Hạn Chế Nợ Xấu Trong Hoạt Động Cho Vay Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Á Chi Nhánh Đà Nẵng

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hạn chế nợ xấu trong hoạt động cho vay tại ngân hàng tmcp việt á cn đà nẵng, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong

• Tác giả: Nguyễn Xuân Quang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hòa Nhân
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Hạn Chế Nợ Xấu Trong Hoạt Động Cho Vay Tại Ngân Hàng Việt Á Đà Nẵng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ HẠN CHẾ NỢ XẤU TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. CHO VAY VÀ NỢ XẤU TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1.1. Hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại
• 1.1.2. Nguyên tắc vay vốn
• 1.1.3. Phân loại cho vay
• 1.1.4. Quy trình cho vay
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HẠN CHẾ NỢ XẤU TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT Á CHI NHÁNH ĐÀ NẴNG
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HẠN CHẾ NỢ XẤU TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT Á CHI NHÁNH ĐÀ NẴNG

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giải Pháp Hạn Chế Nợ Xấu Tại Ngân Hàng Việt Á Đà Nẵng

Nợ xấu là một trong những vấn đề nghiêm trọng trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại. Tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Việt Á Chi nhánh Đà Nẵng, việc hạn chế nợ xấu không chỉ giúp nâng cao hiệu quả kinh doanh mà còn đảm bảo an toàn tài chính cho ngân hàng. Giải pháp hạn chế nợ xấu cần được triển khai đồng bộ và hiệu quả, từ khâu thẩm định cho vay đến quản lý sau cho vay.

1.1. Khái Niệm Nợ Xấu Và Tác Động Đến Ngân Hàng

Nợ xấu được định nghĩa là các khoản vay mà khách hàng không có khả năng trả nợ đúng hạn. Tình trạng này gây ra nhiều rủi ro cho ngân hàng, ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản và lợi nhuận. Việc hiểu rõ về nợ xấu giúp ngân hàng có những biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

1.2. Tình Hình Nợ Xấu Tại Ngân Hàng Việt Á Đà Nẵng

Trong những năm qua, Ngân hàng Việt Á Đà Nẵng đã gặp phải tình trạng nợ xấu gia tăng. Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự biến động của nền kinh tế và khả năng trả nợ của khách hàng. Việc phân tích tình hình nợ xấu hiện tại là cần thiết để đưa ra các giải pháp phù hợp.

II. Vấn Đề Nợ Xấu Trong Hoạt Động Cho Vay Của Ngân Hàng

Hoạt động cho vay là nguồn thu chính của ngân hàng, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Nợ xấu phát sinh từ nhiều nguyên nhân, bao gồm sự thiếu hụt thông tin, đánh giá không chính xác về khả năng trả nợ của khách hàng. Việc nhận diện và phân tích các vấn đề này là rất quan trọng.

2.1. Nguyên Nhân Dẫn Đến Nợ Xấu

Nợ xấu thường phát sinh do nhiều nguyên nhân như khách hàng không có khả năng trả nợ, sự thay đổi trong môi trường kinh doanh, hoặc do quy trình cho vay chưa chặt chẽ. Việc phân tích nguyên nhân giúp ngân hàng có cái nhìn tổng quan và đưa ra các biện pháp khắc phục.

2.2. Rủi Ro Tín Dụng Trong Hoạt Động Cho Vay

Rủi ro tín dụng là một trong những rủi ro lớn nhất mà ngân hàng phải đối mặt. Việc không đánh giá đúng khả năng trả nợ của khách hàng có thể dẫn đến nợ xấu. Ngân hàng cần có các biện pháp quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả để hạn chế tình trạng này.

III. Phương Pháp Hạn Chế Nợ Xấu Trong Hoạt Động Cho Vay

Để hạn chế nợ xấu, ngân hàng cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các phương pháp này bao gồm cải thiện quy trình thẩm định cho vay, tăng cường giám sát sau cho vay và nâng cao năng lực của cán bộ tín dụng.

