CHƯƠNG I : TỔNG QUAN VỀ TRẠM BƠM 1.Khái niệm chung Trạm bơm là một trong các công trình đầu mối thủy lợi quan trọng. Nó là công trình tưới nước bằng động lực sử dụng năng lượng bằng máy bơm , để đưa lưu lượng nước lên một độ cao nhất định.1: Trạm bơm hướng trục xiên Hệ thống công trình trạm bơm gồm nhà trạm, các công trình thủy công, hệ thống điện, hệ thống thiết bị cơ khí. -Công trình thủy công : là công trình lấy nước, công trình dẫn nước, bể lắng cát, bể hút và bể xả. -Trạm bơm : gồm có các tổ máy bơm trong đó có máy bơm, động cơ, đường ống hút và đường ống xả, các thiết bị cơ khí, thủy lực, thiết bị động lực, hệ thống điện và một số thiết bị phụ khác.
Việc bố trí hệ thống công trình trạm bơm phụ thuộc rất nhiều vào các điều kiện thực tế (như điều kiện địa hình địa chất.)mà có thể chọn các kiểu trạm bơm theo sơ đồ phân loại như sao : 2 DO.60kw móng tách rời kiểu buồng cố định khối tảng trạm bơm thuyền di động di động trên ray di động trên xe Hình 1. Kiểu trạm bơm cố định -Trạm bơm kiểu móng tách rời :Trạm bơm kiểu móng tách rời thường được xây dựng để đặt máy bơm ly tâm trục ngang có lưu lượng mỗi máy nhỏ. -Trạm bơm kiểu buồng:Trạm bơm kiểu buồng thường để đặt từng loại máy bơm riêng biệt. -Trạm bơm kiểu khối tảng :Trạm bơm kiểu khối tảng thường được dùng để đặt máy bơm ly tâm trục đứng.
Kiểu trạm bơm cố định được xây dựng nhiều ở nước ta , nó thường là các trạm bơm có công suất lơn,vừa và nhỏ. Việc quản lý , vận hành và bảo dưỡng các trạm bơm này rất quan trọng .3: Trạm bơm trục đứng 3 DO. Kiểu trạm bơm di động Trạm bơm thuyền (hình 1.4a): Toàn bộ máy bơm và động cơ được đặt trên phao nổi trên sông có hệ thống dây cáp , tời neo vào bờ. Đoan ống xả gồm ống thép và ống cao su.
Đoạn ống cao su có tác dụng co dãn nên khi mực nước lên hoặc xuống không làm ảnh hưởng đến lực đẩy nổi của thuyền. khi mực nước lên , xuống người quản lý phải dùng tời để neo , thả thuyền không bị trôi hay mắc cạn. Trạm bơm thuyền tuy giá thành xây dựng thấp nhưng việc quản lý tương đối phức tạp. Do vậy trạm bơm thuyền được dử dụng khi : + Địa hình , địa chất xây dựng trạm bơm cố định phức tạp, tốn kém.
+ Nguồn nước có mực nước giao động lớn + Phải có đội ngũ cán bộ , công nhân kỹ thuật có tay nghề, quản lý tốt.4a: Trạm bơm thuyền Hình 1.4b: Cấu tạo chi tiết trạm bơm thuyền 1-Phao;2-Máy bơm;3-Van 1 chiều ;4-Bích ;5-Ống xả cao su;6-Ống hút Trạm bơm di động trên ray (hình 1.5): Trạm bơm di động trên ray thường máy bơm và động cơ đặt chìm dưới nước , có hệ thống trượt trên đường ray. Khi mực nước 4 DO.60kw lên, xuống người ta sử dụng hệ thống tời kéo thả máy bơm chạy theo đường ray. Thời kỳ không sử dụng thường được kéo lên nhà bảo dưỡng sủa chữa. Trạm bơm di động trên ray tuy giá thành xây dựng thấp nhưng việc quản lý tương đối phức tạp.
