Chương 1: Tổng quan về dự báo phụ tải ngắn hạn Chương 2: Mạng nơron Chương 3: Ứng dụng mạng nơron trong dự báo phụ tải điện. Sinh Viên: Đỗ Thanh Tùng Mã SV: 090128. 7 CHƢƠNG 1 : TỔNG QUAN VỀ DỰ PHỤ TẢI NGẮN HẠN 1.1 Vai trò của dự báo phụ tải ngắn hạn trong công tác điều độ Điện năng là một sản phẩm đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển kinh tế, đời sống dân sinh và môi trường của bất cứ quốc gia nào trên thế giới. Không giống như các doanh nghiệp sản xuất các sản phẩm khác trong nền kinh tế thị trường với mục tiêu là lợi nhuận khi không có lợi nhuận thì ngừng sản xuất, điện là sản phẩm đặc biệt không thể thiếu được, nên ngành điện được coi là một ngành thuộc cơ sở hạ tầng.
Điện được phân biệt với các sản phẩm hàng hoá khác nhờ khả năng đáp ứng nhanh chóng những biến đổi của nhu cầu tại mọi thời điểm và tính hầu như không thể dự trữ được. Do đó vấn đề dự báo phụ tải một cách chính xác cũng như toàn bộ các dây truyền sản xuất, truyền tải, phân phối phải luôn ở tình trạng sẵn sàng đáp ứng nhu cầu phụ tải là yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến hiệu quả phục vụ khách hàng của toàn hệ thống. Trong công tác vận hành, lập phương thức ngày và phương thức tuần của người làm công tác điều độ, dự báo phụ tải ngắn hạn bao gồm dự báo trước một giờ, một ngày hoặc một tuần đóng một vai trò vô cùng quan trọng. Những phương thức vận hành cơ bản trong ngày như huy động nguồn, phối hợp thuỷ điện và nhiệt điện, truyền tải công suất giữa các miền, giải quyết các công tác sửa chữa trên lưới điện và đánh giá mức độ an toàn hệ thống điện(HTĐ) đều đòi hỏi phải có dự báo phụ tải chính xác.
Việc dự báo phụ tải ngày HTĐ với sai số cao có ảnh hưởng rất lớn đến giá thành vận hành. Dự báo phụ tải cao hơn thực tế sẽ làm chi phí tăng cao, do huy động không cần thiết các nguồn điện dự phòng đắt tiền như diesel,.Dự báo phụ tải thấp hơn thực tế sẽ dẫn đến kết quả nguồn dự phòng thấp, giảm độ an toàn cung cấp điện, có thể phải cắt điện do việc huy động thiếu nguồn, gây thiệt hại cả về kinh tế, an ninh xã hội, đời sống sinh hoạt của nhân dân và uy tín phục vụ của ngành đối với khách hàng. Đối với thực tế vận hành HTĐ Việt Nam, do thành phần phụ tải sinh hoạt và dịch vụ còn chiếm tỷ lệ khá cao nên sự chênh lệch phụ tải cao điểm (phụ tải cao. Sinh Viên: Đỗ Thanh Tùng Mã SV: 090128.
8 nhất trong ngày Pmax) và phụ tải thấp điểm (phụ tải thấp nhất trong ngày P min) là rất lớn (khoảng 2. Đây chính là hai giá trị phụ tải đặc biệt trong đồ thị phụ tải ngày, và được người làm công tác điều độ quan tâm nhiều nhất trong quá trình vận hành. Về mặt vận hành với đồ thị phụ tải biến động lớn, thành phần thay đổi, quá trình khởi động máy diễn ra thường xuyên ảnh hưởng đến tuổi thọ và chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật của nhà máy, tổn thất công suất và điện năng cũng sẽ gây nhiều bất lợi. Phụ tải cao điểm là nhân tố quyết định việc huy động các nguồn nhiệt điện, tua- bin khí, diesel dự phòng nhằm đảm bảo đủ nguồn phủ đỉnh và dự phòng nóng, tăng độ an toàn cung cấp điện.