3.1. Cải Thiện Quy Trình Thẩm Định Cho Vay

Quy trình thẩm định cho vay cần được cải thiện để đảm bảo tính chính xác trong việc đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng. Việc sử dụng công nghệ thông tin trong thẩm định sẽ giúp ngân hàng có được thông tin đầy đủ và chính xác hơn.

3.2. Tăng Cường Giám Sát Sau Cho Vay

Giám sát sau cho vay là một yếu tố quan trọng trong việc hạn chế nợ xấu. Ngân hàng cần thường xuyên theo dõi tình hình tài chính của khách hàng và có các biện pháp can thiệp kịp thời khi phát hiện dấu hiệu rủi ro.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Các Giải Pháp Hạn Chế Nợ Xấu

Việc áp dụng các giải pháp hạn chế nợ xấu cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. Ngân hàng cần có các chương trình đào tạo cho cán bộ tín dụng và xây dựng các chính sách cho vay hợp lý.

4.1. Đào Tạo Cán Bộ Tín Dụng

Đào tạo cán bộ tín dụng là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng thẩm định cho vay. Cán bộ cần được trang bị kiến thức về phân tích tài chính và đánh giá rủi ro tín dụng.

4.2. Xây Dựng Chính Sách Cho Vay Hợp Lý

Chính sách cho vay cần được xây dựng dựa trên các tiêu chí rõ ràng và minh bạch. Ngân hàng cần có các quy định cụ thể về điều kiện cho vay và quy trình xử lý nợ xấu.

V. Kết Luận Về Giải Pháp Hạn Chế Nợ Xấu Tại Ngân Hàng Việt Á

Giải pháp hạn chế nợ xấu tại Ngân hàng Việt Á Đà Nẵng cần được triển khai một cách đồng bộ và hiệu quả. Việc nâng cao năng lực quản lý rủi ro tín dụng và cải thiện quy trình cho vay sẽ giúp ngân hàng hoạt động an toàn và hiệu quả hơn.

5.1. Tương Lai Của Ngân Hàng Việt Á

Ngân hàng Việt Á cần tiếp tục cải tiến các quy trình và chính sách cho vay để đáp ứng nhu cầu của thị trường. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tín dụng sẽ là một xu hướng tất yếu.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Khác

Ngoài các giải pháp đã đề xuất, ngân hàng cũng cần xem xét các biện pháp khác như hợp tác với các tổ chức tín dụng khác để chia sẻ rủi ro và tăng cường khả năng thu hồi nợ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng với nền kinh tế thế giới, hệ thống ngân hàng thương mại đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn vốn phục vụ sản xuất kinh doanh và đời sống xã hội. Hoạt động cho vay là nguồn thu chủ yếu của ngân hàng thương mại, đồng thời cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt là rủi ro nợ xấu. Tại thành phố Đà Nẵng, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Việt Á (VAB) chi nhánh Đà Nẵng là một trong những ngân hàng hoạt động lâu năm, nhưng tình hình nợ xấu trong hoạt động cho vay vẫn còn nhiều lo ngại, ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh và sự phát triển bền vững của ngân hàng.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng hạn chế nợ xấu trong hoạt động cho vay tại VAB chi nhánh Đà Nẵng trong giai đoạn 2009-2011, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm giảm thiểu tỷ lệ nợ xấu, nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng và góp phần ổn định tài chính ngân hàng. Nghiên cứu tập trung vào các nội dung: lý luận về hạn chế nợ xấu, đánh giá thực trạng tại chi nhánh, và đề xuất giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế.

Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong hoạt động cho vay của VAB chi nhánh Đà Nẵng, với dữ liệu thu thập từ năm 2009 đến 2011. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho công tác quản lý tín dụng, giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro tín dụng, bảo vệ nguồn vốn và nâng cao uy tín trên thị trường tài chính địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết quản trị rủi ro tín dụng và lý thuyết quản lý danh mục tín dụng. Lý thuyết quản trị rủi ro tín dụng tập trung vào việc nhận diện, đánh giá và kiểm soát các rủi ro phát sinh trong hoạt động cho vay, nhằm hạn chế nợ xấu và bảo vệ tài sản ngân hàng. Lý thuyết quản lý danh mục tín dụng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đa dạng hóa danh mục cho vay để giảm thiểu rủi ro tập trung và tăng hiệu quả sử dụng vốn.

