Đánh Giá Phát Thải Khí Nhà Kính (N2O và CH4) Trong Canh Tác Lúa Tại Trường Đại Học Cần Thơ

Đánh giá phát thải khí nhà kính N2O và CH4 trong hai mô hình canh tác lúa, cung cấp thông tin quan trọng cho nông nghiệp bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Kim Thu
• Người hướng dẫn: TS. Cao Văn Phụng
• Trường học: Trường Đại Học Cần Thơ
• Chuyên ngành: Nông Nghiệp
• Đề tài: Đánh Giá Phát Thải Khí Nhà Kính Trong Canh Tác Lúa
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Cần Thơ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Thải Khí Nhà Kính Trong Canh Tác Lúa

Biến đổi khí hậu đang là vấn đề cấp bách toàn cầu. Sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là canh tác lúa nước, đóng góp đáng kể vào lượng phát thải khí nhà kính (KNK), chủ yếu là methane (CH4) và oxit nitơ (N2O). ĐBSCL, vựa lúa của Việt Nam, là một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi BĐKH. Nghiên cứu về đánh giá phát thải khí nhà kính trong canh tác lúa tại Trường Đại học Cần Thơ đóng vai trò quan trọng trong việc tìm kiếm giải pháp giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và đảm bảo an ninh lương thực. Nghiên cứu này hướng đến việc xác định các biện pháp canh tác bền vững, góp phần giảm phát thải và ứng phó hiệu quả với BĐKH. Giải quyết bài toán phát thải khí nhà kính không chỉ là bảo vệ môi trường, mà còn là đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp và đời sống của người nông dân ĐBSCL. Theo ước lượng của FAO (1981), khí N2O chiếm 6% lượng KNK do con người tạo ra, trong khi đó lượng khí CH4 phát thải từ đồng ruộng chiếm khoảng 5-20% (IPCC, 1995).

1.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Phát Thải Khí Nhà Kính

Nghiên cứu phát thải khí nhà kính trong canh tác lúa là vô cùng quan trọng để hiểu rõ hơn về tác động của hoạt động này đến môi trường. Nó cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các chính sách và biện pháp giảm thiểu phát thải hiệu quả. Đồng thời, nó giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng về vấn đề BĐKH và khuyến khích áp dụng các phương pháp canh tác bền vững, thân thiện với môi trường. Việc định lượng chính xác lượng khí CH4 và khí N2O phát thải từ các hệ thống canh tác lúa khác nhau cho phép so sánh và lựa chọn các phương pháp có hiệu quả giảm phát thải cao nhất.

1.2. Ảnh Hưởng Của Biến Đổi Khí Hậu Đến Sản Xuất Lúa Tại ĐBSCL

ĐBSCL đang đối mặt với nhiều thách thức do BĐKH, bao gồm nhiệt độ tăng, hạn hán, xâm nhập mặn, và ngập lụt. Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng lúa, đe dọa đến an ninh lương thực. Nghiên cứu này cần đánh giá sự ảnh hưởng của các yếu tố như mực nước biển dâng, nhiệt độ tăng, lượng mưa thay đổi đến tiềm năng phát thải khí CH4 và khí N2O từ đất lúa. Việc này sẽ hỗ trợ xây dựng các chiến lược thích ứng và giảm thiểu rủi ro cho ngành lúa gạo.

II. Thách Thức Giảm Phát Thải Khí Nhà Kính Trong Canh Tác Lúa

Giảm phát thải KNK trong canh tác lúa là một thách thức lớn do nhiều yếu tố tác động. Quản lý nước, xử lý rơm rạ, và lựa chọn hệ thống canh tác đều có ảnh hưởng đáng kể đến lượng khí CH4 và khí N2O phát thải. Hơn nữa, việc áp dụng các biện pháp giảm thiểu cần đảm bảo không ảnh hưởng đến năng suất và thu nhập của người nông dân. Nghiên cứu cần xác định các giải pháp khả thi, hiệu quả về mặt kinh tế, và phù hợp với điều kiện thực tế của ĐBSCL. Cần cân bằng giữa mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính và duy trì sản xuất lúa gạo bền vững. Thực tế, TP Cần Thơ với diện tích trồng lúa 232.336 ha chiếm 99,6% diện tích cây lương thực có hạt (Niên giám thống kê TP. Cần Thơ, 2015) cho thấy người dân vẫn sống bằng nông nghiệp gắn liền với canh tác lúa.

