Nghiên cứu giải pháp chính sách ứng dụng công nghệ chữa cháy sạch để bảo vệ tầng ôzôn ở Việt Nam

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích quản lý khoa học và công nghệ nghiên cứu một số giải pháp về chính sách ứng dụng công nghệ chất, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Long Hưng
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Ngọc Cần
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý Khoa học và Công nghệ
• Đề tài: Giải Pháp Chính Sách Ứng Dụng Công Nghệ Chữa Cháy Sạch Bảo Vệ Tầng Ôzôn Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VAN DE CHUNG LIÊN QUAN DEN PHA HUY TANG ÔZÔN
• 1.1. Một số khái niệm cơ ban
• 1.2. Nhận dang sự suy giảm tầng ôzôn
• 1.3. Halon và nguyên nhân gây ra sự suy giảm tầng ôzôn
• 1.4. Chính sách và vai trò của chính sách trong việc ứng dụng công nghệ “chất chữa cháy sạch”
• 1.5. Kết luận chương
• 2. CHƯƠNG 2: HIEN TRANG SU DUNG HALON VA NHU CAU DOI MOI SANG CONG NGHE CHAT CHUA CHAY SẠCH
• 2.1. Hiện trang sử dung Halon ở Việt Nam
• 2.1.1. Lịch sử thâm nhập cua Halon vào Việt Nam
• 2.1.2. Thực trạng vấn dé sử dung Halon dùng trong chữa cháy ở Việt Nam
• 2.2. Các kết quả đạt được trong việc hạn chế sử dụng các chất làm Suy giảm tâng ÔzÔN
• 2.3. Những mặt hạn chế của Halon
• 2.3.1. Ảnh hưởng tiêu cực đến sức khoẻ con ngưười
• 2.3.2. Làm suy giảm và thủng tang ôzÔn
• 2.4. Các cam kết pháp lý của Quốc tế và của Việt Nam về giảm thiểu và loại trừ dan Halon
• 2.4.1. Văn bản pháp lý của QUOC tẾ
• 2.4.2. Văn bản pháp lý của Việt Nam
• 2.5. Tinh cấp bách trong việc thay thế chất chữa cháy Halon
• 2.6. Doi mới sang công nghệ “chat chữa cháy sạch”
• 2.6.1. Các nguyên tắc công nghệ
• 2.6.2. Công nghệ thay thế không giống Halon
• 2.6.3. Chất thay thế tương tự Halon
• 2.7. Một số phân tích về kết quả thực hiện các chính sách đã được áp dụng trong việc quản lý các chất chữa cháy gây ảnh hưởng đến tầng ôzôn
• 2.7.1. Chính sách tài chính
• 2.7.2. Hạn chế và bất cập trong việc sử dụng tài chính
• 2.7.3. Chính sách thuế môi trường
• 2.7.4. Chính sách kiểm soát sử dụng
• 2.8. Kết luận chương
• 3. GIAI PHÁP CHÍNH SÁCH ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ CHẤT CHỮA CHÁY SẠCH
• 3.1. Một số quan điểm về việc sử dụng chất chữa cháy Halon hiện tại
• 3.2. Định hướng một số giải pháp chính sách nhằm ứng dụng công nghệ “chất chữa cháy sạch”
• 3.2.1. Định hướng một số giải pháp chính sách
• 3.2.2. Chính sách tài chính
• 3.2.3. Chính sách thuế môi trường
• 3.2.4. Chính sách kiểm soát sử dụng
• 3.2.5. Chính sách tuyên truyền nâng cao nhận thức công chúng
• 3.3. Một số giải pháp về chính sách nhằm ứng dụng công nghệ “chất chữa cháy sạch”
• 3.3.1. Tăng cường nguồn lực tài chính từ ngân sách nhà nước cho lĩnh vực KH&CN phòng cháy chữa cháy
• 3.3.2. Đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong ứng dụng công nghệ “chất chữa cháy sạch”
• 3.3.3. Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, chuyển giao, ứng dụng công nghệ “chất chữa cháy sạch”
• 3.3.4. Kiểm soát nhập khẩu các chất chữa cháy có ảnh hưởng đến môi trường
• 3.3.5. Sử dụng công cụ thuế môi trường nhằm ứng dụng công nghệ “chất chữa cháy sạch”
• 3.3.6. Tuyên truyền nâng cao nhận thức công chúng
• 3.4. Kết luận chương
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về công nghệ chữa cháy và sự cần thiết bảo vệ tầng ôzôn

