Luận văn tốt nghiệp đánh giá tác động giảm nghèo của chương trình cho vay hộ nghèo trên địa bàn huyện nho quan tỉnh ninh bình

Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu Luận văn tốt nghiệp đánh giá tác động giảm nghèo của chương trình cho vay hộ nghèo trên địa bàn, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất

• Tác giả: Đinh Thị Thanh Nga
• Người hướng dẫn: TS. Dương Hoài An
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Đánh Giá Tác Động Giảm Nghèo Của Chương Trình Cho Vay Hộ Nghèo Tại Nho Quan, Ninh Bình
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 2. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 2.1. Một số khái niệm
• 3. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
• 3.1. Đặc điểm địa bàn
• 3.2. Điều kiện tự nhiên
• 3.3. Tình hình kinh tế, xã hội
• 3.4. Nội dung nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Phương pháp định lượng
• 3.5.2. Phương pháp định tính
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về chương trình cho vay hộ nghèo

Chương trình cho vay hộ nghèo tại huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình được triển khai nhằm mục tiêu giảm nghèo và cải thiện đời sống cho các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn. Chương trình này không chỉ cung cấp nguồn vốn mà còn đi kèm với các dịch vụ hỗ trợ tài chính khác. Theo báo cáo, từ năm 2016 đến 2020, tỷ lệ hộ nghèo tại Nho Quan đã giảm đáng kể, từ 11,69% xuống còn 5,9%. Điều này cho thấy tác động tích cực của chương trình đến việc giảm nghèo và nâng cao thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều ý kiến trái chiều về hiệu quả thực sự của chương trình này. Một số người cho rằng, nếu không biết cách sử dụng nguồn vốn một cách hiệu quả, hộ nghèo có thể rơi vào tình trạng nợ nần.

1.1. Tác động của chương trình đến thu nhập

Nghiên cứu cho thấy, mỗi 1% tăng trong trị giá khoản vay có thể giúp hộ gia đình tăng thu nhập lên khoảng 69%. Điều này cho thấy rằng, chương trình cho vay hộ nghèo đã góp phần quan trọng trong việc cải thiện thu nhập cho các hộ gia đình. Tuy nhiên, tác động của chương trình đến chi tiêu của hộ lại không rõ ràng. Các yếu tố như số lao động trong hộ và các biến cố bất lợi cũng ảnh hưởng đến thu nhập và chi tiêu của hộ. Việc cải thiện thu nhập không đồng nghĩa với việc cải thiện chi tiêu, điều này cần được xem xét kỹ lưỡng trong các nghiên cứu tiếp theo.

II. Đánh giá tác động của chương trình cho vay hộ nghèo

Đánh giá tác động của chương trình cho vay hộ nghèo là một phần quan trọng trong nghiên cứu này. Các phương pháp định lượng và định tính đã được áp dụng để thu thập dữ liệu và phân tích. Kết quả cho thấy, chương trình đã giúp nhiều hộ gia đình cải thiện thu nhập, nhưng vẫn còn tồn tại những khó khăn trong việc tiếp cận và sử dụng nguồn vốn. Một số hộ gia đình gặp khó khăn trong việc lập kế hoạch sử dụng vốn, dẫn đến việc không đạt được hiệu quả như mong đợi. Điều này cho thấy cần có sự hỗ trợ thêm từ các tổ chức và chính quyền địa phương để giúp người dân sử dụng nguồn vốn một cách hiệu quả hơn.

2.1. Những thuận lợi và khó khăn khi tiếp cận nguồn vốn

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, mặc dù chương trình cho vay hộ nghèo mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn còn nhiều khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn. Một số hộ gia đình không có tài sản thế chấp, điều này làm giảm khả năng vay vốn. Ngoài ra, việc thiếu thông tin và kiến thức về quản lý tài chính cũng là một rào cản lớn. Để khắc phục tình trạng này, cần có các chương trình đào tạo và tư vấn cho người dân về cách sử dụng nguồn vốn một cách hiệu quả. Việc này không chỉ giúp họ tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn mà còn nâng cao khả năng quản lý tài chính cá nhân.

III. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả chương trình

Để nâng cao hiệu quả của chương trình cho vay hộ nghèo, một số giải pháp đã được đề xuất. Đầu tiên, cần tăng giá trị khoản vay và mở rộng mục đích cho vay để đáp ứng nhu cầu đa dạng của người dân. Thứ hai, việc giảm lãi suất cho vay cũng sẽ giúp người dân dễ dàng tiếp cận nguồn vốn hơn. Cuối cùng, cần có các chương trình tư vấn và đào tạo kỹ năng quản lý tài chính cho người vay. Những giải pháp này không chỉ giúp người dân sử dụng nguồn vốn hiệu quả mà còn góp phần vào việc giảm nghèo bền vững tại địa phương.

3.1. Tăng cường hỗ trợ và tư vấn cho người vay

Việc tăng cường hỗ trợ và tư vấn cho người vay là rất cần thiết. Các tổ chức tài chính cần phối hợp với chính quyền địa phương để tổ chức các buổi tập huấn về quản lý tài chính và lập kế hoạch sử dụng vốn. Điều này sẽ giúp người dân có kiến thức và kỹ năng cần thiết để sử dụng nguồn vốn một cách hiệu quả. Hơn nữa, việc tạo ra các kênh thông tin để người dân có thể dễ dàng tiếp cận thông tin về chương trình cũng rất quan trọng. Sự hỗ trợ này sẽ giúp người dân tự tin hơn trong việc vay vốn và đầu tư vào sản xuất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2017-2019, huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình đã triển khai chương trình cho vay hộ nghèo nhằm hỗ trợ các hộ gia đình nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống. Theo báo cáo của địa phương, tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 11,69% năm 2011 xuống còn khoảng 5,58% năm 2017, cho thấy sự tiến bộ đáng kể trong công tác giảm nghèo. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong việc sử dụng hiệu quả nguồn vốn vay để tạo ra thu nhập bền vững cho người nghèo. Luận văn thạc sĩ này tập trung đánh giá tác động của chương trình cho vay hộ nghèo trên địa bàn huyện Nho Quan, phân tích những thuận lợi và khó khăn trong quá trình tiếp cận và sử dụng nguồn vốn, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả chương trình.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: (1) Đánh giá tác động giảm nghèo của chương trình cho vay hộ nghèo thông qua các chỉ tiêu thu nhập và chi tiêu của hộ; (2) Phân tích các yếu tố thuận lợi và khó khăn trong việc tiếp cận và sử dụng nguồn vốn vay; (3) Đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả sử dụng vốn vay để giảm nghèo bền vững. Nghiên cứu được thực hiện trên địa bàn huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình, với dữ liệu thu thập từ 300 hộ gia đình vay vốn và các cán bộ liên quan trong giai đoạn 2017-2019. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách tín dụng ưu đãi, góp phần nâng cao mức sống và phát triển kinh tế xã hội tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết kinh tế về nghèo đói và tín dụng vi mô, trong đó nghèo được hiểu là tình trạng thiếu hụt thu nhập và các dịch vụ xã hội cơ bản, ảnh hưởng đến khả năng tham gia phát triển cộng đồng. Khung lý thuyết bao gồm:

• Lý thuyết nghèo đa chiều: Nghèo không chỉ là thiếu thu nhập mà còn là thiếu tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và thông tin.
• Lý thuyết tín dụng vi mô: Tiếp cận vốn vay ưu đãi giúp người nghèo đầu tư sản xuất, tăng thu nhập và giảm nghèo bền vững.
• Mô hình hồi quy đa biến tác động cố định (Fixed-effects): Được sử dụng để đánh giá tác động của các biến độc lập như giá trị khoản vay, thời gian vay, đặc điểm chủ hộ, đặc điểm hộ và điều kiện địa phương đến biến phụ thuộc là thu nhập và chi tiêu của hộ.

Các khái niệm chính bao gồm: thu nhập bình quân đầu người, chi tiêu bình quân đầu người, biến cố bất lợi, khoảng cách đến ngân hàng, và các tiêu chí đánh giá nghèo đa chiều.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định lượng và định tính:

• Phương pháp định lượng: Thu thập dữ liệu bảng từ 300 hộ gia đình vay vốn tại ba vùng đại diện của huyện Nho Quan (thị trấn Nho Quan, xã Thạch Bình và xã Sơn Thành) trong giai đoạn 2017-2019, tổng cộng 900 quan sát. Phân tích dữ liệu bằng mô hình hồi quy đa biến tác động cố định (FE) để kiểm định ảnh hưởng của các yếu tố đến thu nhập và chi tiêu của hộ. Cỡ mẫu được chọn ngẫu nhiên nhằm đảm bảo tính đại diện. Kết quả kiểm định Hausman test cho thấy mô hình FE phù hợp với dữ liệu.

