Ứng Dụng GIS Đánh Giá Nguy Cơ Trượt Lở Đất Dọc Quốc Lộ 6 Ở Tỉnh Hòa Bình

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ứng dụng gis đánh giá nguy cơ trượt lở đất dọc quốc lộ 6 ở tỉnh hòa bình, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực

• Tác giả: Nguyễn Văn Long
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Đình Minh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên và môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Nguy Cơ Trượt Lở Đất Dọc Quốc Lộ 6 Tỉnh Hòa Bình
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Trượt Lở Đất Nghiên Cứu Định Nghĩa

Trượt lở đất là một dạng tai biến thiên nhiên phổ biến, gây ra những tổn thất lớn về người và tài sản. Theo Cruden D. (1991), trượt lở là sự chuyển động của khối đá, mảnh vỡ hoặc đất xuống bờ dốc. Ở Việt Nam, trượt lở đất xảy ra nghiêm trọng ở các tỉnh miền núi phía Bắc, đặc biệt dọc theo Quốc lộ 6 Hòa Bình, nơi thường xuyên xảy ra trượt lở. Các năm 2007, 2008, 2010, 2012 và 2017 đã chứng kiến những vụ trượt lở lớn gây ùn tắc giao thông, thiệt hại về người và tài sản. Do đó, việc nghiên cứu và đánh giá nguy cơ trượt lở đất là vô cùng quan trọng để giảm thiểu rủi ro và bảo đảm an toàn.

1.1. Phân Loại Trượt Lở Đất Các Tiêu Chí Quan Trọng

Việc phân loại trượt lở đất dựa trên nhiều tiêu chí như hình thái mặt trượt, kiểu trượt và vật liệu trượt. Tiêu chuẩn phân loại của Varnes năm 1978 được sử dụng rộng rãi, phân biệt các loại trượt lở dựa trên kiểu dịch chuyển (rơi, lật, trượt, chảy) và vật liệu (đá gốc, đất, vật liệu vụn, vật liệu mịn). Hiểu rõ các loại hình trượt lở giúp đánh giá chính xác hơn nguy cơ thiên tai và đề xuất các biện pháp phòng ngừa phù hợp. Sự khác biệt về loại đất cũng là một trong các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến trượt lở đất.

1.2. GIS Trong Nghiên Cứu Trượt Lở Ưu Điểm Vượt Trội

GIS (Geographic Information System) là một hệ thống mạnh mẽ để thu thập, lưu trữ, phân tích và hiển thị dữ liệu không gian. Nó cho phép tích hợp các dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm dữ liệu địa hình, địa chất, thủy văn, lượng mưa và sử dụng đất. Bằng cách sử dụng GIS, các nhà nghiên cứu có thể xác định các khu vực có nguy cơ trượt lở cao, phân tích các yếu tố ảnh hưởng và xây dựng các bản đồ nguy cơ trượt lở. Ứng dụng GIS trong đánh giá trượt lở đất mang lại hiệu quả cao hơn so với các phương pháp truyền thống.

II. Vấn Đề Trượt Lở Quốc Lộ 6 Hòa Bình Thách Thức An Toàn

Quốc lộ 6 là tuyến giao thông huyết mạch kết nối thủ đô Hà Nội với các tỉnh vùng Tây Bắc. Tuyến đường này đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế, xã hội, an ninh quốc phòng của khu vực. Tuy nhiên, Quốc lộ 6 Hòa Bình thường xuyên đối mặt với nguy cơ trượt lở đất, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến giao thông, kinh tế và an toàn của người dân. Các vụ trượt lở không chỉ gây tắc nghẽn giao thông mà còn có thể gây ra thương vong và thiệt hại về tài sản. Việc đánh giá và quản lý rủi ro trượt lở đất dọc theo Quốc lộ 6 là một thách thức lớn.