Công nghệ chữa cháy đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển và đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ tài sản và tính mạng con người. Tuy nhiên, việc sử dụng các chất chữa cháy truyền thống như Halon đã gây ra những tác động tiêu cực đến tầng ôzôn. Tầng ôzôn là lớp bảo vệ quan trọng của trái đất, giúp ngăn chặn tia cực tím gây hại từ mặt trời. Việc suy giảm tầng ôzôn không chỉ làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư da mà còn ảnh hưởng đến hệ sinh thái. Do đó, việc chuyển đổi sang công nghệ chữa cháy sạch là một yêu cầu cấp bách nhằm bảo vệ tầng ôzôn và môi trường sống.

1.1 Tác động của Halon đến tầng ôzôn

Halon, một trong những chất chữa cháy hiệu quả, lại là nguyên nhân chính gây ra sự suy giảm tầng ôzôn. Nghiên cứu chỉ ra rằng Halon có khả năng phá hủy tầng ôzôn gấp nhiều lần so với các chất khác. Theo ước tính, một kg Halon có thể phá hủy khoảng 7.000 kg ôzôn. Điều này đã dẫn đến sự hình thành các lỗ thủng trên tầng ôzôn, đặc biệt là ở khu vực Nam Cực. Các cam kết quốc tế như Nghị định thư Montreal đã được ký kết nhằm loại bỏ dần các chất này, nhưng việc thực hiện vẫn gặp nhiều khó khăn. Do đó, việc nghiên cứu và phát triển công nghệ chữa cháy sạch là rất cần thiết.

II. Chính sách ứng dụng công nghệ chữa cháy sạch

Chính sách ứng dụng công nghệ chữa cháy sạch tại Việt Nam cần được xây dựng dựa trên các nguyên tắc bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Chính phủ cần ban hành các văn bản pháp lý rõ ràng để khuyến khích việc nghiên cứu và phát triển công nghệ mới. Đồng thời, cần tăng cường các chính sách hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp trong lĩnh vực này. Việc nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo vệ tầng ôzôn cũng cần được chú trọng.

2.1 Các chính sách hiện hành

Hiện nay, Việt Nam đã có một số chính sách nhằm giảm thiểu việc sử dụng Halon và khuyến khích việc áp dụng công nghệ chữa cháy sạch. Tuy nhiên, các chính sách này vẫn còn nhiều hạn chế, chưa đủ mạnh để thúc đẩy sự chuyển mình trong ngành công nghiệp chữa cháy. Cần có những biện pháp cụ thể hơn như chính sách thuế ưu đãi cho các sản phẩm thân thiện với môi trường, cũng như kiểm soát chặt chẽ việc nhập khẩu các chất gây hại đến tầng ôzôn.

2.2 Đề xuất giải pháp chính sách

Để nâng cao hiệu quả của các chính sách hiện hành, cần thiết phải xây dựng một hệ thống chính sách đồng bộ, bao gồm các biện pháp khuyến khích nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ chữa cháy sạch. Các cơ quan nhà nước cần phối hợp chặt chẽ với các tổ chức quốc tế để học hỏi kinh nghiệm và áp dụng các công nghệ tiên tiến. Bên cạnh đó, cần có các chương trình tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo vệ tầng ôzôn.

III. Kết luận và khuyến nghị

Việc ứng dụng công nghệ chữa cháy sạch không chỉ giúp bảo vệ tầng ôzôn mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của Việt Nam. Chính phủ và các cơ quan liên quan cần có những hành động quyết liệt để triển khai các chính sách đã đề ra. Bên cạnh đó, sự tham gia của các doanh nghiệp và cộng đồng là rất quan trọng trong quá trình này.

3.1 Khuyến nghị đối với Nhà nước

Nhà nước cần hoàn thiện khung pháp lý và các chính sách liên quan đến công nghệ chữa cháy sạch. Việc tăng cường đầu tư cho nghiên cứu và phát triển công nghệ mới là một trong những nhiệm vụ quan trọng. Đồng thời, cần có các chương trình đào tạo và nâng cao nhận thức cho lực lượng phòng cháy chữa cháy về những công nghệ mới này.

