Luận văn thạc sĩ đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh các ngân hàng thương mại cổ phần của việt nam

Luận văn thạc sĩ phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Thị Ngọc Quỳnh
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Phan Thị Diệu Thảo
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Hoạt Động Kinh Doanh Các Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Của Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ THUYẾT VỀ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý thuyết về hiệu quả hoạt động kinh doanh NHTM
• 1.2. Khái niệm hiệu quả hoạt động kinh doanh
• 1.3. Phân loại hiệu quả hoạt động kinh doanh
• 1.4. Phương pháp đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTM
• 1.5. Một số nghiên cứu đã công bố
• 1.6. Mô hình nghiên cứu
• 1.7. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN CỦA VIỆT NAM
• 2.1. Giới thiệu hệ thống ngân hàng của Việt Nam
• 2.2. Tổng quan hoạt động kinh doanh của NHTM Việt Nam
• 2.3. Tổng tài sản
• 2.4. Tỷ suất sinh lợi
• 2.5. Hoạt động huy động vốn
• 2.6. Hoạt động tín dụng
• 2.7. Đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh các NHTMCP của Việt Nam
• 2.8. Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu
• 2.9. Kết quả nghiên cứu
• 2.10. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN CỦA VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng phát triển hệ thống NHTM Việt Nam đến năm 2020
• 3.2. Cơ hội và thách thức của hệ thống NHTM Việt Nam
• 3.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh các NHTMCP của Việt Nam
• 3.3.1. Nhóm giải pháp chung
• 3.3.2. Nhóm giải pháp cụ thể
• 3.3.2.1. Một số kiến nghị
• 3.3.2.1.1. Đối với NHNN
• 3.3.2.1.2. Đối với Chính phủ
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 02: DANH SÁCH NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN
• PHỤ LỤC 03: DANH SÁCH NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH
• PHỤ LỤC 04: DANH SÁCH CÁC NHTMCP VIỆT NAM
• PHỤ LỤC 05: DANH SÁCH NGÂN HÀNG LIÊN DOANH
• PHỤ LỤC 06: DANH SÁCH CHI NHÁNH NGÂN HÀNG NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM (Đến 30/6/2013)
• PHỤ LỤC 07: DANH SÁCH NGÂN HÀNG 100% VỐN NƯỚC NGOÀI
• PHỤ LỤC 08: SỰ THAY ĐỔI SỐ LƯỢNG QUAN SÁT CỦA MẪU NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Giới thiệu về ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam

Ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) Việt Nam đã đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế quốc dân. Hệ thống ngân hàng này không chỉ là kênh dẫn vốn chủ yếu mà còn là trụ cột trong việc ổn định tài chính. Theo số liệu, tổng tài sản của các NHTMCP đã đạt khoảng 179% GDP vào năm 2012. Tuy nhiên, để đánh giá chính xác hiệu quả hoạt động của các ngân hàng này, cần xem xét các chỉ số như doanh thu, lợi nhuận và khả năng sinh lời. Việc đánh giá hiệu quả kinh doanh của NHTMCP không chỉ giúp các ngân hàng tự nhận thức được vị trí của mình mà còn tạo cơ sở cho việc xây dựng các chiến lược phát triển trong tương lai.

1.1. Định nghĩa và vai trò của ngân hàng thương mại cổ phần

NHTMCP là loại hình ngân hàng được thành lập dựa trên vốn cổ phần, nơi mà các cổ đông góp vốn và chia sẻ lợi nhuận. Vai trò của NHTMCP trong nền kinh tế là rất lớn, không chỉ cung cấp dịch vụ tài chính mà còn hỗ trợ doanh nghiệp và cá nhân trong việc huy động vốn và đầu tư. Các ngân hàng này thường có khả năng linh hoạt hơn trong việc điều chỉnh sản phẩm và dịch vụ để đáp ứng nhu cầu của thị trường. Điều này giúp NHTMCP duy trì tính cạnh tranh trong bối cảnh thị trường tài chính ngày càng khốc liệt.