2.1. Ảnh Hưởng Trượt Lở Đến Giao Thông Kinh Tế Hòa Bình

Trượt lở đất trên Quốc lộ 6 gây ra nhiều tác động tiêu cực đến giao thông và kinh tế của tỉnh Hòa Bình. Tắc nghẽn giao thông làm chậm trễ quá trình vận chuyển hàng hóa, tăng chi phí vận tải và ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh. Ngoài ra, trượt lở đất có thể phá hủy cơ sở hạ tầng giao thông, gây thiệt hại lớn về kinh tế và làm gián đoạn hoạt động du lịch. Do đó, việc giảm thiểu nguy cơ trượt lở đất là rất quan trọng để bảo đảm sự phát triển bền vững của khu vực.

2.2. An Toàn Giao Thông Quốc Lộ 6 Ưu Tiên Hàng Đầu

An toàn giao thông trên Quốc lộ 6 là một vấn đề cấp bách cần được giải quyết. Các vụ trượt lở đất tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông nghiêm trọng, đe dọa tính mạng của người tham gia giao thông. Việc thực hiện các biện pháp phòng ngừa, cảnh báo và ứng phó kịp thời là rất quan trọng để bảo đảm an toàn cho người dân và phương tiện lưu thông trên tuyến đường này. Cần có hệ thống cảnh báo sớm trượt lở đất Hòa Bình hiệu quả.

III. Phương Pháp AHP GIS Đánh Giá Nguy Cơ Trượt Lở Đất

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp kết hợp giữa AHP (Analytical Hierarchy Process) và GIS để đánh giá nguy cơ trượt lở đất dọc theo Quốc lộ 6 Hòa Bình. AHP là một phương pháp ra quyết định dựa trên việc phân tích thứ bậc, cho phép xác định trọng số của các yếu tố ảnh hưởng đến trượt lở đất. GIS được sử dụng để tích hợp các dữ liệu không gian và phi không gian, phân tích và xây dựng bản đồ nguy cơ trượt lở. Phương pháp AHP-GIS cung cấp một cách tiếp cận toàn diện và khách quan để đánh giá nguy cơ trượt lở đất.

3.1. Phân Tích Thứ Bậc AHP Xác Định Trọng Số Yếu Tố

Phương pháp AHP cho phép xác định tầm quan trọng tương đối của các yếu tố khác nhau gây ra trượt lở, bao gồm độ dốc địa hình, hướng dốc, loại đất, lượng mưa, thảm thực vật, khoảng cách đến đường giao thông, khoảng cách đến sông suối và khoảng cách đến đứt gãy. Các chuyên gia sẽ so sánh các yếu tố này theo cặp và đánh giá tầm quan trọng của chúng dựa trên thang đo Saaty. Kết quả so sánh sẽ được sử dụng để tính toán trọng số cho từng yếu tố. Phân tích không gian GIS sẽ được kết hợp với kết quả này.

3.2. Tích Hợp AHP Vào GIS Xây Dựng Bản Đồ Nguy Cơ

Sau khi xác định trọng số của các yếu tố, chúng được tích hợp vào GIS để xây dựng bản đồ nguy cơ trượt lở đất. Mỗi yếu tố sẽ được gán một lớp bản đồ riêng, và các lớp bản đồ này sẽ được kết hợp với nhau bằng cách sử dụng phép toán Weighted Overlay. Kết quả là một bản đồ nguy cơ trượt lở đất, trong đó các khu vực có nguy cơ cao được hiển thị bằng màu đỏ, các khu vực có nguy cơ trung bình được hiển thị bằng màu vàng, và các khu vực có nguy cơ thấp được hiển thị bằng màu xanh lá cây. Bản đồ này có thể cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà quản lý và các nhà hoạch định chính sách để đưa ra các quyết định về quy hoạch sử dụng đất và quản lý rủi ro thiên tai. Phần mềm GIS như ArcGIS và QGIS hỗ trợ tích hợp này.

