MỞ ĐẦU GIỚI THIỆU Trong bối cảnh hiện nay, nền kinh tế Việt Nam không những đang hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới mà còn có những bước đột phá mới trong tăng trưởng kinh tế. Từ đó vị thế của nền kinh tế nước nhà đang ngày càng được khẳng định trên trường quốc tế điển hình như việc nước ta đang thu hút các dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước vào thị trường Việt Nam. Đóng góp vào thành công đó, không thể không kể đến ngành ngân hàng, được xem như là “mạch máu của nền kinh tế”. Trước sức ép hội nhập, đây được xem là một thách thức lớn đối với ngành ngân hàng.
Các ngân hàng thương mại cần định hướng phát triển bền vững cho riêng mình thông qua các cuộc cải cách căn bản và triệt để nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động cho toàn hệ thống. Và để làm được điều đó, các nhà quản trị ngân hàng cần phải nắm rõ tình trạng sức khỏe của chính ngân hàng mình để có thể đưa ra những quyết định đúng đắn và kịp thời trong công tác điều hành hoạt động ngân hàng. Ở Mỹ, việc đánh giá hiệu quả hoạt động chung của các ngân hàng bằng cách thực hiện khung giám sát ngân hàng theo quy định là rất quan trọng, và hệ thống CAMELS đã được áp dụng lần đầu tiên tại đây. Hệ thống này được xem như là một công cụ hữu ích và hiệu quả đã giúp nước Mỹ vượt qua cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008.
Khung giám sát CAMELS nhấn mạnh vào các thông số của hệ thống ngân hàng bằng cách thông qua báo cáo kết quả kinh doanh và bảng cân đối kế toán để đánh giá hiệu quả hoạt động và đánh giá chuẩn xác tình hình tài chính của các ngân hàng. Từ thực tế trên, sinh viên đã quyết định chọn đề tài “Đánh giá hiệu quả hoạt động của ngân hàng thƣơng mại cổ phần Ngoại thƣơng theo mô hình CAMELS” làm đề tài tốt nghiệp cho bài khóa luận của mình. MỤC TIÊU ĐỀ TÀI Mục tiêu tổng quát 2 Mục tiêu chính của nghiên cứu là phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh tại ngân hàng thông qua mô hình CAMELS. Từ kết quả phân tích được đề xuất một số kiến nghị và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương trong bối cảnh nền kinh tế hiện nay.
Mục tiêu cụ thể Để đạt được mục tiêu tổng quát thì cần đi sâu nghiên cứu về các vấn đề cụ thể như sau: - Hệ thống hóa lý thuyết về hiệu quả hoạt động và sử dụng mô hình CAMELS trong nghiên cứu hiệu quả hoạt động ngân hàng. - Phân tích, đánh giá hiệu quả hoạt động của ngân hàng TMCP Ngoại thương theo mô hình CAMELS. - Từ những kết quả đạt được đưa ra những ưu, nhược điểm mà mô hình CAMELS mang lại, đồng thời đề xuất một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tại ngân hàng TMCP Ngoại thương. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU Theo mô hình CAMELS, hoạt động kinh doanh của ngân hàng TMCP Ngoại thương có hiệu quả không? ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU Đối tƣợng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu là hoạt động kinh doanh tại ngân hàng TMCP Ngoại thương.
Phạm vi nghiên cứu - Về không gian nghiên cứu: ngân hàng TMCP Ngoại thương. - Về thời gian nghiên cứu: từ năm 2016 đến năm 2018 PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Phương pháp tiếp cận trong nghiên cứu: Nghiên cứu định tính Tổng hợp các nghiên cứu đi trước, các bài viết, báo cáo từ các tạp chí về việc sử 3 dụng mô hình CAMELS để đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh ngân hàng. Tổng hợp các nghị định, thông tư, quy chế, chỉ thị, của ngân hàng nhà nước và chính phủ đã ban hành và đang có hiệu lực thi hành. Nguồn dữ liệu dùng cho nghiên cứu và phương pháp thu thập, xử lý dữ liệu bao gồm: - Dữ liệu thứ cấp thông qua các báo cáo tài chính, báo cáo thường niên , các tài liệu tại ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương.
- Thống kê, so sánh, phân tích các dữ liệu từ báo cáo tài chính của ngân hàng trong giai đoạn từ 2016 đén 2018 thông qua sử dụng công cụ thống kê mô tả và thống kê so sánh. Từ đó so sánh kết quả nghiên cứu tại các thời điểm khác nhau để đánh giá. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU Để hoàn thành nghiên cứu khóa luận, sinh viên tiến hành thực hiện bài nghiên cứu dựa trên nội dung và khung mô hình như sau: - Bắt đầu xây dựng đề cương nghiên cứu nhằm có được một cái nhìn tổng quan nhất về đề tài nghiên cứu. - Thu thập tài liệu, xử lý thông tin để xây dựng hệ thống cơ sở lý luận về ứng dụng mô hình CAMELS trong đánh giá hoạt động kinh doanh ngân hàng.
- Từ cơ sở lý luận vừa hệ thống được, tiến hành phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng TMCP Ngoại thương thông qua việc tính toán các thông số dựa trên báo cáo tài chính hằng năm của ngân hàng. - Tiến hành đánh giá tình hình hoạt động, nêu ra những ưu, nhược điểm của mô hình CAMELS và cuối cùng đề xuất giải pháp và kiến nghị đến ngân hàng. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI Về mặt lí thuyết - Hệ thống lại những cơ sở lý luận về mô hình CAMELS và ứng dụng mô hình CAMELS trong hoạt động kinh doanh ngân hàng như các khái niệm, chỉ tiêu. - Xây dựng được một mô hình lý thuyết với mức độ phù hợp cao , góp phần bổ sung 4 vào hệ thống lý thuyết về ứng dụng mô hình CAMELS trong hoạt động kinh doanh ngân hàng.
