CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VÈ DỊCH v ụ NGÂN HÀNG BÁN LẺ 1. KHÁI QUÁT VÈ DỊCH v ụ NGÂN HÀNG BÁN LẺ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm dịch vụ Ngân hàng bán lẻ Thuật ngữ “Ngân hàng bán lẻ ”, có từ gốc tiếng Anh là “Retail banking”. Theo nghĩa đen trong việc cung cấp các hàng hoá, dịch vụ bình thường, bán lẻ là bán trực tiếp cho người tiêu dùng cuối cùng từng cái, từng ít một.
Nó khác với bán buôn là bán cho người trung gian, cho nhà phân phổi của hàng hóa đó. Trong lĩnh vực Ngân hàng, định nghĩa về bán lẻ có hơi khác một chút. Theo các chuyên gia kinh tế của Học viện Công nghệ Châu Á “Ngân hàng bản lẻ là việc cung ứng sản phẩm, dịch vụ Ngân hàng tới từng cá nhân riêng lẻ, các doanh nghiệp nhỏ và vừa thông qua mạng lưới Chi nhánh, hoặc là việc khách hàng có thể tiếp cận trực tiếp với sản phẩm, dịch vụ Ngân hàng thông qua các phưomg tiện công nghệ thông tin, điện tử viên thông ”. Trong cuốn Từ điển Ngân hàng và Tin học thì “Retail banking —hoạt động Ngân hàng bản lẻ - nghiệp vụ Ngân hàng bán lẻ - dịch vụ Ngân hàng bản lẻ - là dịch vụ Ngân hàng dành cho quảng đại quần chủng, thường là một nhóm các dịch vụ tài chỉnh gồm cho vay trả dần, vay thế chấp, tín dụng chứng khoán, nhận tiền gửi và các tài khoản cả nhân ” Thị trường bán lẻ là một cách nhìn hoàn toàn mới về thị trường tài chính.
Qua đó, phần đông những người lao động nhỏ lẻ sẽ được tiếp cận với các sản phẩm dịch vụ Ngân hàng, tạo ra một thị trường tiềm năng đa dạng và năng động. Hiện nay, có nhiều khái niệm về dịch vụ Ngân hàng bán lẻ theo nhiều cách tiếp cận khác nhau. Theo khái niệm của Tổ chức thương mại Thế giới (WTO) thì dịch vụ Ngân hàng bản lẻ là loại hình dịch vụ điển hình của Ngân hàng nơi mà khách hàng cá nhân có thể đến giao dịch tại những Chi nhảnh, phòng giao dịch,. của các Ngân hàng để thực hiện các dịch vụ như: gửi tiền tiết kiệm và kiểm tra tài khoản, thế chấp vay vốn, dịch vụ thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ và một sổ các dịch vụ khác đi kèm.
6 Như vậy, theo khái niệm trên thì có thể nhận thấy rằng: dịch vụ Ngân hàng bán lẻ là loại hình dịch vụ mang tính điển hình và phổ biến của một Ngân hàng thương mại và dịch vụ Ngân hàng bán lẻ được xem là một bộ phận cấu thành sản phẩm dịch vụ của một Ngân hàng thương mại đơn giản đến Ngân hàng đa năng (bao gồm cả Ngân hàng đầu tư ). Mặt khác, theo khái niệm trên thì đối tượng chủ yếu của Ngân hàng bán lẻ nhằm đến là khách hàng cá nhân nên các dịch vụ thường mang tính giản đơn, dễ thực hiện và thường xuyên nên đây cũng là điều kiện thuận lợi căn bản để dịch vụ Ngân hàng bán lẻ phát triển. Bên cạnh đó, nhu cầu của nhóm khách hàng này chủ yểu tập trung vào một sổ sản phẩm dịch vụ như: gửi tiền, vay vốn, mở thẻ tín dụng.nên các Ngân hàng thương mại dễ thực hiện và có tiềm năng phát triển. Như vậy, có thể đi đến một định nghĩa thống nhất và khái quát về dịch vụ Ngân hàng bán lẻ là: “Dịch vụ Ngân hàng bản lẻ là dịch vụ Ngán hàng được cung ímg tới từng cá nhân riêng lẻ, các doanh nghiệp nhỏ và vừa thông qua mạng lưới Chi nhảnh, hoặc khách hàng có thể tiếp cận trực tiếp với sản phẩm dịch vụ Ngân hàng thông qua các phương tiện công nghệ thông tin, điện tử vi tỉnh, hoạt động viên thông.