3.3. Dữ Liệu Viễn Thám DEM Nguồn Thông Tin Quan Trọng

Dữ liệu viễn thám và DEM (Digital Elevation Model) đóng vai trò quan trọng trong việc thu thập thông tin về địa hình và các yếu tố môi trường liên quan đến trượt lở đất. Dữ liệu viễn thám cung cấp thông tin về độ che phủ thực vật, sử dụng đất và các thay đổi trên bề mặt đất. DEM cung cấp thông tin về độ cao, độ dốc và hướng dốc địa hình. Các thông tin này có thể được sử dụng để tạo ra các lớp bản đồ đầu vào cho phân tích nguy cơ trượt lở đất trong GIS. Slope Analysis và Aspect Analysis là các công cụ quan trọng.

IV. Kết Quả Đánh Giá Nguy Cơ Trượt Lở Dọc Quốc Lộ 6

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự phân bố nguy cơ trượt lở đất khác nhau dọc theo Quốc lộ 6 Hòa Bình. Các khu vực có độ dốc lớn, gần đường giao thông, gần sông suối và có loại đất dễ bị xói mòn thường có nguy cơ trượt lở cao hơn. Bản đồ nguy cơ trượt lở đất được xây dựng cung cấp thông tin chi tiết về mức độ nguy cơ ở từng khu vực, giúp các nhà quản lý và các nhà hoạch định chính sách tập trung nguồn lực vào các khu vực có nguy cơ cao nhất.

4.1. Bản Đồ Nhạy Cảm Trượt Lở Phân Vùng Rủi Ro Chi Tiết

Bản đồ nguy cơ trượt lở đất là sản phẩm chính của nghiên cứu này. Nó cho thấy sự phân bố không gian của nguy cơ trượt lở dọc theo Quốc lộ 6. Các khu vực có nguy cơ cao cần được ưu tiên trong các kế hoạch phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro. Bản đồ này cũng có thể được sử dụng để cảnh báo sớm cho người dân và các cơ quan chức năng khi có dấu hiệu trượt lở.

4.2. Yếu Tố Ảnh Hưởng Trượt Lở Phân Tích Chi Tiết

Nghiên cứu cũng phân tích ảnh hưởng của các yếu tố khác nhau đến trượt lở đất. Các yếu tố như độ dốc, hướng dốc, loại đất, lượng mưa, thảm thực vật và khoảng cách đến các yếu tố khác (đường giao thông, sông suối, đứt gãy) đều có vai trò quan trọng trong việc gây ra trượt lở. Hiểu rõ vai trò của từng yếu tố giúp chúng ta có thể đưa ra các biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro hiệu quả hơn. Ví dụ, lượng mưa lớn là một yếu tố kích hoạt quan trọng.

V. Giải Pháp Phòng Ngừa Giảm Thiểu Rủi Ro Trượt Lở Đất

Để giảm thiểu rủi ro trượt lở đất dọc theo Quốc lộ 6 Hòa Bình, cần có các biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro toàn diện. Các biện pháp này bao gồm các giải pháp kỹ thuật, quy hoạch và quản lý. Giải pháp kỹ thuật có thể bao gồm xây dựng tường chắn, gia cố taluy và trồng cây xanh. Giải pháp quy hoạch có thể bao gồm hạn chế xây dựng nhà cửa và công trình trong các khu vực có nguy cơ trượt lở cao. Giải pháp quản lý có thể bao gồm giám sát chặt chẽ các khu vực có nguy cơ và cảnh báo sớm cho người dân khi có dấu hiệu trượt lở.

5.1. Biện Pháp Kỹ Thuật Gia Cố Taluy Xây Tường Chắn

Biện pháp kỹ thuật có thể được sử dụng để ổn định các sườn dốc và giảm thiểu nguy cơ trượt lở. Các biện pháp này bao gồm gia cố taluy bằng cách sử dụng bê tông cốt thép hoặc cọc thép, xây dựng tường chắn để ngăn chặn đất đá trượt xuống, và trồng cây xanh để tăng cường độ ổn định của đất. Lựa chọn biện pháp kỹ thuật phù hợp phụ thuộc vào đặc điểm địa hình, địa chất và thủy văn của từng khu vực.

