Nghiên cứu độ nhạy cảm của nguồn tài trợ bên ngoài đối với dòng tiền tại Việt Nam - Ngô Hồng ...

Nghiên cứu độ nhạy cảm của nguồn tài trợ bên ngoài đối với dòng tiền dưới ràng buộc tài chính tại Việt Nam, cung cấp bằng chứng thực nghiệm.

• Tác giả: Ngô Hồng Hải
• Người hướng dẫn: PGS. TS Nguyễn Thị Liên Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Độ Nhạy Cảm Của Các Nguồn Tài Trợ Bên Ngoài Đối Với Dòng Tiền Dưới Tác Động Của Ràng Buộc Tài Chính: Bằng Chứng Thực Nghiệm Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa của đề tài
• 1.5. Kết cấu của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Các khái niệm cơ bản
• 2.2. Khái niệm dòng tiền
• 2.3. Các nguồn tài trợ của doanh nghiệp
• 2.4. Sự ràng buộc tài chính
• 2.5. Tổng quan các nghiên cứu trước đây
• 3. CHƯƠNG 3: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.2. Mô hình và phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Các giả thuyết nghiên cứu
• 3.4. Các mô hình nghiên cứu và mô tả các biến
• 3.5. Mô hình kiểm định độ nhạy cảm của các nguồn tài trợ bên ngoài theo dòng tiền
• 3.6. Mô hình kiểm định tác động của tài sản hữu hình lên độ nhạy cảm của nguồn tài trợ bên ngoài đối với dòng tiền
• 3.7. Phương pháp nghiên cứu và trình tự nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Phân tích thống kê mô tả
• 4.2. Phân tích kết quả hồi quy
• 4.3. Kết quả kiểm định giả thuyết 1 liên quan tới độ nhạy cảm của các nguồn tài trợ bên ngoài đối với dòng tiền của các doanh nghiệp
• 4.4. Kết quả kiểm định mô hình (1)
• 4.5. Kết quả kiểm định mô hình (2)
• 4.6. Kết quả kiểm định giả thuyết 2 liên quan tới ảnh hưởng của tài sản hữu hình lên độ nhạy cảm của nguồn tài trợ bên ngoài theo dòng tiền
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Những đóng góp, phát hiện mới của đề tài
• 5.2. Hạn chế của đề tài và kiến nghị hướng nghiên cứu tiếp theo
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về độ nhạy cảm nguồn tài trợ bên ngoài với dòng tiền

Độ nhạy cảm của các nguồn tài trợ bên ngoài đối với dòng tiền là một chủ đề quan trọng trong lĩnh vực tài chính doanh nghiệp. Nghiên cứu này nhằm làm rõ mối quan hệ giữa dòng tiền và khả năng huy động vốn từ bên ngoài của các doanh nghiệp tại Việt Nam. Đặc biệt, sự khác biệt giữa các doanh nghiệp niêm yết và chưa niêm yết sẽ được phân tích để hiểu rõ hơn về tác động của ràng buộc tài chính.

1.1. Khái niệm độ nhạy cảm nguồn tài trợ bên ngoài

Độ nhạy cảm nguồn tài trợ bên ngoài được định nghĩa là mức độ mà các doanh nghiệp có thể huy động vốn từ bên ngoài dựa trên tình hình dòng tiền hiện tại. Nghiên cứu cho thấy rằng các doanh nghiệp có dòng tiền dồi dào thường ít phụ thuộc vào nguồn tài trợ bên ngoài.

1.2. Tầm quan trọng của dòng tiền trong quyết định tài trợ

Dòng tiền là yếu tố quyết định trong việc lựa chọn nguồn tài trợ. Doanh nghiệp thường ưu tiên sử dụng nguồn tài trợ nội bộ trước khi tìm kiếm nguồn tài trợ bên ngoài. Điều này giúp giảm thiểu chi phí và rủi ro tài chính.

