªu cÇu c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n-íc lµ mét ®ßi hái cÊp thiÕt.

XuÊt ph¸t tõ lý do trªn, t¸c gi¶ chän ®Ò tµi nghiªn cøu "ChÝnh s¸ch ngo¹i th-¬ng ViÖt nam - thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p" 2. T×nh h×nh nghiªn cøu cña ®Ò tµi ChÝnh s¸ch ngo¹i th-¬ng thuéc chÝnh s¸ch ph¸t triÓn kinh tÕ ®èi ngo¹i ViÖt Nam lµ mét bé phËn quan träng cña chiÕn l-îc ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña ®Êt n-íc thÓ hiÖn trong c¸c v¨n kiÖn §¹i héi §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam; Mét sè nhµ nghiªn cøu ®· khai th¸c d-íi nhiÒu gi¸c ®é kh¸c nhau nh-: Ph¹m QuyÒn - Lª Minh T©m - H-íng ph¸t triÓn thÞ tr-êng xuÊt, nhËp khÈu ViÖt Nam tíi n¨m 2010. NXB Thèng kª - Hµ Néi 1997; TrÇn Anh Ph-¬ng - Quan hÖ gi÷a ngo¹i th-¬ng víi t¨ng tr-ëng vµ ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ më - NXB Khoa häc X· héi - Hµ Néi 1997; cuèn "Kinh tÕ häc quèc tÕ - Lý thuyÕt vµ chÝnh s¸ch" TËp 1 cña Paul R. Krugman - Maurice Obstfeld - NXB ChÝnh trÞ Quèc gia Hµ Néi - 1996, ®· ®Ò cËp nhiÒu vÊn ®Ò lý thuyÕt vµ thùc tiÔn cña chÝnh s¸ch th-¬ng m¹i quèc tÕ cuèn "Kinh tÕ ®èi ngo¹i ViÖt Nam" cña NguyÔn TrÇn QuÕ - NXB KHXH - 1995 tr×nh bµy vÒ kinh tÕ ®èi ngo¹i - ngo¹i th-¬ng.

§Ò tµi KX - 03 - 12 - ViÖn Kinh tÕ ®èi ngo¹i 1994 vÒ "LuËn cø khoa häc cña viÖc tiÕp tôc ®æi míi vµ hoµn thiÖn chÝnh s¸ch vµ c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ ®èi ngo¹i"; ®Ò tµi nghiªn cøu cÊp Bé B96 - 40 - 05, §H Ngo¹i th-¬ng 1998 vÒ "ChÝnh s¸ch ngo¹i th-¬ng trong qu¸ tr×nh CNH, H§H ®Êt n-íc". §Ò tµi khoa häc "Thùc tr¹ng ph¸t triÓn thÞ tr-êng xuÊt khÈu hµng ho¸ n-íc ta thêi kú 1991 - 2000". Bé th-¬ng m¹i, th¸ng 8/2001. Ngoµi ra cßn cã 1 sè bµi viÕt trªn c¸c t¹p chÝ ®Ò cËp tíi chÝnh s¸ch ngo¹i th-¬ng.

Song nh÷ng c«ng tr×nh trªn ch-a nghiªn cøu mét c¸ch ®Çy ®ñ, NguyÔn TiÕn Hïng - Cao häc Kinh tÕ K10 - §¹i häc Quèc Gia Hµ néi z 3 cã hÖ thèng chÝnh s¸ch ngo¹i th-¬ng ViÖt Nam vµ t¸c ®éng cña chÝnh s¸ch ®ã ®-îc thÓ hiÖn nh- thÕ nµo trong nÒn kinh tÕ n-íc ta. Do ®ã ®Ò tµi nµy hy väng gãp phÇn lµm s¸ng tá thªm vÒ vÊn ®Ò nµy. Môc ®Ých nghiªn cøu Tõ viÖc nghiªn cøu c¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn cña chÝnh s¸ch ngo¹i th-¬ng, thùc tr¹ng chÝnh s¸ch ngo¹i th-¬ng cña n-íc ta, luËn v¨n ®-a ra c¸c khuyÕn nghÞ nh»m hoµn thiÖn chÝnh s¸ch ngo¹i th-¬ng trong thêi gian tíi, gãp phÇn ph¸t triÓn ngo¹i th-¬ng n-íc ta. §èi t-îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu - §èi t-îng nghiªn cøu: ChÝnh s¸ch ngo¹i th-¬ng ViÖt Nam trong thêi kú ®æi míi, víi t- c¸ch c«ng cô qu¶n lý kinh tÕ vÜ m« cña nhµ n-íc trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng më cöa héi nhËp khu vùc vµ thÕ giíi.