• Phương pháp định tính: Thực hiện 40 cuộc phỏng vấn sâu với các bên liên quan gồm người vay, cán bộ Ngân hàng Chính sách xã hội (NH CSXH), cán bộ địa phương và chuyên gia tài chính-ngân hàng. Mục đích là thu thập thông tin về thuận lợi, khó khăn trong tiếp cận và sử dụng vốn vay, cũng như đề xuất các giải pháp cải thiện.

Quá trình thu thập dữ liệu sơ cấp diễn ra trong đầu năm 2019, kết hợp với số liệu thứ cấp từ các báo cáo chính thức của địa phương và NH CSXH. Phân tích dữ liệu định lượng được thực hiện bằng phần mềm thống kê chuyên dụng, đảm bảo độ tin cậy và tính chính xác của kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động của nguồn vốn vay đến thu nhập hộ: Mỗi 1% tăng trị giá khoản vay giúp thu nhập hộ tăng khoảng 69% với mức ý nghĩa thống kê 99%. Số lao động trong hộ cũng có tác động tích cực, mỗi 1% tăng số lao động giúp thu nhập tăng 0,26%. Ngược lại, mỗi biến cố bất lợi tăng lên làm thu nhập giảm khoảng 0,02%. Khoảng cách đến ngân hàng, chợ và đường giao thông không có tác động có ý nghĩa thống kê nhưng theo hướng dự đoán.

2. Tác động của nguồn vốn vay đến chi tiêu hộ: Nguồn vốn vay không có tác động có ý nghĩa thống kê đến chi tiêu của hộ. Thu nhập là yếu tố chính ảnh hưởng đến chi tiêu, mỗi 1% tăng thu nhập giúp chi tiêu tăng 63%. Các biến cố bất lợi làm tăng chi tiêu khoảng 0,2% mỗi lần biến cố xảy ra.

3. Thuận lợi và khó khăn trong tiếp cận vốn vay: Khoảng 86% hộ điều tra gặp khó khăn do thiếu tài sản thế chấp, nhưng mức độ khó khăn chủ yếu ở mức thấp đến trung bình. Khoảng 37% gặp khó khăn do thiếu tài sản tín chấp. Thiếu kế hoạch sử dụng vốn tốt cũng là một rào cản đáng kể. Các khó khăn khác gồm giá trị khoản vay không phù hợp, thời hạn vay ngắn, phương thức hoàn trả chưa linh hoạt, thiếu hướng đầu tư và thị trường tiêu thụ sản phẩm, cũng như thiếu kỹ năng quản lý tài chính.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy chương trình cho vay hộ nghèo đã góp phần nâng cao thu nhập cho các hộ vay, phù hợp với các nghiên cứu trước đây về tín dụng vi mô và giảm nghèo. Tuy nhiên, tác động đến chi tiêu chưa rõ ràng do người vay có xu hướng tích lũy vốn để trả nợ hoặc dự phòng rủi ro, đặc biệt trong bối cảnh tập quán và điều kiện kinh tế xã hội tại địa phương. Việc thiếu tài sản thế chấp và tín chấp làm hạn chế khả năng tiếp cận vốn vay, đồng thời thiếu kế hoạch sử dụng vốn và kỹ năng quản lý tài chính làm giảm hiệu quả sử dụng vốn.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả tương đồng về vai trò quan trọng của vốn vay trong nâng cao thu nhập nhưng cũng nhấn mạnh các rào cản về tiếp cận và sử dụng vốn. Việc mở rộng mục đích vay, tăng giá trị và thời hạn vay, cùng với hỗ trợ tư vấn đầu tư và kỹ năng quản lý tài chính được xem là các giải pháp thiết thực để nâng cao hiệu quả chương trình.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ hộ gặp khó khăn theo từng loại rào cản, bảng thống kê các hệ số hồi quy tác động của các biến số đến thu nhập và chi tiêu, giúp minh họa rõ nét các phát hiện chính.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng giá trị khoản vay và mở rộng mục đích sử dụng vốn: Điều chỉnh hạn mức vay phù hợp với nhu cầu thực tế của hộ nghèo, đồng thời cho phép sử dụng vốn vay đa dạng hơn trong các hoạt động sản xuất kinh doanh. Mục tiêu tăng thu nhập hộ lên ít nhất 20% trong vòng 2 năm. Chủ thể thực hiện: NH CSXH phối hợp với UBND huyện.

