Đánh Giá Nhận Thức Về Bảo Vệ Môi Trường Của Người Dân Tại Xã Bản Qua, Huyện Bát Xát, Tỉnh Lào Cai

Bài viết phân tích nhận thức của người dân xã Bản Qua, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai về bảo vệ môi trường và các giải pháp cải thiện.

• Tác giả: Hoàng A Quỳnh
• Người hướng dẫn: ThS. Đặng Thị Hồng Phương
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Nhận Thức Về Bảo Vệ Môi Trường Của Người Dân Trên Địa Bàn Xã Bản Qua - Huyện Bát Xát - Tỉnh Lào Cai
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Các vấn đề môi trường hiện nay trên Thế giới và ở Việt Nam
• 2.1.1. Các vấn đề môi trường hiện nay trên thế giới
• 2.1.2. Các vấn đề môi trường hiện nay ở Việt Nam
• 2.1.3. Các quy định pháp luật về trách nhiệm của cộng đồng trong bảo vệ môi trường
• 2.1.4. Các nghiên cứu có liên quan về nhận thức của người dân trong bảo vệ môi trường ở Việt Nam
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.3.1. Điều tra đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội tại địa bàn xã Bản Qua - huyện Bát Xát - tỉnh Lào Cai
• 3.3.2. Nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường trên địa bàn xã Bản Qua - huyện Bát Xát - tỉnh Lào Cai
• 3.3.3. Đề xuất một số giải pháp để nâng cao nhận thức của người dân trong việc bảo vệ môi trường
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.4.2. Phương pháp phỏng vấn
• 3.4.3. Phương pháp thống kê và xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Đặc điểm chung về xã Bản Qua
• 4.2. Điều kiện tự nhiên
• 4.3. Đặc điểm về tài nguyên
• 4.4. Hiện trạng kinh tế - xã hội
• 4.5. Hiện trạng môi trường tại xã Bản Qua
• 4.6. Vấn đề sử dụng nước sinh hoạt tại địa phương
• 4.7. Tình hình xả thải nước tại địa phương
• 4.8. Vấn đề rác thải tại địa phương
• 4.9. Tình hình vệ sinh môi trường tại địa phương
• 4.10. Nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường
• 4.11. Hiểu biết của người dân về các khái niệm môi trường
• 4.12. Nhận thức của người dân trong việc phân loại, thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt
• 4.13. Hiểu biết của người dân về luật bảo vệ môi trường và các văn bản luật liên quan
• 4.14. Những hoạt động của người dân về công tác bảo vệ môi trường sống, công tác tuyên truyền của xã hội về bảo vệ môi trường
• 4.15. Đánh giá chung và đề xuất giải pháp
• 4.15.1. Đánh giá chung
• 4.15.2. Đề xuất giải pháp
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nhận Thức Bảo Vệ Môi Trường Ở Bản Qua

Xã Bản Qua, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai, đang đối mặt với nhiều thách thức về môi trường do quá trình phát triển kinh tế và gia tăng dân số. Hoạt động sản xuất nông nghiệp là chủ yếu, nhưng sự thay đổi trong chính sách và áp lực dân số đã gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường đất, nước và không khí. Nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường còn hạn chế, dẫn đến tình trạng suy thoái tài nguyên thiên nhiên và ô nhiễm. Việc đánh giá nhận thức của cộng đồng về bảo vệ môi trường là vô cùng quan trọng để đưa ra các giải pháp phù hợp và hiệu quả. Theo nghiên cứu của Hoàng A Quỳnh năm 2015, nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường còn nhiều hạn chế, đặc biệt là trong việc xử lý chất thải và sử dụng tài nguyên thiên nhiên bền vững.

1.1. Vị trí địa lý và đặc điểm kinh tế xã hội Bản Qua

Bản Qua là một xã vùng cao thuộc huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai. Nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, với các hoạt động trồng trọt và chăn nuôi. Tuy nhiên, do chính sách phát triển nông nghiệp và gia tăng dân số, xã đang phải đối mặt với nhiều áp lực về ô nhiễm môi trường. Sự thay đổi trong cơ cấu kinh tế cũng ảnh hưởng đến sinh kế người dân và tạo ra những thách thức mới trong công tác quản lý môi trường.

1.2. Tầm quan trọng của đánh giá nhận thức bảo vệ môi trường

Việc đánh giá nhận thức bảo vệ môi trường tại Bản Qua là cần thiết để hiểu rõ thực trạng và mức độ quan tâm của người dân đối với vấn đề này. Kết quả khảo sát nhận thức sẽ cung cấp thông tin quan trọng cho việc xây dựng các chương trình giáo dục môi trường và nâng cao nhận thức cộng đồng. Điều này góp phần thúc đẩy hành vi bảo vệ môi trường và phát triển bền vững tại địa phương.

II. Thực Trạng Nhận Thức Về Môi Trường Tại Xã Bản Qua Lào Cai

Thực tế cho thấy, nhận thức về bảo vệ môi trường của người dân xã Bản Qua còn nhiều hạn chế. Điều này thể hiện qua việc xử lý chất thải sinh hoạt, sử dụng nguồn nước và các hoạt động sản xuất nông nghiệp. Tình trạng ô nhiễm môi trường ngày càng gia tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và sinh kế người dân. Cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi bảo vệ môi trường của người dân. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ người dân hiểu biết về luật bảo vệ môi trường còn thấp, và việc tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường cộng đồng còn hạn chế.

2.1. Đánh giá kiến thức về các vấn đề môi trường cơ bản

Kiến thức của người dân về các vấn đề môi trường cơ bản như ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm không khí, và biến đổi khí hậu còn hạn chế. Nhiều người chưa hiểu rõ nguyên nhân và hậu quả của các vấn đề này, dẫn đến thái độ thờ ơ và thiếu trách nhiệm trong việc bảo vệ môi trường. Cần tăng cường công tác truyền thông môi trường để cung cấp thông tin chính xác và dễ hiểu cho người dân.

2.2. Thái độ và hành vi của người dân đối với bảo vệ môi trường

Thái độ của người dân đối với bảo vệ môi trường còn chưa thực sự tích cực. Nhiều người vẫn có thói quen xả rác bừa bãi, sử dụng hóa chất độc hại trong sản xuất nông nghiệp, và chưa quan tâm đến việc tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên. Cần có những biện pháp khuyến khích và tạo động lực để người dân thay đổi hành vi bảo vệ môi trường.

2.3. Ảnh hưởng của nhận thức đến thực hành bảo vệ môi trường

Nhận thức có ảnh hưởng trực tiếp đến thực hành bảo vệ môi trường của người dân. Khi nhận thức được nâng cao, người dân sẽ có ý thức hơn trong việc giữ gìn vệ sinh môi trường, sử dụng tài nguyên thiên nhiên một cách hợp lý, và tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường cộng đồng. Cần tạo ra một môi trường thuận lợi để người dân có thể thực hành bảo vệ môi trường một cách dễ dàng và hiệu quả.