II. Vấn đề và thách thức trong việc huy động nguồn tài trợ bên ngoài

Việc huy động nguồn tài trợ bên ngoài gặp nhiều thách thức, đặc biệt là trong bối cảnh ràng buộc tài chính. Các doanh nghiệp thường phải đối mặt với chi phí cao và khó khăn trong việc tiếp cận thị trường vốn. Điều này ảnh hưởng đến khả năng đầu tư và phát triển của doanh nghiệp.

2.1. Ràng buộc tài chính và ảnh hưởng đến dòng tiền

Ràng buộc tài chính xảy ra khi chi phí huy động vốn bên ngoài cao hơn chi phí vốn nội bộ. Điều này dẫn đến việc doanh nghiệp phải hạn chế đầu tư và phát triển, ảnh hưởng đến khả năng sinh lời.

2.2. Chi phí huy động vốn và rủi ro tài chính

Chi phí huy động vốn từ bên ngoài thường cao hơn do các yếu tố như thông tin bất đối xứng và rủi ro tín dụng. Doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ lưỡng trước khi quyết định vay nợ hay phát hành cổ phần mới.

III. Phương pháp nghiên cứu độ nhạy cảm nguồn tài trợ bên ngoài

Nghiên cứu sử dụng các mô hình hồi quy để phân tích mối quan hệ giữa dòng tiền và nguồn tài trợ bên ngoài. Dữ liệu được thu thập từ các doanh nghiệp niêm yết và chưa niêm yết tại Việt Nam trong khoảng thời gian từ 2005 đến 2016.

3.1. Mô hình hồi quy và dữ liệu nghiên cứu

Mô hình hồi quy tác động cố định và ngẫu nhiên được sử dụng để phân tích dữ liệu. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính của các doanh nghiệp, giúp đảm bảo tính chính xác và đáng tin cậy.

3.2. Các giả thuyết nghiên cứu

Nghiên cứu đặt ra các giả thuyết về mối quan hệ giữa dòng tiền và nguồn tài trợ bên ngoài, cũng như tác động của ràng buộc tài chính đến độ nhạy cảm này.

IV. Kết quả nghiên cứu về độ nhạy cảm nguồn tài trợ bên ngoài

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự khác biệt rõ rệt giữa các doanh nghiệp niêm yết và chưa niêm yết trong việc huy động nguồn tài trợ bên ngoài. Các doanh nghiệp niêm yết thường có khả năng tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn.

4.1. Phân tích kết quả hồi quy

Kết quả hồi quy cho thấy mối quan hệ nghịch biến giữa dòng tiền và nguồn tài trợ bên ngoài, đặc biệt là ở các doanh nghiệp niêm yết. Điều này cho thấy rằng khi dòng tiền tăng, nhu cầu huy động vốn từ bên ngoài giảm.

4.2. Tác động của tài sản hữu hình

Tài sản hữu hình đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường khả năng huy động vốn từ bên ngoài. Doanh nghiệp có nhiều tài sản hữu hình thường dễ dàng hơn trong việc vay nợ.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng độ nhạy cảm của nguồn tài trợ bên ngoài đối với dòng tiền là một yếu tố quan trọng trong quyết định tài chính của doanh nghiệp. Tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu để làm rõ hơn về mối quan hệ này.