Các khái niệm chính được sử dụng bao gồm: nợ xấu (theo phân loại của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam với 5 nhóm nợ), quy trình cho vay (từ lập hồ sơ, thẩm định, quyết định, giải ngân đến giám sát và thu hồi nợ), chính sách tín dụng (mở rộng và thắt chặt), và các biện pháp hạn chế nợ xấu như tái cấu trúc nợ, trích lập dự phòng rủi ro, và xử lý tài sản bảo đảm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp duy vật biện chứng kết hợp với các phương pháp thống kê, so sánh, phân tích và tổng hợp. Dữ liệu chính được thu thập từ báo cáo tài chính, hồ sơ tín dụng và các số liệu thống kê của VAB chi nhánh Đà Nẵng trong giai đoạn 2009-2011. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các khoản vay và nợ xấu phát sinh trong thời gian này.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp thống kê mô tả để đánh giá thực trạng, đồng thời sử dụng so sánh tỷ lệ nợ xấu qua các năm để nhận diện xu hướng và hiệu quả các biện pháp hạn chế nợ xấu. Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 1/2009 đến tháng 12/2011, tập trung vào phân tích số liệu thực tế và đánh giá các chính sách tín dụng áp dụng tại chi nhánh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ nợ xấu có xu hướng tăng trong giai đoạn 2009-2011: Tỷ lệ nợ xấu tại VAB chi nhánh Đà Nẵng dao động quanh mức khoảng 3-5% tổng dư nợ, với sự gia tăng nhẹ vào năm 2011 do ảnh hưởng của suy thoái kinh tế toàn cầu và khó khăn trong sản xuất kinh doanh của khách hàng.

2. Nguồn vốn huy động chủ yếu là ngắn hạn: Trên 80% tổng nguồn vốn huy động là tiền gửi có kỳ hạn dưới 12 tháng, gây khó khăn cho việc cho vay trung và dài hạn, làm tăng rủi ro thanh khoản và ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát nợ xấu.

3. Danh mục cho vay tập trung vào một số ngành truyền thống: Ngân hàng tập trung cho vay vào các ngành như thủy sản, xây dựng và thương mại dịch vụ, trong khi các ngành này chịu ảnh hưởng lớn từ biến động kinh tế và thiên tai, làm tăng nguy cơ phát sinh nợ xấu.

4. Công tác quản lý và kiểm soát nợ xấu còn nhiều hạn chế: Việc thực hiện quy trình cho vay chưa đồng bộ, công tác thẩm định và giám sát sau cho vay chưa chặt chẽ, dẫn đến phát sinh nợ xấu chưa được xử lý kịp thời. Tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro chưa đạt mức tối ưu, ảnh hưởng đến khả năng bù đắp tổn thất.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng nợ xấu gia tăng là do tác động của môi trường kinh tế vĩ mô bất ổn, đặc biệt là suy thoái kinh tế toàn cầu và các chính sách tiền tệ thắt chặt. Bên cạnh đó, nguồn vốn huy động chủ yếu ngắn hạn không phù hợp với nhu cầu cho vay trung và dài hạn làm tăng áp lực thanh khoản và rủi ro tín dụng.

So với các nghiên cứu tại các ngân hàng thương mại nhà nước, VAB chi nhánh Đà Nẵng gặp khó khăn hơn trong việc đa dạng hóa danh mục cho vay và nâng cao năng lực quản lý rủi ro do quy mô và nguồn lực hạn chế. Việc tập trung cho vay vào một số ngành truyền thống dễ bị tổn thương bởi biến động kinh tế và thiên tai cũng làm tăng tỷ lệ nợ xấu.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ nợ xấu theo năm, bảng phân tích cơ cấu nguồn vốn huy động và danh mục cho vay, giúp minh họa rõ ràng xu hướng và điểm nghẽn trong hoạt động tín dụng của ngân hàng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và điều chỉnh chính sách tín dụng linh hoạt: Ngân hàng cần thiết lập chính sách tín dụng phù hợp với tình hình kinh tế vĩ mô, chuyển đổi linh hoạt giữa chính sách mở rộng và thắt chặt nhằm kiểm soát rủi ro tín dụng, đặc biệt trong giai đoạn kinh tế khó khăn. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng; Chủ thể: Ban lãnh đạo và Hội đồng tín dụng.