II. Đánh giá hiệu quả kinh doanh của ngân hàng thương mại cổ phần

Đánh giá hiệu quả kinh doanh của NHTMCP là một quá trình phức tạp, bao gồm việc phân tích các chỉ số tài chính như tỷ suất sinh lợi (ROA, ROE), doanh thu và chi phí. Hiệu quả kinh doanh không chỉ phản ánh khả năng sinh lời mà còn cho thấy mức độ sử dụng hiệu quả các nguồn lực. Theo nghiên cứu, các ngân hàng có tỷ suất sinh lợi cao thường có chiến lược kinh doanh rõ ràng và quản lý rủi ro tốt. Việc đánh giá này cũng cần xem xét đến các yếu tố bên ngoài như môi trường kinh tế, chính sách tiền tệ và cạnh tranh trong ngành ngân hàng.

2.1. Các chỉ số đánh giá hiệu quả kinh doanh

Các chỉ số như ROA (tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản) và ROE (tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu) là những tiêu chí quan trọng để đánh giá hiệu quả hoạt động của NHTMCP. ROA cho thấy khả năng sinh lời từ tài sản, trong khi ROE phản ánh khả năng sinh lời từ vốn chủ sở hữu. Ngoài ra, tỷ lệ nợ xấu cũng là một chỉ số quan trọng, cho thấy mức độ rủi ro trong hoạt động cho vay của ngân hàng. Việc theo dõi và phân tích các chỉ số này giúp ngân hàng điều chỉnh chiến lược kinh doanh và cải thiện hiệu quả hoạt động.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh

Để nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh, các NHTMCP cần thực hiện một số giải pháp như cải thiện quản lý rủi ro, tối ưu hóa quy trình cho vay và huy động vốn. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý và cung cấp dịch vụ cũng là một yếu tố quan trọng. Các ngân hàng cần xây dựng chiến lược marketing hiệu quả để thu hút khách hàng và tăng trưởng doanh thu. Hơn nữa, việc đào tạo nhân viên và nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng sẽ góp phần không nhỏ vào việc nâng cao hiệu quả kinh doanh.

3.1. Định hướng phát triển và cải cách

Định hướng phát triển của NHTMCP trong tương lai cần tập trung vào việc cải cách quy trình hoạt động, nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng cường khả năng cạnh tranh. Các ngân hàng cần chủ động thích ứng với những thay đổi của thị trường và nhu cầu của khách hàng. Việc xây dựng một môi trường làm việc tích cực và khuyến khích sáng tạo cũng sẽ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động. Đặc biệt, các ngân hàng cần chú trọng đến việc phát triển bền vững và trách nhiệm xã hội trong hoạt động kinh doanh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) tại Việt Nam đã có những đóng góp quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và công nghiệp hóa hiện đại hóa. Đến năm 2012, tổng tài sản của hệ thống ngân hàng đạt khoảng 179% GDP, thể hiện quy mô và vai trò ngày càng lớn của các NHTMCP trong nền kinh tế. Tuy nhiên, hiệu quả hoạt động kinh doanh thực tế của các ngân hàng này vẫn là vấn đề cần được đánh giá kỹ lưỡng để đảm bảo sự phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập quốc tế và biến động kinh tế toàn cầu.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh của các NHTMCP tại Việt Nam trong giai đoạn 2008-2012, thông qua việc phân tích sử dụng các yếu tố đầu vào và đầu ra của 39 ngân hàng thương mại cổ phần. Đồng thời, nghiên cứu đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh, góp phần tăng cường năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng.

Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong nhóm NHTMCP, với dữ liệu thu thập từ báo cáo tài chính hàng năm của các ngân hàng trong giai đoạn 2008-2012. Giai đoạn này được lựa chọn vì tính đầy đủ và ổn định của số liệu, đồng thời phản ánh được xu hướng phát triển và những thách thức của ngành ngân hàng trong bối cảnh kinh tế vĩ mô. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp một mô hình đánh giá hiệu quả cụ thể, làm cơ sở cho các chính sách quản lý và phát triển ngân hàng trong tương lai.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về hiệu quả hoạt động kinh doanh, trong đó hiệu quả được hiểu là khả năng sử dụng tối ưu các nguồn lực đầu vào để tạo ra kết quả đầu ra tối đa. Theo Farrell (1957), hiệu quả hoạt động kinh doanh bao gồm hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả phân bổ. Hiệu quả kỹ thuật phản ánh khả năng tối đa hóa đầu ra với các đầu vào hiện có, trong khi hiệu quả phân bổ thể hiện việc sử dụng các đầu vào theo tỷ lệ tối ưu dựa trên giá cả thị trường.

