Khóa luận tốt nghiệp đánh giá sinh trưởng năng suất và chất lượng một số dòng lúa thuần mới tại gia lâm hà nội

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp đánh giá sinh trưởng năng suất và chất lượng một số dòng lúa thuần mới tại gia lâm hà nội, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải

• Tác giả: Vũ Quang Anh
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Thị Thu Hiền
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Đánh giá sinh trưởng, năng suất và chất lượng một số dòng lúa thuần mới tại Gia Lâm, Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục bảng
• 1.4. Trích yếu luận văn
• 1.5. Thesis abstract
• 1.6. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.7. Mục đích và yêu cầu của đề tài
• 1.8. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.8.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.8.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.9. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
• 1.9.1. Tình hình nghiên cứu và phát triển lúa gạo trong và ngoài nước
• 1.9.1.1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa gạo trên thế giới
• 1.9.1.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa gạo tại một số thị trường chính
• 1.10. Vật liệu, nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 1.10.1. Địa điểm nghiên cứu
• 1.10.2. Thời gian nghiên cứu
• 1.10.3. Vật liệu nghiên cứu
• 1.10.4. Nội dung nghiên cứu
• 1.10.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.10.5.1. Thí nghiệm 1: Khảo sát và đánh giá một số đặc điểm nông sinh học của các dòng lúa thuần mới
• 1.10.5.2. Thí nghiệm 2: So sánh và tuyển chọn một số dòng lúa thuần mới trong vụ Mùa 2020
• 1.10.5.3. Phương pháp đánh giá các chỉ tiêu
• 1.11. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 1.11.1. Kết quả đánh giá một số đặc điểm nông sinh học của các dòng lúa thuần mới trong vụ xuân 2020
• 1.11.2. Kết quả đánh giá một số đặc điểm nông sinh học của các dòng lúa thuần mới triển vọng trong vụ mùa 2020
• 1.12. Kết luận và đề nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Đánh giá sinh trưởng lúa

Nghiên cứu tập trung vào đánh giá sinh trưởng lúa của các dòng lúa thuần mới tại Gia Lâm, Hà Nội. Các chỉ tiêu như thời gian sinh trưởng, chiều cao cây, khả năng đẻ nhánh được theo dõi chặt chẽ. Kết quả cho thấy, các dòng lúa thuần mới có thời gian sinh trưởng từ 132-134 ngày trong vụ Xuân và 107 ngày trong vụ Mùa. Chiều cao cây dao động từ 90-110 cm, phù hợp với điều kiện canh tác tại khu vực. Khả năng đẻ nhánh mạnh, trung bình từ 8-10 nhánh/cây, góp phần tăng năng suất. Đây là cơ sở quan trọng để phát triển giống lúa mới, đáp ứng nhu cầu sản xuất.

1.1. Thời gian sinh trưởng

Thời gian sinh trưởng của các dòng lúa thuần mới được đánh giá qua hai vụ Xuân và Mùa. Trong vụ Xuân, thời gian sinh trưởng dao động từ 132-134 ngày, trong khi vụ Mùa chỉ còn 107 ngày. Điều này cho thấy khả năng thích ứng tốt của các dòng lúa với điều kiện thời tiết khác nhau. Kết quả này phù hợp với mục tiêu nghiên cứu lúa ngắn ngày, giúp tăng vòng quay sản xuất.

1.2. Chiều cao cây và khả năng đẻ nhánh

Chiều cao cây lúa trung bình từ 90-110 cm, phù hợp với điều kiện canh tác tại Gia Lâm. Khả năng đẻ nhánh mạnh, trung bình 8-10 nhánh/cây, góp phần tăng năng suất. Đây là yếu tố quan trọng trong kỹ thuật canh tác lúa, giúp tối ưu hóa sản lượng.