2. Kéo dài thời hạn vay và điều chỉnh cơ chế trả nợ linh hoạt: Tăng thời gian vay tối đa lên 5-7 năm để giảm áp lực trả nợ, áp dụng các phương thức trả nợ phù hợp với chu kỳ sản xuất của từng ngành nghề. Mục tiêu giảm tỷ lệ nợ xấu xuống dưới 5% trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: NH CSXH và các tổ chức tín dụng liên quan.

3. Tổ chức tập huấn, tư vấn kỹ năng quản lý tài chính và đầu tư sản xuất: Cung cấp kiến thức về lập kế hoạch sử dụng vốn, quản lý chi tiêu và tìm kiếm thị trường tiêu thụ sản phẩm cho người vay. Mục tiêu nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và giảm rủi ro đầu tư. Chủ thể thực hiện: UBND xã, các tổ chức chính trị xã hội và chuyên gia kinh tế.

4. Mở rộng mạng lưới điểm giao dịch và đơn giản hóa thủ tục vay vốn: Giảm khoảng cách tiếp cận vốn bằng cách tăng số lượng phòng giao dịch NH CSXH tại các xã vùng sâu, vùng xa, đồng thời đơn giản hóa thủ tục vay để người nghèo dễ dàng tiếp cận. Mục tiêu tăng tỷ lệ hộ nghèo tiếp cận vốn lên trên 80% trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: NH CSXH và chính quyền địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý chính sách tín dụng và giảm nghèo: Sử dụng kết quả nghiên cứu để điều chỉnh và thiết kế các chương trình tín dụng ưu đãi phù hợp với đặc điểm địa phương, nâng cao hiệu quả giảm nghèo.

2. Ngân hàng Chính sách xã hội và các tổ chức tín dụng vi mô: Áp dụng các đề xuất về tăng hạn mức vay, kéo dài thời gian vay và cải tiến thủ tục để phục vụ tốt hơn đối tượng hộ nghèo.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kinh tế nông nghiệp, phát triển nông thôn: Tham khảo phương pháp nghiên cứu và kết quả phân tích để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về tín dụng vi mô và giảm nghèo.

4. Các tổ chức phi chính phủ và chuyên gia tư vấn phát triển: Dựa trên các phân tích về thuận lợi và khó khăn trong tiếp cận vốn để xây dựng các chương trình hỗ trợ kỹ năng quản lý tài chính và phát triển sản xuất cho người nghèo.

Câu hỏi thường gặp

1. Chương trình cho vay hộ nghèo có thực sự giúp tăng thu nhập không?
   Có, nghiên cứu cho thấy mỗi 1% tăng trị giá khoản vay giúp thu nhập hộ tăng khoảng 69%, thể hiện tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê cao.

2. Tại sao nguồn vốn vay không ảnh hưởng rõ ràng đến chi tiêu của hộ?
   Người vay thường ưu tiên tích lũy để trả nợ hoặc dự phòng rủi ro, đặc biệt trong điều kiện kinh tế khó khăn và tập quán tiết kiệm, nên chi tiêu chưa tăng tương ứng.

3. Những khó khăn chính khi tiếp cận vốn vay là gì?
   Thiếu tài sản thế chấp, thiếu tài sản tín chấp, thiếu kế hoạch sử dụng vốn tốt, giá trị khoản vay và thời hạn vay không phù hợp là những rào cản phổ biến.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay?
   Cần tổ chức tập huấn kỹ năng quản lý tài chính, tư vấn đầu tư sản xuất và hỗ trợ tìm kiếm thị trường tiêu thụ sản phẩm cho người vay.

5. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để đánh giá tác động của chương trình?
   Nghiên cứu sử dụng mô hình hồi quy đa biến tác động cố định (Fixed-effects) trên dữ liệu bảng thu thập từ 300 hộ vay vốn trong giai đoạn 2017-2019, kết hợp với nghiên cứu định tính qua phỏng vấn sâu.

