CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ HOẠT ĐỘNG MARKETING – MIX TRONG KINH DOANH 1.1 Các khái niệm về Marketing và Marketing dịch vụ Trải qua quãng thời gian dài hoạt động sản xuất kinh doanh, marketing dần trở thành một công cụ hữu hiệu mà các doanh nghiệp sử dụng để nâng cao hiệu quả hoạt động và hình ảnh thương hiệu trong mắt khách hàng. Hơn 5 thập kỷ phát triển, đến nay, marketing dần gặt hái được những thành công rực rỡ và tạo lập được chỗ đứng vững chắc trong nền tảng kinh doanh của mọi tổ chức, có thể nói không quá rằng, marketing và đặc biệt là e – marketing đang dần thay đổi thế giới, cách mà con người ngày nay tiếp cận với truyền thông số thực sự đã thay đổi cuộc chơi, với nền tảng công nghệ mới, marketing ngày càng phát huy hiệu quả của nó ở một mức độ mà trước đây, ta chưa thể tưởng tượng nổi. Tuy vậy, đối với từng tổ chức khác nhau, mô hình marketing được áp dụng vẫn còn nhiều quan điểm trái chiều và do đó hình thành nên 2 quan điểm chính về marketing, đại diện chính là Marketing truyền thống và Marketing hiện đại. Marketing truyền thống Hoạt động marketing truyền thống hình thành từ khi phát triển cuộc cách mạng công nghiệp hiện tại tại châu Âu, có thể gọi đây là hình thức marketing cổ điển hay hoạt động cung ứng sản phẩm có sẵn đến tay khách hàng, liên quan đến việc hướng dòng sản phẩm từ nhà sản suất đến người tiêu thụ một cách tối ưu.
Song song với việc làm thế nào để tăng năng suất lao động lên mức cao nhất, bằng việc tập trung phát triển năng lực và môi trường làm việc của công nhân, các nhà khoa học cũng bắt đầu tìm cách xây dựng thị trường, tức là làm thế nào để đưa sản phẩm tới tay khách hàng nhiều nhất và mang lại lợi nhuận cao nhất. Giai đoạn này do vẫn còn nhiều khó khăn của hoạt động sản xuất, cung không đủ đáp ứng cầu nên nhà tư bản thường không quan tâm đến nhu cầu và sở thích của khách hàng, họ tập trung cải tiến công nghệ và quản trị công nhân để tăng năng suất lên tối đa, mở rộng thị trường. Dần dần, xu thế phát triển mạnh mẽ của công nghệ khiến nhu cầu của con 6 người thay đổi nhanh chóng, marketing truyền thống dường như không còn phù hợp với xu thế phát triển mới và dần những chỗ cho những khái niệm phù hợp hơn. Marketing hiện đại Philip Kotler đã đưa ra khái niệm về Marketing hiện đại nhằm thay đổi nhận thức về sự biến đổi thần tốc của ngành marketing và các quan điểm hiện đại, tân thời về vấn đề này.