III. Giải Pháp Nâng Cao Nhận Thức Bảo Vệ Môi Trường Tại Bản Qua

Để nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường tại xã Bản Qua, cần có một chiến lược toàn diện và đồng bộ, bao gồm các giải pháp về giáo dục môi trường, truyền thông môi trường, và xây dựng cơ chế khuyến khích sự tham gia của cộng đồng. Cần tập trung vào việc thay đổi thái độ môi trường và hành vi bảo vệ môi trường của người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Việc lồng ghép các nội dung về bảo vệ môi trường vào chương trình học tại các trường học là rất quan trọng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội, và cộng đồng trong việc thực hiện các giải pháp này.

3.1. Tăng cường giáo dục môi trường trong trường học và cộng đồng

Giáo dục môi trường cần được đưa vào chương trình học từ cấp tiểu học đến trung học, giúp học sinh hiểu rõ về các vấn đề môi trường và cách bảo vệ môi trường. Đồng thời, cần tổ chức các lớp tập huấn, hội thảo, và các hoạt động ngoại khóa về môi trường cho cộng đồng, đặc biệt là người dân làm nông nghiệp.

3.2. Đẩy mạnh truyền thông nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường

Sử dụng các phương tiện truyền thông đa dạng như báo chí, truyền hình, radio, internet, và mạng xã hội để lan tỏa thông điệp về bảo vệ môi trường. Tổ chức các chiến dịch truyền thông cộng đồng, các cuộc thi, và các sự kiện môi trường để thu hút sự quan tâm và tham gia của người dân.

3.3. Xây dựng cơ chế khuyến khích và hỗ trợ các hoạt động bảo vệ môi trường

Chính quyền địa phương cần xây dựng các chính sách khuyến khích và hỗ trợ các hoạt động bảo vệ môi trường, như cấp vốn cho các dự án môi trường, trao giải thưởng cho các cá nhân và tổ chức có thành tích xuất sắc trong công tác bảo vệ môi trường, và tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp xanh phát triển.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Mô Hình Bảo Vệ Môi Trường Hiệu Quả

Việc áp dụng các mô hình bảo vệ môi trường hiệu quả là rất quan trọng để cải thiện tình hình môi trường tại xã Bản Qua. Các mô hình này có thể bao gồm việc xử lý chất thải sinh hoạt và nông nghiệp, sử dụng năng lượng tái tạo, và phát triển du lịch sinh thái. Cần có sự tham gia tích cực của cộng đồng trong việc xây dựng và triển khai các mô hình này. Việc chia sẻ kinh nghiệm và học hỏi từ các địa phương khác cũng rất quan trọng. Theo kinh nghiệm từ các địa phương khác, việc phân loại rác tại nguồn và sử dụng phân hữu cơ trong nông nghiệp là những giải pháp hiệu quả và bền vững.

4.1. Mô hình xử lý chất thải sinh hoạt và nông nghiệp tại chỗ

Xây dựng các hệ thống xử lý chất thải sinh hoạt và nông nghiệp tại chỗ, như hầm biogas, bể lọc sinh học, và các khu xử lý rác thải tập trung. Khuyến khích người dân phân loại rác tại nguồn và sử dụng phân hữu cơ trong nông nghiệp. Hỗ trợ các hộ gia đình và trang trại xây dựng các công trình xử lý chất thải đơn giản và hiệu quả.

4.2. Phát triển năng lượng tái tạo và sử dụng hiệu quả tài nguyên

Khuyến khích sử dụng năng lượng mặt trời, năng lượng gió, và năng lượng sinh khối để giảm thiểu sự phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch. Hỗ trợ các hộ gia đình và doanh nghiệp lắp đặt các thiết bị tiết kiệm năng lượng và sử dụng tài nguyên thiên nhiên một cách hiệu quả.

4.3. Phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống

Phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống của địa phương. Xây dựng các sản phẩm du lịch thân thiện với môi trường, như du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp, và du lịch khám phá thiên nhiên. Nâng cao nhận thức của du khách về bảo vệ môi trường và văn hóa địa phương.

V. Đánh Giá Hiệu Quả Và Đề Xuất Giải Pháp Bảo Vệ Môi Trường

Để đảm bảo tính bền vững của các giải pháp bảo vệ môi trường, cần có một hệ thống đánh giá hiệu quả và điều chỉnh phù hợp. Việc thu thập và phân tích dữ liệu về môi trường, kinh tế xã hội, và nhận thức của người dân là rất quan trọng. Cần có sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học, và cộng đồng trong quá trình đánh giá này. Dựa trên kết quả đánh giá, cần có những điều chỉnh và cải tiến để nâng cao hiệu quả của các giải pháp bảo vệ môi trường. Cần có sự cam kết và đầu tư lâu dài từ chính quyền địa phương và các bên liên quan.

5.1. Phương pháp đánh giá hiệu quả các giải pháp bảo vệ môi trường

Sử dụng các phương pháp đánh giá định lượng và định tính để đánh giá hiệu quả của các giải pháp bảo vệ môi trường. Thu thập dữ liệu về chất lượng môi trường, kinh tế xã hội, và nhận thức của người dân. Sử dụng các chỉ số môi trường để theo dõi và đánh giá sự thay đổi của môi trường theo thời gian.

5.2. Phân tích dữ liệu và đề xuất các giải pháp điều chỉnh

Phân tích dữ liệu thu thập được để xác định những điểm mạnh và điểm yếu của các giải pháp bảo vệ môi trường. Đề xuất các giải pháp điều chỉnh và cải tiến để nâng cao hiệu quả của các giải pháp này. Tham khảo ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học, và cộng đồng trong quá trình phân tích và đề xuất giải pháp.

5.3. Xây dựng kế hoạch hành động và cam kết thực hiện lâu dài

Xây dựng kế hoạch hành động cụ thể để thực hiện các giải pháp bảo vệ môi trường. Cam kết đầu tư nguồn lực và thời gian để thực hiện kế hoạch hành động này. Theo dõi và đánh giá tiến độ thực hiện kế hoạch hành động và có những điều chỉnh phù hợp.

VI. Kết Luận Tương Lai Của Nhận Thức Bảo Vệ Môi Trường Bản Qua

Nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường tại xã Bản Qua là một quá trình lâu dài và liên tục. Cần có sự tham gia tích cực của tất cả các bên liên quan, từ chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội, đến cộng đồng. Việc xây dựng một xã hội xanh, sạch, và đẹp là mục tiêu chung của tất cả chúng ta. Với sự nỗ lực và quyết tâm, chúng ta có thể tạo ra một tương lai tươi sáng hơn cho môi trường và sinh kế người dân tại xã Bản Qua. Cần tiếp tục nghiên cứu và tìm kiếm các giải pháp mới để đối phó với những thách thức môi trường ngày càng phức tạp.

