Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về chất lượng dịch vụ cho vay khách hàng cá nhân của ngân hàng thương mại Chương 2: Thực trạng chất lượng dịch vụ cho vay khách hàng cá nhân của Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và phát triển Việt Nam – chi nhánh Quang Trung Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ cho vay khách hàng cá nhân của Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và phát triển Việt Nam – chi nhánh Quang Trung giai đoạn 2016 – 2020 7 CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHẤT LƢỢNG DỊCH VỤ CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1 Cho vay khách hàng cá nhân của ngân hàng thƣơng mại 1.1 Khái niệm Theo Luật Các tổ chức tín dụng ở Việt Nam, “Tổ chức tín dụng là doanh nghiệp thực hiện một, một số hoặc tất cả các hoạt động ngân hàng. Tổ chức tín dụng bao gồm ngân hàng, tổ chức tín dụng phi ngân hàng, tổ chức tài chính vi mô và quỹ tín dụng nhân dân” ; “Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận.”(Luật các tổ chức tín dụng, 2010) Với vai trò quan trọng của mình, ngân hàng thương mại cung cấp rất nhiều các dịch vụ ngân hàng, bao gồm các hoạt động chủ yếu sau: hoạt động huy động vốn, hoạt động sử dụng vốn và hoạt động cung cấp các dịch vụ, trung gian tài chính. Trong đó, tín dụng là một hoạt động truyền thống của Ngân hàng thương mại và là hoạt động đem lại nguồn thu nhập chính cho Ngân hàng, vì vậy tín dụng luôn được chú trọng ưu tiên phát triển. Cho vay là một hình thức cơ bản trong hoạt động cấp tín dụng.
Hoạt động cho vay không thể thiếu đối với các ngân hàng vì hiện tại hoạt động này đem lại nguồn thu chính cho ngân hàng. Ngân hàng trực tiếp giao tiền hoặc giao qua tài khoản cho khách hàng sử dụng số tiền vay. Khách hàng sau khi vay tiền không được tùy ý sử dụng mà phải sử dụng theo đúng mục đích và thời gian nhất định. Mục đích sử dụng tiền và thời gian sử dụng đã được ngân hàng và khách hàng cùng thống nhất thông qua và được ký kết bằng hợp đồng tín dụng.
Theo hợp đồng được ký kết ngân hàng phải cung cấp tiền cho khách 8 hàng đủ và đúng thời gian quy định, khách hàng phải đảm bảo trả nợ gốc và lãi cho ngân hàng đúng thời hạn. Cho vay khách hàng cá nhân là quan hệ cho vay mà Ngân hàng thương mại chuyển giao về vốn trong một thời gian nhất định từ Ngân hàng thương mại tới các cá nhân, hộ gia đình, tổ hợp tác nhằm phục vụ mục đích tiêu dùng, đầu tư hay sản xuất kinh doanh.2 Đặc điểm của cho vay khách hàng cá nhân + Về đối tượng Với đặc điểm đối tượng vay vốn chính là các cá nhân có nhu cầu sử dụng vốn phục vụ mục đích tiêu dùng, đầu tư hay phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh của các chủ thể đó và bắt buộc phải có tài sản bảo đảm. Khác với các các khoản vay của tổ chức cá nhân khác là khoản vay buộc phải được bảo đảm bằng tài sản được bên cấp tín dụng chấp nhận. + Quy mô vốn và số lượng các khoản vay Thông thường thì các khoản cho vay khách hàng cá nhân có tài sản bảo đảm có quy mô vay vốn thường nhỏ hơn cho vay khách hàng là doanh nghiệp, tổ chức kinh tế.