Về mặt quản trị - Phân tích một cách khách quan về thực tiễn hiệu quả hoạt động kinh doanh trong ngân hàng TMCP Ngoại thương giai đoạn 2016-2018 - Tìm ra các yếu tố tài chính chưa đạt yêu cầu trong quá trình hoạt động của ngân hàng theo mô hình CAMELS từ đó tìm ra các nguyên nhân và đồng thời đề xuất giải pháp khắc phục cho các nhà quản trị ngân hàng nhằm nâng cao chất lượng hoạt động ngân hàng. BỐ CỤC CỦA NGHIÊN CỨU Nghiên cứu khóa luận có cấu trúc 3 chương gồm những nội dung như sau:. Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại và đánh giá hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại theo mô hình CAMELS Nội dung chương này nhằm tổng hợp và hệ thống lại các cơ sở lý thuyết về hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại, mô hình CAMELS và việc ứng dụng mô hình này vào trong phân tích hiệu quả hoạt động ngân hàng thông qua việc đưa ra các khái niệm, đặc điểm, công thức đồng thời tổng hợp lý thuyết từ các bài nghiên cứu trước đây có liên quan để làm cơ sở lý luận cho bài nghiên cứu này. Chƣơng 2: Chương này giới thiệu khái quát về ngân hàng TMCP Ngoại thương đồng thời đánh giá hiệu quả hoạt động của ngân hàng bằng mô hình CAMELS dựa trên các chỉ tiêu tài chính.
Từ đó đưa ra những thành tự cũng như mặt hạn chế mà ngân hàng đang gặp phải. Chƣơng 3: Trên cơ sở nội dung vừa phân tích, để giải quyết các mặt hạn chế, sinh viên đề xuất một số giải pháp căn bản với mục tiêu giúp ngân hàng TMCP Ngoại thương phát triển trong thời gian sắp tới. 5 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MÔ HÌNH CAMELS TRONG PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG 1. PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.
Giới thiệu về phân tích hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thƣơng mại Phân tích HĐKD là một giai đoạn quan trọng, không thể thiếu trong công tác quản trị, là cơ sở đánh giá quá trình thực hiện chiến lược kinh doanh, từ đó tìm hiểu nguyên nhân ảnh hưởng đến chiến lược kinh doanh và đưa ra những biện pháp xử lý, những quyết định kịp thời và đúng đắn. Phân tích HĐKD là xem xét, đo lường quá trình thực hiện chiến lược kinh doanh. Khi một chiến lược mới được đưa vào thực hiện, nhà quản trị cần phải kiểm tra, phân tích để phát hiện những sai lệch so với kế hoạch, xác định nguyên nhân và đề ra biện pháp xử lý kịp thời, đúng lúc, có hiệu quả. Phân tích chính xác, khoa học là cơ sở để xây dựng chiến lược kinh doanh phù hợp với từng giai đoạn phát triển của ngân hàng, giúp ngân hàng củng cố chỗ đứng của mình trên thị trường.
Phân tích HĐKD của NHTM là quá trình nghiên cứu dựa trên các chỉ tiêu kinh tế để đánh giá toàn bộ quá trình kinh doanh tại ngân hàng trong một khoảng thời gian nhất định nhằm làm rõ chất lượng HĐKD của ngân hàng và các nguồn tiềm năng cần khai thác từ đó đề ra các phương án và giải pháp tương ứng nhằm nâng cao hiệu quả HĐKD. Mục đích của việc phân tích hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thƣơng mại - Phân tích, đánh giá lợi nhuận và rủi ro trong quá trình HĐKD, đồng thời hạn chế tối thiểu các rủi ro có thể xảy ra. - Sử dụng các kết quả phân tích được nhằm đưa vào điều chỉnh kịp thời những bất cập, sai sót trong quá trình hoạt động kinh doanh. Từ đó làm tăng khả năng thích 6 nghi của ngân hàng với sự biến động thị trường hiện nay.
- Đánh giá quá trình kinh doanh có đạt hiệu quả hay không, xác định các nguyên nhân ảnh hưởng đến chiến lược kinh doanh và có cơ sở cho những quyết định kịp thời và đúng đắn. GIỚI THIỆU MÔ HÌNH CAMELS TRONG ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan về mô hình CAMELS 1. Mô hình CAMELS CAMEL là một phương pháp hoặc một công cụ dùng để phân tích tình hình hoạt động và rủi ro của một ngân hàng, phương pháp này được xây dựng ở Mỹ vào ngày 13 tháng 11 năm 1979 bởi Ủy ban giám sát của Ngân hàng Thanh toán quốc tế.
Phân tích CAMELS dựa trên 6 yếu tố cơ bản bao gồm: Mức độ an toàn vốn, Chất lượng tài sản có, Quản lý, Lợi nhuận, Thanh khoản và Mức độ nhạy cảm với rủi ro thị trường (nội dung này được bổ sung thêm vào năm 1997). Việc xếp hạng ngân hàng theo mô hình CAMELS sẽ được tính dựa trên trung bình tổng thứ hạng của các yếu tố có trong mô hình. Tuy nhiên Tesfatsion Sahlu Desta (2016) cho rằng yếu tố Độ nhạy cảm với rủi ro thị trường nên được loại bỏ vì 7 nguồn thông tin mang lại không đủ tin cậy để có thể đo lường một cách chính xác.