3.2 Khuyến nghị đối với cộng đồng

Cộng đồng cần tích cực tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường, trong đó có việc sử dụng công nghệ chữa cháy sạch. Các tổ chức xã hội cũng nên đóng vai trò trong việc tuyên truyền và giáo dục về tầm quan trọng của việc bảo vệ tầng ôzôn, từ đó góp phần nâng cao ý thức cộng đồng trong việc bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sự suy giảm tầng ôzôn là một trong những vấn đề môi trường nghiêm trọng toàn cầu, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người và hệ sinh thái. Từ năm 1979 đến 1990, lượng ôzôn trong tầng bình lưu đã giảm khoảng 5%, gây ra lỗ thủng ôzôn ở Nam Cực với diện tích lên đến 27 triệu km², tương đương gần bằng diện tích 16 lỗ thủng lớn nhất từng ghi nhận. Việt Nam, với cam kết tham gia Nghị định thư Montreal từ năm 1994, đã thực hiện nhiều chính sách nhằm hạn chế và loại trừ các chất làm suy giảm tầng ôzôn, đặc biệt là Halon – một chất chữa cháy hiệu quả nhưng có tiềm năng phá hủy tầng ôzôn cao.

Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng sử dụng Halon trong hệ thống chữa cháy ở Việt Nam từ năm 1995 đến nay, phân tích các chính sách hiện hành về ứng dụng công nghệ “chất chữa cháy sạch” nhằm bảo vệ tầng ôzôn, đồng thời đề xuất các giải pháp chính sách mới để thúc đẩy việc thay thế Halon bằng các công nghệ thân thiện môi trường. Mục tiêu cụ thể bao gồm phân tích tác hại của Halon, đánh giá chính sách hiện hành và đề xuất các cơ chế chính sách nhằm loại trừ các chất làm suy giảm tầng ôzôn trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm khảo sát thực trạng sử dụng Halon tại các doanh nghiệp trên toàn quốc, phân tích các văn bản pháp luật quốc tế và trong nước liên quan, cũng như đánh giá các chính sách tài chính, thuế và kiểm soát sử dụng. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ môi trường, giảm thiểu tác động tiêu cực của các chất ODS, đồng thời nâng cao hiệu quả công tác phòng cháy chữa cháy tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý khoa học và công nghệ, chính sách công, cũng như các khái niệm chuyên ngành về công nghệ chữa cháy và bảo vệ tầng ôzôn. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết đổi mới công nghệ: Đổi mới công nghệ được hiểu là quá trình thay thế công nghệ cũ bằng công nghệ mới tiên tiến hơn, hiệu quả hơn, bao gồm các yếu tố như thị trường, nhu cầu, hoạt động R&D và cạnh tranh. Lý thuyết này giúp phân tích các nhân tố thúc đẩy việc ứng dụng công nghệ “chất chữa cháy sạch” thay thế Halon.

2. Phân tích chính sách công: Phân tích chính sách là quá trình đánh giá hiệu quả, mức độ phù hợp và tác động của các chính sách hiện hành, nhằm phát hiện các bất cập và đề xuất điều chỉnh hoặc ban hành chính sách mới. Khái niệm này được sử dụng để đánh giá các chính sách liên quan đến quản lý và ứng dụng công nghệ chữa cháy thân thiện môi trường.

Các khái niệm chuyên ngành quan trọng bao gồm: Halon và các loại Halon phổ biến (Halon 1211, 1301, 2402), chất chữa cháy sạch (clean agent), sự suy giảm tầng ôzôn, Nghị định thư Montreal, và các chính sách tài chính, thuế môi trường liên quan đến công nghệ chữa cháy.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa nghiên cứu tài liệu và khảo sát thực trạng. Cụ thể:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập số liệu từ các báo cáo của Cục Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy, Bộ Công an; Bộ Tài nguyên và Môi trường; các văn bản pháp luật quốc tế và trong nước; dữ liệu nhập khẩu Halon từ năm 1995 đến 2003; khảo sát thực tế tại các doanh nghiệp sử dụng Halon trên toàn quốc.