2. Đa dạng hóa danh mục cho vay: Mở rộng cho vay sang các ngành có tiềm năng phát triển và ít rủi ro hơn, giảm tỷ trọng cho vay tập trung vào các ngành truyền thống dễ bị ảnh hưởng bởi biến động kinh tế và thiên tai. Thời gian thực hiện: 12-24 tháng; Chủ thể: Phòng Quan hệ khách hàng và Ban chiến lược.

3. Tăng cường công tác thẩm định và giám sát sau cho vay: Nâng cao năng lực cán bộ tín dụng trong phân tích, đánh giá khách hàng, thực hiện kiểm tra định kỳ và giám sát chặt chẽ việc sử dụng vốn vay để phát hiện sớm rủi ro và xử lý kịp thời. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Phòng Quan hệ khách hàng và Ban kiểm soát nội bộ.

4. Tăng cường trích lập dự phòng rủi ro và xử lý nợ xấu: Đảm bảo trích lập dự phòng đầy đủ theo quy định, đồng thời đẩy mạnh xử lý tài sản bảo đảm và áp dụng các biện pháp pháp lý để thu hồi nợ xấu, giảm thiểu tổn thất tài chính. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng; Chủ thể: Ban tài chính và Phòng pháp chế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và quản lý ngân hàng thương mại: Giúp hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến nợ xấu và các giải pháp quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả, từ đó xây dựng chính sách phù hợp.

2. Cán bộ tín dụng và nhân viên thẩm định: Nâng cao nhận thức về quy trình cho vay, kỹ năng phân tích và giám sát khách hàng nhằm hạn chế rủi ro tín dụng.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính ngân hàng: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý nợ xấu trong ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức tín dụng: Tham khảo để hoàn thiện chính sách, quy định về quản lý nợ xấu và giám sát hoạt động tín dụng trong hệ thống ngân hàng.

Câu hỏi thường gặp

1. Nợ xấu là gì và tại sao nó lại quan trọng đối với ngân hàng?
   Nợ xấu là các khoản nợ quá hạn trên 90 ngày hoặc có khả năng mất vốn, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thu hồi vốn và lợi nhuận của ngân hàng. Quản lý nợ xấu hiệu quả giúp ngân hàng duy trì ổn định tài chính và uy tín.

2. Nguyên nhân chính dẫn đến nợ xấu tại VAB chi nhánh Đà Nẵng là gì?
   Nguyên nhân bao gồm tác động của suy thoái kinh tế, nguồn vốn huy động chủ yếu ngắn hạn không phù hợp với nhu cầu cho vay dài hạn, và công tác quản lý tín dụng còn nhiều hạn chế.

3. Các biện pháp nào giúp hạn chế nợ xấu hiệu quả?
   Bao gồm xây dựng chính sách tín dụng linh hoạt, đa dạng hóa danh mục cho vay, tăng cường thẩm định và giám sát sau cho vay, trích lập dự phòng rủi ro đầy đủ và xử lý nợ xấu kịp thời.

4. Tại sao đa dạng hóa danh mục cho vay lại quan trọng?
   Đa dạng hóa giúp giảm rủi ro tập trung vào một ngành hoặc khách hàng, từ đó giảm khả năng phát sinh nợ xấu do biến động kinh tế hoặc rủi ro đặc thù ngành.

5. Làm thế nào để nâng cao năng lực cán bộ tín dụng trong quản lý rủi ro?
   Thông qua đào tạo chuyên sâu về phân tích tài chính, đánh giá tín dụng, kỹ năng giám sát và cập nhật kiến thức pháp luật, giúp cán bộ phát hiện và xử lý rủi ro kịp thời.

