Giá Trị Cực Trị Trong Hình Học Phẳng: Hướng Dẫn Giải Bài Toán

Tài liệu nghiên cứu Các bài toán về giá trị lớn nhất nhỏ nhất hình học phẳng, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về toán học.

• Đề tài: Giá Trị Cực Trị Trong Hình Học Phẳng: Hướng Dẫn Giải Bài Toán

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TOÁN VỀ GIÁ TRỊ LỚN NHẤT, NHỎ NHẤT TRONG HÌNH HỌC PHẲNG
• 1.1. BÀI TOÁN VỀ GIÁ TRỊ LỚN NHẤT, NHỎ NHẤT TRONG HÌNH HỌC PHẲNG
• 1.2. MỘT SỐ KIẾN THỨC THƯỜNG DÙNG ĐỂ GIẢI BÀI TOÁN VỀ GIÁ TRỊ LỚN NHẤT, NHỎ NHẤT TRONG HÌNH HỌC PHẲNG
• 1.2.1. Sử dụng quan hệ giữa đường vuông góc, đường xiên, hình chiếu
• 1.2.2. Sử dụng các bất đẳng thức trong đường tròn
• 1.2.3. Sử dụng bất đẳng thức về lũy thừa bậc hai
• 1.2.4. Sử dụng bất đẳng thức Côsi
• 2. CHƯƠNG II: [Tiêu đề chương 2 không rõ trong fulltext]
• 3. CHƯƠNG III: [Tiêu đề chương 3 không rõ trong fulltext]

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giá Trị Cực Trị Trong Hình Học Phẳng

Bài toán giá trị cực trị trong hình học phẳng, hay còn gọi là toán cực trị hình học, là một trong những chuyên đề quan trọng và hấp dẫn nhất trong chương trình toán phổ thông. Đây là dạng toán đòi hỏi tư duy phân tích, khả năng liên kết kiến thức và sự sáng tạo cao để tìm ra giá trị lớn nhất (GTLN) hoặc giá trị nhỏ nhất (GTNN) của một đại lượng hình học (độ dài, góc, diện tích) trong một tập hợp các hình thỏa mãn điều kiện cho trước. Không giống các bài toán chứng minh thông thường, bài toán cực trị hình học không cho sẵn kết quả, mà yêu cầu người giải phải tự tìm ra lời giải tối ưu. Theo tài liệu "Các Bài Toán Về Giá Trị Lớn Nhất, Nhỏ Nhất Trong Hình Học Phẳng" của tác giả Vũ Hữu Bình, dạng toán này có vai trò đặc biệt quan trọng vì nó "gắn toán học với thực tiễn, bởi việc đi tìm những cái lớn nhất, nhỏ nhất, nhiều nhất, ít nhất... chính là đi tìm những cái tối ưu thường được đặt ra trong đời sống và kĩ thuật". Việc nắm vững các phương pháp giải toán cực trị không chỉ giúp học sinh đạt điểm cao trong các kỳ thi, đặc biệt là kỳ thi ôn thi THPT Quốc gia, mà còn rèn luyện tư duy logic và khả năng giải quyết vấn đề một cách hiệu quả.

1.1. Khái niệm và Dạng toán cực trị hình học phổ biến

Một bài toán cực trị hình học có dạng chung là: "Trong tất cả các hình có chung một tính chất, tìm những hình mà một đại lượng nào đó (như độ dài đoạn thẳng, số đo góc, số đo diện tích…) có giá trị lớn nhất hoặc giá trị nhỏ nhất". Các dạng bài thường gặp bao gồm bài toán dựng hình (ví dụ: xác định vị trí dây cung đi qua điểm P sao cho độ dài nhỏ nhất), bài toán chứng minh (chứng minh dây vuông góc với OP có độ dài nhỏ nhất) và bài toán tính toán (tính độ dài nhỏ nhất của dây đi qua P). Hiểu rõ bản chất và các dạng bài này là bước đầu tiên để chinh phục chuyên đề GTLN GTNN trong hình học.