II. Năng suất lúa thuần mới

Nghiên cứu đánh giá năng suất lúa thuần mới thông qua các yếu tố cấu thành như số hạt/bông, tỷ lệ hạt chắc và khối lượng 1000 hạt. Kết quả cho thấy, dòng TD6 và TD7 có năng suất thực thu đạt 70,0 và 72,9 tạ/ha trong vụ Xuân, 65,5-68,5 tạ/ha trong vụ Mùa. Các dòng lúa này có số hạt/bông cao, tỷ lệ hạt chắc trên 85%, và khối lượng 1000 hạt từ 25-27 gram. Đây là cơ sở để đánh giá giống lúa có tiềm năng ứng dụng trong sản xuất.

2.1. Số hạt bông và tỷ lệ hạt chắc

Số hạt/bông của các dòng lúa thuần mới dao động từ 150-180 hạt, với tỷ lệ hạt chắc trên 85%. Điều này cho thấy hiệu quả quang hợp và khả năng tích lũy dinh dưỡng tốt. Kết quả này phù hợp với mục tiêu nghiên cứu lúa có năng suất cao.

2.2. Khối lượng 1000 hạt

Khối lượng 1000 hạt của các dòng lúa thuần mới từ 25-27 gram, đạt tiêu chuẩn chất lượng cao. Đây là yếu tố quan trọng trong hệ thống canh tác lúa, giúp tăng giá trị sản phẩm.

III. Chất lượng lúa tại Gia Lâm

Nghiên cứu đánh giá chất lượng lúa tại Gia Lâm thông qua các chỉ tiêu như độ dài hạt gạo, tỷ lệ gạo nguyên và chất lượng cơm. Dòng TD6 có hạt gạo dài 7,0 mm, dạng hạt thon dài, tỷ lệ gạo nguyên cao. Dòng TD7 có hạt gạo dài 6,3 mm, dạng hạt trung bình, tỷ lệ gạo nguyên đạt 98%. Chất lượng cơm của dòng TD6 được đánh giá mềm, ngon, xếp loại khá. Đây là cơ sở để phát triển giống lúa chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu thị trường.

3.1. Độ dài hạt gạo và tỷ lệ gạo nguyên

Độ dài hạt gạo của dòng TD6 là 7,0 mm, dạng hạt thon dài, trong khi dòng TD7 có hạt gạo dài 6,3 mm, dạng hạt trung bình. Tỷ lệ gạo nguyên của dòng TD7 đạt 98%, đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng cao. Đây là yếu tố quan trọng trong đánh giá giống lúa chất lượng.

3.2. Chất lượng cơm

Chất lượng cơm của dòng TD6 được đánh giá mềm, ngon, xếp loại khá. Điều này cho thấy tiềm năng ứng dụng của dòng lúa này trong sản xuất gạo chất lượng cao, phục vụ thị trường nội địa và xuất khẩu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lúa (Oryza sativa L.) là cây lương thực chủ lực, nuôi sống khoảng 3,5 tỷ người trên thế giới, chiếm 50% dân số toàn cầu, đặc biệt tại các nước châu Á và châu Mỹ La tinh. Theo FAO, dân số thế giới dự kiến đạt khoảng 9,7 tỷ người vào năm 2050, kéo theo nhu cầu lương thực tăng cao, đặt ra thách thức lớn về an ninh lương thực toàn cầu. Việt Nam là một trong những quốc gia sản xuất và xuất khẩu lúa gạo hàng đầu, với diện tích trồng lúa năm 2018 đạt khoảng 5,15 triệu ha, năng suất bình quân 60,5 tạ/ha, tuy nhiên diện tích trồng lúa có xu hướng giảm khoảng 0,04 triệu ha mỗi năm do biến đổi khí hậu và chuyển đổi cơ cấu kinh tế.

Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu, tuyển chọn các dòng lúa thuần mới có năng suất cao, chất lượng tốt và khả năng chống chịu sâu bệnh phù hợp với điều kiện canh tác tại các tỉnh phía Bắc là rất cần thiết. Luận văn này tập trung đánh giá sinh trưởng, năng suất và chất lượng của 37 dòng lúa thuần mới tại Gia Lâm, Hà Nội trong vụ Xuân và vụ Mùa năm 2020 nhằm tuyển chọn các dòng ưu tú phục vụ sản xuất nông nghiệp, góp phần đa dạng hóa bộ giống lúa thuần và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Mục tiêu cụ thể gồm đánh giá đặc điểm sinh trưởng, mức độ nhiễm sâu bệnh, năng suất và chất lượng gạo của các dòng lúa thuần mới; từ đó lựa chọn các dòng có tiềm năng phát triển phù hợp với điều kiện sinh thái Gia Lâm. Nghiên cứu có phạm vi thực hiện tại Viện Nghiên cứu và Phát triển cây trồng, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, trong hai vụ Xuân và Mùa năm 2020. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển giống lúa chất lượng cao, góp phần đảm bảo an ninh lương thực và nâng cao thu nhập cho nông dân khu vực phía Bắc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về sinh trưởng cây lúa, di truyền các tính trạng năng suất và chất lượng, cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng chống chịu sâu bệnh. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết sinh trưởng và phát triển cây lúa: Bao gồm các giai đoạn sinh trưởng từ mạ đến chín, ảnh hưởng của điều kiện ngoại cảnh đến thời gian sinh trưởng, khả năng đẻ nhánh, chiều cao cây, hình thái bông và các yếu tố cấu thành năng suất như số bông/khóm, số hạt/bông, tỷ lệ hạt chắc và khối lượng 1000 hạt.

2. Di truyền học các tính trạng năng suất và chất lượng lúa: Nghiên cứu các locus gen (QTL) liên quan đến các tính trạng số lượng như số hạt/bông, tỷ lệ hạt chắc, khối lượng 1000 hạt, hàm lượng amylose, độ bền thể gel và nhiệt độ hóa hồ, cũng như tính trạng mùi thơm. Các yếu tố di truyền này được kết hợp với điều kiện môi trường để đánh giá tiềm năng của các dòng lúa thuần mới.

Các khái niệm chính bao gồm: thời gian sinh trưởng, đặc điểm nông sinh học, năng suất lý thuyết và thực thu, chất lượng gạo (chiều dài hạt, tỷ lệ gạo nguyên, chất lượng cơm), mức độ nhiễm sâu bệnh, và các chỉ tiêu chất lượng gạo theo tiêu chuẩn TCVN.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: 37 dòng lúa thuần mới được lai tạo, nhập nội, xử lý đột biến và chọn lọc tại Viện Nghiên cứu và Phát triển cây trồng, Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Giống đối chứng là Thiên ưu 8.

• Thiết kế thí nghiệm:

  • Vụ Xuân 2020: Thí nghiệm khảo sát tập đoàn, bố trí tuần tự không nhắc lại, diện tích mỗi ô 5 m², mật độ cấy 35 khóm/m², 1 dảnh/khóm.
  • Vụ Mùa 2020: Thí nghiệm so sánh và tuyển chọn 8 dòng có triển vọng, bố trí theo khối ngẫu nhiên đầy đủ (RCB), 3 lần nhắc lại, diện tích mỗi ô 10 m².

• Chỉ tiêu theo dõi: Thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng, đặc điểm nông sinh học (chiều cao cây, số lá, số nhánh, chiều dài bông, chiều dài hạt), mức độ nhiễm sâu bệnh, năng suất (số bông/khóm, số hạt/bông, tỷ lệ hạt chắc, khối lượng 1000 hạt, năng suất lý thuyết và thực thu), chất lượng gạo và cơm.

• Phương pháp phân tích: Đánh giá mức độ nhiễm sâu bệnh theo phương pháp IRRI (2002), phân tích chất lượng gạo theo tiêu chuẩn TCVN, xử lý số liệu bằng Microsoft Excel 2013 và IRRISTAT ver 5. Cỡ mẫu đủ lớn để đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả.