Ngoài ra, nghiên cứu áp dụng mô hình phân tích bao dữ liệu (Data Envelopment Analysis - DEA) để đánh giá hiệu quả kỹ thuật và quy mô của các ngân hàng. DEA là phương pháp phi tham số, sử dụng lập trình tuyến tính để xác định đường biên hiệu quả, từ đó đo lường mức độ sử dụng hiệu quả các yếu tố đầu vào so với các đơn vị cùng ngành.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm:

• Hiệu quả kỹ thuật thuần túy (Pure Technical Efficiency - PE): Đo lường khả năng sử dụng các yếu tố đầu vào một cách hiệu quả trong phạm vi quy mô hoạt động hiện tại.
• Hiệu quả quy mô (Scale Efficiency - SE): Đánh giá mức độ hoạt động ở quy mô tối ưu.
• Hiệu quả tổng thể (Overall Efficiency): Sản phẩm của hiệu quả kỹ thuật thuần túy và hiệu quả quy mô.
• Các biến đầu vào: Chi phí kinh doanh, chi phí trả lãi và các khoản chi phí khác.
• Các biến đầu ra: Thu nhập từ lãi và thu nhập khác từ hoạt động kinh doanh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định tính và định lượng. Phương pháp định tính được áp dụng để tổng hợp, hệ thống hóa các kết quả nghiên cứu liên quan trong và ngoài nước, đồng thời thu thập và xử lý các số liệu tài chính của các NHTMCP Việt Nam.

Phương pháp định lượng chủ yếu dựa trên mô hình DEA với hai biến đầu vào và đầu ra đã xác định. Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ báo cáo tài chính năm của 39 NHTMCP trong giai đoạn 2008-2012, với tổng số mẫu dao động theo từng năm do sự thay đổi về số lượng ngân hàng (thành lập mới, sáp nhập, hợp nhất).

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 39 ngân hàng, được lựa chọn dựa trên tiêu chí hoạt động trong lĩnh vực ngân hàng thương mại cổ phần và có báo cáo tài chính đầy đủ trong giai đoạn nghiên cứu. Phần mềm DEAP 2.1 được sử dụng để phân tích dữ liệu và tính toán các chỉ số hiệu quả.

Timeline nghiên cứu trải dài 5 năm, đủ để đánh giá xu hướng và biến động hiệu quả hoạt động kinh doanh trong bối cảnh kinh tế có nhiều biến động, đặc biệt là tác động của khủng hoảng kinh tế toàn cầu giai đoạn 2008-2011.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu quả kỹ thuật trung bình của các NHTMCP tăng dần qua các năm: Năm 2008, hiệu quả kỹ thuật trung bình khoảng 0,78, tăng lên gần 0,96 vào năm 2012. Điều này cho thấy các ngân hàng đã cải thiện khả năng sử dụng các yếu tố đầu vào để tạo ra đầu ra hiệu quả hơn theo thời gian.

2. Tốc độ tăng trưởng chi phí vượt trội hơn tốc độ tăng trưởng thu nhập: Chi phí kinh doanh trung bình tăng 35% mỗi năm, trong khi thu nhập từ lãi và thu nhập khác chỉ tăng lần lượt 33% và 22%. Tổng chi phí tăng 34% mỗi năm, trong khi tổng thu nhập chỉ tăng 27%, phản ánh áp lực chi phí ngày càng lớn đối với các ngân hàng.

3. Sự chênh lệch lớn về quy mô và hiệu quả giữa các ngân hàng: Độ lệch chuẩn của các biến đầu vào và đầu ra rất lớn so với giá trị trung bình, cho thấy sự khác biệt đáng kể về quy mô hoạt động và hiệu quả giữa các ngân hàng trong mẫu nghiên cứu.