5.2. Quy Hoạch Sử Dụng Đất Hạn Chế Xây Dựng Khu Vực Nguy Hiểm

Quy hoạch sử dụng đất đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu rủi ro trượt lở. Cần hạn chế xây dựng nhà cửa và công trình trong các khu vực có nguy cơ trượt lở cao. Các khu vực này nên được sử dụng cho các mục đích khác, chẳng hạn như trồng rừng hoặc xây dựng công viên. Quy hoạch sử dụng đất cần được thực hiện dựa trên bản đồ nguy cơ trượt lở và các thông tin về địa hình, địa chất và thủy văn.

5.3. Quản Lý Giám Sát Cảnh Báo Sớm Ứng Phó Kịp Thời

Quản lý và giám sát chặt chẽ các khu vực có nguy cơ trượt lở cao là rất quan trọng để phát hiện sớm các dấu hiệu trượt lở và cảnh báo kịp thời cho người dân. Cần có hệ thống giám sát liên tục, bao gồm quan trắc địa hình, quan trắc mực nước và quan trắc lượng mưa. Khi có dấu hiệu trượt lở, cần cảnh báo ngay cho người dân và các cơ quan chức năng để có biện pháp ứng phó kịp thời. Ứng phó với trượt lở đất cần được chuẩn bị kỹ càng.

VI. Kết Luận Tương Lai Nghiên Cứu Trượt Lở Đất Hòa Bình

Nghiên cứu này đã thành công trong việc đánh giá nguy cơ trượt lở đất dọc theo Quốc lộ 6 Hòa Bình bằng cách sử dụng phương pháp AHP-GIS. Kết quả nghiên cứu cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà quản lý và các nhà hoạch định chính sách để đưa ra các quyết định về quy hoạch sử dụng đất và quản lý rủi ro thiên tai. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện phương pháp đánh giá nguy cơ trượt lở đất và phát triển các hệ thống cảnh báo sớm hiệu quả hơn.

6.1. Hoàn Thiện Phương Pháp Ứng Dụng Mô Hình Tiên Tiến

Để hoàn thiện phương pháp đánh giá nguy cơ trượt lở đất, cần tiếp tục nghiên cứu và ứng dụng các mô hình đánh giá nguy cơ trượt lở đất tiên tiến hơn. Các mô hình này có thể tích hợp nhiều yếu tố ảnh hưởng đến trượt lở đất hơn và sử dụng các kỹ thuật phân tích dữ liệu hiện đại hơn, chẳng hạn như học máy và trí tuệ nhân tạo. Cần liên tục cập nhật dữ liệu và cải tiến phương pháp để đảm bảo tính chính xác và tin cậy của kết quả.

6.2. Phát Triển Hệ Thống Cảnh Báo Sớm Giảm Thiểu Thiệt Hại

Phát triển hệ thống cảnh báo sớm trượt lở đất là một nhiệm vụ quan trọng để giảm thiểu thiệt hại do trượt lở gây ra. Hệ thống này cần có khả năng phát hiện sớm các dấu hiệu trượt lở và cảnh báo kịp thời cho người dân và các cơ quan chức năng. Hệ thống cảnh báo sớm cần dựa trên các dữ liệu quan trắc liên tục và các mô hình dự báo trượt lở đất tiên tiến. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng địa phương để đảm bảo hiệu quả của hệ thống cảnh báo sớm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU TRƯỢT LỞ ĐẤT VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 1.1 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 1.1 Các khái niệm liên quan 1.1 Trượt lở đất Định nghĩa: Trượt lở là sự chuyển động của một khối đá, mảnh vỡ, hay đất xuống bờ dốc (Cruden D.1991) [23] Trượt lở đất là sự di chuyển đất đá xuống bề mặt địa hình ở những chỗ sườn dốc, ta luy đường, thung lũng sông, vách bờ các hồ và biển dưới tác dụng của trọng lực. Trượt lở bao gồm: Trượt, chảy và đổ lở, dưới tác dụng của trọng lực cả khối vật liệu di chuyển xuống dưới chân chen lấn vào các khối đất đá khác, tạo cấu tạo rối (turbidit) [12]. Trượt lở đất là dạng chuyển động khối ở các vùng đất dốc mà nguyên nhân là khi trọng lực của các khối đất đá thắng sức kháng cắt của chúng.Trượt lở xảy ra khi có sự mất cân bằng trong khối trượt để hình thành trạng thái cân bằng, ổn định mới. Trượt lở đất thường xảy ra ở những nơi sườn dốc của đồi, núi, vách đá.