1.2. Nguyên tắc chứng minh giá trị lớn nhất nhỏ nhất

Để giải quyết một bài toán tìm giá trị lớn nhất nhỏ nhất hình học, cần tuân thủ một nguyên tắc chứng minh chặt chẽ gồm hai bước. Để tìm giá trị lớn nhất (max) của biểu thức f, cần chứng tỏ: 1) Với mọi vị trí của hình, f ≤ m (với m là hằng số). 2) Xác định vị trí của hình để f = m. Tương tự, để tìm giá trị nhỏ nhất (min), cần chứng tỏ: 1) Với mọi vị trí của hình, f ≥ m. 2) Xác định vị trí của hình để f = m. Việc thiếu một trong hai bước sẽ khiến lời giải không hoàn chỉnh và không được công nhận, đặc biệt trong các bài thi đòi hỏi tính chính xác cao.

II. Hướng Dẫn Giải Toán Cực Trị Bằng Hình Học Thuần Túy

Trước khi sử dụng các công cụ đại số phức tạp, việc vận dụng các định lý và tính chất của hình học thuần túy là phương pháp nền tảng và trực quan nhất để giải quyết các bài toán cực trị hình học phẳng. Phương pháp này dựa trên việc so sánh trực tiếp các đại lượng hình học thông qua các quan hệ đã được chứng minh. Ưu điểm của phương pháp này là lời giải thường ngắn gọn, độc đáo và thể hiện sự am hiểu sâu sắc bản chất hình học. Ba trong số những kiến thức cốt lõi thường được sử dụng là quan hệ giữa đường vuông góc và đường xiên, bất đẳng thức tam giác (hay quan hệ giữa đoạn thẳng và đường gấp khúc), và các bất đẳng thức cơ bản trong đường tròn. Việc thành thạo các kỹ thuật này là chìa khóa để tìm ra lời giải thanh lịch và hiệu quả, đặc biệt với các bài toán trong chương trình cực trị hình học lớp 10 và các kỳ thi học sinh giỏi. Đây là những công cụ mạnh mẽ giúp biến đổi bài toán và tìm ra điều kiện để đại lượng đạt cực trị một cách tự nhiên.

2.1. Vận dụng quan hệ đường vuông góc và đường xiên

Một trong những nguyên lý cơ bản nhất là "trong các đoạn thẳng nối từ một điểm đến một đường thẳng, đoạn thẳng vuông góc với đường thẳng có độ dài nhỏ nhất". Nguyên lý này là nền tảng cho nhiều bài toán tìm khoảng cách ngắn nhất. Ví dụ, để tìm dây cung ngắn nhất đi qua điểm P trong đường tròn (O), ta kẻ OH ⊥ CD (với CD là dây cung qua P). Ta có OH ≤ OP. Vì độ dài dây cung tỉ lệ nghịch với khoảng cách từ tâm đến dây đó, dây CD nhỏ nhất khi OH lớn nhất, tức là khi H ≡ P. Khi đó, dây CD vuông góc với OP tại P. Đây là một ứng dụng kinh điển của mối quan hệ giữa đường vuông góc và đường xiên để giải bài toán min max hình học.

2.2. Tối ưu bằng bất đẳng thức đoạn thẳng và đường gấp khúc

Bất đẳng thức tam giác là một công cụ cực kỳ mạnh mẽ: "Với ba điểm A, B, C bất kỳ, ta có AC + CB ≥ AB". Dấu bằng xảy ra khi và chỉ khi C thuộc đoạn thẳng AB. Nguyên tắc này được mở rộng thành quan hệ giữa đoạn thẳng và đường gấp khúc: độ dài đoạn thẳng nối hai điểm luôn nhỏ hơn hoặc bằng độ dài đường gấp khúc có cùng hai đầu mút. Phương pháp này thường được sử dụng trong các bài toán tìm chu vi nhỏ nhất hoặc đường đi ngắn nhất. Bằng cách sử dụng các phép biến hình như đối xứng trục, quay, người ta có thể "duỗi thẳng" một đường gấp khúc thành một đoạn thẳng để tìm giá trị nhỏ nhất của nó.

2.3. Khai thác các bất đẳng thức trong đường tròn hiệu quả

Đường tròn chứa đựng nhiều bất đẳng thức quan trọng, là chìa khóa để giải các bài toán cực trị liên quan đến đường tròn. Các định lý nền tảng bao gồm: 1) Đường kính là dây cung lớn nhất. 2) Trong hai dây cung, dây lớn hơn khi và chỉ khi khoảng cách đến tâm nhỏ hơn. Những kiến thức này cho phép chuyển đổi điều kiện cực trị của một đại lượng này sang một đại lượng khác dễ xét hơn. Ví dụ, để tìm góc ở đáy lớn nhất của tam giác cân OAB (với AB là dây cung qua P), ta biến đổi bài toán thành tìm góc ở đỉnh AOB nhỏ nhất, tương đương với việc tìm dây cung AB nhỏ nhất, và cuối cùng là tìm khoảng cách OH lớn nhất.