Kết luận

• Chương trình cho vay hộ nghèo tại huyện Nho Quan đã góp phần nâng cao thu nhập cho các hộ vay, với tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê rõ ràng.
• Tác động đến chi tiêu của hộ chưa rõ ràng do các yếu tố văn hóa và kinh tế xã hội ảnh hưởng đến quyết định chi tiêu.
• Các khó khăn trong tiếp cận và sử dụng vốn chủ yếu liên quan đến tài sản thế chấp, kế hoạch sử dụng vốn và kỹ năng quản lý tài chính.
• Đề xuất các giải pháp tăng giá trị và thời hạn vay, đơn giản hóa thủ tục, mở rộng mạng lưới giao dịch và tổ chức tập huấn kỹ năng nhằm nâng cao hiệu quả chương trình.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách tín dụng ưu đãi và là tài liệu tham khảo quan trọng cho các nhà quản lý, ngân hàng, nhà nghiên cứu và tổ chức phát triển.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-3 năm, đồng thời mở rộng nghiên cứu đánh giá tác động trong dài hạn để hoàn thiện chính sách tín dụng giảm nghèo.

Call-to-action: Các cơ quan quản lý và tổ chức tín dụng cần phối hợp chặt chẽ để áp dụng các khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu quả chương trình cho vay hộ nghèo, góp phần phát triển kinh tế xã hội bền vững tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Một số khái niệm Nghèo thường được định nghĩa như một mức thu nhập hay chi tiêu không mang lại cuộc sống đủ cho một người hay một gia đình để họ có thể tham gia xây đầy đủ vào cuộc sống cộng đồng. Nhưng cho đến nay, không có một định nghĩa duy nhất về nghèo. Theo quan điểm của nhà kinh tế học người Mỹ, Galbraith thì “Người được cho là nghèo khi mà thu nhập của họ rơi xuống dưới mức thu nhập bình quân của cộng đồng, ngay cả khi mức thu nhập đó được cho là thích đáng để tồn tại.

Khi đó, họ không thể có những gì mà đa số cộng đồng xem là cái tối thiểu để có một cuộc sống đúng mức”. Trong khi đó, khái niệm nghèo được đưa ra tại hội nghị Thượng đỉnh thế giới và phát triển xã hội được tổ chức tại Đan Mạch vào năm 1995 cho rằng: “Nghèo là những người có thu nhập bình quân dưới một đô là một ngày cho một người”. Khái niệm này cụ thể hơn và dễ xác định tuy nhiên, có thể phù hợp với một số quốc gia nhưng một số khác thì không. Theo Ngân hàng thế giới, “Nghèo là tình trạng thiếu thốn nhiều phương diện, thu nhập hạn chế hoặc thiếu cơ hội tại thu nhập, thiếu tài sản để đảm bảo tiêu dùng trong những lúc khó khăn, dễ bị tổn thương trước những hoàn cảnh bất lợi, ít có khả năng truyền đạt nhu cầu đến những người có khả năng giải quyêt, ít được tham gia vào quá trình ra quyết định, cảm giác bị xỉ nhục…” (Báo cáo Phát triển Việt Nam 2004).

Mặc dù nghèo được thể hiện ở nhiều khía cạnh như vậy và không có một khái niệm duy nhất về nghèo nhưng chung quy, nghèo thường thể hiện trên ba khía cạnh chính: có thu nhập thấp hơn mức thu nhập bình quân của dân cư, có mức sống không đảm bảo những nhu cầu tối thiểu để tồn tại và không có cơ hội tham gia vào quá trình phát triển của xã hội Luan van 5 Vì vậy khái niệm nghèo trong luận văn này được hiểu là: tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thỏa mãn các nhu cầu cơ bản của con người mà những nhu cầu này đã được xã hội thừa nhận tùy theo trình độ phát triển kinh tế - xã hội và phong tục tập quán của địa phương. Chuẩn nghèo của Việt nam giai đoạn 2016-2020 Xây dựng chuẩn nghèo giai đoạn 2016-2020 theo hướng: sử dụng kết hợp cả chuẩn nghèo về thu nhập và mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hộicơ bản; xâydựng mức sống tối thiểu để từng bước đảm bảo an sinh xã hội cho mọi người dân, trước mắt áp dụng chuẩn nghèo chính sách để phân loại đối tượng hộ nghèo, phù hợp với khả năng cân đối ngân sách, cụ thể như sau: Hội nghị thượng đỉnh về chống nghèo đói của Uỷ ban Kinh tế xã hội khu vực Châu Á – Thái Bình Dương cho rằng: “nghèo đói là tình trạng một bộ phận dân cư không có khả năng thoả mãn những nhu cầu cơ bản của con người mà những nhu cầu ấy phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế xã hội, phong tục tập quán của từng vùng và những phong tục ấy được xã hội thừa nhận”. Hội nghị thượng đỉnh thế giới về phát triển xã hội (1995) cho rằng “người nghèo là tất cả những ai mà thu nhập thấp hơn dưới 1 đô la (USD) mỗi ngày mỗi người, số tiền được coi như đủ để mua những sản phẩm thiết yếu để tồn tại”. Abapia Sen (1998) cho rằng “nghèo đói là sự thiếu cơ hội lựa chọn tham gia vào quá trình phát triển của cộng đồng”.

