CHƯƠNG 1. NHỮNG VAN BE LÝ LUẬN VE THỊ TRƯỜNG TRAI PHIẾU DOANH NGHIỆP VÀ PHÁP LUẬT VE THỊ TRƯỜNG TRÁI. PHIẾU DOANH NGHIỆP. Những vấn đề lý luận về thị trường trái phiếu doanh nghiệp 1.
Khái quát về trái phiếu doanh nghiệp Trái phiếu, theo nghĩa chung nhất, được hiểu là một chứng chỉ vay nợ phân anh quan hệ giữa người di vay (chủ thể phát hành trải phiêu) với người cho vay (chủ sở hữu trái phiếu), trong đó, người di vay cam kết hoàn tra cã gốc và lãi cho người cho vay vào khoảng thời gian nhất định trong tương lai ‘So với các hình thức tin dụng khác, trái phiéu ra đời muôn hơn nhưng có sự phat triển tương đổi mạnh mẽ cùng với sư phát triển của nén kinh tế thị trường, đặc biệt ở các quốc gia có thị trường chứng khoán phát triển. Dựa theo chủ thể phát hành, trái phiéu bao gém trái phiéu Chính phủ, trái phiếu chính quyền dia phương va trai phiếu doanh nghiệp, Nhằm thoả mẫn nhu cầu gia tăng dòng vén, doanh nghiệp có thé lựa chon các cách thức khác nhau, như phát hành cỗ phiéu, vay ngân hàng thương. trong đó, một hình thức huy đông hiện nay được nhiễu doanh nghiệp lựa chọn là phát hành trải phiéu. Trái phiến doanh nghiệp là loại trái phiêu được doanh nghiệp phát hanh nhằm huy động vốn phục vụ cho các mục dich khác nhau như sản xuất, kinh doanh.
Doanh nghiệp phát hành trải phiêu đẳng nghĩa với việc doanh nghiệp có nhu cầu vay tiên của các tổ chức, cả nhân, do đó, trong mỗi quan hệ nảy, doanh nghiệp đóng vai trò là người đi ‘vay, người mua trải phiếu dong vai trò la người cho vay. Trải phiếu có thé được tôn tai đưới hình thức khác nhau như chứng chi, bút toán ghi số hoặc dữ" liệu điện tử, tuy nhiên điểm chung là déu thể hiện cam kết thanh toán gốc va lãi của doanh nghiệp cho người nấm giữ trái phiếu theo các điều khoăn va điều kiện được ghi nhân trên trái phiéu Ở Viet Nam, theo quy định tại khoản 1 Điển 4 Nghị định số 153/2020/NĐ-CP ngày 31/12/2020 của Chính phủ quy định vẻ chảo bán, giao. 1 dich trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ tai thi trường trong nước và chao ban ‘wai phiêu doanh nghiệp ra thi trường quốc tễ, trái phiếu doanh nghiệp được Tiểu là loại chứng khoản có kỳ han từ 01 năm trổ lên do doanh nghiệp phát "ảnh xác nhân quyễn và lợi ich hợp pháp của người số hiều đối với một phẩm nơ của doanh nghiệp phát hành. Trãi phiên doanh nghiệp có thé được sác định bao gồm nhiêu loại khác nhau dựa theo các tiêu chí phân loại khác nhau.
Chẳng han, căn cứ theo lãi suất của trai phiếu, trải phiếu doanh nghiệp bao gồm trai phiéu có lãi suất có định, trai phiéu có lãi suất thay đỗi, trải phiéu có. ôi suất bằng 0 (hay còn goi là trái phiéu chiết khẩu). Căn cứ theo hình thức trai phiếu, trái phiéu doanh nghiệp bao gồm trái phiếu vô danh va trái phiếu ghi danh. Căn cứ theo mức độ dm bao thanh toán của chủ thể phát hành, trái phiếu doanh nghiệp bao gồm trái phiêu có bảo dim, trái phiếu không có bão đâm.