III. Phương Pháp Đại Số Hóa Giải Bài Toán Cực Trị Hình Học

Khi các phương pháp hình học thuần túy trở nên phức tạp, đại số hóa là một công cụ mạnh mẽ để giải quyết bài toán cực trị hình học. Kỹ thuật này bao gồm việc đặt các đại lượng hình học bằng các biến số, thiết lập một hàm số hoặc một biểu thức đại số, sau đó sử dụng các công cụ của đại số như khảo sát hàm số, bất đẳng thức, hoặc hình học giải tích để tìm giá trị lớn nhất, nhỏ nhất. Phương pháp giải toán cực trị này đặc biệt hiệu quả khi bài toán có nhiều yếu tố có thể lượng hóa được. Các công cụ thường dùng nhất bao gồm việc biến đổi biểu thức về dạng bình phương, áp dụng các bất đẳng thức trong hình học kinh điển như bất đẳng thức Cô-si (AM-GM), bất đẳng thức Bunyakovsky (Cauchy-Schwarz), và sử dụng phương pháp tọa độ OXY. Đây là các kỹ thuật không thể thiếu trong quá trình ôn thi THPT Quốc gia và giải các bài toán hình học phức tạp.

3.1. Biểu thị đại lượng hình học và dùng bất đẳng thức đại số

Đây là phương pháp phổ biến nhất trong việc đại số hóa. Bằng cách đặt độ dài các đoạn thẳng là x, y, ta có thể biểu thị chu vi, diện tích hoặc một biểu thức cần tìm cực trị dưới dạng một hàm f(x, y). Sau đó, dựa vào các điều kiện ràng buộc của bài toán, ta sử dụng các bất đẳng thức quen thuộc để đánh giá. Ví dụ, bài toán tìm vị trí điểm M trên cạnh huyền BC của tam giác vuông ABC để tứ giác ADME có diện tích lớn nhất (với D, E là chân đường vuông góc từ M xuống AB, AC). Đặt AD = x, ta có thể biểu thị diện tích ADME là một hàm bậc hai của x, S(x) = - (4/3)x² + 8x. Bằng cách đưa về dạng chính tắc S(x) = 12 - (4/3)(x-3)², ta tìm được giá trị lớn nhất bằng 12 khi x = 3.

3.2. Ứng dụng bất đẳng thức Cô si AM GM và Bunyakovsky

Bất đẳng thức Cô-si (Trung bình cộng ≥ Trung bình nhân) là một công cụ vô cùng hiệu quả. Hai hệ quả quan trọng nhất là: 1) Nếu hai số dương có tổng không đổi thì tích của chúng lớn nhất khi hai số đó bằng nhau. 2) Nếu hai số dương có tích không đổi thì tổng của chúng nhỏ nhất khi hai số đó bằng nhau. Điều này rất hữu ích cho các bài toán liên quan đến chu vi (tổng) và diện tích (tích). Tương tự, bất đẳng thức Bunyakovsky (Cauchy-Schwarz) cũng là một công cụ mạnh để tìm GTLN GTNN trong hình học, đặc biệt với các biểu thức chứa tổng các bình phương.

3.3. Sử dụng phương pháp tọa độ OXY để đơn giản hóa

Với các bài toán mà việc thiết lập quan hệ hình học thuần túy gặp khó khăn, phương pháp tọa độ OXY là một giải pháp hiệu quả. Bằng cách đặt các điểm của hình vào một hệ trục tọa độ, ta có thể chuyển các yêu cầu của bài toán (tính độ dài, diện tích, chứng minh vuông góc, song song) thành các phép toán đại số với tọa độ. Độ dài đoạn thẳng được tính bằng công thức khoảng cách, diện tích được tính bằng công thức determinant. Biểu thức cần tìm cực trị sẽ trở thành một hàm số của tọa độ (x, y). Sau đó, ta có thể sử dụng các công cụ giải tích như ứng dụng đạo hàm trong hình học để khảo sát và tìm cực trị. Phương pháp này giúp hệ thống hóa và đơn giản hóa nhiều bài toán phức tạp.