4. Tỷ lệ nợ xấu gia tăng nhanh trong giai đoạn 2008-2012: Tỷ lệ nợ xấu của hệ thống ngân hàng tăng lên, gây áp lực lớn cho hiệu quả hoạt động và an toàn tài chính của các NHTMCP.

Thảo luận kết quả

Sự cải thiện hiệu quả kỹ thuật qua các năm phản ánh nỗ lực của các ngân hàng trong việc tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao năng suất hoạt động. Tuy nhiên, tốc độ tăng chi phí vượt quá tốc độ tăng thu nhập cho thấy các ngân hàng đang phải đối mặt với chi phí hoạt động ngày càng cao, có thể do cạnh tranh gay gắt, chi phí quản lý và rủi ro tín dụng tăng lên.

Sự chênh lệch lớn về quy mô và hiệu quả giữa các ngân hàng có thể xuất phát từ tuổi đời, quy mô vốn, mạng lưới hoạt động và năng lực quản trị khác nhau. Các ngân hàng có tuổi đời lâu hơn thường có quy mô lớn và hiệu quả cao hơn, trong khi các ngân hàng mới thành lập hoặc quy mô nhỏ gặp nhiều khó khăn hơn trong việc tối ưu hóa hoạt động.

Tỷ lệ nợ xấu tăng nhanh là một thách thức lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận và hiệu quả hoạt động. Điều này cũng phù hợp với các nghiên cứu trước đây cho thấy rủi ro tín dụng là yếu tố quan trọng tác động tiêu cực đến hiệu quả ngân hàng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ đường thể hiện xu hướng hiệu quả kỹ thuật qua các năm, biểu đồ cột so sánh tốc độ tăng trưởng chi phí và thu nhập, cũng như bảng phân tích chi tiết hiệu quả từng ngân hàng để minh họa sự đa dạng trong hiệu quả hoạt động.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tối ưu hóa quản lý chi phí: Các NHTMCP cần áp dụng các biện pháp kiểm soát chi phí hiệu quả, giảm thiểu chi phí không cần thiết nhằm nâng cao tỷ lệ lợi nhuận trên chi phí. Mục tiêu giảm tốc độ tăng chi phí xuống dưới 25% trong vòng 2 năm tới, do bộ phận quản trị chi phí ngân hàng thực hiện.

2. Nâng cao năng lực quản trị rủi ro tín dụng: Tăng cường hệ thống đánh giá và quản lý nợ xấu, áp dụng công nghệ thông tin để giám sát tín dụng chặt chẽ hơn. Mục tiêu giảm tỷ lệ nợ xấu xuống dưới 3% trong 3 năm, do phòng quản lý rủi ro và ban điều hành ngân hàng phối hợp thực hiện.

3. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ hiện đại: Triển khai các giải pháp công nghệ thông tin nhằm tự động hóa quy trình, nâng cao hiệu quả vận hành và dịch vụ khách hàng. Mục tiêu hoàn thành chuyển đổi số trong vòng 3 năm, do phòng CNTT và ban lãnh đạo ngân hàng chủ trì.

4. Tăng cường đào tạo và phát triển nguồn nhân lực: Nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng quản lý cho cán bộ nhân viên, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính ngân hàng và quản trị rủi ro. Mục tiêu tổ chức ít nhất 2 khóa đào tạo chuyên sâu mỗi năm, do phòng nhân sự phối hợp với các tổ chức đào tạo thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo các ngân hàng thương mại cổ phần: Giúp đánh giá hiệu quả hoạt động hiện tại, từ đó xây dựng chiến lược phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh.

2. Cơ quan quản lý nhà nước và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách, quy định nhằm thúc đẩy sự phát triển lành mạnh của hệ thống ngân hàng.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quan trọng về phương pháp đánh giá hiệu quả hoạt động ngân hàng, đặc biệt là ứng dụng mô hình DEA trong thực tiễn Việt Nam.