6.1. Tóm tắt các kết quả nghiên cứu và đánh giá chính

Tóm tắt các kết quả nghiên cứu về nhận thức bảo vệ môi trường của người dân xã Bản Qua. Đánh giá những thành công và hạn chế trong công tác bảo vệ môi trường tại địa phương. Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiếp tục nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi bảo vệ môi trường.

6.2. Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo và mở rộng phạm vi

Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo về môi trường và phát triển bền vững tại xã Bản Qua. Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các lĩnh vực khác như biến đổi khí hậu, đa dạng sinh học, và quản lý tài nguyên thiên nhiên.

6.3. Kêu gọi sự chung tay của cộng đồng và các bên liên quan

Kêu gọi sự chung tay của cộng đồng, các tổ chức xã hội, các doanh nghiệp, và chính quyền địa phương trong công tác bảo vệ môi trường. Nhấn mạnh rằng bảo vệ môi trường là trách nhiệm của tất cả chúng ta và cần có sự hợp tác và phối hợp chặt chẽ để đạt được mục tiêu chung.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và gia tăng dân số tại Việt Nam đang tạo ra những chuyển dịch kinh tế - xã hội sâu rộng, kéo theo sự mở rộng các hoạt động sản xuất, dịch vụ về các vùng nông thôn. Thực trạng này làm gia tăng lượng chất thải xả ra môi trường với tính chất ngày càng phức tạp, trong khi cơ sở hạ tầng kỹ thuật và năng lực xử lý chất thải tại khu vực nông thôn còn nhiều bất cập. Bảo vệ môi trường nông thôn đã trở thành đòi hỏi cấp thiết, đòi hỏi giải pháp gốc rễ từ việc nâng cao nhận thức và trách nhiệm hành vi của cộng đồng dân cư.

Xã Bản Qua là một xã vùng cao thuộc huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai, có đường biên giới giáp Trung Quốc dài trên 10 km. Đời sống người dân địa phương phụ thuộc chủ yếu vào canh tác nông nghiệp. Trong những năm gần đây, việc đẩy mạnh thâm canh nông nghiệp nhằm nâng cao thu nhập, cùng với áp lực gia tăng dân số tự nhiên, đã gây suy giảm chất lượng các thành phần môi trường đất, nước và không khí. Mặc dù diễn biến ô nhiễm môi trường sinh hoạt có chiều hướng gia tăng, hiểu biết và ý thức thực hành bảo vệ môi trường của người dân địa phương vẫn còn nhiều hạn chế, phương thức xử lý rác và nước thải chủ yếu mang tính tự phát. Xuất phát từ thực tế đó, đề tài "Đánh giá nhận thức về bảo vệ môi trường của người dân trên địa bàn xã Bản Qua - huyện Bát Xát - tỉnh Lào Cai" được thực hiện nhằm cung cấp cơ sở thực tiễn cho công tác quản lý tài nguyên và môi trường tại địa bàn xã.

Mục tiêu chung của đề tài là khảo sát, đánh giá thực trạng nhận thức của người dân địa phương đối với các vấn đề môi trường sinh hoạt, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi nhằm nâng cao nhận thức và hành động bảo vệ môi trường tại xã Bản Qua.

Nhiệm vụ nghiên cứu được văn bản xác định cụ thể qua ba nội dung:

1. Điều tra, đánh giá tổng quan điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên và hiện trạng kinh tế - xã hội tại địa bàn xã Bản Qua, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai.
2. Khảo sát hiện trạng môi trường sống (nước sinh hoạt, nước thải, rác thải, vệ sinh môi trường) và đánh giá mức độ nhận thức, thái độ, sự hiểu biết pháp luật bảo vệ môi trường của người dân trên địa bàn xã.
3. Đề xuất một số giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng và cải thiện công tác quản lý môi trường tại địa phương.

Về đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Người dân sinh sống tại địa bàn xã Bản Qua, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai.
• Phạm vi không gian: Toàn bộ địa bàn xã Bản Qua, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai (bao gồm cả vùng thấp và vùng cao của xã).
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu được triển khai thực hiện từ ngày 16/8/2014 đến ngày 15/12/2014.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập cơ sở lý luận dựa trên hệ thống các khái niệm về môi trường, ô nhiễm môi trường, phát triển bền vững và vai trò của cộng đồng trong quản lý môi trường nông thôn. Văn bản viện dẫn các cam kết quốc tế của Việt Nam như Công ước Vienna về bảo vệ tầng ôzôn (tham gia ngày 26/04/1994), Nghị định thư Montreal về các chất làm suy giảm tầng ôzôn (tham gia ngày 26/01/1994) và Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC 1992).

Hệ thống pháp lý và văn bản quy phạm kỹ thuật nền tảng được tác giả khai thác bao gồm:

• Luật Bảo vệ Môi trường năm 2014, trọng tâm là Điều 81 (quy định trách nhiệm bảo vệ môi trường nơi công cộng), Điều 82 (yêu cầu bảo vệ môi trường đối với hộ gia đình, nghĩa vụ thu gom rác, xả thải đúng nơi quy định và nộp phí bảo vệ môi trường) và Điều 83 (quy định về việc thành lập và chức năng của tổ chức tự quản bảo vệ môi trường tại cộng đồng dân cư).
• Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nhà tiêu - điều kiện bảo đảm hợp vệ sinh (QCVN 01:2011/BYT do Bộ Y tế ban hành ngày 24/6/2011) làm căn cứ đối chiếu tính hợp chuẩn của các công trình vệ sinh hộ gia đình.
• Quyết định số 34/TTg của Thủ tướng Chính phủ về chương trình hành động bảo vệ môi trường, nhấn mạnh định hướng thể chế hóa trách nhiệm cộng đồng và đẩy mạnh hương ước bảo vệ môi trường.
• Khung nghiên cứu thực nghiệm tham chiếu mô hình khảo sát KAP (Knowledge - Attitude - Practice: Kiến thức - Thái độ - Thực hành) từ nghiên cứu thực trạng vệ sinh môi trường của Hoàng Thái Sơn (Đại học Y Dược Thái Nguyên) và chương trình nâng cao nhận thức cộng đồng SEMLA của Bộ Tài nguyên và Môi trường.