Và Marketing hiện đại được Philip Kotler nêu ra là “chức năng quản lý công ty về mặt tổ chức và quản lý toàn bộ các hoạt động sản xuất kinh doanh, từ việc nghiên cứu thị trường, phát hiện nhu cầu và biến nhu cầu của khách hàng thực sự trở thành mong muốn sở hữu về một sản phẩm cụ thế, đưa đến việc phân phối sản phẩm đó đến người tiêu thụ một cách tối ưu và tiết kiệm tối đa chi phí (bán cái thị trường cần chứ không phải là bán cái có sẵn, xuất phát từ lợi ích người mua, coi trọng khâu tiêu thụ, phải hiểu biết yêu cầu thị trường cùng với sự thay đổi thường xuyên về cả số lượng và chất lượng cần thỏa mãn)”. Ngày nay, e – marketing đặt ra một bài toán cực lớn, sống còn với các doanh nghiệp, nó thay đổi dần bộ mặt của ngành marketing online, đòi hỏi các doanh nghiệp muốn tồn tại và cạnh tranh bắt buộc phải nâng cấp công nghệ và đầu tư với tầm nhìn chiến lược dài hạn (Kotler, 2004). Khái niệm Marketing dịch vụ Người được coi là cha đẻ của khoa học về marketing hiện đại, Philip Kotler, trong tác phẩm “Những nguyên lý cơ bản của marketing” cho rằng “Marketing dịch vụ là sự thích nghi lý thuyết hệ thống với những quy luật của thị trường dịch vụ, bao gồm quá 4 trình thu nhận, tìm hiểu, đánh giá và thỏa mãn nhu cầu của thị trường mục tiêu bằng hệ thống các chính sách, các biện pháp tác động vào toàn bộ quá trình tổ chức sản xuất, cung ứng và tiêu dùng dịch vụ thông qua phân phối các nguồn lực của tổ chức” (Kotler, 2004, trang 271) Marketing dịch vụ là một khía cạnh khá đặc biệt so với marketing các sản phẩm thông thường, gợi nhớ đến những sản phẩm vô hình. Hai chữ "dịch vụ" hàm ý tới những mối quan hệ giao tiếp mang tính cá nhân hơn, mà sản phẩm được đề cập hầu hết là vô hình mà khách hàng thông qua các cảm nhận đo lường bởi các phối 7 thức marketing - mix.
Hiểu theo nghĩa nào đó, marketing dịch vụ chính là hoạt động cung ứng những sản phẩm dịch vụ tốt nhất đến khách hàng thông qua những quy trình và tiếp xúc mang tính cá nhân hóa (Nguyễn Thị Hoàng Yến và Trần Thị Thập, 2013). Marketing dịch vụ ngân hàng là lĩnh vực đặc biệt của ngành dịch vụ. Marketing dịch vụ ngân hàng là một hệ thống tổ chức quản lý của một ngân hàng thông qua việc nghiên cứu thị trường, đối thủ và luật pháp để cung ứng những sản phẩm dịch vụ tài chính phù hợp nhất đến từng đối tượng khách hàng, đó có thể là các tổ chức tôn giáo, doanh nghiệp hay các cá nhân, nông dân và công nhân… (Trịnh Quốc Trung và cộng sự, 2009). Các phối thức tiếp thị (marketing - mix) được định nghĩa là tập hợp những công cụ tiếp thị mang tính chiến thuật mà công ty phối hợp một cách chặt chẽ, dựa trên việc nghiên cứu kỹ lưỡng về môi trường, thị trường và đối thủ cạnh tranh để tạo ra các sản phẩm, dịch vụ đáp ứng như mong muốn của khách hàng trọng điểm.
Khái niệm phối thức tiếp thị được đề xuất trong Hội nghị của Hiệp hội Marketing Hoa Kỳ (American Marketing Association) năm 1953 bởi Borden và bắt đầu trở nên phổ biến sau khi vào năm 1964 ông xuất bản bài báo “Các khái niệm Marketing - mix”. Từ 12 thành phần marketing - mix của Borden, E. Thời gian sau, Booms và Bitner (1981) thêm 3 Ps (con người (People), quy trình dịch vụ (Process) và phương tiện hữu hình (Physical evidence) vào 4Ps ban đầu tạo thành mô hình 7P. Thị trường và nghiên cứu thị trường 1.
Khái niệm về thị trường Thị trường là nơi chuyển giao quyền sở hữu sản phẩm, dịch vụ hoặc tiền tệ, là nơi mà người mua và người bán gặp nhau, nơi nảy sinh các giao dịch, có thể mặt đối mặt hay thông qua công nghệ hình thành các thị trường online nhưng đều nhằm thỏa mãn nhu cầu của hai bên cung và cầu về một loại sản phẩm dịch vụ nhất định theo các quy tắc thống nhất giữa hai bên, từ đó xác định rõ số lượng và giá cả cần 8 thiết của sản phẩm, dịch vụ, Thực chất, thị trường là nơi các khách hàng tiềm năng cùng có một yêu cầu cụ thể về một loại sản phẩm dịch vụ nhưng chưa được đáp ứng và khả năng tham gia trao đổi của người cung cấp để thỏa mãn nhu cầu đó một cách nhanh chóng và có lợi (Kotler, 1998). Còn trong kinh tế học, thị trường được hiểu rộng hơn, là nơi nảy sinh các quan hệ mua bán hàng hóa, dịch vụ giữa những người bán và người mua trên nền tảng cạnh tranh với nhau, không ngừng nỗ lực để đáp ứng tối đa các nhu cầu ngày càng cao của khách hàng. Thị trường được chia thành ba loại: thị trường hàng hóa - dịch vụ, thị trường lao động, và thị trường tiền tệ. Dịch vụ ngân hàng được xếp vào nhóm thứ nhất, với việc cung ứng các sản phẩm hữu hình, cá nhân hóa đến những dịch vụ online trên nền tảng mobile banking hay internet banking (Kotler, 1998).