Phụ tải thấp điểm quyết định việc phối hợp và điều chỉnh các nguồn tua-bin khí, nhiệt điện, thuỷ điện nhằm đảm bảo vận hành kinh tế, tránh cho nhà máy thuỷ điện Hoà Bình, Thác Bà, Yaly, … vận hành trong vùng công suất không cho phép về kỹ thuật. Trong đó phụ tải lúc cao điểm Pmax là khâu quan trọng nhất trong ngày. Dự báo chính xác phụ tải cao điểm có hiệu quả lớn về kinh tế vào mùa lũ khi cần khai thác tối đa nguồn thuỷ điện, trong khi nước các hồ chứa đang xả thì các nguồn điện khác huy động chỉ nhằm mục đích an toàn. Nếu sai số dự báo phụ tại cao điểm giảm 2%, theo tính toán sơ bộ thì ngành điện tiết kiệm được khoảng 80MW nguồn tua-bin khí chạy dầu đắt tiền (khoảng 102.
Việc hạn chế phụ tải lúc cao điểm cũng thường xảy ra trong mùa lũ khi thiếu nguồn phủ đỉnh. Tính chính xác được lượng công suất thiếu để chủ động cắt phụ tải không quan trọng, tránh cắt thừa hoặc cắt thiếu, tránh sa thải phụ tải do bảo vệ tần số thấp tác động cũng có ý nghĩa lớn trong vận hành, góp phần giảm thiểu thiệt hại do việc cắt điện gây ra. Hiện nay việc đảm bảo độ tin cậy cung cấp điện, vận hành an toàn và kinh tế HTĐ có ý nghĩa và ảnh hưởng lớn đối với ngành điện nói riêng và nền kinh tế quốc dân nói chung. Trong tương lai khi HTĐ Việt Nam liên kết với HTĐ các nước ASEAN và Trung Quốc, vấn đề tăng độ tin cậy cung cấp điện, vận hành an toàn và kinh tế HTĐ càng trở nên bức thiết.
Đó không những là yếu tố đảm bảo việc nâng cao chất lượng phục vụ nhu cầu tiêu thụ điện năng trong sản xuất và đời sống sinh hoạt, góp phần vào sự tăng trưởng kinh tế của đất nước mà còn là yếu tố đảm bảo. Sinh Viên: Đỗ Thanh Tùng Mã SV: 090128. 9 cho Điện Lực Việt Nam hoàn thành những điều khoản cam kết trong văn bản ký kết với HTĐ các nước trong khu vực. Giải quyết tốt vấn đề cung cấp điện có vai trò và ý nghĩa vô cùng to lớn, vì vậy việc áp dụng và nghiên cứu mô hình dự báo khác nhau nhằm tìm ra mô hình dự báo tối ưu cho vấn đề dự báo phụ tải là việc rất cần thiết.2 Tầm quan trọng của dự báo phụ tải điện Dự báo phụ tải điện (DBPT) đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với công tác quy hoạch, đầu tư phát triển và vận hành hệ thống điện (HTĐ).
Chúng ta biết rằng nhu cầu tiêu dùng điện năng phụ thuộc vào trình độ phát triển của nền kinh tế quốc dân. vì thế dự báo phụ tải điện là một bộ phận của dự báo phát triển kinh tế và khoa học kỹ thuật. Nếu chúng ta dự báo phụ tải quá thừa so với nhu cầu sử dụng thì hậu quả là phải huy động nguồn dự phòng đắt tiền lớn hơn mức cần thiết. Ngược lại, nếu dự báo phụ tải quá thấp so với nhu cầu thì sẽ dẫn đến kết quả nguồn dự phòng thấp giảm an toàn cung cấp điện, không đáp ứng đủ nhu cầu điện cho các hộ tiêu thụ và làm thiệt hại cho nền kinh tế quốc dân.