2.1. Quản Lý Nước Tưới Tiêu Ảnh Hưởng Đến Phát Thải Khí Methane

Chế độ tưới ngập liên tục tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của vi sinh vật sinh khí CH4 trong đất lúa. Tuy nhiên, việc thay đổi chế độ tưới, chẳng hạn như tưới ngập khô luân phiên (AWD), có thể làm giảm phát thải khí CH4. Nghiên cứu cần đánh giá hiệu quả của các biện pháp quản lý nước khác nhau đến lượng khí CH4 phát thải, đồng thời xem xét tác động của chúng đến năng suất lúa và khả năng kiểm soát cỏ dại.

2.2. Xử Lý Rơm Rạ Sau Thu Hoạch và Ảnh Hưởng Đến Khí N2O

Việc xử lý rơm rạ sau thu hoạch, bao gồm đốt, vùi vào đất, hoặc sử dụng cho mục đích khác, có ảnh hưởng lớn đến phát thải khí N2O. Đốt rơm rạ gây ô nhiễm không khí và làm mất đi các chất dinh dưỡng trong đất. Vùi rơm rạ vào đất có thể làm tăng phát thải khí N2O do quá trình phân hủy yếm khí. Nghiên cứu cần so sánh các phương pháp xử lý rơm rạ khác nhau về tiềm năng phát thải khí N2O và đánh giá tác động của chúng đến chất lượng đất.

III. Phương Pháp Đánh Giá Phát Thải Khí Nhà Kính Từ Ruộng Lúa

Nghiên cứu sử dụng các phương pháp khoa học để đánh giá chính xác lượng phát thải khí CH4 và khí N2O từ các mô hình canh tác lúa khác nhau. Phương pháp này bao gồm việc thu thập mẫu khí định kỳ, phân tích thành phần khí bằng máy sắc ký khí, và tính toán tổng lượng phát thải dựa trên diện tích và thời gian canh tác. Các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm, và mực nước cũng được theo dõi chặt chẽ để đánh giá ảnh hưởng của chúng đến phát thải KNK. Việc áp dụng phương pháp luận chuẩn xác đảm bảo tính tin cậy và khách quan của kết quả nghiên cứu. Nghiên cứu được thực hiện tại Viện lúa đồng bằng sông Cửu Long và tại Thị trấn Thới Lai, huyện Thới Lai, thành phố Cần Thơ.

3.1. Thu Thập và Phân Tích Mẫu Khí Phát Thải

Quá trình thu thập mẫu khí cần được thực hiện cẩn thận để đảm bảo tính đại diện và tránh sai sót. Các mẫu khí được thu thập định kỳ từ các buồng kín đặt trên ruộng lúa. Sau đó, mẫu khí được phân tích bằng máy sắc ký khí để xác định nồng độ khí CH4 và khí N2O. Việc kiểm soát chất lượng và hiệu chuẩn máy móc đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo độ chính xác của kết quả phân tích.

3.2. Đánh Giá Ảnh Hưởng Của Các Yếu Tố Môi Trường

Các yếu tố môi trường như nhiệt độ đất, độ ẩm, mực nước, và lượng phân bón sử dụng có ảnh hưởng đáng kể đến phát thải KNK. Nghiên cứu cần theo dõi và ghi nhận các yếu tố này trong suốt quá trình canh tác để đánh giá tác động của chúng đến lượng khí CH4 và khí N2O phát thải. Việc phân tích mối tương quan giữa các yếu tố môi trường và phát thải KNK giúp hiểu rõ hơn về cơ chế phát thải và đề xuất các biện pháp quản lý phù hợp.

IV. Kết Quả Quản Lý Nước Giảm Phát Thải Khí Nhà Kính Hiệu Quả

Nghiên cứu cho thấy quản lý nước ngập nông (0-5 cm) có tác dụng giảm phát thải cả khí CH4 và khí N2O so với phương pháp tưới ngập truyền thống. Việc duy trì mực nước thấp giúp hạn chế sự phát triển của vi sinh vật sinh khí CH4 và giảm quá trình khử nitrat, từ đó giảm phát thải khí N2O. Kết quả này mở ra cơ hội áp dụng rộng rãi phương pháp quản lý nước tiết kiệm, vừa giảm phát thải KNK vừa tiết kiệm nguồn nước tưới. Tổng phát thải khí N2O sau bón phân chiếm 41,2 – 42,4% tổng lượng khí N2O mỗi vụ; lượng phát thải khí N2O sau các ngày bón phân cao gấp 2,67 – 3,00 lần lượng phát thải khí N2O hằng ngày mỗi vụ.