Kết luận

• Hoạt động cho vay tại VAB chi nhánh Đà Nẵng đóng vai trò chủ đạo trong nguồn thu ngân hàng nhưng tiềm ẩn rủi ro nợ xấu gia tăng trong giai đoạn 2009-2011.
• Nguồn vốn huy động chủ yếu ngắn hạn và danh mục cho vay tập trung vào các ngành truyền thống làm tăng rủi ro tín dụng.
• Công tác quản lý, thẩm định và giám sát cho vay còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả hạn chế nợ xấu.
• Đề xuất các giải pháp bao gồm điều chỉnh chính sách tín dụng, đa dạng hóa danh mục cho vay, nâng cao năng lực cán bộ và tăng cường xử lý nợ xấu.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc cải thiện quản lý tín dụng tại VAB chi nhánh Đà Nẵng, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng và ổn định tài chính địa phương.

Ban lãnh đạo ngân hàng cần triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 12-24 tháng, đồng thời theo dõi sát sao các chỉ tiêu nợ xấu để điều chỉnh kịp thời. Các cán bộ tín dụng cần được đào tạo nâng cao kỹ năng và nhận thức về quản lý rủi ro. Để biết thêm chi tiết và hỗ trợ triển khai, liên hệ ngay với phòng nghiên cứu và phát triển của ngân hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN VỀ HẠN CHẾ NỢ XẤU TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. CHO VAY VÀ NỢ XẤU TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại a. Khái niệm về hoạt động cho vay [6], [7] Hoạt động của ngân hàng thương mại rất đa dạng, trong đó hoạt động cho vay là hoạt động đem lại nguồn thu chủ yếu của ngân hàng thương mại.

Các hoạt động cơ bản của ngân hàng thương mại gồm: Nhận tiền gửi; cấp tín dụng; hoạt động thanh toán; vay vốn của Ngân hàng Nhà nước, vay vốn của tổ chức tín dụng, tổ chức tài chính; góp vốn mua cổ phần; tham gia thị trường tiền tệ; kinh doanh cung ứng dịch vụ ngoại hối và sản phẩm phái sinh; nghiệp vụ uỷ thác và đại lý; các hoạt động kinh doanh khác: Dịch vụ quản lý tiền mặt, tư vấn khách hàng, tài chính; các dịch vụ quản lý, bảo quản tài sản, cho thuê tủ, két an toàn; tư vấn tài chính doanh nghiệp, tư vấn mua, bán, hợp nhất, sáp nhập doanh nghiệp và tư vấn đầu tư; mua, bán trái phiếu Luan van 9 Chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp; dịch vụ môi giới tiền tệ; lưu ký chứng khoán và kinh doanh vàng. Cấp tín dụng là việc thoả thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả. Ngân hàng thương mại cấp tín dụng cho các tổ chức, cá nhân dưới các hình thức sau: Cho vay; chiết khấu, tái chiếc khấu các công cụ chuyển nhượng và giấy tờ có giá khác; bảo lãnh ngân hàng; phát hành thẻ tín dụng; bao thanh toán trong nước, bao thanh toán quốc tế đối với các ngân hàng được phép thực hiện thanh toán quốc tế. Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một khoản thời gian nhất định theo thoả thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.

Thông qua hoạt động cho vay ngân hàng thực hiện điều hòa vốn trong nền kinh tế dưới hình thức phân phối nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi huy động được từ trong xã hội để đáp ứng nhu cầu về vốn phục vụ sản xuất kinh doanh và đời sống. Cho vay là quyền của NHTM với tư cách là người cho vay yêu cầu khách hàng của mình – người đi vay muốn vay được vốn phải tuân thủ những điều kiện nhất định, những điều kiện này là cơ sở ràng buộc về mặt pháp lý đảm bảo cho người cho vay có thể thu hồi được vốn (gốc + lãi) sau một thời gian nhất định. Để thu hồi được vốn, các ngân hàng có quyền yêu cầu người đi vay đáp ứng những điều kiện vay cụ thể dựa trên cơ sở mức độ tin tưởng, tín nhiệm lẫn nhau giữa ngân hàng và khách hàng. Mặt khác, cho vay là sự chuyển nhượng tạm thời một lượng giá trị từ người sở hữu (NHTM) sang người sử dụng (người vay), sau một thời gian nhất định lại quay về với lượng giá trị lớn hơn lượng giá trị ban đầu, hay: Luan van 10 Cho vay là một quan hệ giao dịch giữa hai chủ thể (NHTM và người vay), trong đó một bên (NHTM) chuyển giao tiền cho bên kia (người vay) sử dụng trong một thời gian nhất định, đồng thời bên nhận tiền hoặc tài sản cam kết hoàn trả vốn (gốc và lãi) cho bên cho vay vô điều kiện theo thời hạn đã thỏa thuận.