5.1. Những đóng góp của nghiên cứu

Nghiên cứu cung cấp thêm bằng chứng thực nghiệm về độ nhạy cảm của nguồn tài trợ bên ngoài theo dòng tiền tại Việt Nam, góp phần vào lý thuyết tài chính doanh nghiệp.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần tiếp tục nghiên cứu để khám phá thêm các yếu tố ảnh hưởng đến độ nhạy cảm của nguồn tài trợ bên ngoài, đặc biệt là trong bối cảnh thay đổi của nền kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và những biến động kinh tế toàn cầu, việc tiếp cận các nguồn tài trợ bên ngoài trở thành vấn đề cấp thiết đối với các doanh nghiệp tại Việt Nam. Nguồn tài trợ đóng vai trò then chốt giúp doanh nghiệp thực hiện các cơ hội đầu tư và phát triển kinh doanh. Tuy nhiên, do thị trường vốn không hoàn hảo, chi phí huy động vốn bên ngoài thường cao và khó khăn, dẫn đến việc doanh nghiệp ưu tiên sử dụng nguồn vốn nội bộ trước khi tìm kiếm tài trợ bên ngoài. Nghiên cứu tập trung phân tích độ nhạy cảm của các nguồn tài trợ bên ngoài theo dòng tiền nội bộ, đồng thời xem xét tác động của ràng buộc tài chính thông qua việc so sánh giữa doanh nghiệp đã niêm yết (không bị ràng buộc tài chính) và doanh nghiệp chưa niêm yết (bị ràng buộc tài chính) tại Việt Nam trong giai đoạn 2005-2016. Bộ dữ liệu gồm 484 doanh nghiệp niêm yết với 4630 quan sát và 158 doanh nghiệp chưa niêm yết với 1255 quan sát được thu thập từ các sàn HSX, HNX, UPCOM và OTC. Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ mối quan hệ giữa dòng tiền nội bộ và nguồn tài trợ bên ngoài, đồng thời đánh giá vai trò của tài sản hữu hình trong việc gia tăng khả năng huy động vốn bên ngoài. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các nhà quản trị tài chính doanh nghiệp đưa ra quyết định tài trợ hiệu quả, đồng thời đóng góp vào kho tàng lý thuyết về cấu trúc vốn trong điều kiện ràng buộc tài chính tại thị trường Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết trật tự phân hạng và lý thuyết đánh đổi. Lý thuyết trật tự phân hạng cho rằng doanh nghiệp ưu tiên sử dụng nguồn vốn nội bộ trước khi huy động vốn bên ngoài do chi phí thông tin bất cân xứng và chi phí phát hành vốn cao. Lý thuyết đánh đổi nhấn mạnh lợi thế thuế của nợ vay, dẫn đến ưu tiên sử dụng nợ vay trong cấu trúc vốn. Các khái niệm chính bao gồm:

• Dòng tiền nội bộ (CASH_FLOW): Tỷ lệ thu nhập hoạt động cộng khấu hao trên tổng tài sản, phản ánh khả năng tự tài trợ của doanh nghiệp.
• Nguồn tài trợ bên ngoài (EXTFIN): Bao gồm nợ vay và phát hành cổ phần mới, được đo lường bằng tỷ lệ thay đổi của các khoản này trên tổng tài sản.
• Ràng buộc tài chính: Được xác định qua tình trạng niêm yết cổ phiếu, với doanh nghiệp chưa niêm yết được xem là bị ràng buộc tài chính.
• Tài sản hữu hình (TANG): Tỷ lệ tài sản cố định và hàng tồn kho trên tổng tài sản, dùng làm tài sản thế chấp khi vay nợ.
• Quy mô doanh nghiệp (SIZE): Logarit tự nhiên của tổng tài sản.
• Cơ hội tăng trưởng (GROWTH): Tỷ lệ thay đổi doanh thu hàng năm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng không cân bằng của 642 doanh nghiệp phi tài chính trong giai đoạn 2005-2016, loại trừ các doanh nghiệp tài chính, dịch vụ công cộng và nhà nước. Mẫu gồm 484 doanh nghiệp niêm yết và 158 doanh nghiệp chưa niêm yết. Phương pháp phân tích bao gồm:

• Mô hình hồi quy tác động cố định (FEM) và tác động ngẫu nhiên (REM): Dùng để kiểm định mối quan hệ giữa dòng tiền và nguồn tài trợ bên ngoài, lựa chọn phương pháp phù hợp dựa trên kiểm định Hausman.
• Phương pháp ước lượng moment tổng quát (GMM): Áp dụng cho mô hình mở rộng nhằm xử lý vấn đề nội sinh, sử dụng biến công cụ là các biến tỷ lệ tiền mặt, tài sản đảm bảo và đòn bẩy tài chính với độ trễ từ 2 đến 6 năm.
• Kiểm định đa cộng tuyến (VIF): Đảm bảo các biến độc lập không có mối quan hệ tuyến tính chính xác, với giá trị VIF trung bình dưới 10.
• Kiểm định ý nghĩa hệ số hồi quy (kiểm định F): Đánh giá mức độ phù hợp của mô hình.