Xét cho cùng sự tồn tại của con người nói chung và người giàu, người nghèo nói riêng, khác biệt cơ bản để phân biệt họ chính là cơ hội lựa chọn của mỗi người trong cuộc sống, thông thường người giàu có cơ hội lựa chọn nhiều hơn, người nghèo có cơ hội lựa chọn ít hơn. Tại Việt Nam, giai đoạn 2011 - 2015 Chính phủ đã có Quyết định số: 09/2011/QĐ-TTg (Về việc ban hành chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo áp dụng cho giai đoạn 2011- 2015), qua đó quy định như sau: - Hộ nghèo ở nông thôn là hộ có mức thu nhập bình quân từ 400.000 đồng/người/tháng (từ 4.000 đồng/người/năm) trở xuống. Luan van 6 - Hộ nghèo ở thành thị là hộ có mức thu nhập bình quân từ 500.000 đồng/người/tháng (từ 6.000 đồng/người/năm) trở xuống. - Hộ cận nghèo ở nông thôn là hộ có mức thu nhập bình quân từ 401.000 đồng/người/tháng.

- Hộ cận nghèo ở thành thị là hộ có mức thu nhập bình quân từ 501.000 đồng/người/tháng. Chính phủ đã có Quyết định số: 59/2015/QĐ-TTg Về việc ban hành chuẩn hộ nghèo tiếp cận đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016- 2020), qua đó quy định như sau: * Các tiêu chí tiếp cận đo lường nghèo đa chiều áp dụng - Các tiêu chí về thu nhập + Chuẩn nghèo: 700.000 đồng/người/tháng ở khu vực nông thôn và 900.000 đồng/người/tháng ở khu vực thành thị. + Chuẩn cận nghèo: 1.000 đồng/người/tháng ở khu vực nông thôn và 1.000 đồng/người/tháng ở khu vực thành thị. - Tiêu chí mức độ thiếu hụt tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản + Các dịch vụ xã hội cơ bản (05 dịch vụ): y tế; giáo dục; nhà ở; nước sạch thông tinvà vệ sinh; + Các chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản (10 chỉ số): tiếp cận các dịch vụ y tế; bảo hiểm y tế; trình độ giáo dục của người lớn; tình trạng đi học của trẻ em; chất lượng nhà ở; diện tích nhà ở bình quân đầu người; nguồn nước sinh hoạt; hố xí/nhà tiêu hợp vệ sinh; sử dụng dịch vụ viễn thông; tài sản phục vụ tiếp cận thông tin.

* Chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ có mức sống trung bình áp dụng - Hộ nghèo + Khu vực nông thôn, là hộ đáp ứng một trong hai tiêu chí sau: Có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ đủ 700.000 đồng trở xuống; Có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 700.000 Luan van 7 đồng và thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên. + Khu vực thành thị, là hộ đáp ứng một trong hai tiêu chí sau: Có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ đủ 900.000 đồng trở xuống; Có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 900.000 đồng và thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên. - Hộ cận nghèo + Khu vực nông thôn, là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 700.000 đồng và thiếu hụt dưới 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. + Khu vực thành thị, là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 900.000 đồng và thiếu hụt dưới 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản.