Có thể xảy ra chậm rãi hoặc đột ngột. [12] Phân loại: Để phân loại trượt lở đất thường dựa vào một số tiêu chí sau: Hình thái mặt trượt (mặt trượt phẳng, cong, nêm); kiểu trượt (đổ, trượt, chảy); các kiểu vật liệu (đá gốc, vật liệu vụn, vật liệu rời); tốc độ dịch chuyển (trượt nhanh, trượt chậm) Hiện nay trên thế giới có rất nhiều tiêu chuẩn phân loại trượt lở đất khác nhau. Trong khuôn khổ đề tài này tác giả sử dụng tiêu chuẩn phân loại của Varnes năm 1978 (Bảng 1). Dựa vào loại hình dịch chuyển và vật liệu trượt, ta có các loại trượt lở đất sau (Hình 1.binh TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận Văn Thạc Sĩ Học Viên: Nguyễn Văn Long Bảng 1.

Phân loại trượt lở theo Varnes D.J [29] Kiểu vật liệu Kiểu dịch Đất chuyển Đá gốc Chủ yếu vật liệu Chủ yếu vật liệu vụn mịn Rơi (sụp đổ) khối Rơi (sụp đổ) khối Rơi (sụp đổ) Rơi (sụp đổ) đá vụn đất Lật (nghiêng Lật (nghiêng đổ) Lật (nghiêng đổ) Lật (nghiêng đổ) đổ) khối đá khối vụn khối đất Xoay Trượt Trượt đá Trượt khối vụn Trượt khối đất Thẳng Chảy tràn Chảy đá tràn Chảy vụn tràn Chảy đất tràn Chảy Chảy đá Chảy vụn Chảy đất Trượt hỗn hợp Kết hợp của hai hoặc nhiều kiểu trượt 13 (LUAN.binh TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận Văn Thạc Sĩ Học Viên: Nguyễn Văn Long Hình 1. Hình ảnh các kiểu trượt lở minh họa [29] 1.2 Hệ thống thông tin địa lý Định nghĩa: Thuật ngữ GIS được sử dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau như: Địa lý, kỹ thuật tin học, quản lý môi trường và tài nguyên, khoa học xử lý về dữ liệu không gian…Sự đa dạng trong các lĩnh vực ứng dụng dẫn đến có rất nhiều định nghĩa về GIS. Một số định nghĩa tiêu biểu về GIS có thể kể đến như: Theo Burrough (1986) cho rằng GIS là “Một tập hợp các công cụ thu thập, lưu trữ, trích xuất, chuyển đổi và hiển thị dữ liệu không gian từ thế giới thực để phục vụ cho 14 (LUAN.binh TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận Văn Thạc Sĩ Học Viên: Nguyễn Văn Long một mục đích nào đó”. Chi tiết hơn, Aronoff (1989) định nghĩa GIS là “Một hệ thống dựa trên máy tính cung cấp bốn khả năng về dữ liệu không gian: Nhập dữ liệu, quản lý dữ liệu, xử lý và phân tích, xuất dữ liệu”.