Do đặc điểm của loại trạm bơm này nên thường sử dụng khi : + Địa hình bờ sông tương đối thoải mái , có địa chất tốt và không bị dòng nước xoáy xói lở hoặc bồi lấp bờ. + Nguồn nước có mực nước giao động lớn. + Sử dụng máy bơm có động cơ chìm. + Phải có đội ngũ cán bộ , công nhân kỹ thuật có tay nghề , quản lý tốt.5: Cấu tạo chi tiết trạm bơm di động trên ray 1-Máy bơm chìm;2-Đường ray;3-Đường ống xả;4-Nhà sửa chữa;5-Bể xả;6-Tời Trạm bơm di động trên xe(hình1.6a): máy bơm và động cơ đặt trên xe, có thể dùng động cơ để kéo , cũng đôi khi dùng sức người để kéo .Trạm bơm này tương đối đơn giản , đầu tư ít , dễ quản lý và vận hành.
Tuy nhiên trạm bơm di chuyển trên xe được sử dụng khi : + Nguồn nước cấp thiếu + Lưu lượng tưới nhỏ + Hệ thống kênh mương dẫn nước đã được quy hoạch + Phục vụ tưới cho cây trồng cạn thuộc những vùng khan hiếm nước 5 DO.6a: Trạm bơm di chuyển trên xe 1-Máy bơm;2-Động cơ;3-Xe di động;4-Tay thăng bằng Hình 1.6b: Cấu tạo chi tiết trạm bơm di động trên xe 1-Nguồn nước;2-Đường ống hút;3-Xe di động;4-Đường ống xả; 5-Máy bơm và động cơ; 6-Tay thăng bằng Tóm lại: các kiểu trạm bơm di động được ứng dụng ở một số vùng thường không xây dựng được nhà trạm cố định hoặc vùng có cột nước thay đổi nhiều, hoặc vùng nguồn nước thiếu. Kiểu trạm bơm này thường là trạm bơm nhỏ, quản lý trạm bơm phức tạp. Các trạm bơm trình bày ở trên có thể sử dụng để tưới , tiêu hoặc tưới tiêu kết hợp , do vậy ta có thể gọi là: - Trạm bơm tưới : chỉ làm nhiệm vụ bơm cấp nước tưới cho cây trồng - Trạm bơm tiêu : chỉ làm nhiệm vụ bơm tiêu khi xảy ra mưa gây úng cho cây trồng - Trạm bơm tưới tiêu kết hợp : kết hợp cả hai nhiệm vụ trên .3 Sơ đồ bố trí tổng quát hệ thống công trình trạm bơm Sơ đồ bố trí hệ thống công trình trạm bơm nếu đầy đủ bao gồm các loại công trình sau (hình 1.7a): - Công trình lấy nước từ nguồn (1): - Công trình dẫn nước (2),(4): để lấy nước từ nguồn , dẫn nước về nhà trạm. Nó có thể là kênh dẫn , hoặc đường ống dẫn.
- Công trình lắng cát (3): dùng để thu nước và lắng đọng những hạt bùn cát có kích thước lớn không cho chúng chảy vào kênh dẫn và bể hút. - Bể hút (5) : nơi tập trung nước cung cấp cho nhà trạm. - Nhà trạm (6) : là nơi đặt tổ máy bơm và các thiết bị khác để đưa nước từ bể hút lên bể xả. - Đường ống xả (7) : để đẩy nước qua đường ống lên bể xả.
- Bể xả (8) : nơi nhận nước từ nhà trạm và phân phối nước vào các kênh - Kênh dẫn (9): nhận nước từ bể xả dẫn nước vào hệ thống.7a: Sơ đồ bố trí tổng quát công trình trạm bơm 1-Công trình lấy nước; 2,4-Công trình dẫn nước; 3-Công trình lắng cát; 5-Bể hút; 6-Nhà trạm bơm; 7-Ống xả ;8-Bể xả; 9-Công trình phân phối nước Một số địa hình phức tạp , cột nước yêu cầu quá cao cần phải bố trí nhiều bậc với hai hay nhiều nhà trạm nối tiếp nhau đó là trạm bơm nước nhiều bậc (hình1.7b: Sơ đồ bố trí nhiều bậc hệ thống công trình trạm bơm 1,2,3,4,5,7,8-Các công trình nhà trạm thứ nhất ;6,9-Nhà trạm bơm thứ hai;10-Ống xả;11-Bể xả;12-Công trình phân phối nước 7 DO.4 Chọn vị trí bố trí Chọn vị trí đặt trạm bơm , phụ thuộc nhiều điều kiện như mục đích sử dụng trạm bơm (tưới,tiêu.), nguồn nước(sông, ao, hồ chứa, kênh.), địa hình khu vực và địa chất nền móng. Ngoài ra còn các yếu tố khác như nơi cung cấp năng lượng , điều kiện kinh tế , vận chuyển các vật liệu , máy móc thiết bị và yêu cầu an toàn của các thiết bị điện. Trạm bơm tưới nên chọn sao cho để trạm bơm khống chế được diện tích cần tưới mà đường kênh tưới ngắn nhất , có khối lượng đào đắp ít nhất , đồng thời phù hợp nhiệm vụ phân phối nước cho các khu cần tưới khác nhau. Khi chọn vị trí trạm phải đặc biệt chú ý đến điều kiện lấy nước , lấy nước phải thuận lợi , không gây bồi lắng ở cửa lấy nước và trong kênh dẫn , không gây xói lở lòng kênh , uy hiếp đến sự ổn định của công trình lấy nước.