Dự báo phụ tải dài hạn ( khoảng từ 1-20 năm) có nhiệm vụ cung cấp số liệu cho công tác quy hoạch và đầu tư phát triển hệ thống điện. Còn dự báo phụ tải ngắn hạn (khoảng từ 1 -30 ngày) có nhiệm vụ đảm bảo vận hành hệ thống điện an toàn và kinh tế. Đối với dự báo dài hạn có tính chất chiến lược thì chỉ nêu nên những phương hướng phát triển chủ yếu mà không yêu cầu xác định chỉ tiêu cụ thể. Dự báo phụ tải điện quá thừa so với nhu cầu thì dẫn đến việc huy động vốn đầu tư lớn để xây dựng nhiều nguồn phát điện, nhưng thực tế không dùng hết công suất của chúng gây lãng phí.
Nếu dự báo lại quá nhỏ so với nhu cầu thực tế thì dẫn đến tình trạng thiếu nguồn điện. Phụ tải của hệ thống điện là một hàm số phụ thuộc vào thời gian t, phụ thuộc vào thông số chế độ - tần số và mô đul điện áp thông qua những đặc tính thống kê. Đặc tính ngẫu nhiên của phụ tải được xác định qua hai yếu tố: -. Sinh Viên: Đỗ Thanh Tùng Mã SV: 090128.
Tương tự như vậy chu kỳ T có thể lấy từ chu kỳ hoạt động của con người: ngày, đêm, tháng, năm. Tuy nhiên không thể coi một chu kỳ nào trong những chu kỳ trên là lặp lại của chu kỳ trước: do sự tăng trưởng của phụ tải theo thời gian, do những biến đổi bất thường của phụ tải. Tóm lại các yếu tố ảnh hưởng đến phụ tải bao gồm: Qua đồ thị trên ta thấy tốc độ tăng trưởng của phụ tải qua các năm là khác nhau:. Sinh Viên: Đỗ Thanh Tùng Mã SV: 090128 .2: Tốc độ tăng trưởng của phụ tải trung bình tháng 1 qua các năm b Để dự báo phụ tải cần phải mô tả các thông số phụ tải đã có bằng một hoặc nhiều hàm số nào đó.
Các hàm số này mô tả dãy thông số quan sát một cách gần đúng. Sai số tiệm cận hoá thông số quan sát bằng hàm số được đánh giá khi tính giá trị của hàm số theo chính những đối số đó. Những sai số này có thể coi là ngẫu nhiên vì chúng không phụ thuộc vào đối số của hàm số. Phương trình mô tả dãy thông số quan sát không phải là một quan hệ gần đúng mà là quan hệ hồi quy.
Như vậy sai số dự báo phụ thuộc vào chất lượng của mô hình dự báo phụ tải, nghĩa là tuỳ theo mô hình tính toán được lựa chọn, tuỳ theo mức độ chính xác đạt được khi xác định các hệ số của mô hình. Hay nói một cách khác sai số của dự báo phụ thuộc vào khả năng của mô hình tính toán có thể mô tả diễn biến của phụ tải chính xác đến mức nào. Khi xây dựng mô hình tính toán, nếu có thể xác định mối liên quan của sai số dự báo ở những thời điểm khác nhau hoặc liên quan đến một đại lượng khác tức là sai số mang tính hệ thống, thì sau khi xác định được sai số ở một thời điểm nào đó có thể ước lượng được sai số trong tương lai. Sai số này còn có thể gọi là sai số tính toán hay sai số tương đối.
Phân biệt giữa sai số này và sai số quan sát (gọi là sai số thực tế hay sai số tuyệt đối). Nếu không ước lượng được sai số dự báo thì khó có thể tăng được độ chính xác của dự báo. Sinh Viên: Đỗ Thanh Tùng Mã SV: 090128. 12 Sai số của dự báo phụ thuộc vào đặc tính của phụ tải, phụ thuộc vào khoảng thời gian đón trước cần tính toán.
Phụ tải tương đương cần phải tính dự báo càng lớn (bao gồm nhiều phụ tải nhỏ, có tính chất khác nhau) thì sai số tương đối càng nhỏ.