• Phương pháp phân tích: Phân tích định lượng số liệu nhập khẩu, sử dụng Halon và các chất thay thế; phân tích định tính các chính sách hiện hành và các bất cập; sử dụng phiếu điều tra xã hội học để thu thập ý kiến về việc ứng dụng công nghệ “chất chữa cháy sạch”.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Khảo sát được thực hiện tại các cơ sở phòng cháy chữa cháy, doanh nghiệp dầu khí, hàng không, và các đơn vị có hệ thống chữa cháy sử dụng Halon. Mẫu được chọn theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện và có tính đại diện cho các ngành sử dụng Halon nhiều nhất.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 1995 đến nay, với việc thu thập và phân tích dữ liệu trong vòng 12 tháng, bao gồm cả giai đoạn khảo sát thực địa và tổng hợp kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng sử dụng Halon tại Việt Nam: Từ năm 1995 đến 2003, Việt Nam nhập khẩu khoảng 196 tấn Halon 1301 và 292 tấn Halon 2402, chủ yếu phục vụ cho các hệ thống chữa cháy trong ngành dầu khí, hàng không và tàu biển. Hơn 80% hệ thống chữa cháy sử dụng Halon thuộc sở hữu của doanh nghiệp dầu khí lớn nhất nhà nước. Việc nhập khẩu Halon tái chế chiếm phần lớn trong tổng lượng tiêu thụ, giúp Việt Nam tuân thủ hạn định kiểm soát của Nghị định thư Montreal.

2. Ưu điểm và hạn chế của Halon: Halon có hiệu quả chữa cháy cao, giá thành tương đối rẻ, không gây hư hại thiết bị điện tử và không để lại dư lượng sau chữa cháy. Tuy nhiên, Halon có tiềm năng phá hủy tầng ôzôn rất lớn (ví dụ, Halon 1301 có tiềm năng phá hủy tầng ôzôn gấp 10 lần so với các chất khác), đồng thời có ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe con người khi tiếp xúc với nồng độ cao.

3. Chính sách và cam kết quốc tế: Việt Nam đã phê chuẩn Nghị định thư Montreal từ năm 1994 và xây dựng Chương trình Quốc gia nhằm loại trừ dần các chất làm suy giảm tầng ôzôn. Các văn bản pháp luật trong nước như Luật Bảo vệ Môi trường và các nghị định liên quan đã quy định cấm nhập khẩu và sử dụng Halon mới từ năm 1995, đồng thời thúc đẩy việc tái chế và thu gom Halon tồn đọng.

4. Bất cập trong chính sách hiện hành: Mặc dù có các chính sách cương quyết, việc thay thế Halon bằng công nghệ “chất chữa cháy sạch” còn chậm do thiếu các chính sách hỗ trợ tài chính, thuế ưu đãi, cũng như hạn chế trong việc kiểm soát nhập khẩu và nâng cao nhận thức cộng đồng. Nhu cầu Halon trong ngành hàng không vẫn còn cao do chưa có chất thay thế được quốc tế chấp nhận rộng rãi.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc sử dụng Halon tại Việt Nam vẫn còn phổ biến trong các ngành công nghiệp trọng điểm, đặc biệt là dầu khí và hàng không, với tổng lượng tiêu thụ khoảng 76 tấn ODS trong 5 năm gần đây. Việc nhập khẩu Halon tái chế giúp giảm áp lực về nguồn cung và tuân thủ các cam kết quốc tế, tuy nhiên vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây suy giảm tầng ôzôn nếu không được quản lý chặt chẽ.

Chính sách hiện hành đã tạo ra khung pháp lý cơ bản để hạn chế và loại trừ Halon, nhưng còn tồn tại các bất cập về tài chính và kiểm soát thực thi. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, Việt Nam cần đẩy mạnh hợp tác quốc tế và nghiên cứu phát triển công nghệ “chất chữa cháy sạch” trong nước để giảm phụ thuộc vào Halon nhập khẩu.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện xu hướng nhập khẩu Halon qua các năm, bảng tổng hợp các loại Halon và tiềm năng phá hủy tầng ôzôn, cũng như sơ đồ phân tích các chính sách hiện hành và các bất cập. Việc nâng cao nhận thức cộng đồng và các doanh nghiệp về tác hại của Halon cũng là yếu tố then chốt để thúc đẩy chuyển đổi công nghệ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện chính sách tài chính và thuế ưu đãi: Nhà nước cần xây dựng các chính sách hỗ trợ tài chính, ưu đãi thuế cho các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ “chất chữa cháy sạch”, nhằm giảm chi phí đầu tư ban đầu và khuyến khích đổi mới công nghệ. Thời gian thực hiện trong vòng 3 năm, chủ thể thực hiện là Bộ Tài chính phối hợp Bộ Khoa học và Công nghệ.