- Ph¹m vi nghiªn cøu: ChÝnh s¸ch ngo¹i th-¬ng ViÖt Nam trong thêi kú ®æi míi, ®Æc biÖt lµ tõ n¨m 1990 ®Õn nay. Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu LuËn v¨n sö dông ph-¬ng ph¸p luËn duy vËt biÖn chøng vµ duy vËt lÞch sö. C¸c ph-¬ng ph¸p cô thÓ sö dông lµ: Ph©n tÝch, tæng hîp, thèng kª, ®èi chiÕu so s¸nh, logic lÞch sö. Nh÷ng ®ãng gãp míi cña luËn v¨n - HÖ thèng ho¸ c¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn vÒ chÝnh s¸ch ngo¹i th-¬ng.

- Lµm râ ®-îc thùc tr¹ng chÝnh s¸ch ngo¹i th-¬ng ViÖt Nam trong nh÷ng n¨m qua; chØ ra ®-îc nh÷ng -u ®iÓm, nh-îc ®iÓm cña chÝnh s¸ch ngo¹i th-¬ng vµ c¸c c«ng cô cña chÝnh s¸ch ngo¹i th-¬ng. - §-a ra ®-îc nh÷ng khuyÕn nghÞ nh»m hoµn thiÖn chÝnh s¸ch ngo¹i th-¬ng ViÖt Nam trong thêi gian tíi, thóc ®Èy ph¸t triÓn ngo¹i th-¬ng. Bè côc cña luËn v¨n: Ngoµi phÇn danh môc tµi liÖu tham kh¶o, danh môc ch÷ viÕt t¾t, b¶ng, s¬ ®å phô lôc luËn v¨n gåm 3 ch-¬ng 125 trang. Ch-¬ng 1: Lý luËn vµ thùc tiÔn vÒ chÝnh s¸ch ngo¹i th-¬ng NguyÔn TiÕn Hïng - Cao häc Kinh tÕ K10 - §¹i häc Quèc Gia Hµ néi z 4 Ch-¬ng 2: Thùc tr¹ng chÝnh s¸ch ngo¹i th-¬ng ViÖt Nam Ch-¬ng 3: TriÓn väng ngo¹i th-¬ng ViÖt Nam vµ nh÷ng khuyÕn nghÞ vÒ chÝnh s¸ch NguyÔn TiÕn Hïng - Cao häc Kinh tÕ K10 - §¹i häc Quèc Gia Hµ néi z 5 Ch-¬ng I Lý luËn vµ thùc tiÔn vÒ chÝnh s¸ch ngo¹i th-¬ng 1.

Sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña ngo¹i th-¬ng. Chuyªn m«n ho¸ vµ trao ®æi gi÷a c¸c quèc gia dùa vµo lîi thÕ so s¸nh. Chuyªn m«n ho¸ s¶n phÈm dùa vµo lîi thÕ so s¸nh tÜnh. * Lý thuyÕt cña Adam Smith [1723 - 1790] vÒ lîi thÕ tuyÖt ®èi.

Khi nãi vÒ trao ®æi quèc tÕ, A.Smith cho r»ng: Muèn cã hiÖu qu¶ cao mçi c¸ nh©n cÇn thiÕt ph¶i tËn dông sù khÐo lÐo, chuyªn nghiÖp cña c¸c c¸ nh©n kh¸c ®Ó s¶n xuÊt nh÷ng s¶n phÈm mong muèn; c¸c n-íc trong thùc tÕ ®-îc tù nhiªn phó cho mét c¸ch kh«ng ngang nhau, nh- vËy logic sÏ t¹o ra sù chuyªn m«n ho¸ dùa trªn nh÷ng lîi thÕ tù nhiªn.