Tác giả phối hợp các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng nhằm thu thập dữ liệu:

• Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Tiếp cận và khai thác tài liệu thống kê, báo cáo hiện trạng kinh tế - xã hội, địa hình, khí hậu, tài nguyên đất, tài nguyên nước và dân số tại Ủy ban nhân dân xã Bản Qua.
• Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp: Sử dụng bảng câu hỏi bán cấu trúc để điều tra phỏng vấn trực tiếp ngẫu nhiên 100 người dân đại diện cho các hộ gia đình trên địa bàn xã, kết hợp khảo sát quan sát thực địa về thói quen vứt rác, hiện trạng cống rãnh và kiểu nhà tiêu.
• Phương pháp thống kê và xử lý số liệu: Số liệu điều tra từ 100 phiếu phỏng vấn được tổng hợp bằng phương pháp thống kê mô tả, tính toán tỷ lệ phần trăm (%), lập bảng dữ liệu và biểu đồ trực quan để phân tích thực trạng.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Phần mở đầu luận giải tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh công nghiệp hóa tạo sức ép chất thải lên khu vực nông thôn miền núi. Tác giả khẳng định xã Bản Qua đang đứng trước mâu thuẫn giữa yêu cầu phát triển nông nghiệp nâng cao đời sống và sự suy thoái môi trường sống do nhận thức người dân còn hạn chế. Phần này xác định rõ mục tiêu, 3 nhiệm vụ nghiên cứu, đối tượng, phạm vi không gian - thời gian, cùng ý nghĩa khoa học và thực tiễn của khóa luận đối với công tác bảo vệ môi trường tại cơ sở.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương tổng quan tập hợp các tư liệu phong phú về môi trường toàn cầu và Việt Nam. Tác giả trình bày các nguy cơ toàn cầu: biến đổi khí hậu (nhiệt độ tăng 0,5°C - 0,7°C, dự báo tăng 1,8°C - 6,4°C vào năm 2100 theo IPCC; mực nước biển dâng 70 - 100 cm), suy giảm tầng ôzôn (diện tích lỗ thủng 27 triệu km² năm 2008), suy thoái đất (25 tỷ tấn đất bị cuốn trôi hàng năm theo FAO) và cạn kiệt năng lượng hóa thạch.

Đối với Việt Nam, tài liệu điểm qua 8 vấn đề môi trường bức xúc: mất rừng (tỷ lệ che phủ từ 43,8% năm 1943 xuống 28% năm 1995, đạt 33% năm 1999); suy thoái đất canh tác do xói mòn và hoang mạc hóa cát di động (419.000 ha cát ven biển miền Trung); suy giảm tài nguyên biển (chỉ 2,9% diện tích san hô sinh trưởng tốt, rừng ngập mặn giảm còn 209.741 ha năm 2006); tác hại lâu dài của chất độc hóa học dioxin do chiến tranh (72 triệu lít chất diệt cỏ rải trên 1,7 triệu ha); áp lực mất cân bằng giới tính khi sinh (126 nam/100 nữ năm 2007) và thiếu hụt nguồn nhân lực ngành Tài nguyên và Môi trường.

Chương này cũng phân tích sâu vai trò của cộng đồng, sức mạnh liên kết làng xóm, tính tự quản theo Luật Bảo vệ Môi trường năm 2014 và tổng thuật các nghiên cứu nhận thức cộng đồng tại Thái Bình (Đại học Công Đoàn, 775 hộ), Bình Dương, Lạng Sơn và Thái Nguyên (Hoàng Thái Sơn, 400 hộ).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Phần này chuẩn hóa quy trình triển khai đề tài tại xã Bản Qua từ ngày 16/8/2014 đến 15/12/2014. Tác giả mô tả chi tiết phương thức thiết kế phiếu điều tra, chọn mẫu ngẫu nhiên 100 cá nhân đại diện hộ gia đình, kết hợp điều tra thực địa quan sát trực tiếp và thu thập tài liệu lưu trữ từ UBND xã Bản Qua. Toàn bộ thông tin được mã hóa, phân loại theo nhóm tiêu chí nhận thức và xử lý bằng các công cụ thống kê mô tả.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu

Đây là nội dung thực nghiệm trọng tâm của đề tài, trình bày kết quả điều tra thực địa trên 4 mảng lớn:

Điều kiện tự nhiên, tài nguyên và kinh tế - xã hội xã Bản Qua:

• Vị trí và địa hình: Xã nằm bao bọc thị trấn Bát Xát, có biên giới với Trung Quốc dài trên 10 km. Địa hình phân thành 2 vùng rõ rệt: vùng thấp (12 thôn dọc tỉnh lộ 156 và ven sông Hồng, độ cao 100 - 250 m, chiếm 25% diện tích) và vùng cao (6 thôn sườn núi dốc 600 - 1000 m, chiếm 75% diện tích).
• Khí hậu và thủy văn: Nhiệt độ bình quân 19°C - 30°C, lượng mưa trung bình 1.400 - 1.600 mm (tập trung 80% từ tháng 5 đến tháng 8). Xã có 2 suối chính là suối Bản Qua và suối Bản Náng.
• Tài nguyên: Tổng diện tích tự nhiên 5.367 ha. Đất nông nghiệp chiếm 3.767,29 ha (70,19%); đất lâm nghiệp 3.271,94 ha (chiếm 61%, độ che phủ rừng trên 60%); đất phi nông nghiệp 271,92 ha (5,06%). Xã có mỏ quặng Apatit chưa khai thác và mỏ đất sét lớn ven sông Hồng. Nguồn nước ngầm nằm ở độ sâu 15 - 20 m.
• Dân số và cơ cấu kinh tế: Dân số có 4.433 nhân khẩu; thành phần dân tộc gồm người Dáy (51,6%), người Dao (23%), người Kinh (18,7%), người Tày (5,1%) và dân tộc khác (0,6%). Tỷ lệ tăng dân số tự nhiên 1,2%/năm. Nông lâm nghiệp chiếm 95% cơ cấu kinh tế, tiểu thủ công nghiệp chiếm 2,2%, thương mại dịch vụ chiếm 2,8%. Tỷ lệ người dân đạt trình độ văn hóa THCS trên 95%.

Hiện trạng sử dụng nước, nước thải, rác thải và vệ sinh môi trường: Số liệu khảo sát 100 hộ dân phản ánh tình trạng cơ sở hạ tầng vệ sinh môi trường tại xã Bản Qua còn ở mức rất sơ sài:

Nội dung khảo sát	Tiêu chí cụ thể	Số hộ (n=100)	Tỷ lệ (%)
Nguồn nước sinh hoạt	Nước máy	0	0,0
	Nước giếng	76	76,0
	Nước suối khe	24	24,0
Chất lượng nước (cảm quan)	Bình thường (không mùi, màu, vị)	78	78,0
	Có mùi lạ	9	9,0
	Có màu sắc	7	7,0
	Có vị lạ	6	6,0
Hệ thống cống thải	Cống có nắp đậy	4	4,0
	Cống lộ thiên	32	32,0
	Không có cống thải	59	59,0
	Loại khác	5	5,0
Nguồn tiếp nhận nước thải sinh hoạt	Để ngấm tự nhiên xuống đất	63	63,0
	Xả ra ao, hồ, mương, suối	31	31,0
	Bể chứa lắng lọc	4	4,0
	Cống thải chung của thôn/xã	0	0,0
	Nơi khác	2	2,0
Hình thức thải bỏ rác sinh hoạt	Vứt rác bừa bãi/đổ tùy nơi	77	77,0
	Đào hố rác riêng (tự đốt/chôn)	23	23,0
	Đổ ở bãi tập trung	0	0,0
	Dịch vụ thu gom theo hợp đồng	0	0,0