- Hộ có mức sống trung bình + Khu vực nông thôn, là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 1. + Khu vực thành thị, là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 1.2 Sử dụng các nguồn vốn, quỹ để giảm nghèo Vốn là đầu vào quan trọng cho quá trình sản xuất, chính vì vậy thiếu vốn là một trong những nguyên nhân rơi vào nghèo, làm cho thu nhập và chi tiêu của người nghèo bị hạn chế. Có nhiều vốn sản xuất và dàng tiếp cận được các nguồn vốn sẽ tạo cơ hội nâng cao mức sống cho người nghèo. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng tiếp cận chương trình cho vay tín dụng là điều kiện quan trọng để người nghèo tăng cường đầu tư cho sản xuất, trang trải chi phí học hành cho con cái… Nhờ đó, nâng cao thu nhập và có cơ hội thoát nghèo bền vững.

Ngân hàng thế giới (1995) đã khuyến cáo rằng cải thiện thị trường tín dụng là một chính sách quan trọng để giảm nghèo ở Việt Luan van 8 Nam. Tuy nhiên, cho đến nay chương trình cho vay tín dụng ở nông thôn Việt Nam vẫn rất kém phát triển 1. Cơ sở thực tiễn Giới thiệu về Chương trình cho vay hộ nghèo của Chương trình cho vay hộ nghèo của Ngân hàng Chính sách xã hội Cho vay hộ nghèo theo Nghị định 78 của Chính phủ: - Đối tượng được vay là hộ nghèo (có tên trong danh sách hộ nghèo của huyện) - Lãi suất: 0,55%/ tháng, - Mức vay tối đa là 50 triệu đồng, - Sử dụng vốn vào việc: Chăn nuôi, trồng cây, buôn bán. - Thời gian vay tối đa là 5 năm (thời gian cho vay tùy vào việc sử dụng vốn vay).

Cho vay hộ nghèo theo Nghị quyết 30a của Chính Phủ. - Đối tượng được vay là hộ nghèo (có tên trong danh sách hộ nghèo của huyện) - Lãi suất: 0,275%/ tháng, - Mức vay tối đa là 10 triệu đồng, - Sử dụng vốn vào việc: Chăn nuôi, trồng cây, buôn bán. - Thời gian vay tối đa là 3 năm (thời gian cho vay tùy vào việc sử dụng vốn vay). Cho vay theo Quyết định 755 của chính phủ: - Đối tượng vay là hộ nghèo (có tên trong danh sách hộ nghèo của huyện) - Lãi suất: 0,1%/ tháng, - Mức vay tối đa là 15 triệu đồng, - Sử dụng vốn vào việc chi phí khai hoang đất sản xuất(để trồng chuối), chuyển đối nghề, chi phí đi xuất khẩu lao động.

- Thời gian vay tối đa là 5 năm. Cho vay theo Quyết định 54 của Chính Phủ: - Đối tượng vay là: hộ đồng bào dân tộc thiểu số đặc biệt khó khăn (có tên trong danh sách hộ nghèo của huyện) Luan van 9 - Lãi suất: 0,1%/ tháng, - Mức vay tối đa là 8 triệu đồng, - Sử dụng vốn vào việc: Trồng trọt, chăn nuôi. - Thời gian vay tối đa là 5 năm. Cho vay giải quyết việc làm theo Quyết định 120.

- Đối tượng vay là hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ thoát nghèo, hộ SXKD nhằm giải quyết công ăn việc làm. - Lãi suất: 0,55%/ tháng, - Mức vay tối đa là 50 triệu đồng, - Sử dụng vốn vào việc: Trồng trọt, chăn nuôi, buôn bán, kinh doanh. - Thời gian vay tối đa là 5 năm. Cho vay theo Quyết định 71 của Chính phủ (chỉ áp dụng cho huyện nghèo) - Đối tượng vay là hộ nghèo, hộ nghèo dân tộc thiểu số - Lãi suất: 0,275%/ tháng (hộ nghèo dân tộc thiểu số) - Lãi suất: 0,55%/ tháng (hộ nghèo) - Mức vay tối đa: tùy thuộc vào đi xuất khẩu ở nước nào( Malaysa là 25 trđ.) - Sử dụng vốn vào việc: Chi phí đi xuất khẩu.

- Thời gian vay tối đa là: bằng thời gian hợp đồng đi xuất khẩu.