IV. Các Dạng Bài Toán Min Max Hình Học Thường Gặp Nhất

Việc nhận diện và phân loại các dạng bài toán giá trị lớn nhất nhỏ nhất hình học giúp định hướng phương pháp giải một cách nhanh chóng và chính xác. Các bài toán cực trị thường xoay quanh ba đại lượng chính: độ dài, chu vi và diện tích. Mỗi dạng bài có những đặc điểm riêng và thường tương ứng với một số phương pháp giải hiệu quả. Ví dụ, các bài toán về khoảng cách ngắn nhất thường gợi ý đến việc sử dụng quan hệ đường vuông góc, trong khi các bài toán về diện tích lớn nhất có thể liên quan đến bất đẳng thức Cô-si. Nắm vững cách tiếp cận cho từng dạng bài là một kỹ năng quan trọng, giúp xây dựng một chuyên đề cực trị hình học phẳng vững chắc và tự tin giải quyết các bài toán từ cơ bản đến nâng cao, đặc biệt là các bài toán về cực trị tam giác và các đa giác khác.

4.1. Bài toán về GTLN GTNN của độ dài và chu vi

Đây là dạng bài toán phổ biến nhất. Các bài toán này thường yêu cầu tìm vị trí của một điểm hoặc một hình để tổng hoặc hiệu các độ dài đạt cực trị. Phương pháp chủ đạo cho dạng này là sử dụng các bất đẳng thức hình học như quan hệ đường vuông góc - đường xiên (tìm khoảng cách nhỏ nhất), bất đẳng thức tam giác (tìm đường đi ngắn nhất), và các định lý trong đường tròn (tìm dây cung lớn nhất/nhỏ nhất). Việc biến đổi bài toán bằng các phép đối xứng, quay để "duỗi thẳng" đường gấp khúc là một kỹ thuật rất hiệu quả.

4.2. Bài toán tìm giá trị lớn nhất nhỏ nhất của diện tích

Các bài toán cực trị về diện tích thường liên quan đến việc tối ưu hóa tích của các đại lượng (ví dụ: đáy × chiều cao). Phương pháp đại số hóa đặc biệt hữu ích ở đây, nhất là việc áp dụng bất đẳng thức Cô-si (AM-GM). Nếu tổng hai cạnh của một hình chữ nhật không đổi, diện tích của nó lớn nhất khi nó là hình vuông. Đây là một nguyên tắc cơ bản. Ngoài ra, việc biểu thị diện tích cần tìm cực trị thông qua diện tích của một hình lớn không đổi cũng là một hướng tiếp cận thông minh, ví dụ: S(nhỏ) = S(lớn) - S(phần thừa). Khi đó, tìm S(nhỏ) lớn nhất tương đương với tìm S(phần thừa) nhỏ nhất.

V. Kết Luận Bí Quyết Chinh Phục Bài Toán Cực Trị

Để chinh phục thành công chuyên đề giá trị cực trị trong hình học phẳng, việc chỉ nắm vững lý thuyết là chưa đủ. Người học cần kết hợp nhuần nhuyễn giữa tư duy hình học trực quan và các công cụ đại số mạnh mẽ. Chìa khóa nằm ở việc nhận dạng đúng loại bài toán và lựa chọn phương pháp giải toán cực trị phù hợp nhất. Quá trình giải toán không chỉ là tìm ra đáp số mà còn là hành trình tìm kiếm lời giải ngắn gọn, thanh lịch và tối ưu nhất. Như tác giả Vũ Hữu Bình nhận xét, "thường có nhiều con đường để đi đến đích, trong đó có những cách giải ngắn gọn, hợp lí, đôi khi có cả những phương án độc đáo và sáng tạo". Việc luyện tập thường xuyên với các dạng bài đa dạng, từ cực trị hình học lớp 10 đến các bài toán ôn thi THPT Quốc gia, và rút ra kinh nghiệm từ những sai lầm sẽ giúp xây dựng nền tảng kiến thức vững chắc và tư duy giải quyết vấn đề sắc bén.

5.1. Tổng kết các phương pháp giải toán cực trị hiệu quả

Tóm lại, có hai nhóm phương pháp chính. Nhóm 1: Phương pháp hình học thuần túy (quan hệ vuông góc, bất đẳng thức tam giác, tính chất đường tròn), phù hợp với các bài toán có yếu tố hình học rõ ràng và thường cho lời giải đẹp. Nhóm 2: Phương pháp đại số hóa (đặt ẩn, sử dụng bất đẳng thức đại số, tọa độ hóa, đạo hàm), phù hợp khi các yếu tố hình học có thể lượng hóa và tính toán. Việc lựa chọn phương pháp nào phụ thuộc vào đặc điểm của bài toán và sở trường của người giải. Một người giải toán giỏi là người biết khi nào nên dùng hình học, khi nào nên dùng đại số để đạt hiệu quả cao nhất.