Mặc dù vậy, số lượng khách hàng có nhu cầu vay vốn lớn nhưng những khách hàng đáp ứng đủ điều kiện về tài sản bảo đảm không nhiều. + Chi phí ngoài lãi Chi phí mà NHTM bỏ ra đối với các khoản cho vay khách hàng cá nhân thường cao cả về chi phí nhân lực và công cụ. Nguyên nhân là do đối tượng cho vay khách hàng là cá nhân khá lớn, trong khi quy mô khoản vay nhỏ nên chi phí ngoài lãi thường khá cao. + Lãi suất cho vay Lãi suất cho vay của các khoản cho vay khách hàng cá nhân thường cao hơn so với các khoản cho vay khách hàng là doanh nghiệp.
Nguyên nhân bởi vì chi phí cho vay khách hàng cá nhân tính trên mỗi đơn vị đồng vốn cho vay 9 là lớn, mức độ rủi ro của khoản vay cao và kém nhạy bén với lãi suất. + Rủi ro tín dụng Các khoản cho vay khách hàng cá nhân bao giờ cũng tiềm ẩn rủi ro tín dụng cao. Bởi đối tượng cho vay là các cá nhân, hộ gia đình có tình hình tài chính không ổn định, dễ thay đổi tùy theo tình trạng công việc và sức khỏe của họ.Trong hoạt động sản xuất kinh doanh, các cá nhân và hộ gia đình thường có trình độ quản lý yếu, thiếu kinh nghiệm, trình độ khoa học kỹ thuật lạc hậu do đó khả năng cạnh tranh trên thị trường kém. Do vậy Ngân hàng sẽ phải đối mặt với rủi ro một khi khách hàng bị thất nghiệp, gặp tai nạn, phá sản.
Mặt khác việc thẩm định và quyết định cho vay khách hàng cá nhân thường không đầy đủ về thông tin cũng là một trong những lý do dẫn tới tình trạng rủi ro tín dụng đối với các khoản cho vay khách hàng cá nhân. Những rủi ro luôn tiềm ẩn trong hoạt động cho vay, tuy nhiên đối với khoản vay được bảo đảm bằng tài sản thì mức độ mất vốn đối với các ngân hàng thấp. Đây là sự khác biệt lớn giữa vay có tài sản bảo đảm và vay không có tài sản bảo đảm 1.3 Vai trò của cho vay khách hàng cá nhân * Đối với khách hàng vay vốn Thứ nhất, góp phần đáp ứng nhu cầu tài chính cho chi tiêu, tiêu dùng cá nhân hoặc hộ gia đình Ở một chừng mực nào đó, cho vay khách hàng cá nhân giúp cho các khách hàng linh hoạt hơn trong việc giải quyết vấn đề thỏa mãn nhu cầu của bản thân và gia đình. Thay vì phải tích lũy đủ vốn mới thực hiện kế hoạch của bản thân, khách hàng có thể phối hợp giữa thoả mãn nhu cầu ở hiện tại với khả năng thanh toán ở hiện tại và tương lai.
Khách hàng sẽ tiêu dùng trước bằng cách lựa chọn phương án vay vốn khách hàng rồi tích lũy và hoàn trả sau cho ngân hàng. Vai trò này có ý nghĩa trất to lớn đối với những trường hợp mua sắm 10 các hàng hoá thiết yếu có giá trị cao như nhà cửa, xe hơi… hay chi tiêu cấp bách như ốm đau, bệnh tật,. Trong những trường hợp này, thay vì bế tắc hoặc phải tìm đến những khoản vay nóng ngoài Ngân hàng với lãi suất cao, thì khách hàng có thể an tâm vay vốn từ Ngân hàng với lãi suất và thời hạn vay hợp lý. Thứ hai,góp phần đáp ứng nhu cầu vốn cho kinh doanh cá thể hay hộ gia đình trong nền kinh tế Cho vay khách hàng cá nhân còn là kênh các NHTM tài trợ vốn cho hoạt động SXKD của các hộ gia đình giúp họ có điều kiện để mở rộng quy mô sản xuất, nâng cao khả năng cạnh tranh của mình.