” Trên cơ sở đó, DVNHBL có thể được phân biệt với DVNHBB theo các tiêu chí sau: Bảng 1.1: Phân biệt DVNHBL vói DVNHBB TT Tiêu chí Ngân hàng bán lẻ Ngân hàng bán buôn Các cá nhân, hộ gia đình, trong một số Các tập đoàn kinh tế, 1 Khách hàng trường họp cả DNNVV tuỳ theo chiến lược tổng công ty, định của mỗi Ngân hàng chế tài chính Thông qua thị trường Chủ yếu thông qua các giao dịch điện tử; liên Ngân hàng hoặc Phương thức mang lại sự thuận tiện, an toàn, tiết kiệm chi thực hiện trực tiếp 2 giao dịch phí cho khách hàng trong quá trình thanh với các tổ chức tín toán và sử dụng nguồn thu nhập của mình dụng, các tập đoàn,. 7 Số lượng giao dịch ít Khối lượng cung cấp cho từng cá nhân, đơn nhưng mồi giao dịch Khối lượng dịch 3 vị nhỏ nhưng số lượng nhiều nên chi phí lớn và chi phí bình vụ bình quân trên mỗi giao dịch lớn quân trên mỗi giao dịch nhỏ Nhiều tiện ích trong cùng một dịch vụ; cung Mang tính cá biệt 4 Đặc tính dịch vụ cấp các dịch vụ trực tiếp cho doanh nghiệp, hóa cho từng nhu hộ gia đình và các cá nhân. cầu cụ thể Mức độ rủi ro thấp. Rủi ro được san sẻ cho Rủi ro cao do quy 5 Mức độ rủi ro nhiều khách hàng mô lớn Mức ảnh hưởng Anh lường lớn của 6 ít chịu ảnh hường của chu kỳ kinh tế của nền kinh tế chu kỳ kinh tế 1.
Đặc điểm của dịch vụ Ngân hàng bán lẻ + Số lượng khách hàng nhiều: Ngân hàng là ngành cung ứng dịch vụ đặc biệt đối với dân cư và nền kinh tế. Trong điều kiện nền kinh tế mở, tự do hóa tài chính như hiện nay, nhu cầu về dịch vụ Ngân hàng bán lẻ sẽ ngày càng phát triển vì NHBL là việc cung ứng sản phẩm dịch vụ Ngân hàng tới từng cá nhân riêng lẻ và đang trở thành nhu cầu cấp thiết trong cuộc sống hiện đại nên số lượng khách hàng tìm đến dịch vụ là vô cùng lớn. + Quy mô giao dịch lớn: số lượng các khoản giao dịch nhiều, giá trị những khoản giao dịch nhỏ. Vì cung cấp dịch vụ cho tiêu dùng nên giá trị những khoản giao dịch nhỏ hơn bán buôn, đồng thời, phạm vi khách hàng rộng, đa dạng nên số lượng các khoản giao dịch lớn.
Tuy nhiên, muốn mở rộng quy mô của giao dịch thì phải thu hút khách hàng vì sự đa dạng về chủng loại giao dịch và có nhiều hình thức khuyến mại cũng như nhiều tiện ích đi kèm. + Dịch vụ NHBL phong phú và đa dạng: DVNHBL phục vụ trực tiếp cho nhu cầu tiêu dùng, cho sản xuất và sinh hoạt. Vì thể, nó tuân theo những yêu câu của các hàng hóa nói chung do chính người tiêu dùng đặt ra chứ không phải nhu câu của 8 Tổ chức tài chính môi giới trung gian. Đó là công dụng thực tế, thỏa mãn nhu câu của con người.
Các nhu cầu của con người rất đa dạng và phong phú. Do đó, chúng đều có chung những yêu cầu là: nhanh, tiện ích, chính xác và an toàn. Các sản phâm dịch vụ của NHBL cũng phải được đáp ứng đầy đủ nhu cầu của khách hàng. + Hệ thống CNTT hiện đại: Sản phẩm dịch vụ NHBL (gửi tiền, dịch vụ thanh toán, dịch vụ Ngân hàng điện tử,.) phải dựa trên nền tảng của hệ thống thông tin hiện đại.