5.2. Những sai lầm cần tránh khi tìm giá trị lớn nhất nhỏ nhất

Một số sai lầm phổ biến cần tránh bao gồm: 1) Chỉ chứng minh f ≤ m mà không chỉ ra trường hợp dấu "=" xảy ra. Một lời giải chỉ được coi là hoàn chỉnh khi tìm được vị trí cụ thể của hình để cực trị đạt được. 2) Ngộ nhận về điều kiện xảy ra dấu bằng. Ví dụ, trong bất đẳng thức Cô-si, dấu bằng xảy ra khi các số bằng nhau, cần kiểm tra xem điều kiện đó có thể thỏa mãn trong bối cảnh hình học của bài toán hay không. 3) Chọn biến không hợp lý khi đại số hóa, dẫn đến biểu thức phức tạp và khó đánh giá. Việc luyện tập và phân tích các ví dụ mẫu sẽ giúp tránh được những lỗi này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I CÁC BÀI TOÁN VỀ GIA TRI LON NHẤT, NHỎ NHAT TRONG HINH HOC PHANG §3. TAM GIÁC Thí dụ 18. Cho đường thẳng a và một điểm Á không thuộc a. Hai đường thẳng thay đổi đi qua A, vuông góc với nhau, cắt đường thẳng a ở B và C.

Xác định vị trí hai đường thẳng vuông góc trên sao cho khoảng cách BC là nhỏ nhất.24) Xét AABC vuông tại A. Gọi AH, AM theo thứ tự là đường cao, trung tuyến của tam giác. Vì AABC vuông nên BC = 2AM > 2AH (quan hệ giữa H M Cc đường vuông góc và đường xiên). Hình 24 Vì đường thẳng a và điểm A là cố định nên AH cớ độ dài không đổi.

minBC = 2AH khi và chỉ khi M trùng H, khi đó AABC vuông cân. Cách dựng các đường thẳng AB và ÁC : - Dung AH 1 a. - Dung B, C thuộc a sao cho HB = HC = HA.25) Ta sẽ chứng minh khi AABC vuông cân tại A thì BC có độ dài nhỏ nhất. Thật vậy, xét hai đường thẳng bất kÌ vuông góc 31 với nhau tại A, cát đường A thẳng a tại D và B, giả si AD > AE.

Ta sẽ chứng minh DE > BC. Trên tỉa AD lấy điểm M sao cho AM = AE.c) Hinh 25 => BM = CE (1) Dễ thấy M nằm giữa A và D nên : — iinet —_——— ——— ^ DMB > MBA = ACB = ABC > D. Trong AMDB có DMB > D nén DB > MB (2) (quan hệ giữa góc và cạnh đối diện trong tam giác). Từ (1) và (2) suy ra : DB > CE.

Vay DE > BC. 26) A Xét AABC vuông cớ đường cao AH. Theo hệ thức lượng trong tam B Cc H gidc vuong AH? = BH. Hình 26 Ấp dụng bất đẳng thức Côsi : BC = BH + CH 2 2 YBH.

minBC = 2AH khi va chi khi BH = CH = AH, khi đó AABC vuông cân. Nhận xét Uuề phương phóp giải a) Trong cách 1, ta đã sử dụng một kiến thức đơn giản ở lớp 7, đó là quan hệ giữa đường vuông góc và đường xiên kẻ từ một điểm đến một đường thẳng. 32 b) Trong cách 2, kiến thức sử dung then chốt là quan hệ so sánh giữa góc và cạnh đối diện trong tam giác. Trong cách giải này ta không sử dụng đến BAC = 905 mà chỉ cần BAC = a không đổi.