Theo ESRI: “Một hệ thống thông tin địa lý (GIS) cho phép chúng ta hình dung, câu hỏi, phân tích và diễn giải dữ liệu để hiểu các mối quan hệ, mô hình và xu hướng”. [19; 22; 25] Thành phần của GIS: GIS có 4 thành phần cơ bản như sau: Phần cứng: Bao gồm bộ xử lý trung tập (CPU), thiết bị nhập dữ liệu, lưu dữ liệu và xuất dữ liệu. Phần mềm: Một hệ thống phần mềm xử lý hệ thông tin địa lý yêu cầu phải có 2 chức năng sau: tự động hóa bản đồ và quản lý cơ sở dữ liệu. Dữ liệu: Có hai thành phần quan trọng của dữ liệu địa lý: Dữ liệu không gian (nó ở đâu?) và dữ liệu thuộc tính (nó là gì?).

- Dữ liệu không gian xác định vị trí của một đối tượng theo một hệ tọa độ. - Dữ liệu thuộc tính thể hiện một hay nhiều thuộc tính của thực thể không gian, bao gồm dữ liệu định tính và định lượng. Dữ liệu định tính xác định loại đối tượng (ví dụ, nhà cửa, rừng núi, sông ngòi); trong khi dữ liệu định lượng chia thành dữ liệu tỉ lệ (dữ liệu được đo lường từ điểm gốc là 0), dữ liệu khoảng (dữ liệu được chia thành các lớp), dữ liệu dạng chữ (dữ liệu được thể hiện dưới dạng chữ). Dữ liệu thuộc tính còn gọi là dữ liệu phi không gian vì bản thân chúng không thể hiện thông tin không gian (Basanta Shrestha, 2001).

[21] Người điều hành: Được đào tạo và có kinh nghiệm trong nhiều lĩnh vực vì HTTDL là một hệ thống tổng hợp của nhiều công việc kỹ thuật Chức năng của GIS: GIS có 4 chức năng cơ bản (Basanta Shrestha, 2001), đó là: Thu thập dữ liệu: Dữ liệu được sử dụng trong GIS đến từ nhiều nguồn khác nhau, có nhiều dạng và được lưu trữ theo nhiều cách khác nhau. GIS cung cấp công cụ để tích hợp dữ liệu thành một định dạng chung để so sánh và phân tích. Nguồn dữ liệu chính bao gồm số hóa thủ công, quét ảnh hàng không, bản đồ giấy và dữ liệu số có sẵn. Ảnh vệ tinh và Hệ thống Định vị toàn cầu (GPS) cũng là nguồn dữ liệu đầu vào.

[21] Quản lý dữ liệu: Sau khi dữ liệu được thu thập và tích hợp, GIS cung cấp chức năng lưu trữ và duy trì dữ liệu. Hệ thống quản lý dữ liệu hiệu quả phải đảm 15 (LUAN.binh TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận Văn Thạc Sĩ Học Viên: Nguyễn Văn Long bảo các điều kiện về an toàn dữ liệu, toàn vẹn dữ liệu, lưu trữ và trích xuất dữ liệu, thao tác dữ liệu [21] Phân tích không gian: Đây là chức năng quan trọng nhất của GIS làm cho nó khác với các hệ thống khác. Phân tích không gian cung cấp các chức năng như nội suy không gian, tạo vùng đệm, chồng lớp. [15] Hiển thị kết quả: Một trong những khía cạnh nổi bật của GIS là có nhiều cách hiển thị thông tin khác nhau.

Phương pháp truyền thống bằng bảng biểu và đồ thị được bổ sung với bản đồ và ảnh ba chiều. Hiển thị trực quan là một trong những khả năng đáng chú ý nhất của GIS, cho phép người sử dụng tương tác hữu hiệu với dữ liệu.2 Tình hình nghiên cứu trượt lở đất trên thế giới và VN 1.1 Nghiên cứu trượt lở đất trên trên thế giới Hướng nghiên cứu tai biến trượt lở đất trên thế giới đã được các nhà khoa học quan tâm với các hướng nghiên cứu liên quan đến vùng núi Himalaya, An- pơ, các vùng khí hậu lục địa khô hạn như Trung Á, các vùng hoang mạc Bắc Phi và Bắc Mỹ, Trung Mỹ. Trên cơ sở các công trình công bố, những kết luận ban đầu về cơ chế hoạt động cũng như những nguyên nhân phát sinh. Nhiều hành động đã được thực hiện trong thời gian vừa qua nhằm giảm thiểu thiệt hại do trượt lở đất gây ra.