Với điều kiện cấp tín dụng đơn giản hơn đối với KH doanh nghiệp, cho vay khách hàng cá nhân phù hợp với hình thức kinh doanh nhỏ lẻ, phù hợp với đặc tính và tập quán kinh doanh của các hộ gia đình. * Đối với NHTM Thứ nhất, góp phần gia tăng thu nhập, uy tín và thương hiệu cho NHTM Thông qua việc cung ứng các sản phẩm cho vay khách hàng cá nhân, NHTM sẽ thu được các khoản thu nhập giống như các hoạt động cho vay khác. Ngoài ra, do có đối tượng khách hàng rất rộng nên việc phát triển cho vay cá nhân sẽ giúp hình ảnh thương hiệu của Ngân hàng được phổ biến và nâng cao, tạo ra uy tín lớn để phát triển các sản phẩm, dịch vụ khác của Ngân hàng. Thông qua cho vay cá nhân, ngoài việc cấp tín dụng cho khách hàng còn giúp Ngân hàng thuận lợi trong bán chéo sản phẩm dịch vụ ngân hàng bán lẻ như: tiền gửi tiết kiệm, giao dịch thanh toán, chuyển lương qua tài khoản, phát hành – thanh toán thẻ,….
Thậm chí, nhiều ngân hàng còn có khả năng cung cấp gói sản phẩm dịch vụ tài chính cá nhân đồng bộ thỏa mãn tối đa nhu cầu khách hàng sẽ tạo nét khác biệt cho Ngân hàng trong cạnh tranh với đối thủ, do đó góp phần nâng cao thương hiệu cho ngân hàng. Thứ hai, góp phần phân tán rủi ro cho Ngân hàng 11 Nếu ngân hàng chỉ tập trung cho vay các khách hàng doanh nghiệp, khi hoạt động kinh doanh của các khách hàng này gặp khó khăn gây ảnh hưởng đến khả năng trả nợ sẽ ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động kinh doanh của ngân hàng vì các khoản cho vay khách hàng doanh nghiệp thường lớn. Do vậy, với nguyên tắc “không để tất cả trứng vào một rổ”, các Ngân hàng phát triển cho vay khách hàng cá nhân như một sự phân tán rủi ro vì với số lượng khách cá nhân đông nhưng số tiền vay ít nên khi một khách hàng gặp rủi ro thì hậu quả đối với Ngân hàng cũng thấp hơn. Hơn nữa các khoản vay được bảo đảm bằng tài sản khả năng mất vốn rất thấp.
* Đối với nền kinh tế Thứ nhất, góp phần tạo sự năng động cho các thành phần kinh tế Cho vay khách hàng cá nhân là kênh hỗ trợ vốn để mọi người dân trong nền kinh tế trang trải các chi phí phát sinh trong cuộc sống từ thỏa mãn nhu cầu thiết yếu cho đến nhu cầu xa xỉ với chi phí đắt đỏ, nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống. Điều này tạo ra nhu cầu tiêu dùng ngày càng tăng. Để có thể đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của khách hàng, buộc các thành phần kinh tế phải đẩy mạnh sản xuất, do đó tạo nhiều công ăn việc làm, tạo ra những khác biệt tích cực giúp tăng khả năng cạnh tranh trước các đối thủ trong và ngoài nước trong thời kỳ hội nhập. Thứ hai, góp phần tạo sự ổn định về mặt xã hội Cho vay khách hàng cá nhân cũng có vai trò tích cực đối với xã hội.
Cho vay khách hàng cá nhân góp phần khai thác triệt để các nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội rồi lưu thông các nguồn vốn này một cách trôi chảy và hiệu quả, từ nơi thừa vốn đến nơi thiếu vốn, từ nơi hiệu quả thấp đến nơi hiệu quả cao. Điều này biểu hiện rõ nét thông qua việc các hộ gia đình vay vốn đáp ứng nhu cầu kinh doanh của mình.