Những trạm bơm được xây bên bờ sông phải được tính toán điều kiện ổn định lòng sông , bờ sông. Nó ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình khai thác và hiệu quả kinh tế của trạm bơm sau khi xây dựng. Điều kiện địa chất công trình cần phải được chú ý khi chọn vị trí đặt trạm bơm vì nền móng công trình tốt hay xấu sẽ ảnh hưởng đến giá thành xây dựng , biện pháp kỹ thuật thi công và sự ổn định của công trình sau khi xây dựng. Trạm bơm tiêu phải đặt ở vị trí có công trình thấp để thu hút nước từ các kênh tiêu , khối lượng đào đắp kênh tiêu nhỏ nhất.
Vị trí bơm phải thívh hợp với việc phân khu tiêu tưới , giảm bớt năng lượng tiêu thụ , các công trình bố trí không được chồng chéo lên nhau. Ngoài ra , khi chọn vị trí trạm bơm tiêu nên chọn ở chỗ bơm ra có mức thấp , nước tiêu nhanh, không làm ảnh hưởng việc tiêu tưới khu vực khác. Ngoài ra phải chú ý đến các điều kiện thi công lắp ráp thiết bị, đường vận chuyển , mạng lưới điện. Trạm bơm tưới tiêu kết hợp: cần phải xem xét đến các điều kiện ở trên , đồng thời cần phân tích tới các nhiệm vụ chính của trạm bơm tưới tiêu kết hợp về nhiều mặt để chọn vị trí sao cho có lợi về kinh tế ,xây dựng và quản lý 8 DO.60kw CHƯƠNG 2 : QUY TRÌNH VẬN HÀNH CÁC TRẠM CẤP NƯỚC SẠCH TẬP TRUNG NÔNG THÔNG 2.
Sơ đồ công nghệ Hình 2.1: Sơ đồ công nghệ trạm bơm nước sạch 2. Mô tả dây chuyền công nghệ Nước thô được lấy từ nguồn nước sông hoặc hồ đưa về trạm xử lý qua hệ thống trạm bơm nước thô. Tại đây nước được phân phối vào hệ thống cụm xử lý. Sau khi nước đi vào hệ thống xử lý được châm hóa chất keo tụ và kiềm hóa (phèn, xút) tại hệ thống hòa trộn hóa chất.
Tại đây các hóa chất được trộn đều trong nước sau đó được đưa qua bể phản ứng. Tại bể phản ứng các hạt cặn phân tán trong nước va chạm với nhau, phản ứng kết dính, trở thành bông cặn lớn hơn, sau đó được đưa qua bể lắng Lamen. Nước sau khi qua bể lắng Lamen có thể loại bỏ 90 – 99% lượng chất bẩn chứa trong nước và được chuyển qua bể lọc. Tại bể lọc các cặn bẩn khi chảy qua lớp vật liệu lọc, bị dính bám và hấp thụ lên bề mặt lớp vật liệu lọc và bị loại ra khỏi nước.
Nước sau khi qua bể lọc đã đạt các tiêu chuẩn hóa lý và được đưa về bể chứa. Sau khi nước vào bể lắng và bể lọc phần lớn vi 9 DO.60kw trùng ở trong nước đã bị giữ lại khoảng 90% và bị tiêu diệt. Tuy nhiên đảm bảo hoàn toàn vệ sinh trước khi về bể chứa nước phải được khử trùng bằng Clo.