Hiện trạng công trình vệ sinh của người dân xã Bản Qua cũng bộc lộ nhiều nguy cơ ô nhiễm nguồn nước ngầm và đất:

Tiêu chí khảo sát	Phân loại hình thức	Số hộ (n=100)	Tỷ lệ (%)
Kiểu nhà vệ sinh hộ gia đình	Nhà vệ sinh tự hoại (hợp vệ sinh theo chuẩn)	13	13,0
	Nhà vệ sinh đất	54	54,0
	Không có nhà vệ sinh	21	21,0
	Nhà vệ sinh hai ngăn	8	8,0
	Loại khác	4	4,0
Nguồn tiếp nhận chất thải vệ sinh	Thấm trực tiếp vào đất	53	53,0
	Xả thẳng ra sông, suối, khe lạch	34	34,0
	Bể phốt tự hoại	13	13,0
	Cống chung / Ao làng	0	0,0

Đánh giá nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường:

• Nhận thức về các khái niệm cơ bản: Người dân có trình độ học vấn THPT trở lên cơ bản phân biệt và nêu được bản chất của các khái niệm "môi trường", "ô nhiễm môi trường" và "bảo vệ môi trường" (xem môi trường là không gian đất, nước, không khí quanh cuộc sống; bảo vệ môi trường là giảm thiểu ô nhiễm, thu gom chất thải). Ngược lại, những người có học vấn thấp hoặc đồng bào cao tuổi thường không trả lời được hoặc phát biểu sai lệch.
• Nhận thức trong phân loại và xử lý rác: Người dân có ý thức tái sử dụng các chất thải hữu cơ (thức ăn thừa, rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp) làm thức ăn gia súc hoặc chuyển cho các hộ chăn nuôi lân cận. Tuy nhiên, các loại rác khó phân hủy như túi nilon, bao bì thuốc BVTV và chai nhựa đều bị đốt thủ công hoặc vứt trực tiếp ra khe suối do thiếu hiểu biết về tác hại lâu dài.
• Hiểu biết pháp luật và trách nhiệm cộng đồng: Đa số người dân chưa tiếp cận nội dung Luật Bảo vệ Môi trường năm 2014; nhiều người vẫn có tâm lý ỷ lại, coi việc dọn dẹp vệ sinh và xử lý ô nhiễm là trách nhiệm hoàn toàn của chính quyền.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tác giả tóm kết các phát hiện định lượng: tỷ lệ xử lý chất thải hợp vệ sinh tại Bản Qua rất thấp (0% nước máy, 77% vứt rác tùy tiện, 87% nhà tiêu không hợp chuẩn QCVN 01:2011/BYT). Từ đó, tác giả đưa ra các kiến nghị đối với chính quyền địa phương nhằm quy hoạch hệ thống thoát nước, xây dựng bãi rác tập trung và lồng ghép quy ước bảo vệ môi trường vào sinh hoạt thôn bản.

---

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu mang lại hệ thống dữ liệu định lượng cụ thể về thực trạng vệ sinh môi trường và nhận thức sinh thái tại một xã biên giới vùng cao:

• Xác lập bức tranh thực tế về hạ tầng cấp nước và xả thải: 100% người dân chưa được tiếp cận nước máy; 76% dùng nước giếng và 24% dùng nước suối khe. Mặc dù 78% đánh giá nước sinh hoạt bình thường qua cảm quan, vẫn có 22% số hộ phản ánh nước có mùi, màu hoặc vị lạ. Nước thải sinh hoạt chủ yếu ngấm trực tiếp xuống đất (63%) hoặc xả thẳng ra sông suối (31%) do 59% hộ không có rãnh thoát nước và 0% có hệ thống cống thu gom tập trung.
• Chỉ rõ thực trạng quản lý chất thải rắn sinh hoạt: 77% hộ gia đình vứt rác tùy tiện ra môi trường tự nhiên; 23% hộ có đào hố rác riêng trong vườn để chôn lấp hoặc đốt thủ công (chủ yếu tập trung ở các thôn ven tỉnh lộ 156 như Bản Qua, Bản Vai, Bản Vền). Toàn xã chưa có bãi tập kết rác thải tập trung và chưa có đơn vị dịch vụ thu gom rác.
• Ghi nhận tỷ lệ công trình vệ sinh đạt chuẩn rất thấp: Theo QCVN 01:2011/BYT, xã chỉ có 13% số hộ sở hữu nhà tiêu tự hoại hợp vệ sinh; 54% sử dụng nhà vệ sinh đất, 8% dùng hố xí hai ngăn và có tới 21% số hộ hoàn toàn không có nhà vệ sinh. Đồng thời, có 87% lượng chất thải từ nhà tiêu được xả thẳng ra khe suối (34%) hoặc để thấm tự do vào lòng đất (53%).
• Phản ánh mối tương quan nhận thức: Sự am hiểu về các khái niệm môi trường và quy định pháp luật tỷ lệ thuận với trình độ học vấn của người được phỏng vấn; người dân vùng cao và các hộ thuần nông có mức độ tiếp cận thông tin pháp luật về bảo vệ môi trường rất hạn chế.

Hệ thống giải pháp do tác giả đề xuất:

1. Nhóm giải pháp tuyên truyền, giáo dục: Tăng cường thời lượng truyền thông qua hệ thống loa truyền thanh xã, lồng ghép nội dung giữ gìn vệ sinh môi trường vào các buổi họp thôn, sinh hoạt của Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ; vận động đồng bào xóa bỏ tập quán làm chuồng trại sát nhà ở và xả thải bừa bãi.
2. Nhóm giải pháp xây dựng và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật: Chính quyền địa phương cần sớm quy hoạch nghĩa trang tập trung và bãi rác thải sinh hoạt của xã; hỗ trợ kinh phí và hướng dẫn kỹ thuật để người dân xây dựng nhà tiêu tự hoại hợp chuẩn; triển khai xây dựng hệ thống rãnh cống thoát nước có nắp đậy tại các cụm dân cư tập trung ven tỉnh lộ 156.
3. Nhóm giải pháp quản lý và thể chế hóa: Thành lập các tổ tự quản bảo vệ môi trường tại từng thôn bản theo quy định tại Điều 83 Luật Bảo vệ Môi trường năm 2014; đưa các tiêu chí bảo vệ môi trường, không vứt rác bừa bãi vào hương ước, quy ước văn hóa của thôn làng để tăng tính cưỡng chế và tự giác.