2. Tăng cường kiểm soát nhập khẩu và sử dụng Halon: Cục Hải quan và Bộ Công an cần phối hợp chặt chẽ để kiểm soát chặt chẽ việc nhập khẩu Halon, đặc biệt là Halon mới, đồng thời thiết lập hệ thống thu gom, tái chế Halon tồn đọng. Thời gian thực hiện liên tục, ưu tiên trong 2 năm tới.

3. Đẩy mạnh nghiên cứu và chuyển giao công nghệ “chất chữa cháy sạch” trong nước: Bộ Khoa học và Công nghệ cần tăng cường đầu tư cho các dự án nghiên cứu phát triển công nghệ chữa cháy thân thiện môi trường, đồng thời thúc đẩy chuyển giao công nghệ từ quốc tế. Thời gian thực hiện 5 năm, với mục tiêu có sản phẩm công nghệ trong nước.

4. Tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng và doanh nghiệp: Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp với các cơ quan truyền thông tổ chức các chiến dịch tuyên truyền về tác hại của Halon và lợi ích của công nghệ “chất chữa cháy sạch”, nhằm tạo sự đồng thuận xã hội. Thời gian thực hiện liên tục, tập trung trong 3 năm đầu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường và phòng cháy chữa cháy: Giúp xây dựng và hoàn thiện chính sách quản lý các chất làm suy giảm tầng ôzôn, đồng thời triển khai các chương trình bảo vệ môi trường hiệu quả.

2. Doanh nghiệp trong ngành dầu khí, hàng không và công nghiệp nặng: Hỗ trợ trong việc lựa chọn và áp dụng công nghệ chữa cháy thân thiện môi trường, giảm thiểu rủi ro pháp lý và nâng cao hiệu quả hoạt động.

3. Các nhà nghiên cứu và chuyên gia công nghệ: Cung cấp cơ sở lý thuyết và thực tiễn để phát triển các giải pháp công nghệ mới, thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy.

4. Tổ chức quốc tế và các quỹ hỗ trợ môi trường: Là tài liệu tham khảo để đánh giá hiệu quả các chương trình hỗ trợ, hợp tác quốc tế trong việc bảo vệ tầng ôzôn và phát triển bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao Halon lại bị cấm sử dụng trong chữa cháy?
   Halon có tiềm năng phá hủy tầng ôzôn rất cao, gây suy giảm lớp bảo vệ tự nhiên của Trái Đất trước tia cực tím, đồng thời có ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe con người. Do đó, Nghị định thư Montreal đã quy định loại trừ Halon để bảo vệ môi trường.

2. Công nghệ “chất chữa cháy sạch” là gì?
   Đây là các chất chữa cháy không gây phá hủy tầng ôzôn, không độc hại, không để lại dư lượng sau chữa cháy và duy trì mức oxy tối thiểu trong không khí, phù hợp sử dụng trong các khu vực có người.

3. Việt Nam đã thực hiện những chính sách gì để loại trừ Halon?
   Việt Nam đã phê chuẩn Nghị định thư Montreal, cấm nhập khẩu Halon mới từ năm 1995, xây dựng chương trình quốc gia thu gom, tái chế Halon, đồng thời ban hành các văn bản pháp luật liên quan đến quản lý và kiểm soát các chất làm suy giảm tầng ôzôn.

4. Những khó khăn chính trong việc thay thế Halon ở Việt Nam là gì?
   Khó khăn bao gồm thiếu chính sách hỗ trợ tài chính, thuế ưu đãi, hạn chế trong kiểm soát nhập khẩu, thiếu công nghệ thay thế phù hợp và nhận thức chưa đầy đủ của cộng đồng và doanh nghiệp.

5. Làm thế nào để thúc đẩy ứng dụng công nghệ “chất chữa cháy sạch”?
   Cần hoàn thiện chính sách tài chính, thuế ưu đãi, tăng cường kiểm soát nhập khẩu Halon, đẩy mạnh nghiên cứu và chuyển giao công nghệ, đồng thời tổ chức các chiến dịch tuyên truyền nâng cao nhận thức xã hội.

Kết luận

• Suy giảm tầng ôzôn là vấn đề toàn cầu nghiêm trọng, Halon là một trong những nguyên nhân chính gây ra hiện tượng này.
• Việt Nam đã có nhiều chính sách và cam kết quốc tế nhằm hạn chế và loại trừ Halon, tuy nhiên việc thay thế còn nhiều thách thức.
• Công nghệ “chất chữa cháy sạch” được đánh giá là giải pháp hiệu quả, thân thiện môi trường và cần được ứng dụng rộng rãi.
• Cần hoàn thiện chính sách tài chính, thuế, kiểm soát nhập khẩu và đẩy mạnh nghiên cứu công nghệ để thúc đẩy chuyển đổi.
• Luận văn đề xuất các giải pháp chính sách cụ thể nhằm bảo vệ tầng ôzôn và nâng cao hiệu quả công tác phòng cháy chữa cháy tại Việt Nam.