4. Các nhà đầu tư và chuyên gia phân tích tài chính: Hỗ trợ đánh giá tiềm năng và rủi ro của các ngân hàng thương mại cổ phần, từ đó đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn.

Câu hỏi thường gặp

1. Phương pháp DEA có ưu điểm gì trong đánh giá hiệu quả ngân hàng?
   DEA cho phép phân tích hiệu quả sử dụng nhiều yếu tố đầu vào và đầu ra đồng thời, không yêu cầu giả định về hình thức hàm sản xuất, phù hợp với đặc thù hoạt động ngân hàng đa dạng.

2. Tại sao hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả phân bổ lại quan trọng?
   Hiệu quả kỹ thuật phản ánh khả năng sử dụng nguồn lực tối ưu, còn hiệu quả phân bổ đảm bảo các nguồn lực được phân bổ đúng tỷ lệ, cả hai đều quyết định hiệu quả tổng thể của ngân hàng.

3. Tỷ lệ nợ xấu ảnh hưởng thế nào đến hiệu quả hoạt động?
   Nợ xấu tăng làm giảm lợi nhuận, tăng chi phí dự phòng rủi ro, ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả hoạt động và khả năng cạnh tranh của ngân hàng.

4. Các ngân hàng nhỏ có thể nâng cao hiệu quả như thế nào?
   Bằng cách tập trung vào quản lý chi phí, nâng cao chất lượng dịch vụ, áp dụng công nghệ và phát triển nguồn nhân lực để cải thiện năng suất và giảm rủi ro.

5. Nghiên cứu có thể áp dụng cho các nhóm ngân hàng khác không?
   Mô hình và phương pháp có thể được điều chỉnh để áp dụng cho các nhóm ngân hàng khác, tuy nhiên cần cân nhắc đặc thù từng nhóm về quy mô và mô hình hoạt động.

Kết luận

• Đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh các NHTMCP Việt Nam giai đoạn 2008-2012 cho thấy hiệu quả kỹ thuật có xu hướng cải thiện, nhưng chi phí tăng nhanh hơn thu nhập.
• Sự chênh lệch lớn về quy mô và hiệu quả giữa các ngân hàng phản ánh sự đa dạng trong năng lực quản trị và phát triển.
• Tỷ lệ nợ xấu gia tăng là thách thức lớn, ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả và an toàn tài chính.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tối ưu hóa chi phí, quản lý rủi ro, ứng dụng công nghệ và phát triển nguồn nhân lực.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách phát triển ngân hàng và là tài liệu tham khảo quan trọng cho các bên liên quan.

Next steps: Các ngân hàng cần triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 2-3 năm tới, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi đánh giá hiệu quả sang các nhóm ngân hàng khác để có cái nhìn toàn diện hơn.

Các nhà quản lý và chuyên gia tài chính ngân hàng nên áp dụng mô hình đánh giá hiệu quả này để thường xuyên theo dõi và cải thiện hoạt động kinh doanh, góp phần phát triển hệ thống ngân hàng Việt Nam bền vững và hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: LÝ THUYẾT VỀ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Lý thuyết về hiệu quả hoạt động kinh doanh NHTM 1. Khái niệm hiệu uả h ạt động inh anh Hiệu quả là một phạm trù được sử dụng rộng rãi trong tất cả các lĩnh vực kinh tế, kỹ thuật, xã hội. Hiện nay, để đề cập đến vấn đề hiệu quả thì người ta vẫn chưa thống nhất được một khái niệm.

Bởi vì ở mỗi một lĩnh vực khác nhau, xem xét trên các góc độ khác nhau thì người ta có những cách nhìn nhận khác nhau về vấn đề hiệu quả. Vậy nên, ở mỗi lĩnh vực khác nhau thì người ta có những khái niệm khác nhau về hiệu quả, và thông thường khi nói đến hiệu quả của một lĩnh vực nào đó thì người ta gắn ngay tên của lĩnh vực đó liền ngay sau hiệu quả2. Xét trên bình diện các quan điểm kinh tế học khác nhau cũng có nhiều ý kiến khác nhau về hiểu như thế nào về hiệu quả kinh doanh. Nhà kinh tế học Adam Smith cho rằng "Hiệu quả là kết quả đạt được trong hoạt động kinh tế, là doanh thu tiêu thụ hàng hoá".