Do đó từ cách giải này ta có bài toán tổng quát : Trong các tam giác ABC có A = œ không đổi và chiều cao AH = h không đổi, tam giác cân tại A có độ dài BC nhỏ nhất. c) Trong cách 3, sở di đạt được độ ngắn gọn là bởi đã sử dụng những kiến thúc cao hơn, đó là hệ thức lượng trong tam giác vuông và bất đẳng thúc Côsi, lỗi giải này thích hợp với chương trình lớp 8, Thí dụ 19. Cho tam giác nhọn ABC. Dựng một tam giác có chu vi nhỏ nhất nội tiếp AABC, tức là có ba đỉnh nằm trên ba cạnh của tam giác ấy.27) Xét AMNP nội tiếp AABC một cách tùy ý (M © AB, N € BC, P € AC).

Vé E, F sao cho AB là đường trung trực của NE, AC là đường trung trực của NE. Chu vi AMNP bang : NM + MP + PN = : = EM + MP + PF 2 EF. Hinh 27 Ta cần xét khi nào thì EF nhỏ nhất. —— A ˆ — Ta có BAF = 2A, + 2A, = 2BAC.

AEAF là tam giác cân có góc ở đỉnh không đổi nên cạnh đáy nhỏ nhất khi và chỉ khi cạnh bên nhỏ nhất. BF nhỏ nhất «= AE nhỏ nhất ©@AN nhỏ nhất =AN L BC. Như vậy chu vi AMNP nhỏ nhất khi N là chân đường cao kẻ từ A còn Mvà Plà giao điểm của EF với AB và AC. 33 SẮP a" Ta cố nhận xét rằng khi N là chân đường cao kẻ từ A thi M và P cũng là chân hai đường cao còn lại của tam giác.

Chứng minh nhận xét F ^ trên như sau : ẨCp Xét AHMP (h. 28) : AB là đường phân giác của góc EMH, AC là đường phân giác của góc FPH. Ta có AB, AC gap nhau tại Á nên HA là œ tỉa phân giác của góc trong H của tam giác tại đỉnh H, Hình 26 hay HA là tỉa phân giác của góc MHP. Vì AH +1 HC nên HC là đường phân giác góc ngoài của tam giác tại đỉnh H.

Theo trên, AC là đường phân giác ngoài tại đỉnh P, HC gặp AC tại C nên MC là tỉa phân giác góc trong tại đỉnh M. MB và MC là các tia phân giác của hai góc kề bù nên MB 1 MC. Tương tự PC L PB. Vậy chu vi AMNP nhỏ nhất khi M, N, P là chân ba đường cao của AABC.

Đo AABC nhọn nên M, N, P thuộc biên của tam giác.Các cách giải sau dài hơn, được nêu để bạn đọc tham khảo. 29) lấy A; đối xứng với A qua BC (tức là lấy AÁ; sao cho BC là đường trung trực của AA,), C¡ đối xứng với C qua BA,, B, Hinh 29- 34 déi xting vai B qua A,C,, A; đối xứng với A; qua Bị Ơi, va C, déi xting véi C, qua A,B,. Lay M, đối xứng với M qua BC, lấy M, đối xứng M, qua A,C,, lấy M¿ đối xứng với M; qua B,Ci. Tương tự ta lấy Nị, N¿ạ, N3, Pụ, P;, P;, P„ đối xứng qua các cạnh tương ứng như trên hình 29.

Khi đó ta có thể thấy dễ dang rằng A;C; // AC (do tổng các góc trong tại C, Ai, Bị và C„ bằng 540°) va P,C, = PC. Vay PCC¿P, là hình bình hành cho nên PP„ = CC,. khác cũng dễ dàng thấy rằng độ dài đường gấp khúc PNM,P;N,M;P, bằng hai lần chu vi tam giác MNP và không nhỏ hơn đoạn thẳng PP„. Trong trường hop M, N và P là chân đường cao tam giác ABC thì đường gấp khúc PNM;P;N,M;P, chính là PP„ và đẳng thức xảy ra.30) Lấy M, N, P tùy ý trên AB, BC, CA một cách tương ứng và nối tâm O của đường tròn ngoại tiếp AABC với M,N, P.

Gọi R là bán kính đường tròn ngoại tiếp AABC, 5 là điện tích tam giác. 1 Khi đó 5 wpnN Š 5 OB.MN 1 7 Hình 30 Sonce Š s00. NP 1 Sopam 3 OA. PM ˆ 1 nén S = Sowean + Soncp t Sopam Š 5 R(MN + NP + PM) Do đó chu vì AMNP > 8 35 xá» a1 May ra đẳng thức khi và chỉ khi OA +1 MP, OB ! MN, OC 1 NP.