Quy trình nghiên cứu bao gồm thu thập và làm sạch dữ liệu, phân tích thống kê mô tả, kiểm định các giả thuyết thông qua mô hình hồi quy, và thảo luận kết quả dựa trên các bằng chứng thực nghiệm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quan hệ nghịch biến giữa dòng tiền nội bộ và nguồn tài trợ bên ngoài: Kết quả hồi quy cho thấy dòng tiền nội bộ có tương quan âm với các nguồn tài trợ bên ngoài, đặc biệt rõ ràng ở doanh nghiệp đã niêm yết. Giá trị trung bình nợ vay của doanh nghiệp niêm yết là 0.0209, cao hơn nhiều so với 0.0049 của doanh nghiệp chưa niêm yết, cho thấy doanh nghiệp không bị ràng buộc tài chính dễ dàng huy động vốn bên ngoài hơn.

2. Ảnh hưởng tích cực của quy mô và cơ hội tăng trưởng: Quy mô doanh nghiệp và cơ hội tăng trưởng đều có tương quan dương với việc gia tăng nguồn tài trợ bên ngoài. Doanh nghiệp niêm yết có quy mô trung bình lớn hơn (log tổng tài sản 26 so với 25.7772) và cơ hội tăng trưởng cao hơn (0.1416 so với 0.017), từ đó huy động vốn bên ngoài hiệu quả hơn.

3. Tác động của tài sản hữu hình: Tài sản hữu hình làm tăng hiệu ứng thay thế giữa dòng tiền nội bộ và nguồn tài trợ bên ngoài, đặc biệt ở doanh nghiệp chưa niêm yết. Doanh nghiệp chưa niêm yết có tỷ lệ tài sản đảm bảo khoản vay trung bình 0.7428, cao hơn doanh nghiệp niêm yết, giúp tăng khả năng vay nợ khi dòng tiền nội bộ thiếu hụt.

4. Khác biệt trong tỷ lệ nắm giữ tiền mặt và đòn bẩy tài chính: Doanh nghiệp chưa niêm yết nắm giữ tiền mặt trung bình 10.82%, cao hơn doanh nghiệp niêm yết (9.96%), phản ánh nhu cầu dự trữ tiền mặt để đối phó với ràng buộc tài chính. Tuy nhiên, tỷ lệ đòn bẩy tài chính của doanh nghiệp niêm yết (0.7248) cao hơn doanh nghiệp chưa niêm yết (0.5231), cho thấy doanh nghiệp niêm yết sử dụng nợ vay nhiều hơn.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với lý thuyết trật tự phân hạng và các nghiên cứu quốc tế trước đây, khẳng định mối quan hệ nghịch biến giữa dòng tiền nội bộ và nguồn tài trợ bên ngoài. Doanh nghiệp không bị ràng buộc tài chính (đã niêm yết) có khả năng huy động vốn bên ngoài linh hoạt hơn, thể hiện qua mức độ nhạy cảm cao hơn của nguồn tài trợ theo dòng tiền. Tài sản hữu hình đóng vai trò quan trọng trong việc giảm chi phí huy động vốn bên ngoài, đặc biệt với doanh nghiệp bị ràng buộc tài chính, giúp họ tăng khả năng vay nợ khi dòng tiền nội bộ hạn chế. Sự khác biệt về quy mô và cơ hội tăng trưởng cũng giải thích phần nào sự khác biệt trong khả năng tiếp cận vốn bên ngoài giữa hai nhóm doanh nghiệp. Các biểu đồ tương quan và bảng hồi quy minh họa rõ ràng mối quan hệ này, đồng thời kiểm định đa cộng tuyến và nội sinh đảm bảo tính chính xác của mô hình.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường minh bạch thông tin và thúc đẩy niêm yết cổ phiếu: Các doanh nghiệp nên hướng tới niêm yết trên sàn chứng khoán để giảm ràng buộc tài chính, nâng cao khả năng tiếp cận nguồn vốn bên ngoài với chi phí thấp hơn trong vòng 3-5 năm tới, phối hợp với các cơ quan quản lý thị trường.