Ngày nay, khi các Ngân hàng đã ý thức được tiềm năng của hoạt động NHBL thì vấn đề ứng dụng công nghệ hiện đại là vấn đề hết sức cần thiết. Cũng do tâm lý và trình độ của các khách hàng cá nhân hết sức đa dạng, nên họ vừa muốn có được dịch vụ tốt nhất với chi phí thấp nhất, vừa tiết kiệm được thời gian giao dịch và mong muốn được phục vụ bất cứ khi nào họ có nhu cầu. Do đó, các Ngân hàng phải sử dụng lượng vốn đầu tư ban đầu lớn để thiết lập cơ sở hạ tầng về địa điểm giao dịch, hệ thống CNTT hiện đại đảm bảo khách hàng có thể trực tiếp sử dụng các sản phẩm tại địa điểm 2Ìao dịch của Ngân hàng từ nhà và văn phòng của khách hàng. + Phân tản được rủi ro: Mục tiêu trọng yếu của chiến lược sản phẩm Ngân hàng là cung ứng, bán và phục vụ cái mà khách hàng cần, thỏa mãn tối đa nhu câu của họ.
Do phục vụ lượng khách hàng lớn, nhu cầu đa dạng, giá trị các khoản vay nhỏ giúp cho Ngân hàng có thể đa dạng hóa các sản phẩm, tiếp cận tới các khách hàng giàu tiềm năng. Vì vậy, có điều kiện phân tán rủi ro trong kinh doanh. Vai trò của các dịch vụ Ngân hàng bán lẻ 1. Đối với nền kinh tế Việc phát triển các DVNHBL là một xu hướng tất yếu khi mà nó ngày càng đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của các Ngân hàng Thương mại.
Từ giác độ kinh tế - xã hội, DVNHBL có tác dụng đẩy nhanh quá trình luân chuyển tiền tệ, tận dụng tiềm năng to lớn về vấn đề phát triển kinh tể. Đồng thời, giúp cải thiện đời sổng dân cư, hạn chế thanh toán tiền mặt, góp phần giảm chi phí xã hội thông qua việc tiết kiệm chi phí thời gian, chi phí thông tin, đáp ứng tính tiện lợi, tính thay đổi nhanh và thường xuyên trong nhu cầu của xã hội. Mặt khác, lưu thông không dùng tiền mặt mà chỉ qua hệ thống Ngân hàng sẽ tiết kiệm được các 9 chi phí lưu thông tiền tệ, giúp Nhà nước có thể kiểm soát dễ dàng tình hình nền kinh tể, hạn chế được các tệ nạn xã hội như tiền giả, trốn thuế, rửa tiền,. làm trong sạch xã hội, nền kinh tế vững mạnh.
Ngân hàng Nhà nước cũng nhờ vậy mà biết được lượng tiền thực tế lưu thông trong dân cư để đưa ra chính sách tiền tệ phù hợp với tình hình. Đối với Ngân hàng Xét trên giác độ tài chính và quản trị Ngân hàng, Ngân hàng bán lẻ mang lại nguồn thu ổn định, chắc chắn, hạn chế rủi ro tạo bởi các nhân tố bên ngoài vì đây là lĩnh vực ít chịu ảnh hưởng của chu kỳ kinh tể so với các lĩnh vực khác. Phát triển đa dạng các sản phẩm DVNHBL cũng là một hình thức giúp phân tán rủi ro trong một lĩnh vực kinh doanh nhạy cảm như Ngân hàng. Với đặc trưng cơ bản là số lượng khách hàng đông, quy mô mỗi lần giao dịch nhỏ, hơn nữa, lại ứng dụng nhiều công nehệ hiện đại nên rủi ro cho Ngân hàng cũng giảm bót được phân nào.
Đông thời, hệ thống NHBL sẽ tạo ra những tiện ích mới trong quản lý và nâng cao hiệu quả hoạt động Ngân hàng: tạo nền tảng, hạ tầng cơ sở cho phát triển và ứng dụng công nghệ Ngân hàng.