Đóng góp của khóa luận nằm ở việc cung cấp một bộ số liệu khảo sát thực địa độc lập, phản ánh sát thực mối liên hệ giữa điều kiện hạ tầng kỹ thuật yếu kém và nhận thức tập quán của cư dân nông thôn miền núi tại tỉnh Lào Cai trong giai đoạn đầu thực thi Luật Bảo vệ Môi trường năm 2014.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận bộc lộ một số hạn chế gắn liền với phạm vi và nguồn lực nghiên cứu:

• Dung lượng mẫu khảo sát còn hạn chế: Cỡ mẫu điều tra dừng lại ở 100 người dân, phân bố tại một số thôn của xã Bản Qua, chưa đại diện đồng đều tuyệt đối cho toàn bộ 18 thôn bản (đặc biệt là sự khác biệt địa hình giữa 12 thôn vùng thấp và 6 thôn vùng cao).
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Tác giả mới chỉ dừng lại ở phương pháp thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ phần trăm), chưa áp dụng các mô hình kiểm định thống kê suy diễn (như kiểm định Chi-square hoặc phân tích hồi quy) để đo lường mức độ ảnh hưởng của các biến nhân khẩu học (độ tuổi, thu nhập, dân tộc, học vấn) tới hành vi bảo vệ môi trường.
• Thiếu hụt số liệu đo đạc lý hóa: Đánh giá chất lượng nước sinh hoạt và môi trường đất hoàn toàn dựa trên cảm quan của người dân và quan sát thực địa, chưa có kết quả phân tích mẫu phòng thí nghiệm về các chỉ tiêu vi sinh (E. coli, Coliform) hoặc hóa học (kim loại nặng, hàm lượng chất hữu cơ).

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng phạm vi điều tra sang các xã lân cận trong huyện Bát Xát có cùng điều kiện biên giới vùng cao nhằm so sánh sự biến thiên nhận thức theo đặc thù dân tộc học.
• Đánh giá tác động môi trường chuyên sâu từ các dự án công nghiệp đang hình thành trên địa bàn xã Bản Qua (như Nhà máy gang thép Lào Cai, nhà máy gạch tuynen, nhà máy gạch ốp lát) đến nguồn nước và đời sống sinh hoạt của người dân.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên chuyên ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Môi trường, Xã hội học nông thôn: Tài liệu cung cấp mẫu phiếu phỏng vấn thực tế, cấu trúc đề cương nghiên cứu đánh giá nhận thức cộng đồng (KAP) và phương pháp tiếp cận điều tra thực địa tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số miền núi.
• Cán bộ quản lý môi trường cấp huyện và Ủy ban nhân dân xã Bản Qua: Cung cấp nguồn số liệu cơ sở phục vụ việc đánh giá thực hiện Tiêu chí số 17 (Tiêu chí Môi trường) trong Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng Nông thôn mới tại địa phương; làm căn cứ quy hoạch các điểm tập kết rác thải và dự trù chương trình cấp nước sạch sinh hoạt.
• Các tổ chức xã hội và đoàn thể địa phương: Làm căn cứ thực tiễn để Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã xây dựng các chương trình truyền thông thay đổi hành vi vệ sinh chuồng trại, hỗ trợ xây dựng nhà vệ sinh hợp quy chuẩn kỹ thuật.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ hộ gia đình có nhà tiêu hợp chuẩn theo quy định tại xã Bản Qua đạt mức bao nhiêu?
Theo kết quả điều tra 100 hộ dân đối chiếu với Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01:2011/BYT, chỉ có 13% số hộ có nhà tiêu hợp vệ sinh (loại tự hoại). Có tới 87% số hộ sử dụng nhà tiêu không hợp vệ sinh hoặc không có nhà tiêu (54% nhà vệ sinh đất, 8% nhà vệ sinh hai ngăn và 21% hoàn toàn không có nhà vệ sinh).

2. Người dân xã Bản Qua chủ yếu sử dụng nguồn nước nào cho ăn uống và sinh hoạt?
Người dân tại xã Bản Qua chưa được cấp nước máy (0%). Nguồn nước sinh hoạt chính là nước giếng chiếm 76% và nước dẫn từ suối khe chiếm 24%. Về chất lượng cảm quan, 78% hộ đánh giá nước bình thường, còn 22% hộ nhận thấy nước có vấn đề (9% có mùi, 7% có màu và 6% có vị lạ).

3. Rác thải sinh hoạt tại xã Bản Qua được xử lý chủ yếu theo hình thức nào?
Trên địa bàn xã chưa có bãi rác tập trung và chưa có đơn vị thu gom rác theo hợp đồng. Do đó, 77% số hộ được hỏi chọn hình thức vứt rác tùy tiện ra môi trường (khe suối, ven đường), 23% số hộ đào hố rác riêng trong vườn để chôn lấp hoặc đốt thủ công.

4. Cơ cấu kinh tế và đặc điểm dân tộc của xã Bản Qua có đặc thù gì?
Nông lâm nghiệp là ngành kinh tế chủ đạo chiếm 95% cơ cấu kinh tế (tiểu thủ công nghiệp chiếm 2,2%, thương mại dịch vụ chiếm 2,8%). Toàn xã có 4.433 nhân khẩu với thành phần dân tộc thiểu số chiếm đa số: dân tộc Dáy chiếm 51,6%, dân tộc Dao chiếm 23%, người Kinh chiếm 18,7%, người Tày chiếm 5,1% và các dân tộc khác chiếm 0,6%.

5. Nước thải sinh hoạt và chất thải từ nhà tiêu tại xã Bản Qua thoát đi đâu?
Toàn xã không có hệ thống cống thoát nước chung. Nước thải sinh hoạt có 63% ngấm tự nhiên xuống đất và 31% xả ra ao hồ mương suối (chỉ 4% có bể chứa lắng lọc). Đối với nước thải từ nhà vệ sinh, 53% để ngấm trực tiếp xuống đất, 34% xả thẳng ra khe suối và chỉ 13% được lưu giữ trong bể tự hoại.