4.1. Giảm Phát Thải Khí Methane Bằng Phương Pháp Tưới Nông

Tưới ngập nông làm giảm lượng khí CH4 phát thải do giảm thời gian ngập úng và tạo điều kiện cho oxy xâm nhập vào đất, hạn chế sự phát triển của vi sinh vật sinh khí CH4. Mô hình quản lý nước từ 0 – 5 cm tổng phát thải khí quy đổi kgCO2e/ha giảm 32,1% trong vụ Hè Thu 2016 và 25,7% trong vụ Đông Xuân 2016–2017, phát thải khí CH4 (kg/ha/ngày) thấp hơn 28,3 – 38,0% so với mô hình quản lý nước truyền thống.

4.2. Tác Động Của Quản Lý Nước Đến Phát Thải Khí N2O

Mặc dù giảm khí CH4, tưới ngập nông có thể làm tăng phát thải khí N2O do quá trình nitrat hóa diễn ra mạnh hơn. Tuy nhiên, nghiên cứu cần đánh giá tổng lượng KNK phát thải (bao gồm cả khí CH4 và khí N2O) để xác định hiệu quả tổng thể của phương pháp quản lý nước này.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Luân Canh Giảm Phát Thải và Tăng Năng Suất

Nghiên cứu cho thấy mô hình luân canh lúa-mè-lúa có tiềm năng giảm phát thải KNK so với mô hình độc canh 3 vụ lúa. Luân canh giúp cải thiện cấu trúc đất, tăng cường hoạt động của vi sinh vật có lợi, và giảm sự tích tụ các chất hữu cơ dễ phân hủy, từ đó giảm phát thải khí CH4 và khí N2O. Đồng thời, luân canh còn giúp tăng năng suất lúa và cải thiện chất lượng đất. Tổng phát thải khí quy đổi kgCO2e/ha/năm ở mô hình luân canh thấp hơn mô hình độc canh là 20,6%.

5.1. Lợi Ích Của Luân Canh Đối Với Chất Lượng Đất

Luân canh giúp cải thiện cấu trúc đất, tăng khả năng giữ nước và chất dinh dưỡng, và giảm sự xói mòn đất. Các loại cây trồng luân canh khác nhau có hệ rễ khác nhau, giúp phân bố chất dinh dưỡng đều hơn trong đất. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của lúa và tăng năng suất. Luân canh còn giúp giảm sự tích tụ các mầm bệnh và sâu hại trong đất.

5.2. Tiềm Năng Giảm Phát Thải Khí Nhà Kính Từ Luân Canh

Luân canh giúp giảm phát thải khí CH4 do hạn chế sự ngập úng kéo dài và giảm lượng chất hữu cơ dễ phân hủy trong đất. Đồng thời, luân canh cũng có thể làm giảm phát thải khí N2O do cải thiện quá trình sử dụng nitơ của cây trồng và giảm sự thất thoát nitơ vào môi trường. Tổng phát thải khí N2O sau bón phân qua 3 vụ canh tác chiếm từ 25,1 – 65,6% tổng lượng khí N2O ở mô hình luân canh và 18,3 – 37,4% ở mô hình độc canh.

VI. Kết Luận Giải Pháp Canh Tác Lúa Bền Vững Cho Tương Lai

Nghiên cứu đã xác định các biện pháp canh tác lúa có tiềm năng giảm phát thải KNK, bao gồm quản lý nước ngập nông và luân canh cây trồng. Việc áp dụng rộng rãi các biện pháp này sẽ góp phần giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành lúa gạo. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà khoa học, nhà quản lý, và người nông dân để triển khai các giải pháp này một cách hiệu quả và bền vững. Mô hình quản lý nước ngập nông và mô hình luân canh được khuyến cáo trong canh tác lúa giảm thiểu phát thải khí nhà kính từ đó góp phần giảm tiềm năng gây nóng lên toàn cầu trong sản xuất lúa.