Next steps: Triển khai các đề xuất chính sách, tăng cường hợp tác quốc tế và nghiên cứu phát triển công nghệ mới.

Call to action: Các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp nhằm bảo vệ tầng ôzôn và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 NHỮNG VAN DE CHUNG LIÊN QUAN DEN PHA HUY TANG ÔZÔN 1.1 Một số khái niệm cơ ban 1.1 Khải niệm công nghệ Trong lịch sử xã hội loài người, khái niệm công nghệ được hình thành từ khá lâu và được sử dụng khá phô biến, đã có nhiều tác giả đưa ra nhiều định nghĩa khác nhau về công nghệ. Có thé nêu ra một số khái niệm điển hình sau đây: - Theo tác giả R.Jones, năm 1970 cho rằng, công nghệ là cách thức mà qua đó các nguồn lực được chuyền thành hàng hoá.Baranson, năm 1976 đưa ra: Công nghệ là tập hợp các kiến thức về một quy trình hoặc/ và các kỹ thuật chế biến cần thiết đề sản xuất ra các vật liệu, cầu kiện và sản phẩm công nghiệp hoàn chỉnh.Dunning, năm 1982, công nghệ là nguồn lực bao gồm kiến thức được áp dụng để nâng cao hiệu quả sản xuất và việc nghiên cứu tiếp cận thị trường cho những sản phẩm va dịch vu đang có và tạo ra những sản phẩm và dịch vụ mới.Strunk, năm 1986 cho rằng: Công nghệ là sự áp dụng khoa học vào công nghiệp bằng cách sử dụng những nghiên cứu và cách xử lý một cách có hệ thống và có phương pháp. Công nghệ là kiến thức có sẵn trong óc con người không phải là hàng hoá. - Theo tác giả Graham, năm 1988 cho rằng: Công nghệ là kiến thức không sờ mó được và không phân chia được, có lợi về mặt kinh tế khi sử dụng để sản xuất ra các sản phẩm và dịch vụ.

Một số tổ chức quốc tế đã đưa ra các định nghĩa về công nghệ khác nhau. - Tổ chức PRODEC năm 1982 cho rằng: Công nghệ là một loại kỹ năng, kiến thức, thiết bị và phương pháp được sử dụng trong sản xuất công nghiệp, chê biên và dịch vụ. 6 Học viên: Nguyễn Long Hưng mu Luận văn Thạc sỹ OL KH&CN - Trước đó, năm 1972, Liên hiệp quốc về thương mại và phát triển (UNCTAD) cho rằng: Công nghệ là một đầu vào cần thiết cho sản xuất. Nó được mua bán trên thị trường như một hàng hoá.

- Theo tô chức phát triển công nghiệp của Liên hợp quốc (UNIDO) thi công nghệ là việc áp dụng khoa học vào công nghiệp. - Ngân hàng Thế giới năm 1985 đưa ra định nghĩa: Công nghệ là phương pháp chuyên hoá các nguồn thành sản phẩm, gồm ba yếu tố: + Thông tin về phương pháp. + Phương tiện, công cụ sử dụng phương pháp dé thực hiện việc chuyên hoá. + Sự hiểu biết phương pháp hoạt động như thé nao và tại sao? Trên cơ sở tập hợp và khái quát các định nghĩa về công nghệ nêu trên, tác giả Trần Ngọc Ca, năm 1987 đã đưa ra một khái niệm hợp lý về công nghệ như sau: Công nghệ có thé được hiểu như mọi loại hình kiến thức, thông tin, bí quyết, phương pháp (gọi là phần mềm) được lưu giữ dưới các dạng khác nhau (con người, ghi chép.) và mọi loại hình thiết bị, công cụ, tư liệu sản xuất (gọi là phan cứng) và một số tiềm năng khác (tô chức, pháp chế, dich vụ.) được áp dụng vào môi trường thực tế để tạo ra các loại sản phẩm và dịch vụ.