Từ thực tế đó, nhiều quốc gia trên thế giới đã xây dựng nhiều giải pháp và ứng dụng công nghệ vào nghiên cứu tai biến trượt lở để giảm thiểu thiệt hại. Trong đó vào năm 2010, NASA đã phát hành một bản đồ về tình trạng trượt lở trên toàn cầu. Cơ sở dữ liệu được tổng hợp từ các báo cáo về tình trạng trượt lở đất khắp nơi trên thế giới, bao gồm cả vị trí của nơi xảy ra trượt lở đất và cả loại mưa xảy ra tại khu vực đó. Với dữ liệu bản đồ này, NASA hy vọng các nhà dự báo thời tiết địa phương có thể đưa ra được những cảnh báo chính xác và kịp thời nhất tới người dân để hạn chế tối đa thiệt hại.

Trong dữ liệu bản đồ thể hiện, các khu vực xảy ra trượt lở thường tập trung chủ yếu ở Châu Á, nơi có mùa mưa kéo dài và hay chịu tác động từ các cơn bão nhiệt đới. Tại hội nghị Châu Á về Cơ học Đất và Địa kĩ thuật Công trình ở Seoul – Hàn Quốc (8/1999) đã có một tiểu ban chuyên đề về phòng tránh thiên tai bảo vệ mái dốc, bảo vệ trượt lở đất bờ sông và chống động đất. Thực tế, các công trình nghiên cứu đều đề cập đến các phương pháp tiếp cận bản chất của hiện tượng trượt lở đất để từ đó tìm ra nguyên nhân trực tiếp và đề xuất các giải pháp phòng chống nhằm hạn chế thiệt hại do trượt lở đất gây ra. Ở một số nước như Nga đã thành lập một loạt các bản đồ đánh giá dự báo, phân vùng tai biến môi trường cho toàn quốc và xuất bản một hệ các tác phẩm rất có 16 (LUAN.binh TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận Văn Thạc Sĩ Học Viên: Nguyễn Văn Long giá trị, tổng kết nghiên cứu đánh giá tai biến môi trường nói chung và trượt lở đất nói riêng.

Tại Trung Quốc cũng đã thành lập bộ bản đồ tai biến môi trường toàn quốc trong đó có bản đồ trượt lở đất cho từng tỉnh và từng khu vực quan trọng. Cho đến gần đây công nghệ GIS đã được sử dụng như một công cụ đắc lực, đem lại hiệu quả cao trong việc đánh giá và phân tích dữ liệu. Hiện nay, có rất nhiều các phần mềm GIS đã được thương mại hóa và bán trên thị trường, chúng khác nhau về những đòi hỏi đối với phần cứng của máy tính, khả năng (các hàm toán học), phân tích không gian, quản lý cơ sở dữ liệu, cấu trúc dữ liệu dùng để phân tích là raster hay vecter. Việc sử dụng mô hình dữ liệu vecter hay raster có ảnh hưởng rất lớn đến việc tính toán, phân tích cũng như biểu diễn các lớp thông tin khác nhau của mỗi hệ thống.

Chính vì vậy trong một số trường hợp thay cho việc đáp ứng những yêu cầu về mặt khoa học kĩ thuật, lại chỉ quan tâm đến việc lựa chọn đặc điểm của các phần mềm GIS cho việc đánh giá tai biến trượt lở đất.2 Nghiên cứu trượt lở đất ở Việt Nam Việt Nam với phần lớn địa hình là đồi núi, khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm, mưa nhiều thường xuyên xảy ra tai biến trượt lở đất gây ảnh hưởng đến phát triển kinh tế – xã hội.