6.1. Khuyến Nghị Chính Sách Hỗ Trợ Canh Tác Bền Vững

Cần có các chính sách hỗ trợ và khuyến khích người nông dân áp dụng các biện pháp canh tác bền vững, chẳng hạn như trợ giá phân bón hữu cơ, hỗ trợ kỹ thuật về quản lý nước, và tạo điều kiện thuận lợi cho việc luân canh cây trồng. Các chính sách này cần được xây dựng dựa trên cơ sở khoa học và phù hợp với điều kiện thực tế của từng vùng.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Phát Thải Khí Nhà Kính

Các nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các biện pháp giảm thiểu KNK trong điều kiện thực tế, trên quy mô lớn. Đồng thời, cần nghiên cứu về tác động của BĐKH đến phát thải KNK từ đất lúa và phát triển các giải pháp thích ứng hiệu quả. Việc hợp tác quốc tế và chia sẻ kinh nghiệm trong lĩnh vực này cũng đóng vai trò quan trọng trong việc ứng phó với BĐKH.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU 1.1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Biến đổi khí hậu (BĐKH) hiện nay do sự ấm dần lên của trái đất đang là một trong những vấn đề được quan tâm nhất. BĐKH đã và đang tác động nghiêm trọng đến sản xuất, đời sống và môi trường trên phạm vi toàn thế giới. Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) của Việt Nam được đánh giá là khu vực bị tác động nặng nề nhất trong 5 khu vực gánh chịu hậu quả trầm trọng nhất do biến đổi khí hậu. Khí nhà kính (KNK) được biết đến là nguyên nhân chủ yếu gây ra hiện tượng này.

Phát thải KNK chủ yếu thông qua các hoạt động của con người, trong số các nguồn phát thải thì sản xuất nông nghiệp chiếm 14% trong đó trồng lúa nước chiếm một tỷ trọng lớn (gần 60% lượng phát thải trong nông nghiệp) do khí mêtan (CH4) và oxit nitơ (N2O) phát thải từ đồng ruộng làm tăng nồng độ KNK của bầu khí quyển. Khí CH4 và N2O là hai loại khí quan trọng gây nóng lên toàn cầu và phát thải hai loại khí này từ đất nông nghiệp chiếm khoảng 50% và 60% nguồn phát thải gây hiệu ứng nhà kính (WeiWang và ctv. Theo ước lượng của (FAO, 1981) khí N2O chiếm 6% lượng KNK do con người tạo ra trong khi đó lượng khí CH4 phát thải từ đồng ruộng chiếm khỏang 5 – 20% (IPCC, 1995). Ở thành phố (TP) Cần Thơ trong hơn 30 năm qua, nhiệt độ trung bình năm đã tăng khoảng 0,50C, mực nước cao nhất đã dâng khoảng gần 50 cm.

BĐKH thực sự đã làm cho bão, lũ, hạn hán ngày càng ác liệt. Các tác động chủ yếu của BĐKH như: Nhiệt độ không khí tăng cao, hạn hán và xâm nhập mặn vào mùa khô, ngập sâu vào mùa mưa, sạt lở bờ sông, bảo và gió lốc. Qua các kịch bản ngập sâu từ 30– 100 cm, mức độ ảnh hưởng đến sản xuất lúa như sau: Vụ ĐX: sản lượng giảm từ 50,7% đến 100%; Vụ HT: sản lượng giảm ít nhất từ 6% đến 71%; Vụ Thu Đông: sản lượng giảm 100% (UBND TP. Theo thống kê sơ bộ năm 2015 (Niên giám thống kê TP.

Cần Thơ, 2015) TP. Cần Thơ với diện tích trồng lúa 232.336 ha chiếm 99,6% diện tích cây lương thực có hạt (tổng diện tích 233.385 ha) cho thấy đa phần người dân vẫn sống bằng nông nghiệp gắn liền với canh tác lúa là chính, việc độc canh 2 – 3 vụ lúa/năm đã làm cân đối nguồn dinh dưỡng trong đất, tập quán canh tác của đa số nông dân là đốt hoặc vùi rơm tươi vào đất để giảm chi phí đầu tư cũng như rút ngắn thời gian giữa các vụ trồng về lâu dài ảnh hưởng đến nguồn hữu cơ trong đất, hoặc gây ngộ độc hữu cơ nhất là ở các ruộng có thời gian đất nghỉ giữa hai vụ lúa ngắn. Bên cạnh đó các đặc tính hóa, lý đất cũng thay đổi dẫn đến ảnh hưởng năng 1 suất trong khi giá thành sản xuất cao do đầu tư nhiều phân bón vô cơ đặc biệt là phân N và nông dược để đảm bảo năng suất cao gây ảnh hưởng đến môi trường. Ngoài ra canh tác lúa trong điều kiện ngập nước thường xuyên cũng là vấn đề quan tâm về lâu về dài trong điều kiệu nguồn nước ngọt ngày càng khan hiếm và xâm nhập mặn có chiều hướng gia tăng.