Di được phân loại thánh nhiễu loại trái phiếu khác nhau, nhưng nhin chung, trái phiéu doanh nghiệp đều mang những dâu hiệu, đặc điểm cơ ban của trái phiếu thông thường như tính kỷ hạn, là chứng khoán thể hiện nghĩa vụ nợ, có lãi suất. Ngoài ra, trải phiếu doanh nghiệp còn cỏ những dầu hiệu, đặc điểm đặc trưng như sau: Thứ nhất, chủ thé phát hành trai phiêu là đoanh nghiệp. Tuy nhiên, doanh nghiệp có khả năng phát hành trái phiếu chỉ co thé la công ty cỗ phan, công ty trảch nhiệm hữu hạn được thảnh lập va hoạt động theo pháp luật Việt Nam. Mô hình doanh nghiệp tư nhân, công ty hợp danh không có quyển năng nay.
Thứ hai, sự chủ động, tự chủ của doanh nghiệp khi quyết định phát ‘hanh trải phiếu. So với trái phiểu Chính phủ, trái phiếu chính quyển địa phương, quy tình, th tục phát hành tương đổi chất chế với sư quyết ảnh của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, trái phiêu doanh nghiệp thể hiện sử tự chủ của doanh nghiệp tương ứng với nhu cầu cia doanh nghiệp trong qua trình tổn tại và hoạt động trên thị trường. Những van dé về kỳ hạn trái phiéu, 8 khối lượng phát hành hay hình thức tréi phiêu. sẽ do doanh nghiệp quyết định trên cơ sở đánh giá về nhu cầu sit dụng von, khả năng hoàn trả va thực tiến trên thị trường, Tuy nhiên, sự chủ động, từ chủ của doanh nghiệp khi phát hành tréi phiếu phải dm bao tuân thủ đúng các quy đính của pháp luật về điễu kiến phát hanb, trình tự, thi tục phát hành và dim bảo quyền, ngiĩa vụ của doanh nghiệp cũng như chủthé năm giữ trái phiêu.
Thứ ba, vị trí của chủ sở hữu trai phiêu. Người sỡ hữu trai phiêu đo7anh. nghiệp dong vai trò là chủ nợ của tổ chức phát hành. Bởi vây, người sở hữu ‘rai phiếu không có quyển tham gia quản lý và điều hành hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp phát hanh trái phiếu.
Tuy nhiên, người sỡ hữu trấi phiếu được quyển hưởng lợi tức của trái phiêu doanh nghiệp không phụ thuộc vào kết quả kinh doanh cia doanh nghiệp phát hành. Doanh nghiệp phat hành. có trách nhiệm bổ trí nguồn tra ng lãi, gốc trái phiêu từ các nguồn vốn hop pháp của doanh nghiệp và thanh toán dy đủ, đúng hạn cho nha đâu tư theo các điểu khoản, điều kiên của tréi phiếu. Đối với trái phiêu được bảo đăm "bằng tai sản, khí doanh nghiệp phat hành không trả được nợ lãi, gắc trai phiêu.
thì tai sản bảo dim sé được xử lý để thực hiên nghĩa vụ được bảo đảm của trái phiéu theo quy định của pháp luật về giao dich bảo dim Đối với trái phiếu được bảo lãnh thanh toán, khi doanh nghiệp phát hảnh không trả được nợ lãi, gốc thi tổ chức bảo lãnh thanh toán có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ bảo. lãnh thanh toán cho doanh nghiệp phát hành theo cam kết bảo lãnh giữa tổ chức bao lãnh thanh toán va doanh nghiệp phát hành nêu tại phương an phát hành trái phiều và đã được công bồ thông tin cho nha đầu tư. That tte, lợi tức của trái phiếu doanh nghiệp. Dưới góc độ chủ sé hữu, lợi tức là khoản nhên được từ phía doanh nghiệp phát hành trấi phiếu, cũng lả mục tiêu hướng tới của nha đâu tư khi nắm giữ trái phiếu, tao nên tinh hap dẫn để thu hút các nha đâu tư.