2. Phát triển tài sản hữu hình làm tài sản thế chấp: Doanh nghiệp cần đầu tư vào tài sản cố định và hàng tồn kho có giá trị để tăng khả năng vay nợ, đặc biệt là các doanh nghiệp chưa niêm yết, nhằm cải thiện hiệu quả huy động vốn trong 2-4 năm tới, do ban lãnh đạo doanh nghiệp và bộ phận tài chính chịu trách nhiệm.

3. Quản lý dòng tiền nội bộ hiệu quả: Tăng cường quản lý dòng tiền và dự trữ tiền mặt hợp lý để giảm thiểu rủi ro tài chính, đồng thời tận dụng tối đa nguồn vốn nội bộ trước khi huy động vốn bên ngoài, áp dụng ngay và liên tục theo dõi hàng quý, do bộ phận kế toán và tài chính thực hiện.

4. Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận vốn: Các chính sách hỗ trợ tài chính, giảm chi phí giao dịch và cải thiện thông tin cho doanh nghiệp nhỏ nhằm giảm ràng buộc tài chính, nâng cao khả năng huy động vốn bên ngoài trong 3-5 năm tới, do các cơ quan nhà nước và tổ chức tín dụng phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị tài chính doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa dòng tiền nội bộ và nguồn tài trợ bên ngoài, từ đó tối ưu hóa cấu trúc vốn và quyết định tài trợ phù hợp với tình trạng ràng buộc tài chính.

2. Các nhà đầu tư và tổ chức tín dụng: Cung cấp thông tin về khả năng huy động vốn và rủi ro tài chính của doanh nghiệp dựa trên tình trạng niêm yết và tài sản thế chấp, hỗ trợ đánh giá và ra quyết định đầu tư, cho vay chính xác hơn.

3. Nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng: Bổ sung bằng chứng thực nghiệm tại Việt Nam về độ nhạy cảm của nguồn tài trợ bên ngoài theo dòng tiền, mở rộng nghiên cứu về ràng buộc tài chính và cấu trúc vốn.

4. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Hỗ trợ xây dựng các chính sách phát triển thị trường vốn, thúc đẩy niêm yết doanh nghiệp và cải thiện môi trường tài chính nhằm giảm thiểu ràng buộc tài chính cho doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao doanh nghiệp lại ưu tiên sử dụng dòng tiền nội bộ trước khi huy động vốn bên ngoài?
   Do chi phí huy động vốn bên ngoài thường cao hơn do chi phí thông tin bất cân xứng và chi phí phát hành, doanh nghiệp ưu tiên sử dụng nguồn vốn nội bộ để tiết kiệm chi phí và giảm rủi ro tài chính.

2. Ràng buộc tài chính được xác định như thế nào trong nghiên cứu này?
   Ràng buộc tài chính được xác định dựa trên tình trạng niêm yết cổ phiếu, với doanh nghiệp chưa niêm yết được xem là bị ràng buộc tài chính do khó khăn trong tiếp cận thị trường vốn bên ngoài.

3. Tài sản hữu hình ảnh hưởng thế nào đến khả năng huy động vốn bên ngoài?
   Tài sản hữu hình có thể được dùng làm tài sản thế chấp, giúp doanh nghiệp tăng khả năng vay nợ với chi phí thấp hơn, đặc biệt quan trọng đối với doanh nghiệp bị ràng buộc tài chính.

4. Doanh nghiệp chưa niêm yết có nên tăng cường đầu tư tài sản hữu hình để cải thiện khả năng vay vốn?
   Có, việc tăng tài sản hữu hình giúp doanh nghiệp chưa niêm yết nâng cao khả năng tiếp cận vốn vay, giảm thiểu ràng buộc tài chính và tăng tính linh hoạt tài chính.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp nhỏ và vừa giảm thiểu ràng buộc tài chính?
   Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần cải thiện minh bạch thông tin, tăng quy mô hoạt động, đồng thời được hỗ trợ từ chính sách nhà nước và các tổ chức tín dụng nhằm giảm chi phí huy động vốn bên ngoài.