Hiện nay Tp. Cần Thơ có nhiều mô hình canh tác trên nền đất lúa như mô hình luân canh với cây màu (mè, đậu nành, dưa hấu), xen canh lúa với nuôi trồng thủy sản,….các mô hình này ngoài việc giảm rủi ro (năng suất lúa vụ 2 và vụ 3 thường thấp dễ đổ ngã do mưa bão lũ lụt,…), rút ngắn thời vụ gieo trồng thì còn có vai trò rất lớn trong việc cải tạo tính chất hóa lý đất. Do đó trong điều kiện BĐKH hiện nay với những vấn đề thực tế nêu trên thì các giả thuyết nghiên cứu được đặt ra như sau: – Cần phải có biện pháp quản lý nước như thế nào cho phù hợp để vừa giảm phát thải khí N2O hiệu quả mà năng suất lúa không bị ảnh hưởng vì trong thực tế hiện nay đã có nhiều nghiên cứu về vấn đề này tuy nhiên cho đến nay thì mực nước trên đồng ruộng bao nhiêu là hợp lý vẫn còn là vấn đề được đặt ra bởi nhiều cứu đã chỉ ra rằng rút nước sẽ làm giảm phát thải khí CH4 nhưng lại làm tăng phát thải khí N2O và ngược lại. – Tập quán canh tác của nông dân là đốt hoặc vùi rơm rạ tươi vào đất như vậy phát thải KNK CH4 và N2O trên các mô hình canh tác này như thế nào?.

– Mô hình luân canh cây màu trên nền đất lúa mặc dù có nhiều lợi ít nhưng tiềm năng phát thải KNK (CH4 và N2O) như thế nào so với mô hình độc canh cây lúa đây cũng là vấn đề cần quan tâm. Xuất phát từ các vấn đề thực tiễn trong canh tác lúa và biến đổi khí hậu hiện nay, nghiên cứu “Đánh giá phát thải khí nhà kính (N2O và CH4) trên hai mô hình canh tác lúa” được thực hiện để đánh giá tiềm năng phát thải KNK trên các mô hình canh tác lúa làm cơ sở khuyến cáo vào thực tế sản xuất lúa góp phần làm giảm phát thải KNK trong nông nghiệp mà vẫn đảm bảo an ninh lương thực quốc gia.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI – Xác định được biện pháp quản lý nước phù hợp làm giảm phát thải CH4 và N2O trong canh tác lúa. – Đánh giá tiềm năng phát thải CH4 và N2O giữa các biện pháp xử lý rơm rạ sau thu hoach. 2 – Xác định được mô hình canh tác có tiềm năng phát thải khí nhà kính thấp nhưng năng suất lúa vẫn ổn định trên hệ thống luân canh cây màu và độc canh 3 vụ lúa trên nền đất lúa.