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Hoàng A Quỳnh đã phản ánh thực trạng cơ sở hạ tầng vệ sinh môi trường còn nhiều thiếu thốn và nhận thức bảo vệ môi trường còn hạn chế của người dân xã Bản Qua, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai. Thông qua việc điều tra 100 hộ dân, tác giả đã lượng hóa được những bất cập nổi cộm như 0% người dân có nước máy, 77% xả rác tùy tiện và 87% nhà tiêu không hợp chuẩn. Nghiên cứu đã đề xuất các nhóm giải pháp từ tuyên truyền, xây dựng hạ tầng thu gom đến thành lập tổ tự quản thôn bản nhằm từng bước nâng cao nhận thức cộng đồng. Đây là tài liệu thực tiễn có giá trị tham khảo tốt cho công tác quản lý tài nguyên, môi trường và triển khai tiêu chí nông thôn mới tại các xã vùng cao biên giới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Đất nƣớc ta đang thực hiện quá trình công nghiệp hóa-hiện đại hóa đất nƣớc quá trình này đang diễn ra một cách mạnh mẽ nó tạo ra sự thay đổi rõ rẹt bộ mặt của đất nƣớc.Cùng với những tác động tích cực của công nghiệp hóa-hiện đại hóa nhƣ làm cho các ngành từ công nghiệp,nông nghiệp, dịch vụ phát triển đi lên nhanh chóng ,đời sống nhân dân đƣợc cải thiện rõ rệt, cơ sợ hạ tầng đƣợc nâng cấp…Bên cạnh những mặt tích cực không thể phủ nhận của nó thì nó cũng kéo theo đó những mặt tiêu cực nhƣ ô nhiễm môi trƣờng, các tệ nạn xã hội, khoảng cách giàu nghèo càng giãn ra…Trong các vấn đề đó thì vấn đề ô nhiễm môi trƣờng là vấn đề đang đƣợc cộng đồng quốc tế quan tâm và nhắc đến nhiều nhất vì nó có ảnh hƣởng xấu đến không chỉ con ngƣời mà còn toàn thể các sinh vật sinh sống ở môi trƣờng đó. Ở Việt Nam vấn đề ô nhiễm môi trƣờng cũng không còn là một vấn đề mới, nƣớc ta đã tham gia nhiều công ƣớc quốc tế về bảo vệ môi trƣờng nhƣ công ƣớc viên về bảo vệ tầng ô-zôn (26/04/1994), Nghị định thƣ Montreal về các chất làm suy giảm tầng ô-zôn, 1987 (26/1/1984), khung ƣớc khung của liên hợp quốc về biến đổi khí hậu 1992…Với những sự phát triển mạnh mẽ của đất nƣớc thì đòi hỏi việc dịch chuyển các khu công nghiệp, dich vụ đến những vùng nông thôn là đều không thể tránh khỏi vì các thành phố đông đúc không có đủ diện tích để cho các khu công nghiệp tiếp tục xây dựng vì thế vấn đề ô nhiễm môi trƣờng bây giờ không còn chỉ đƣơc nhắc đến ở những thành phố mà nó đã đƣợc nhắc đến ở nông thôn.Ô nhiễm môi trƣờng nông thôn cũng đang là một vấn đề đáng ngại nó ảnh hƣởng tới đời sống ngƣời dân, các hoạt động sản xuất các chất thải ra ngoài môi trƣờng ngày càng nhiều,thành phần phức tạp trong khi đó thì các biện pháp xử lý thì kém hiệu quả, cùng với sự không quan tâm một cách chính đáng về môi trƣờng làm cho môi trƣờng sống của chúng ta ngày một ô nhiễm hơn. Vì vậy vấn đề cấp bách nhất hiện này là phải bảo vệ môi trƣờng những muốn đƣợc bảo vệ môi trƣờng một cách bền 2 vững là lâu dài thì vấn đề đầu tiên là phải nâng cao đƣợc nhận thức của ngƣời dân về môi trƣờng, làm cho họ hiểu đƣợc những tác hại to lớn của môi trƣờng và những lợi ích khi bảo vệ môi trƣờng. Xã Bản Qua là một xã thuộc huyện Bát Xát-tỉnh Lào Cai là một xã vùng cao ngƣời dân sinh sống chủ yếu nhờ vào hoạt động sản xuất nông nghiệp nhƣng do những năm gần đây do chính sách của nhà nƣớc về đây mạnh phát triển nông nghiệp để nâng cao chất lƣợng sống cho ngƣời dân cùng với sự gia tăng dân số đã tạo nên những áp lực trong vấn đề ô nhiễm môi trƣờng, làm suy giảm chất lƣợng môi trƣờng nông thôn nhƣ môi trƣờng đất, môi trƣờng nƣớc, môi trƣờng không khí.

Môi trƣờng ngày càng thay đổi theo hƣớng tiêu cực song nhận thức và hiểu biết của ngƣời dân tại địa bàn xã bản qua về bảo vệ môi trƣờng còn rất hạn chế. Chính vì những lý do trên hiện đề tài: “Đánh giá nhận thức về bảo vệ môi trường của người dân trên địa bàn Xã Bản Qua - Huyện Bát Xát - tỉnh Lào Cai” đƣợc thực hiện. Mục tiêu của đề tài Tìm hiểu đƣợc nhận thức của ngƣời dân về môi trƣờng và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao nhận thức của ngƣời dân về vấn đề môi trƣờng tại xã Bản Qua -huyện Bát Xát-tỉnh Lào Cai. Ý nghĩa của đề tài 1.

Ý nghĩa khoa học -Nâng cao kiến thức kĩ năng và rút ra những kinh nghiệm thực tế phục vụ cho công tác sau này. - Vận dụng và phát huy các kiến thức đã học tập và nghiên cứu rèn luyện về kĩ năng tổng hợp và phân tích số liệu. Ý nghĩa thực tiễn Đề tài sẽ cho thấy mức độ hiểu biết của ngƣời dân về vấn đề môi trƣờng nơi thực hiện đề tài, đƣa ra những đề xuất phù hợp để có thể giải quyết đƣợc những vấn đề môi trƣờng bức xúc tại nơi thực tập. 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Các vấn đề môi trƣờng hiện nay trên Thế giới và ở Việt Nam 2.1 Các vấn đề môi trường hiện nay trên thế giới 2.1 Khí hậu toàn cầu biến đổi - Khí hậu toàn cầu biến đổi và tần suất thiên tai gia tăng : Theo đánh giá của Ban Liên Chính phủ về biến đổi khí hậu toàn cầu thì có bằng chứng cho thấy về ảnh hƣởng rất rõ rệt của con ngƣời đến khí hậu toàn cầu.

Các nhà khoa học cho biết trong vòng 100 năm trở lại đây, Trái đất đã nóng lên khoảng 0,50C và trong thế kỷ này sẽ tăng từ 1,50C - 4,50C so với nhiệt độ ở thế kỷ XX. Hậu quả của sự nóng lên toàn cầu là mực nƣớc biển dâng cao từ 25 đến 140cm, băng tan sẽ nhấn chìm một vùng đất liền rộng lớn, theo dự báo nếu tình trạng nhƣ hiện nay thì đến giữa thế kỷ này biển sẽ tiến vào đất liền từ 5-7m độ cao. Thời tiết thay đổi dẫn đến gia tăng tần suất thiên tai nhƣ gió, bão, hỏa hoạn và lũ lụt. Ví dụ, các trận hỏa hoạn tự nhiên không kiểm soát đƣợc vào các năm từ 1996-1998 đã thiêu hủy nhiều khu rừng ở Braxin, Canada, khu tự trị Nội Mông ở Đông Bắc Trung Quốc, Inđônêxia, Italia, Mêhicô, Liên bang Nga và Mỹ.