Dưới góc độ doanh nghiệp phát hành, lợi tức của trấi phiếu là khoản phải trả cia doanh nghiệp tới các trai chủ. Lợi tức nảy được coi là một khoản chi phí hợp lý và được trừ vào phân thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp 1. Khái quát về thị trường trái phiéu doanh nghié Thị trường là nơi thực hiện các giao dịch mua, bán, chuyển nhượng, trao đổi các loại hang hoá, dich vụ, vốn, sức lao đông và các nguồn lực khác trong nên kinh tết. Gắn liên với chứng khoán, thị trường chứng khoán được.
hiểu là nơi dién ra các hoạt động mua bán, trao đổi chứng khoán”, Việc mua ‘ban chứng khoán trước tiên được tiền hanh ở thi trường sơ cấp khi người mua mua được chứng khoán lẫn đâu từ những tổ chức phát hảnh va sau đó bán lại ở thi trường thứ cấp cho những nhà dau tư khác” Như vay, có thể hiểu, thi trường trái phiễu doanh nghiệp là thị trường phát hành và giao dich các loi trái phiếu của các doanh nghiệp theo quy đình của pháp luật. Sự ra đời và hoạt động của thị trường trái phiếu doanh nghiệp đóng vai trở quan trong đổi ‘voi các chủ thể trên thi trường và đổi với cả nên kinh tế, cụ thé: Thư nhất, thị trường trái phiéu doanh nghiệp giúp thiết lập mỗi quan ‘hé giữa các chủ thé cần vốn va chủ thé có vén nhản rỗi, thoa mãn nhu cầu sử: đụng vốn, nhu cầu đầu tư của mỗi chủ thể. Trên thị trường trái phiếu doanh. nghiệp, các doanh nghiệp có khả năng huy đông được nguồn vốn trung va đãi han phục vụ cho hoạt động sin at, kinh doanh của minh, thay vì kênh huy.
đông truyền thống là vay của các chức tín dung. Việc phát hành trái phiêu giúp doanh nghiệp giãm bớt các chi phí trong khoăn vay béi khả năng thu hút vên trực tiếp từ các nha đầu tư tới doanh nghiệp cần vốn ma không can thông. qua khâu trung gian 1a các tổ chức tín dụng. Ở nhiều quốc gia trên thể giới như Nhật Ban, Han Quốc, Hoa Kỷ.
phát hành trai phiếu doanh nghiệp đã và đang trở thanh kénh quan trọng để huy động von cho doanh nghiệp, thâm chi có tính cạnh tranh ngang bằng với kênh vay tử các ngân hảng thương mại. Đổi với các nha đâu tư, thi trường trải phiéu doanh nghiệp tao cho các nha Viên Kho học pip ý, Bộ Tvplup (2006), Matin Lut hoc, 1. “hưởng Đại học Lok Hà Nội 2033) Gio Din Lid Chồng Rhody, Nes. Công vaxhndin, Bì Ni, 16 ` Bịch Đặc Hin 2009), Giáo inh Thí nường chứng hoán, Học văn Tai nh, 12, TA ch, 2005,59- 10 10 đầu tư thêm cơ hội lựa chon để da dạng hoá danh mục đầu tư của mình.
Thêm chi, néu so sảnh với việc git tiết kiệm tại ngân hing, việc đầu tư trai phiếu con mang lại cho nha đâu tư mức sinh lời hap dẫn hơn. Thứ: hai, thi trường trái phiếu doanh nghiệp là nơi tạo ra tinh thanh khoản cho trái phiếu do doanh nghiệp phát hành. Ngiĩa là, thông qua thị trường trái phiéu doanh nghiệp, nha đâu tư có kha năng chuyển đổi thành tiền. mặt đối với những trái phiéu mã mình nắm giữ một cách nhanh chóng, thuân.
Đây chính là vai trò tao nên sức hap dẫn của trái phiếu doanh nghiệp đổi với nba đầu tư và đăm bao cho thị trường hoạt động một cách hiệu qua, năng đông Thứ ba, thi trường trái phiêu doanh nghiệp giúp đánh giá giá tri doanh. nghiệp va sư phát triển của nén lanh tế Để phát hanh trái phiếu trên thị trường, doanh nghiệp phải đáp ứng những điều kiện khắt khe do pháp luật quy định, đặc biết trong trường hop doanh nghiệp phát hành trấi phiếu ra công chúng Trong qua trình trấi phiếu được niêm yét/giao dich trên thị trường, doanh nghiệp cũng phải tuân thủ nhiễu yêu cẩu trong tổ chức và hoạt động, chiu sự giám sắt của nhiễu chủ thể khác nhau. Bỡi vay, thi trưởng trái phiếu doanh nghiệp tạo ra “mảng lọc” để chỉ các doanh nghiệp có đủ tiém lực tải chính, uy tin, kha năng kinh doanh tốt. moi được xuất hiện trên thi trường, với từ cách bên đi vay.