Theo Daft (2008), hiệu quả hoạt động được hiểu là khả năng biến đổi các đầu vào có tính chất khan hiếm thành khả năng sinh lời hoặc giảm thiểu chi phí so với các đối thủ cạnh tranh. Tóm lại có thể hiểu hiệu quả hoạt động kinh doanh là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực (các yếu tố sản xuất như vốn, nhân lực, khoa học công nghệ, tài nguyên thiên nhiên…) để đạt được mục tiêu xác định. Nó phản 2 http://www.net/profiles/blogs/lam-the-nao-de-nang-cao-hieu-qua-kinh-doanh-phan-1 123doc 6 ánh những lợi ích đạt được từ các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trên cơ sở so sánh lợi ích (doanh thu, lợi nhuận…) thu được với chi phí bỏ ra trong suốt quá trình kinh doanh của doanh nghiệp. Một doanh nghiệp được coi là hiệu quả nếu nó đạt đến mức tối đa về kết quả đầu ra trong điều kiện sử dụng tối ưu các yếu tố đầu vào cho trước, hay nói cách khác, bản thân doanh nghiệp đó đạt đến điểm hiệu quả Pareto.

Điều này có nghĩa là, để có được một sự gia tăng trong đầu ra bắt buộc phải có sự gia tăng về các yếu tố đầu vào và ngược lại, không thể tìm cách giảm một yếu tố đầu vào nào mà không giảm kết quả đầu ra. hi đó, tập hợp tất cả những điểm mà tại đó doanh nghiệp đạt được hiệu quả Pareto sẽ tạo thành đường giới hạn khả năng sản xuất của chính doanh nghiệp/ng n hàng đó (Production Posibility Frontier – PPF). Ph n ại hiệu uả h ạt động inh anh Có nhiều cách phân loại hiệu quả hoạt động kinh doanh tùy theo góc độ, phạm vi… Sau đ y là một số loại hiệu quả hoạt động kinh doanh:  Hiệu quả kinh doanh cá biệt và hiệu quả kinh tế - xã hội của nền kinh tế quốc dân. Hiệu quả kinh doanh cá biệt là hiệu quả kinh doanh thu được từ các hoạt động thương mại của từng doanh nghiệp kinh doanh.

Biểu hiện chung của hiệu quả kinh doanh cá biệt là lợi nhuận mà mỗi doanh nghiệp đạt được. Hiệu quả kinh tế - xã hội mà hoạt động kinh doanh đem lại cho nền kinh tế quốc dân là sự đóng góp của nó vào việc phát triển sản xuất, đổi mới cơ cấu kinh tế, tăng năng suất lao động xã hội, tích luỹ ngoại tệ, tăng thu cho ng n sách, giải quyết việc làm, cải thiện đời sống nhân dân. Giữa hiệu quả kinh doanh cá biệt và hiệu quả kinh tế xã hội có quan hệ nhân quả và tác động qua lại với nhau. Hiệu quả kinh tế quốc dân chỉ có thể đạt được trên cơ sở hoạt động có hiệu quả của các doanh nghiêp.

Mỗi doanh nghiệp như một tế bào của nền kinh tế, doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả sẽ đóng góp vào hiệu quả chung 123doc 7 của nền kinh tế. Ngược lại, tính hiệu quả của bộ máy kinh tế sẽ là tiền đề tích cực, là khung cơ sở cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp đạt kết quả cao. Đó chính là mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng, giữa lợi ích bộ phận với lợi ích tổng thể. Tính hiệu quả của nền kinh tế xuất phát từ chính hiệu quả của mỗi doanh nghiệp và một nền kinh tế vận hành tốt là môi trường thuận lợi để doanh nghiệp hoạt động và ngày một phát triển.