Việt Nam tuy chƣa phải là nƣớc công nghiệp phát triển, tuy nhiên xu thế đóng góp khí gây hiệu ứng nhà kính cũng thể hiện khá rõ nét. Với những nguyên nhân trên, thiên tai không chỉ xuất hiện với tần suất ngày càng gia tăng mà quy mô tác động gây thiệt hại cho con ngƣời cũng ngày càng lớn. - Trái đất đang nóng lên : Nóng lên toàn cầu không chỉ có nhiệt độ tăng thêm, nó còn mang theo hàng loạt biến đổi về khí hậu, mà điều quan trọng là làm giảm lƣợng nƣớc mƣa tại nhiều vùng trên thế giới. Một số vùng thƣờng đã bị khô hạn, lƣợng mƣa lại giảm bớt tạo nên hạn hán lớn và sa mạc hóa.

Theo báo cáo lần thứ tƣ của IPCC, nhiệt độ trung bình toàn cầu đã tăng 0,70C so với trƣớc kia. Do nóng lên toàn cầu, dù chỉ 0,70C mà trong những năm qua, thiên tai nhƣ bão tố, lũ lụt, hạn hán, nắng nóng bất thƣờng, cháy rừng… đã xảy ra tại nhiều vùng trên thế giới. Theo dự báo thì rồi đây, nếu không có các biện pháp hữu hiệu để giảm bớt khí 4 thải nhà kính, thì nhiệt độ mặt đất sẽ tăng thêm từ 1,80C đến 6,40C vào năm 2100, lƣợng mƣa sẽ tăng lên 5-10%, băng ở hai cực và các núi cao sẽ tan nhiều hơn, nhanh hơn, nhiệt độ nƣớc biển sẽ ấm lên, bị giãn nở mà mức nƣớc biển sẽ dâng lên khoảng 70-100cm hay hơn nữa và tất nhiên sẽ có nhiều biến đổi bất thƣờng về khí hậu, thiên tai sẽ diễn ra khó lƣờng trƣớc đƣợc cả về tần số và mức độ. -Sự suy giảm tầng ôzôn.

Từ những năm 1980, lỗ thủng tại vùng Nam Cực đã ngày một rộng ra do lƣợng khí CFC thải ra quá nhiều. Con ngƣời bắt đầu tiến hành đo đạc tầng ozon từ các trạm trên mặt đất vào năm 1956 ở vịnh Halley, Nam cực. Và các số liệu đo đạc về diện tích của lỗ thủng từ năm 1979 đến nay: Năm 1979: Việc đo lỗ thủng tầng ozon bằng vệ tinh lần đầu tiên đƣợc NASA thực hiện. Năm 1998: Lỗ thủng lớn che phủ 10,5 triệu dặm vuông vào tháng 9 năm 1998.

Đó là kích thƣớc lớn kỷ lục trƣớc năm 2000. Năm 2000: Lỗ thủng tầng ozon khổng lồ đạt tới 11,4 triệu dặm vuông vào tháng 9 năm 2000. Đó là lỗ thủng lớn nhất đã từng đo đƣợc. Diện tích xấp xỉ ba lần diện tích nƣớc Mỹ.

Sau đó, năm 2003, lỗ thủng tầng ozon che phủ 11,1 triệu dặm vuông là lỗ thủng lớn thứ 2. Năm 2001: Vào tháng 9 năm 2001, lỗ thủng tầng ozon bao phủ khoảng 10 triệu dặm vuông. Lỗ thủng này nhỏ hơn năm 2000, nhƣng vẫn lớn hơn tổng diện tích của Nƣớc Mỹ, Canada và Mêxico. Năm 2002: Lỗ thủng tầng ozon thu hẹp lại và tháng 9 năm 2002 là lỗ thủng nhỏ nhất từ năm 1998.

Lỗ thủng ở Nam Cực năm 2002 không những nhỏ hơn năm 2000 và 2001, mà còn tách ra thành 2 lỗ riêng biệt. Kích thƣớc nhỏ có thể do điều kiện nóng ấm không bình thƣờng và sự phân tách có thể do các khu vực thời tiết của tầng bình lƣu khác thƣờng. Năm 2003: Lỗ thủng tầng ozon che phủ 11,1 triệu dặm vuông, và là lỗ thủng kỷ lục đứng thứ hai. Năm 2000 là năm lỗ thủng lớn nhất.

Lỗ thủng lớn do gió lặng và thời tiết rất lạnh. Năm 2004: Tháng 9 năm 2004, lỗ thủng là 9,4 triệu dặmvuông. Lỗ thủng này nhỏ hơn năm 2003, có thể do thời tiết Cực Nam tƣơng đối ấm. 5 Năm 2005: Lỗ thủng ở tầng ozon phía trên Cực Nam xuất hiện lớn hơn năm ngoái nhƣng vẫn nhỏ hơn năm 2003.

Lỗ thủng năm 2005 che phủ khoảng 10 triệu dặm vuông. Theo số liệu về thời tiết của Tổ chức Khí tƣợng Thế giới (WMO) cho thấy mùa đông 2005 ấm hơn năm 2003, nhƣng lạnh hơn năm 2004. Kích thƣớc lỗ thủng năm 2005 gần mức trung bình năm 1995-2004. Lỗ thủng này lớn hơn năm 2004, nhƣng nhỏ hơn năm 2003.

Năm 2008: Lỗ thủng tầng ozon ở Nam Cực có diện tích đến 27 triệu km2. Con số này lớn hơn nhiều so với diện tích lớn nhất của nó đƣợc ghi nhận năm 2007 là 25 triệu km2. Năm 2011 tổ chức Khí tƣợng thế giới (WMO) cho biết lƣợng ozon trong tầng bình lƣu tại Bắc cực đã giảm 80% và trở nên mỏng đến nỗi có thể gọi là “lỗ thủng tầng ozon” nhƣ tại Nam cực. Nhƣ vậy, các vùng Bắc cực nhƣ Scandinavia, Greenland và Siberia sẽ phải nhận thêm một lƣợng tia cực tím nhiều hơn từ Mặt Trời.

-Hiệu ứng nhà kính đang gia tăng: Mỗi năm con ngƣời thải vào môi trƣờng khoảng 600 triệu tấn khí co2 vào khí quyển, hơn 2 triệu tấn CFC, 140.000 tấn khí NOx gây ra nhiều hậu quả cho trái đất. Chặt phá rừng dấn tới hiện trạng đất bị xói mòn, bề mặt trơ xỏi đá, tính chất của đất thay đổi dấn tới sự hấp thụ nhiệt cũng thay đổi. Từ năm 2003 đến 2010 mực nƣớc biển dâng cao 12 mm, các tấn băng ở Nam cực tan chảy tới 43.