Từ đó làm cơ sở cho việc khuyến cáo trong canh tác lúa nhằm giảm phát thải khí nhà kính góp phần giảm thiểu tiềm năng gây nóng lên toàn cầu trong sản xuất lúa.3 Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Ý nghĩa khoa học Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở khoa học cho việc đề xuất, khuyến cáo áp dụng mô hình canh tác vừa đảm bảo được năng suất, vừa giảm phát thải khí nhà kính tại tỷnh Cần Thơ và các địa phương có điều kiện canh tác tương tự. Kết quả của đề tài còn được sử dụng để bổ sung tài liệu phục vụ cho việc giảng dạy, học tập, nghiên cứu trong các trường đại học và viện nghiên cứu về các mô hình canh tác lúa và mối liên quan giữa sản xuất lúa nước và phát thải khí nhà kính.2 Ý nghĩa thực tiễn Góp phần khuyến cáo các mô hình canh tác lúa theo hướng sản xuất an toàn với môi trường sinh thái cho vùng trồng lúa của tỷnh Cần Thơ và các vùng sinh thái có điều kiện tương tự. Góp phần nâng cao nhận thức của người dân trong canh tác giảm phát thải KNK, ứng phó với biến đổi khí hậu trong sản xuất lúa của tỷnh Cần Thơ nói riêng và trong canh tác lúa nói chung.4 PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI Đề tài tập trung nghiên cứu, đánh giá tiềm năng phát thải khí CH4 và N2O trên các mô hình quản lý nước, mô hình xử lý rơm rạ sau thu hoạch, mô hình canh tác trên hệ thống luân canh và độc canh làm cơ sở khuyến cáo vào sản xuất lúa theo hướng giảm phát thải khí nhà kính và thích ứng với điều kiện biến đổi khí hậu. Các mô hình quản lý nước, mô hình xử lý rơm rạ sau thu hoạch, mô hình canh tác trên hệ thống luân canh và độc canh, được thực hiện trên đất phèn nhẹ tại Ấp Thới Phong A – Thị Trấn Thới Lai và Viện lúa Đồng bằng công Cửu Long – Xã Tân Thạnh thuộc Huyện Thới Lai – TP.

Cần Thơ trong các vụ ĐX 2015 – 2016, Xuân Hè 2016, HT 2016 và ĐX 2016 – 2017.5 GIỚI HẠN NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI – Về địa điểm: Đề tài tập trung nghiên cứu trên địa bàn Huyện Thới Lai TP. – Nội dung nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu, phân tích và đánh giá phát thải CH4 và N2O trên các mô hình quản lý nước trên đồng ruộng; mô hình canh tác xử lý rơm rạ sau thu hoạch; mô hình canh tác lúa trên hệ thống luân canh cây mè trên nền đất lúa và độc canh 3 vụ lúa.6 NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN Kết quả nghiên cứu đã xác định được mô hình quản lý mực nước ruộng ngập nông (0 – 5 cm) không những giúp giảm phát khí CH4 (kg/ha/ngày) từ 28,3 – 38,0% mà còn không làm tăng phát thải khí N2O trên ruộng lúa. Tổng phát thải khí nhà kính (kg CO2/ha/năm) giảm được 27,9% so với phương pháp để nước ngập thường xuyên trên ruộng. Kết quả nghiên cứu đã xác định phát thải khí CH4 trên mô hình vùi rạ là 2,02 kg/ha/ngày, xử lý Tricho là 1,99 kg/ha/ngày và đốt rơm là 1,90 kg/ha/ngày.

Tổng phát thải quy đổi kg CO2e/ha/năm không khác biệt giữa các biện pháp xử lý rơm rạ. Kết quả nghiên cứu đã xác định được trên các mô hình quản lý nước và xử lý rơm có lượng khí N2O phát thải sau các ngày bón phân cao gấp 2,50 – 3,00 lần lượng phát thải hằng ngày và chiếm 36,9 – 45,1% trên tổng phát thải khí N2O mỗi vụ. Kết quả nghiên cứu đã xác định tổng phát thải khí N2O sau bón phân qua 3 vụ canh tác chiếm từ 25,1 – 65,6% tổng lượng khí N2O ở mô hình luân canh và 18,3 – 37,4% ở mô hình độc canh. Tổng phát thải khí quy về kgCO2e/ha rất khác biệt giữa hai mô hình qua các vụ và tổng phát thải khí kgCO2e/ha/năm ở mô hình luân canh thấp hơn mô hình độc canh 20,6%.

Như vậy, với tổng diện tích canh tác lúa của ĐBSCL khoảng 4 triệu ha/năm, giả định rằng áp dụng mô hình quản lý nước ngập nông và chuyển đổi diện tích đất canh tác lúa không hiệu quả sang luân canh thì sẽ giảm được khoảng 12,03 triệu tấn CO2e/ha, điều này có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc giảm phát thải khí nhà kính trong sản xuất nông nghiệp. 4 CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Điều kiện đất đai và tình hình canh tác lúa của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Điều kiện đất đai của Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL): ĐBSCL là vùng trọng điểm sản xuất lúa của cả nước ta, hàng năm sản xuất trên 50% tổng sản lượng lúa quốc gia, góp phần đảm bảo an ninh lương thực trong nước và đong góp trên 90% lượng gạo xuất khẩu (Viện Quy hoạch và Thiết kế nông nghiệp, 2014).