Nghiên cứu thị trường “Nghiên cứu thị trường là chức năng quan trọng nhất trong quá trình ứng dụng marketing vào hoạt động kinh doanh ngân hàng vì hoạt động marketing chỉ có thể thành công trên nền tảng của những thông thông tin tốt nhất, phản ánh chính xác nhất nhu cầu của thị trường và đối thủ cạnh tranh, làm cơ sở để các nhà quản trị ra các quyết định liên quan đến hoạt động marketing, hay thậm chí các quyết định liên quan đến chiến lược kinh doanh của cả tổ chức” (Kotler, 1998, trang 48). Hoạt động nghiên cứu thị trường là điều kiện cần thiết cho hoạt động chủ yếu cấu thành nên hỗn hợp marketing 7Ps. Vai trò của nghiên cứu thị trường trong những lĩnh vực quan trọng này của hoạt động marketing là đánh giá những tác động và đều ẩn chứa trong các quyết định mang tính lựa chọn cũng như đo lường tính hiệu quả sau khi ra quyết định và thực thi chúng về những vấn đề liên quan đến các hoạt động này. Nghiên cứu thị trường là một nghiệp vụ vô cùng quan trọng, nếu công tác nghiên cứu thị trường được làm tốt, nó cung cấp đầy đủ thông tin chính xác để giúp người làm marketing đưa ra một chiến lược phù hợp và do đó mang lại hiệu quả cao.
Ngược lại, nếu công tác nghiên cứu thị trường thu thập về những thông tin không chính xác, không phản ảnh đúng tình hình thực tế thị trường, và do không dựa trên cơ sở thông tin vững chắc nên quyết định được đưa ra sẽ không sát với 9 thực tế, dẫn đến hoạt động marketing sẽ không hiệu quả, lãng phí nguồn lực, hay nguy hiểm hơn, dẫn tổ chức đi đến những hậu quả khôn lường trong kinh doanh và đánh mất khách hàng vào tay các đối thủ cạnh tranh (Kotler, 1998). Các thành phần cơ bản của Marketing mix - Marketing dịch vụ “Marketing hỗn hợp (Marketing mix) là tập hợp các công cụ tiếp thị được doanh nghiệp sử dụng để đạt được trọng tâm tiếp thị trong thị trường mục tiêu. Nói dễ hiểu hơn, các phối thức marketing được các doanh nghiệp sử dụng để triển khai sản phẩm dịch vụ của mình đến người tiêu dùng cách hiệu quả nhất nhưng tiêu tốn chi phí thấp nhất. Marketing mix truyền thống cho sản phẩm hàng hóa bao gồm 4Ps: đó là Sản phẩm (Product), Phân Phối (Place), Giá cả (Price), Chiêu thị (Promotion).
Marketing - mix mở rộng cho dịch vụ bao gồm 7P” (Lê Thị Thúy Hà, 2012, trang 6). Ngoài 4 yếu tố kể trên ở Marketing mix truyền thống, nó còn có thêm Quy trình (Process), Con người (People), Cơ sở vật chất hữu hình (Physical Evidence). Các hoạt động của Marketing dịch vụ được kể đến như sau: 1.1 Sản phẩm (Product) Đặc trưng lớn nhất của Marketing ngân hàng chính là việc Marketing ngân hàng thuộc lĩnh vực dịch vụ. “Sản phẩm của ngân hàng chính là đồng bộ dịch vụ ngân hàng trong quá trình nhận tiền gủi và cho vay.