Qua khái niệm về cho vay của NHTM cho thấy bản chất cho vay là một giao dịch về tiền trên cơ sở tin tưởng, tín nhiệm lẫn nhau. Trong đó sự hoàn trả là đặc trưng thuộc về bản chất của cho vay, là nguyên tắc để phân biệt phạm trù cho vay với cấp phát của ngân sách Nhà nước. Nguyên tắc vay vốn [7] Ngân hàng chỉ cho vay khi khách hàng đảm bảo được các nguyên tắc sau: - Sử dụng vốn vay đúng mục đích đã thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng. Đây là nguyên tắc cơ bản, vì có sử dụng vốn đúng mục đích thì khách hàng mới có thể thực hiện được dự án, phương án sản xuất kinh doanh theo lợi ích dự kiến, do vậy mới có thể thu hồi được vốn để hoàn trả nợ cho ngân hàng.

Nguyên tắc này nhằm hạn chế rủi ro đạo đức và hạn chế khả năng khách hàng dùng vốn vay để thực hiện các hành vi mà pháp luật cấm. - Hoàn trả nợ gốc và lãi vốn vay đúng thời hạn đã thoả thuận trong hợp đồng tín dụng. Nguyên tắc này đảm bảo phương châm hoạt động của ngân hàng là “đi vay để cho vay” và thực hiện nguyên tắc trong hạch toán kinh doanh lấy thu bù chi và có lãi. Phân loại cho vay [5] Cho vay của NHTM có thể phân chia thành ra nhiều loại khác nhau, tùy theo những tiêu thức phân loại khác nhau.

- Căn cứ vào thời hạn cho vay: Theo tiêu thức này cho vay có thể phân chia thành các loại sau: Luan van 11 + Cho vay ngắn hạn: Là loại cho vay có thời hạn dưới 1 năm. Mục đích của loại cho vay này thường là nhằm tài trợ cho việc đầu tư vào tài sản lưu động; + Cho vay trung hạn: Là loại cho vay có thời hạn từ 1 đến 5 năm. Mục đích của loại cho vay này là nhằm tài trợ cho việc đầu tư vào tài sản cố định; + Cho vay dài hạn: Là loại cho vay có thời hạn trên 5 năm. Mục đích của loại cho vay này thường là nhằm tài trợ đầu tư vào các dự án đầu tư.

- Căn cứ vào phương thức cho vay: Theo tiêu thức này, cho vay có thể chia thành các loại sau: + Cho vay từng lần; + Cho vay theo hạn mức tín dụng; + Cho vay theo dự án đầu tư; + Cho vay hợp vốn; + Cho vay trả góp; + Cho vay theo hạn mức tín dụng dự phòng; + Cho vay thông qua nghiệp vụ phát hành và sử dụng thẻ tín dụng; + Cho vay theo hạn mức thấu chi - Căn cứ vào mục đích của cho vay: Theo tiêu thức này, cho vay có thể phân chia thành các loại sau: + Cho vay phục vụ sản xuất kinh doanh công thương nghiệp; + Cho vay tiêu dùng cá nhân; + Cho vay mua bán bất động sản; + Cho vay sản xuất nông nghiệp; + Cho vay kinh doanh xuất nhập khẩu… - Căn cứ vào mức độ tín nhiệm của khách hàng: Theo tiêu thức này, cho vay có thể được phân chia thành các loại sau: Luan van 12 + Cho vay không có bảo đảm bằng tài sản: Là loại cho vay không có tài sản thế chấp, cầm cố hoặc bảo lãnh của người khác mà chỉ dựa vào uy tín của bản thân khách hàng vay vốn để quyết định cho vay. + Cho vay có bảo đảm bằng tài sản: Là loại cho vay dựa trên cơ sở các bảo đảm cho tiền vay như thế chấp, cầm cố, hoặc bảo lãnh của một bên thứ ba nào khác. - Căn cứ vào phương thức hoàn trả nợ vay: Theo tiêu thức này, cho vay có thể được phân chia thành các loại sau: + Cho vay chỉ có một kỳ hạn trả nợ hay còn gọi là cho vay trả nợ một lần khi đáo hạn; + Cho vay có nhiều kỳ hạn trả nợ cố định; + Cho vay trả nợ nhiều lần nhưng không có kỳ hạn nợ cụ thể mà tùy khả năng tài chính của mình người đi vay có thể trả nợ bất cứ lúc nào. Quy trình cho vay [5] Quy trình cho vay là tổng hợp mô tả các bước đi cụ thể từ khi tiếp nhận nhu cầu vay vốn của khách hàng cho đến khi thanh lý hợp đồng cho vay.