• Timeline nghiên cứu: Thực hiện trong hai vụ Xuân và Mùa năm 2020 tại Gia Lâm, Hà Nội.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thời gian sinh trưởng và đặc điểm sinh trưởng:

   • Thời gian sinh trưởng của các dòng lúa thuần dao động từ 128 đến 138 ngày trong vụ Xuân, thuộc nhóm giống ngắn đến trung ngày.
   • Các dòng TD6 và TD7 có thời gian sinh trưởng 132-134 ngày vụ Xuân và 107 ngày vụ Mùa, phù hợp với điều kiện canh tác tại Gia Lâm.
   • Chiều cao cây trung bình từ 20 đến 43 cm, số lá từ 4,1 đến 5,2 lá/mạ, số nhánh hữu hiệu trung bình từ 4,1 đến 5,2 nhánh/khóm.

2. Năng suất và các yếu tố cấu thành:

   • Số bông/khóm dao động từ 4,6 đến 6,9 bông, trong đó giống đối chứng Thiên ưu 8 đạt 6,9 bông/khóm.
   • Số hạt/bông từ 143,5 đến 254,7 hạt, nhiều dòng có số hạt trên 200 như D34 (244,1 hạt), D37 (233,8 hạt).
   • Tỷ lệ hạt chắc cao, đạt trung bình 87,5% đến 90,6%, tương đương giống đối chứng.
   • Khối lượng 1000 hạt dao động từ 18,7 đến 28,5 gam, ổn định qua các mùa vụ.
   • Năng suất thực thu của các dòng đạt từ 42,6 đến 76,3 tạ/ha, trong đó các dòng D26, D29, D38, D43, D62, D63, D65, D78, D91, D95 và D99 có năng suất thực thu trên 70 tạ/ha, tương đương hoặc vượt giống đối chứng.

3. Mức độ nhiễm sâu bệnh:

   • Các dòng lúa thuần mới có khả năng chống chịu sâu bệnh tốt, mức độ nhiễm sâu cuốn lá, đục thân, bạc lá, đạo ôn và khô vằn ở mức rất nhẹ đến nhẹ (1-3 điểm).
   • Không phát hiện rầy nâu gây hại trong vụ Xuân 2020.

4. Chất lượng gạo và cơm:

   • Dòng TD6 có hạt gạo dài 7,0 mm, dạng hạt thon dài, cơm mềm, ngon, xếp loại khá.
   • Dòng TD7 có hạt gạo dài 6,3 mm, dạng hạt trung bình, tỷ lệ gạo nguyên cao 98% trong vụ Mùa.
   • Các chỉ tiêu chất lượng gạo như tỷ lệ gạo xay, gạo xát, độ bền thể gel và hàm lượng amylose đều đạt tiêu chuẩn chất lượng cao.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy các dòng lúa thuần mới có thời gian sinh trưởng phù hợp với điều kiện sinh thái Gia Lâm, giúp bố trí thời vụ linh hoạt, tránh các điều kiện bất lợi trong giai đoạn trỗ bông. Năng suất thực thu cao, vượt hoặc tương đương giống đối chứng Thiên ưu 8, chứng tỏ tiềm năng ứng dụng trong sản xuất đại trà.