Ta sé chúng mỉnh rằng khi đó thi AN, BP, CM la cae đường cao của AABC. Thật vậy, giả sử OA +1 MP, OB 1 MN, OC + NP. Kẻ tiếp tuyến Ax. Chứng minh tương tự ề = MỊ.

Do đó M, = My suy ra M, = My. Nhu vậy MA là đường phân giác góc ngoài của AMNP. Tương tự PA là đường phân giác góc ngoài của AMNP. Suy ra NA là đường phân giác của góc MNP.

Tn lại có N, = N, nén NA 1 BC. Ching minh tugng tu BP 1 AC, CM + AB. Tam giác MNP có chu vi nhỏ nhất khi N, P, M là chân các đường cao của AABC. Nhận xét uề phương pháp giải a) Trong cách l, phương pháp sử dụng là thay thế chu vi tam giác bởi một đường gấp khúc có độ dài bằng nó, rồi sử dụng tính chất : độ đài đường gấp khúc nối hai điểm không nhỏ hơn đoạn thẳng nối hai điểm đơ.

Ngoài ra việc xác định giá trị nhỏ nhất của đoạn thẳng đó lại được thay thế bởi việc xác định giá trị nhỏ nhất của một đoạn thẳng khác bằng việc so sánh đường vuông góc với đường xiên. b) Trong cách 2, phương pháp sử dụng cũng là tạo nên một đường gấp khúc có độ dài bằng hai lần chu vi tam giác bằng cách liên tiếp thực hiện các phép đối xứng. e) Cách 3 sử dụng diện tích không đổi của tam giác ABC làm giá trị so sánh trung gian. Bất đẳng thức, sử dụng là "điện tích tứ giác không lớn hơn nửa tích hai đường chéo của chúng, và đẳng thức xảy ra khi hai đường chéo này vuông góc với nhau".

Vì có sử dụng kiến thức về đường tròn nên lời giải ở cách 3 thích hợp với chương trình lớp 9. Cho tam giác ABC. Hãy dựng qua A đường thang d sao cho giá trị tuyệt đối của biệu các khoảng cách từ B và từ C đến d có giá trị nhỏ nhất. Cho tam giác ABC có B và Ề là các góc nhọn.

Hãy dựng qua A đường thẳng d cất cạnh BC sao cho tổng các khoảng cách từ B và từ C đến d có giá trị lớn nhất. Cho tam giác đều ABC cạnh a, điểm M di chuyển trên cạnh BC. Qua M kẻ các đường thẳng song song với các cạnh kia của tam giác, chúng cắt AB và AC theo thứ tự ở D và E. Tìm giá trị nhỏ nhất của độ dài DE.

Cho tam giác ABC. Kẻ đường thẳng d bất ki di qua. Goi D, E theo thứ tự là hình chiếu của B, của Ở trên d. Tim giá trị lớn nhất của DE.

Cho hai điểm A, B nằm về hai phía của đường thẳng đ và không cách đều d. Xác định điểm M trên đường thẳng d 3ao cho |MA - MB| có giá trị lớn nhất. Hai địa điểm A, B nằm về một phía của một bờ sông thẳng. Xác định vị trí C trên bờ sông để xây cầu sao cho tổng các khoảng cách CA và CB có độ đài nhỏ nhất.

Chứng mỉnh rằng trong các tam giác ABC có đáy BC không đổi và chiều cao tương ứng không đổi, tam giác cân tại A cho chu vi nhỏ nhất. Cho hai điểm A và B nằm trong góc nhọn xOy. Xác định điểm M trên tia Ox, điểm N trên tia Oy sao cho đường gấp khúc AMNB cớ độ dài nhỏ nhất.* Cho tam giác đều ABC và trung điểm M của AB. Trước tiên An chọn một điểm Ñ trên BC, tiếp đó Bình chọn một điểm P trên CA.

Mục tiêu của An là muốn tổng d = MN + NP + PM lớn nhất, còn Bình muốn tổng d nhỏ nhất. Hỏi ràng nếu cả hai đều có cách chọn tốt nhất thì N và P là những điểm nào ? 37 ae 10.* Ba lang A, B va C cho truéc lap thành một tam giác cố ba góc nhé hon 120°. Hay tim địa điểm xây dựng một trạm biến thế cung cấp điện cho ba làng sao.cho tổng số đường dây dẫn điện tới ba làng là nhỏ nhất. TÚ GIÁC Thí dụ 20.