Tùy theo đặc điểm tổ chức và quản trị, mỗi ngân hàng đều tự thiết kế và xây dựng cho mình một quy trình cho vay riêng. Quy trình cho vay căn bản gồm các bước: Lập hồ sơ đề nghị cho vay; phân tích và thẩm định cho vay; quyết định cho vay; giải ngân; kiểm tra, giám sát cho vay và thanh lý hợp đồng cho vay, cụ thể như sau: - Lập hồ sơ đề nghị cho vay: Lập hồ sơ cho vay là khâu căn bản đầu tiên của quy trình cho vay, nó được thực hiện ngay sau khi cán bộ cho vay tiếp xúc với khách hàng có nhu cầu vay vốn. Lập hồ sơ cho vay là khâu quan trọng vì nó là khâu thu thập thông tin làm cơ sở để thực hiện các khâu sau, đặc biệt là khâu phân tích và ra quyết định cho vay. Luan van 13 Tùy theo quan hệ giữa khách hàng và ngân hàng, loại cho vay yêu cầu và quy mô cho vay, cán bộ cho vay hướng dẫn khách hàng lập hồ sơ với những thông tin yêu cầu khác nhau.

Nhìn chung, một bộ phận hồ sơ đề nghị cấp cho vay cần thu thập từ khách hàng những thông tin sau: + Thông tin về năng lực pháp lý và năng lực hành vi của khách hàng. + Thông tin về khả năng sử dụng và hoàn trả vốn của khách hàng. + Thông tin về bảo đảm cho vay. Để thu thập được những thông tin căn bản như trên, ngân hàng thường yêu cầu khách hàng phải lập và nộp cho ngân hàng các loại giấy tờ sau: + Giấy đề nghị vay vốn + Giấy tờ chứng minh tư cách pháp nhân của khách hàng, chẳng hạn như giấy phép thành lập, quyết định bổ nhiệm giám đốc, điều lệ hoạt động.

+ Phương án sản xuất kinh doanh và kế hoạch trả nợ, hoặc dự án đầu tư. + Báo cáo tài chính của thời kỳ gần nhất. + Các giấy tờ liên quan đến tài sản thế chấp, cầm cố hoặc bảo lãnh nợ vay. + Các giấy tờ liên quan khác nếu cần thiết.

- Phân tích và thẩm định cho vay: Phân tích cho vay là phân tích khả năng hiện tại và tiềm tàng của khách hàng về sử dụng vốn vay, khả năng hoàn trả và khả năng thu hồi vốn vay cả gốc và lãi. Mục tiêu của phân tích cho vay là tìm kiếm những tình huống có thể dẫn đến rủi ro cho ngân hàng, tiên lượng khả năng kiểm soát những loại rủi ro đó và dự kiến các biện pháp phòng ngừa và hạn chế thiệt hại có thể xảy ra. Mặt khác, phân tích cho vay còn quan tâm đến việc kiểm tra tính chân thực của hồ sơ vay vốn mà khách hàng cung cấp, từ đó nhận định về thái độ trả nợ của khách hàng làm cơ sở quyết định cho vay.