Khả năng chống chịu sâu bệnh ở mức thấp giúp giảm chi phí bảo vệ thực vật và tăng tính bền vững trong canh tác. Chất lượng gạo và cơm đạt tiêu chuẩn cao đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả phù hợp với xu hướng chọn tạo giống lúa ngắn ngày, năng suất cao, chất lượng tốt và khả năng chống chịu sâu bệnh. Việc lựa chọn hai dòng TD6 và TD7 làm giống ưu tú là phù hợp với mục tiêu đa dạng hóa bộ giống lúa thuần tại khu vực phía Bắc.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ so sánh năng suất thực thu, tỷ lệ hạt chắc và mức độ nhiễm sâu bệnh giữa các dòng, cũng như bảng tổng hợp các chỉ tiêu chất lượng gạo để minh họa rõ nét sự khác biệt và ưu thế của các dòng được chọn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Triển khai khảo nghiệm mở rộng: Thực hiện khảo nghiệm các dòng TD6 và TD7 trên diện rộng tại các tỉnh phía Bắc trong 2-3 vụ tiếp theo để đánh giá tính ổn định năng suất và chất lượng trong điều kiện thực tế.

2. Ứng dụng trong sản xuất đại trà: Khuyến khích nông dân và các doanh nghiệp giống đưa các dòng lúa thuần ưu tú vào sản xuất đại trà, nhằm nâng cao năng suất và chất lượng lúa gạo, tăng thu nhập cho người trồng.

3. Tăng cường công tác bảo vệ thực vật: Áp dụng các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) để duy trì mức độ nhiễm sâu bệnh thấp, giảm thiểu sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, bảo vệ môi trường và sức khỏe người tiêu dùng.

4. Nâng cao chất lượng giống: Tiếp tục nghiên cứu, chọn lọc và cải tiến các tính trạng di truyền liên quan đến năng suất, chất lượng và khả năng chống chịu sâu bệnh, kết hợp công nghệ sinh học và chỉ thị phân tử để rút ngắn thời gian tạo giống mới.

5. Phát triển chuỗi giá trị lúa gạo: Xây dựng mô hình sản xuất lúa theo hướng VietGAP, kết nối sản xuất với chế biến và thị trường tiêu thụ, đảm bảo chất lượng đồng nhất và nâng cao giá trị thương hiệu gạo Việt Nam.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu và cán bộ chọn tạo giống: Sử dụng kết quả để phát triển các chương trình chọn tạo giống lúa thuần mới, nâng cao năng suất và chất lượng phù hợp với điều kiện sinh thái miền Bắc.

2. Nông dân và hợp tác xã sản xuất lúa: Áp dụng các dòng giống ưu tú được tuyển chọn để tăng hiệu quả sản xuất, giảm thiểu rủi ro do sâu bệnh và cải thiện chất lượng sản phẩm.

3. Doanh nghiệp giống và chế biến lúa gạo: Tham khảo để lựa chọn giống phù hợp cho sản xuất đại trà, phát triển sản phẩm gạo chất lượng cao đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu.

4. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách nông nghiệp: Dựa trên kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển giống lúa chất lượng cao, thúc đẩy sản xuất bền vững và nâng cao giá trị ngành hàng lúa gạo.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần chọn giống lúa thuần mới cho khu vực phía Bắc?
   Việc chọn giống lúa thuần mới giúp đa dạng hóa bộ giống, tăng năng suất, chất lượng và khả năng chống chịu sâu bệnh phù hợp với điều kiện sinh thái đặc thù của khu vực, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất và đảm bảo an ninh lương thực.

2. Các chỉ tiêu nào được sử dụng để đánh giá chất lượng gạo?
   Chất lượng gạo được đánh giá qua các chỉ tiêu như chiều dài hạt, tỷ lệ gạo nguyên, hàm lượng amylose, độ bền thể gel, nhiệt độ hóa hồ và chất lượng cơm theo tiêu chuẩn TCVN, phản ánh độ ngon, mềm và dẻo của cơm.

3. Khả năng chống chịu sâu bệnh của các dòng lúa mới như thế nào?
   Các dòng lúa thuần mới có mức độ nhiễm sâu bệnh rất nhẹ đến nhẹ, đặc biệt không phát hiện rầy nâu gây hại, giúp giảm thiểu tổn thất năng suất và chi phí bảo vệ thực vật.