Kết luận

• Nghiên cứu xác nhận tồn tại mối quan hệ nghịch biến giữa dòng tiền nội bộ và nguồn tài trợ bên ngoài tại các doanh nghiệp Việt Nam, với mức độ nhạy cảm cao hơn ở doanh nghiệp đã niêm yết.
• Tài sản hữu hình đóng vai trò quan trọng trong việc tăng khả năng huy động vốn bên ngoài, đặc biệt với doanh nghiệp bị ràng buộc tài chính.
• Quy mô doanh nghiệp và cơ hội tăng trưởng là các yếu tố tích cực ảnh hưởng đến việc huy động vốn bên ngoài.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm quan trọng cho các nhà quản trị, nhà đầu tư và cơ quan quản lý trong việc ra quyết định tài chính và chính sách phát triển thị trường vốn.
• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng nghiên cứu với các ngành nghề khác và cập nhật dữ liệu mới để theo dõi xu hướng thay đổi trong điều kiện kinh tế hiện đại.

Hành động ngay: Các nhà quản trị doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách nên áp dụng các khuyến nghị từ nghiên cứu để nâng cao hiệu quả huy động vốn và giảm thiểu ràng buộc tài chính, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của doanh nghiệp tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH Ngô Hồng Hải ĐỘ NHẠY CẢM CỦA CÁC NGUỒN TÀI TRỢ BÊN NGOÀI ĐỐI VỚI DÒNG TIỀN DƢỚI TÁC ĐỘNG CỦA RÀNG BUỘC TÀI CHÍNH: BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2018 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH Ngô Hồng Hải ĐỘ NHẠY CẢM CỦA CÁC NGUỒN TÀI TRỢ BÊN NGOÀI ĐỐI VỚI DÒNG TIỀN DƢỚI TÁC ĐỘNG CỦA RÀNG BUỘC TÀI CHÍNH: BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 8340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TS NGUYỄN THỊ LIÊN HOA TP. Hồ Chí Minh – Năm 2018 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đề tài: “Độ nhạy cảm của các nguồn tài trợ bên ngoài đối với dòng tiền dƣới tác động của ràng buộc tài chính: bằng chứng thực nghiệm tại Việt Nam” là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi. Các số liệu sử dụng trong phân tích đã được công bố theo đúng quy định. Các kết quả nghiên cứu trong luận văn do tôi tự tìm hiểu, phân tích một cách trung thực, phù hợp với thực tiễn tại Việt Nam và chưa được công bố trong các công trình khác. Luận văn được thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hoa. Nếu không đúng như đã nêu trên, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về công trình nghiên cứu của mình. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2018 NGƯỜI CAM ĐOAN NGÔ HỒNG HẢI TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các chữ viết tắt Danh mục các bảng TÓM TẮT .1 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU . Lý do nghiên cứu . Mục tiêu nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Ý nghĩa của đề tài. Kết cấu của đề tài . 5 CHƢƠNG 2: CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY . Các khái niệm cơ bản . Khái niệm dòng tiền . Các nguồn tài trợ của doanh nghiệp . Sự ràng buộc tài chính . Tổng quan các nghiên cứu trước đây . 9 CHƢƠNG 3: DỮ LIỆU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Dữ liệu nghiên cứu . Mô hình và phương pháp nghiên cứu . Các giả thuyết nghiên cứu . Các mô hình nghiên cứu và mô tả các biến . Mô hình kiểm định độ nhạy cảm của các nguồn tài trợ bên ngoài theo dòng tiền . 22 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Mô hình kiểm định tác động của tài sản hữu hình lên độ nhạy cảm của nguồn tài trợ bên ngoài đối với dòng tiền . Phương pháp nghiên cứu và trình tự nghiên cứu . 