- Theo Luật chuyên giao công nghệ, năm 2006: Công nghệ là giải pháp, quy trình, bí quyết kỹ thuật có kèm hoặc không kèm công cụ, phương tiện dùng dé biến đổi nguồn lực thành sản phẩm '. - - Luật Khoa học và Công nghệ của Việt Nam, năm 2000 đã đưa ra định nghĩa khái quát: Công nghệ là tập hợp các phương pháp, quy trình, kỹ năng, bí quyết, công cụ, phương tiện dùng dé biến đổi các nguồn lực thành sản phẩm 3.2 Đặc điểm công nghệ Bat kỳ một công nghệ nao cũng có 5 đặc điểm cơ bản là: ' Luật Chuyên giao công nghệ, số 80/2006/QH11 ngày 29 tháng 11 năm 2006 ? Luật Khoa học và Công nghệ, số 21/2000/QH10 ngày 9 tháng 6 năm 2000 7 Học viên: Nguyễn Long Hưng mu Luận văn Thạc sỹ OL KH&CN - Công nghệ trước hết là khoa học “Làm” tức là hệ thống tri thức về các giải pháp hành động, khác với khoa học “Hiêu”. na - Công nghệ hoạt động lặp lại theo chu kỳ chế tạo sản phẩm. - Công nghệ tồn tại theo chu kỳ, phù hợp với chu kỳ sống của sản phẩm.

Nó ton tại và phát triển qua các giai đoạn: Ra đời - Tăng trưởng - Thịnh vượng - Bão hoà - Tiêu vong. - Sản phẩm của công nghệ được xác định trước theo thiết kế. - Hoạt động công nghệ mang tính tin cậy cao, trên cơ sở một quy trình đã được nhà chế tạo chuẩn hoá và được người sản xuất làm chủ.2 Đổi mới công nghệ 1.1 Khái niệm đổi mới công nghệ Chúng ta có thể hiểu đổi mới (Innovation) nói chung là việc tao ra và phát triển một ý tưởng nào đó và đưa nó vào áp dụng trong cuộc sống. Trong khoa học có thê nói đổi mới là quá trình thương mại hoá thành công một sáng chế.

Đồi mới là quá trình tìm kiếm, tiếp thu va sử dụng tri thức nên không thé là một việc chốc lát. Thành công không chỉ được đo bằng một đổi mới thành công mà bằng cả một chuỗi các đổi mới. Trên thế giới, theo định nghĩa của Tổ chức Hop tác và Phát triển Kinh tế (OECD): Đổi mới công nghệ của sản phẩm và quy trình (technological product and process innovations) bao gồm các sản phẩm và quy trình mới về mặt công nghệ đã được thực hiện và những cải tiến công nghệ trong các sản phẩm và quy trình đó. Như vậy, đổi mới công nghệ liên quan đến hàng loạt hoạt động, cả về khoa học, công nghệ, lẫn về tô chức, tài chính và thương mại.

Khái niệm đổi mới công nghệ được đưa ra như sau: “Đổi mới công nghệ là việc chủ động thay thé phan quan trọng (cơ bản, cốt lõi) hay toàn bộ công nghệ đang sử dụng băng một công nghệ khác tiễn tiến hơn, hiệu quả hơn”. Theo nhà kinh tế học người Áo J.Schumpeter, có 5 trường hợp đổi 8 Học viên: Nguyễn Long Hưng mu Luận văn Thạc sỹ OL KH&CN a. Duara sản phẩm mới b. Đưa ra phương pháp sản xuất và thương mại hóa mới c.

_ Chinh phục thị trường mới d. Sw dụng nguồn nguyên liệu mới e. _ Tổ chức mới don vị SX 1.2 Các nhân to ảnh hưởng đến đổi mới công nghệ a. Thị trường Những nền kinh tế thị trường có thé có lợi thé trong quá trình đổi mới.

Nếu thị trường của một loại sản phẩm nào đó được mở rộng thì điều này sẽ thúc đây đổi mới. Đổi mới chỉ thực sự hoàn thành sau khi sản pham hay qua trình được người tiêu dùng chấp nhận, do vậy một khía cạnh rất quan trọng của đổi mới là marketing. Nhu cầu Phần lớn các trường hợp đổi mới công nghệ xuất phát từ nhu cầu. Có thê là do áp lực của môi trường kinh doanh (các yếu tố vĩ mô như chính trị, xã hội, kinh tế, công nghệ.) làm xuất hiện nhu cầu, Ví dụ: do áp lực của toàn thé giới về van dé ô nhiễm môi trường gây thủng tang ôzôn, các nhà sản xuất phương tiện phòng cháy chữa cháy nỗ lực nghiên cứu dé chế tạo ra những chất chữa cháy tốt mà không làm thủng tầng ôzôn.