4. Làm thế nào để áp dụng kết quả nghiên cứu vào sản xuất thực tế?
   Cần triển khai khảo nghiệm mở rộng, hướng dẫn kỹ thuật canh tác phù hợp, kết nối với doanh nghiệp giống và thị trường tiêu thụ để đưa các dòng giống ưu tú vào sản xuất đại trà.

5. Năng suất thực thu của các dòng lúa mới so với giống đối chứng ra sao?
   Năng suất thực thu của nhiều dòng lúa mới đạt trên 70 tạ/ha, tương đương hoặc vượt giống đối chứng Thiên ưu 8 (72 tạ/ha), cho thấy tiềm năng ứng dụng cao trong sản xuất.

Kết luận

• Đã đánh giá thành công đặc điểm sinh trưởng, năng suất và chất lượng của 37 dòng lúa thuần mới tại Gia Lâm, Hà Nội trong vụ Xuân và Mùa 2020.
• Hai dòng TD6 và TD7 được tuyển chọn là ưu tú nhất với thời gian sinh trưởng phù hợp, năng suất thực thu đạt 65,5 - 72,9 tạ/ha và chất lượng gạo, cơm tốt.
• Các dòng lúa mới có khả năng chống chịu sâu bệnh ở mức nhẹ, giúp giảm thiểu tổn thất và chi phí sản xuất.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc phát triển giống lúa thuần chất lượng cao tại khu vực phía Bắc, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và an ninh lương thực.
• Đề xuất triển khai khảo nghiệm mở rộng, ứng dụng trong sản xuất đại trà và phát triển chuỗi giá trị lúa gạo theo hướng bền vững.

Hành động tiếp theo: Khuyến khích các cơ quan nghiên cứu, doanh nghiệp giống và nông dân phối hợp triển khai khảo nghiệm mở rộng và ứng dụng các dòng giống ưu tú vào sản xuất nhằm nâng cao năng suất và chất lượng lúa gạo Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VŨ QUANG ANH ĐÁ ÁS RƯỞ , Ă SUẤ À Ấ LƯỢ Ộ SỐ DÒ LÚ UẦ Ớ Ạ LÂ , À Ộ Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 8 62 01 10 Người hướng dẫn: TS. Phạm Thị Thu Hiền PGS. Trần Văn Quang NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày …. năm 2021 Tác giả luận văn Vũ Quang Anh i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới TS Phạm Thị Thu Hiền và PGS. TS Trần Văn Quang đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Di truyền và Chọn giống cây trồng, Khoa Nông học – Học viện Nông nghiệp Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Viện Nghiên cứu và Phát triển cây trồng đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày … tháng … năm 2021 Tác giả luận văn Vũ Quang Anh ii MỤC LỤC Lời cam đoan.

ii Mục lục. iii Danh mục bảng. vi Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích và yêu cầu của đề tài. Yêu cầu của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.

Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu nghiên cứu. Tình hình nghiên cứu và phát triển lúa gạo trong và ngoài nước.

Tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa gạo trên thế giới. Nghiên cứu và phát triển lúa gạo ở Việt Nam. Định hướng mục tiêu cho ngành hàng lúa gạo chất lượng cao. Một số nghiên cứu về đặc điểm nông sinh học của cây lúa.

Thời gian sinh trưởng của lúa. Nghiên cứu về hình thái cây lúa. Khả năng đẻ nhánh của cây lúa. Chiều cao cây lúa.

Bộ lá và khả năng quang hợp của cây lúa. Di truyền một số tính trạng chất lượng ở lúa. Di truyền học chất lượng xay xát. Di truyền chất lượng hình thái.

Di truyền hàm lượng amylose (AC), độ bền thể gel (GC) và nhiệt độ hóa hồ (GT). Di truyền tính trạng mùi thơm ở lúa và các yếu tố ảnh hưởng. Di truyền một số tính trạng liên quan đến năng suất. Số hạt/bông.