30 CHƢƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Phân tích thống kê mô tả . Phân tích kết quả hồi quy . Kết quả kiểm định giả thuyết 1 liên quan tới độ nhạy cảm của các nguồn tài trợ bên ngoài đối với dòng tiền của các doanh nghiệp . Kết quả kiểm định mô hình (1) . Kết quả kiểm định mô hình (2) . Kết quả kiểm định giả thuyết 2 liên quan tới ảnh hưởng của tài sản hữu hình lên độ nhạy cảm của nguồn tài trợ bên ngoài theo dòng tiền . 55 CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN . Những đóng góp, phát hiện mới của đề tài . Hạn chế của đề tài và kiến nghị hướng nghiên cứu tiếp theo . 60 Tài liệu tham khảo Phụ lục TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT CL : Chịu lãi DN : Doanh nghiệp DNNY : Doanh nghiệp đã niêm yết DNCNY : Doanh nghiệp chưa niêm yết EBITDA : Thu nhập trước thuế, lãi vay và khấu hao FEM : Fix Effect Model GMM : Generalized Method of Moments GT : Giá trị GTSS : Giá trị sổ sách HNX : Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội HSX : Sở giao dịch chứng khoán TP.HCM HTK : Hàng tồn kho OTC : Thị trường chứng khoán phi tập trung REM : Random Effect Model TSCĐ : Tài sản cố định TSHH : Tài sản hữu hình UPCOM : Thị trường chứng khoán của các công ty đại chúng chưa niêm yết VG : Vốn góp VIF : Variance Inflation Factor TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1: Tổng hợp các kết quả nghiên cứu trước đây .1a: Thống kê mẫu doanh nghiệp đã niêm yết qua các năm .1b: Thống kê mẫu doanh nghiệp chưa niêm yết qua các năm .2: Tóm tắt công thức tính các biến trong mô hình.3: Tóm tắt kỳ vọng về dấu của các biến nghiên cứu .1a: Thống kê mô tả các biến nghiên cứu (mẫu doanh nghiệp đã niêm yết) .1b: Thống kê mô tả các biến nghiên cứu (mẫu doanh nghiệp chưa niêm yết) .2: Hệ số tương quan giữa các biến của mẫu doanh nghiệp đã niêm yết .3: Kết quả phân tích VIF của mẫu doanh nghiệp đã niêm yết .4: Hệ số tương quan giữa các biến của mẫu doanh nghiệp chưa niêm yết.5: Kết quả phân tích VIF của mẫu doanh nghiệp chưa niêm yết .6: Kết quả kiểm định Hausman của mô hình (1) .7: Kết quả ước lượng mô hình (1) với biến phụ thuộc EXTFIN_D .8: Kết quả ước lượng mô hình (1) với biến phụ thuộc EXTFIN_DE .9: Kết quả ước lượng mô hình (1) với biến phụ thuộc EXTFIN_E .10: Kết quả kiểm định hiện tượng nội sinh .11: Kết quả ước lượng mô hình (2) với biến phụ thuộc EXTFIN_DE .12: Kết quả kiểm định Hausman của mô hình (3) .13: Kết quả ước lượng mô hình (3) với biến phụ thuộc EXTFIN_DE .1: Tổng hợp các kết quả của bài nghiên cứu . 60 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 TÓM TẮT Với mục tiêu tìm hiểu về độ nhạy cảm của các nguồn tài trợ bên ngoài đối với dòng tiền của các công ty tại Việt Nam bằng cách so sánh giữa các công ty đã niêm yết đại diện cho các công ty không bị ràng buộc tài chính và các công ty chưa niêm yết đại diện cho các công ty bị ràng buộc tài chính, tác giả đã dựa trên bộ dữ liệu của 484 công ty đang niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán HSX, HNX và bộ dữ liệu của 158 công ty chưa niêm yết đang giao dịch trên thị trường UPCOM, OTC trong 12 năm từ năm 2005 đến năm 2016. Các mô hình nghiên cứu và kĩ thuật hồi quy FEM/REM cùng với GMM được tác giả sử dụng trong bài nghiên cứu này xuất phát từ nghiên cứu của Jose và Francisco (2014). Thông qua các kết quả hồi quy, tác giả phát hiện bằng chứng cho thấy tồn tại quan hệ nghịch biến giữa dòng tiền và nguồn tài trợ bên ngoài của các doanh nghiệp, tuy nhiên quan hệ nghịch biến này có sự khác biệt giữa công ty niêm yết và công ty chưa niêm yết, cụ thể ảnh hưởng tiêu cực của dòng tiền đối với nguồn tài trợ bên ngoài thể hiện rõ ràng hơn ở các công ty niêm yết. Từ khóa: “Ràng buộc tài chính”. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU 1. Lý do nghiên cứu Trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế, những năm gần đây khi nền kinh tế thế giới nói chung và nền kinh tế Việt Nam nói riêng đang phải đối mặt với khủng hoảng thì tầm quan trọng của các nguồn tài trợ đối với các công ty lại càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Nguồn tài trợ là yếu tố không thể thiếu đối với mỗi công ty, giúp các công ty thực hiện được các cơ hội đầu tư và biến các ý tưởng trong kinh doanh thành hiện thực. Nguồn tài trợ của doanh nghiệp có thể đến từ dòng tiền nội bộ hoặc từ các nguồn tài trợ bên ngoài bằng cách đi vay nợ hoặc phát hành thêm vốn cổ phần mới. Nhưng vì thị trường vốn là thị trường không hoàn hảo, nên chi phí để doanh nghiệp huy động được các nguồn tài trợ bên ngoài là rất tốn kém, thậm chí rất khó khăn và không có sẵn, do đó khi ra các quyết định tài trợ, các công ty sẽ lựa chọn sử dụng nguồn tài trợ nội bộ trước tiên. Kết quả là chỉ khi dòng tiền nội bộ thiếu hụt để phục vụ cho các nhu cầu đầu tư, doanh nghiệp mới phải huy động thêm các nguồn tài trợ bên ngoài. Tuy vậy, do khả năng tiếp cận nguồn tài trợ bên ngoài của các doanh nghiệp không giống nhau nên không phải doanh nghiệp nào cũng dễ dàng tiếp cận được với thị trường vốn bên ngoài khi có nhu cầu. Chính vì vậy, điều quan trọng cho các doanh nghiệp là khi dòng tiền bị thiếu hụt thì cần phải huy động thêm nguồn vốn bên ngoài bằng cách nào, tăng vốn từ vay nợ hay tăng vốn từ phát hành cổ phần mới hay từ cả hai nguồn trên để vừa có được lượng tiền doanh nghiệp cần vừa tối thiểu được chi phí sử dụng vốn. Trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu đo lường độ nhạy cảm của nguồn tài trợ bên ngoài theo dòng tiền của các công ty. Trong số đó, có những nghiên cứu chỉ đơn thuần kiểm định ảnh hưởng của dòng tiền đối với nguồn tài trợ bên ngoài nhưng cũng có những nghiên cứu nêu bật tác động của ràng buộc tài chính khi tìm kiếm các nguồn tài trợ. Cụ thể, nghiên cứu của (Frank and Goyal, 2008) khẳng định, các công ty sẽ giảm nợ vay khi có sự dư thừa trong dòng tiền và ngược lại, tăng vay nợ khi có sự thiếu hụt dòng tiền, hay nói cách khác là tồn tại tương quan âm giữa dòng tiền và việc sử dụng nợ vay của các công ty do chịu ảnh hưởng của chi phí thông tin TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 bất đối xứng. Trong khi đó, (Jose and Francisco, 2014) khi xem xét thêm tác động của ràng buộc tài chính đã phát hiện ra rằng, khi có sự thiếu hụt trong dòng tiền, các doanh nghiệp không bị ràng buộc tài chính sẽ dễ dàng huy động được các nguồn tài trợ bên ngoài để đáp ứng các nhu cầu đầu tư, trong khi ảnh hưởng này của dòng tiền đối với việc gia tăng nguồn tài trợ bên ngoài của các doanh nghiệp bị ràng buộc tài chính là không đáng kể. Bằng chứng thực nghiệm trên thế giới là vậy nhưng liệu rằng ở Việt Nam, dòng tiền có ảnh hưởng tới việc gia tăng nguồn tài trợ từ bên ngoài của các doanh nghiệp không? Và nếu có, thì độ nhạy cảm của nguồn tài trợ bên ngoài theo dòng tiền của các công ty bị ràng buộc tài chính và các công ty không bị ràng buộc tài chính có khác biệt hay không?