Nhu cầu của người tiêu dùng cũng thúc đây đôi mới. Hoạt động R&D R&D là khâu quan trọng trong quá trình đổi mới. Báo cáo về năng lực cạnh tranh của châu Âu nêu rõ: "Nếu không có cơ sở nghiên cứu khoa học mạnh và đa dạng thì sẽ không hề có bất kỳ một sự cất cánh công nghệ nào cả". Các doanh nghiệp có ngân sách R&D lớn và nguồn nhân lực R&D có kỹ năng nghiên cứu sẽ thuận lợi trong đổi mới công nghệ.

Cạnh tranh Nói chung, cạnh tranh thúc đây đồi mới. Cac chính sách quôc gia hô trợ đôi mới 9 Học viên: Nguyễn Long Hưng mu Luận văn Thạc sỹ OL KH&CN Như vậy, để khuyến khích các doanh nghiệp đổi mới công nghệ sang “chất chữa cháy sạch” thì cần phải có những chính sách phù hợp.3 Khái niệm về suy giảm ôzôn Sự suy giảm tầng ôzôn là hiện tượng giảm lượng ôzôn trong tầng bình lưu. Từ năm 1979 cho đến năm 1990 lượng ôzôn trong tầng bình lưu đã suy giảm vào khoảng 5%. Vì lớp ôzôn ngăn cản phần lớn các tia cực tím có hại không cho xuyên qua bầu khí quyên Trái đất, do đó sự suy giảm ôzôn đang được quan sát thay và các dự đoán suy giảm trong tương lai đã trở thành một mối quan tâm toàn cầu, dẫn đến việc công nhận Nghị định thư Montreal hạn chế và cuối cùng chấm dirt hoàn toàn việc sử dụng và sản xuất các hợp chất có chứa cacbon của clo và flo (CFC - chlorofluorocacbons) cũng như các chat hóa học gây suy giảm tầng ôzôn khác như tetraclorit cacbon, các hợp chất của brôm (Halon) và methylchloroform.

Sự suy giảm ôzôn thay đổi tùy theo vùng địa lý và tùy theo mùa. Lỗ thủng ôzôn dùng dé chỉ sự suy giảm ôzôn nhất thời hăng năm ở hai cực Trái đất, những nơi ma ôzôn bị suy giảm vào mùa xuân và được tai tao trở lại vào mùa hè. Nồng độ clo tăng cao trong tang bình lưu, xuất phát khi các khí CFC và các khí khác do loài người sản xuất ra có thê bị phân hủy ra clo, chính là nguyên nhân gây ra sự suy giảm này. Các cuộc hội thảo đều cho răng, sự suy giảm tầng ôzôn là vấn đề toàn cầu, nó sẽ tạo điều kiện cho các bức xạ cực tím đến mặt đất nhiều hơn.

Nguyên nhân của việc suy giảm tầng ôzôn chính là do thải các khí CFC vào khí quyền. Cường độ gia tăng của các bức xạ cực tím đang được nghi ngờ chính là nguyên nhân gây ra nhiều hậu quả trong sinh học, ví dụ như gia tăng các khối u ác tính, tiêu hủy các sinh vật phù du trong tang có ánh sáng của bién.4 Khải niệm Halon Halon là các chất sử dụng trong chữa cháy, là một chất phá huỷ tầng ôzôn được quy định tại phụ lục A, nhóm I của Nghị định thu Montreal vé các 10 Học viên: Nguyễn Long Hưng mu Luận văn Thạc sỹ OL KH&CN chat gây phá hủy tang ôzôn. Chat này có tiềm năng phá hủy tang ôzôn (ODS) là 10,6 và 3 tương ứng với các loại halon 1301, 2402 và 1211. Trong các loại Halon thường gặp thì CBrCIF; (Halon 1211), CBrF; (Halon 1301), C2Br.F, (Halon 2402) có chứa flo, clo, brôm có hiệu quả chữa cháy rất cao nhưng lại có khả năng phá huỷ tang ôzôn cao hơn han so với những chất bị kiểm soát bởi Nghị định thư Montreal.5 Khái niệm “chất chữa cháy sạch ” Là tập hợp các chất sử dụng dé dập tắt đám cháy mà không gây phá huỷ tầng ôzôn.