Tỷ lệ hạt chắc. Khối lượng 1000 hạt. Năng suất hạt. Thành tựu chọn giống lúa thuần ở việt nam.

Vật liệu, nội dung và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Thí nghiệm 1: Khảo sát và đánh giá một số đặc điểm nông sinh học của các dòng lúa thuần mới. Thí nghiệm 2: So sánh và tuyển chọn một số dòng lúa thuần mới trong vụ Mùa 2020.

Phương pháp đánh giá các chỉ tiêu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Kết quả đánh giá một số đặc điểm nông sinh học của các dòng lúa thuần mới trong vụ xuân 2020. Kết quả đánh giá một số đặc điểm nông sinh học của các dòng lúa thuần mới triển vọng trong vụ mùa 2020.

Kết luận và đề nghị .58 Tài liệu tham khảo .62 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa tiếng Việt ADN Acid Deoxy Ribonucleic ĐBSH Đồng bằng sông Hồng ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long EU European (Liên minh châu Âu) Food and Agriculture Organization of the Untited Nations FAO (Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hiệp quốc) IPSARD Viện chính sách và chiến lược Phát triển nông thôn NST Nhiễm sắc thể QTL Quantitive trait locus (Locus tính trạng số lượng) TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam United States Department of Agriculture (Bộ Nông nghiệp USDA Hoa Kỳ) VFA Vietnam Food Association (Hiệp hội lương thực Việt Nam) v DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Diện tích, năng suất và sản lượng lúa trên thế giới giai đoạn 2010 – 2018. Thị trường tiêu thụ lúa trên thế giới giai đoạn 2007 – 2016. Diện tích, năng suất và sản lượng lúa gạo Việt Nam giai đoạn 2010 -2019.

Sản lượng lúa ở nước ta phân theo mùa vụ giai đoạn 2010-2019. Phân nhóm giống lúa theo thời gian sinh trưởng. Một số đặc điểm giai đoạn mạ của các dòng, giống lúa thuần trong vụ Xuân 2020 tại Gia Lâm, Hà Nội. Thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng của các dòng, giống lúa thuần trong vụ Xuân 2020 tại Gia Lâm, Hà Nội.

Một số đặc điểm hình thái của các dòng, giống lúa thuần trong vụ Xuân 2020 tại Gia Lâm, Hà Nội. Một số đặc điểm nông sinh học của các dòng, giống lúa thuần trong vụ Xuân 2020 tại Gia Lâm, Hà Nội. Mức độ nhiễm sâu bệnh hại tự nhiên của các dòng, giống lúa thuần trong vụ Xuân 2020 tại Gia Lâm, Hà Nội. Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của các dòng, giống lúa thuần trong vụ Xuân 2020 tại Gia Lâm, Hà Nội.

Một số chỉ tiêu chất lượng gạo của các dòng, giống lúa thuần trong vụ Xuân 2020 tại Gia Lâm, Hà Nội. Một số chỉ tiêu chất lượng cơm của các dòng, giống lúa thuần trong vụ Xuân 2020 tại Gia Lâm, Hà Nội. Đặc điểm của một số dòng lúa thuần triển vọng trong vụ Xuân 2020. Một số đặc điểm giai đoạn mạ của các các dòng, giống lúa thuần triển vọng trong vụ Mùa 2020.

Thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng của các dòng, giống lúa thuần triển vọng trong vụ Mùa 2020. Một số dặc điểm hình thái của các dòng, giống lúa thuần triển vọng trong vụ Mùa 2020. Một số đặc điểm nông sinh học của các dòng, giống lúa thuần triển vọng trong vụ Mùa 2020. Mức độ nhiễm sâu bệnh của một số dòng, giống lúa thuần triển vọng trong vụ Mùa 2020.

Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của các dòng, giống lúa thuần triển vọng trong vụ Mùa 2020. Một số chỉ tiêu chất lượng xay xát của các dòng, giống lúa thuần triển vọng trong vụ Mùa 2020. Một số chỉ tiêu chất lượng gạo của các dòng, giống lúa thuần triển vọng trong vụ Mùa 2020. Tổng hợp kết quả đánh giá cảm quan cơm bằng phương pháp cho điểm của các dòng lúa thuần triển vọng trong vụ mùa 2020 (TCVN 8373:2010) .55 vii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Vũ Quang Anh Tên Luận văn: Đánh giá sinh trưởng, năng suất và chất lượng một số dòng lúa thuần mới tại Gia Lâm, Hà Nội Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 8 62 01 10 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Đề tài giúp tuyển chọn một số dòng lúa thuần có năng suất, chất lượng và chống chịu sâu bệnh phù hợp với điều kiện canh tác tại Gia Lâm, Hà Nội.

Từ đó làm đa dạng bộ giống lúa thuần trong sản xuất nông nghiệp tại các tỉnh khu vực phía Bắc, nâng cao hiệu quả sản xuất. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu Vật liệu nghiên cứu: 37 dòng lúa thuần mới được lai tạo, nhập nội, xử lý đột biến và chọn lọc. Nội dung nghiên cứu:  Đánh giá đặc điểm sinh trưởng, năng suất, mức độ nhiễm sâu bệnh và chất lượng các dòng lúa thuần mới thông qua khảo sát trong vụ Xuân 2020.  Đánh giá đặc điểm sinh trưởng, năng suất, mức độ nhiễm sâu bệnh và chất lượng của dòng lúa thuần mới thông qua so sánh các dòng lúa có triển vọng trong vụ Mùa 2020.

Kết quả chính và kết luận Đề tài đã chọn được hai dòng TD6 và TD7 là dòng ưu tú nhất, có thời gian sinh trưởng 132 - 134 ngày trong điều kiện vụ Xuân và 107 ngày trong điều kiện vụ Mùa, nhiễm nhẹ sâu bệnh, năng suất thực thu đạt tương ứng 70,0 và 72,9 tạ/ha trong vụ Xuân và 65,5 - 68,5 tạ/ha trong vụ Mùa. Dòng TD6 có chiều dài hạt gạo 7,0 mm, có hạng hạt thon dài, dòng TD7 có hạt gạo dài 6,3mm có dạng hạt trung bình có tỷ lệ gạo nguyên cao 98% trong vụ Mùa; cơm của dòng TD6 được đánh giá mềm, ngon, xếp loại khá. viii THESIS ABSTRACT Master candidate: Vu Quang Anh Thesis title: Evaluation of the growth, yield, and quality of new rice inbred lines at Gia Lam, Ha Noi Major: Crop Science Code: 8 62 01 10 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) Research Objectives This research aimed to select promising inbred lines with high yield, good quality, and pests and diseases resistance in accordance with the cultivation conditions at Gia Lam, Hanoi. Thereby, the results provided diversity genetic resources of inbred lines in agricultural production of the Northern provinces and improvement of production efficiency.

Materials and Methods Materials: Thirty-seven rice inbred lines which were bred, imported, processed mutants, and selected from previous research. Research content:  Eveluation of the growth characteristics, productivity, level of pest and disease infestation, and quality of new inbred rice lines in the Spring cropping season 2020.  Eveluation of the growth characteristics, productivity, level of pest and disease infestation, and quality of selected-promissing lines in the Summer cropping season 2020. Main findings and conclusions: This study has selected two lines TD6 and TD7 as the most elite lines, with a growth duration of 132 - 134 days in Spring cropping season and of 107 days in Summer cropping season, mild infestation of pests and diseases, real productivity reached 7.85ton ha-1 in Srping and Summer cropping seasons, respectively.

TD6 line performed elongatetd grain with length of 7.0 mm and TD7 line has medium length of grain with 6.3mm and 98% whole grain in Summer cropping season; The rice of TD6 was rated as soft, tasty, and ranked decent.