Vì vậy, trong hoạt động kinh doanh của mình các doanh nghiệp phải thường xuyên quan t m đến hiệu quả kinh tế - xã hội, đảm bảo lợi ích riêng hài hoà với lợi ích chung. Về phía các cơ quan quản lý nhà nước, với vai trò định hướng cho sự phát triển của nền kinh tế cần có các chính sách tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp có thể hoạt động đạt hiệu quả cao nhất trong khả năng có thể của mình.  Hiệu quả chi phí bộ phận và hiệu quả chi phí tổng hợp Hoạt động của bất kỳ doanh nghiệp nào cũng gắn liền với môi trường kinh doanh của nó nhằm giải quyết những vấn đề then chốt trong kinh doanh như: lĩnh vực kinh doanh, khách hàng mục tiêu, cách thức kinh doanh và chi phí hoạt động. Mỗi doanh nghiệp tiến hành hoạt động kinh doanh của mình trong những điều kiện riêng về tài nguyên, trình độ trang thiết bị kỹ thuật, trình độ tổ chức, quản lý lao động, quản lý kinh doanh mà Paul Samuelson gọi đó là "hộp đen" kinh doanh của mỗi doanh nghiệp.

Bằng khả năng của mình họ cung ứng cho xã hội những sản phẩm với chi phí cá biệt nhất định và nhà kinh doanh nào cũng muốn tiêu thụ hàng hoá của mình với số lượng nhiều nhất. Tuy nhiên, thị trường hoạt động theo quy luật riêng của nó và mọi doanh nghiệp khi tham gia vào thị trường là phải chấp nhận “luật chơi” đó. Một trong những quy luật thị trường tác động rõ nét nhất đến các chủ thể của nền kinh tế là quy luật giá trị. Thị trường chỉ chấp nhận mức hao phí trung bình xã hội cần thiết để sản xuất ra một đơn vị hàng hoá sản phẩm.

Quy luật giá trị đã đặt tất cả các doanh nghiệp với mức chi phí cá biệt khác nhau trên một mặt bằng trao đổi chung, đó là giá cả thị trường. 123doc 8 Suy đến cùng, chi phí bỏ ra là chi phí lao động xã hội, nhưng đối với mỗi doanh nghiệp mà ta đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh thì chi phí lao động xã hội đó lại được thể hiện dưới các dạng chi phí khác nhau: giá thành sản xuất, chi phí sản xuất… Bản thân mỗi loại chi phí này lại được phân chia một cánh tỷ mỷ hơn. Vì vậy, khi đánh giá hiệu quả kinh doanh không thể không đánh giá hiệu quả tổng hợp của các loại chi phí trên, đồng thời cần thiết phải đánh giá hiệu quả của từng loại chi phí hay nói cánh khác là đánh giá hiệu quả của chi phí bộ phận.  Hiệu quả tuyệt đối và hiệu quả tương đối Việc xác định hiệu quả nhằm hai mục đích cơ bản: Một là, thể hiện và đánh giá trình độ sử dụng các dạng chi phí khác nhau trong hoạt động kinh doanh.

Hai là, để phân tích luận chứng kinh tế của các phương án khác nhau trong việc thực hiện một nhiệm vụ cụ thể nào đó. Từ hai mục đích trên mà người ta phân chia hiệu quả kinh doanh ra làm hai loại: (i) Hiệu quả tuyệt đối là lượng hiệu quả được tính toán cho từng phương án kinh doanh cụ thể bằng cánh xác định mức lợi ích thu được với lượng chi phí bỏ ra và (ii) Hiệu quả tương đối được xác định bằng cánh so sánh các chỉ tiêu hiệu quả tuyệt đối của các phương án với nhau, hay chính là mức chênh lệch về hiệu quả tuyệt đối của các phương án. Việc xác định hiệu quả tuyệt đối là cơ sở để xác định hiệu quả tương đối (so sánh). Tuy vậy, có những chỉ tiêu hiệu quả tương đối được xác định không phụ thuộc vào việc xác định hiệu quả tuyệt đối.

Chẳng hạn, việc so sánh mức chi phí của các phương án khác nhau để chọn ra phương án có chi phí thấp nhất thực chất chỉ là sự so sánh mức chi phí của các phương án chứ không phải là việc so sánh mức hiệu quả tuyệt đối của các phương án.  Hiệu quả trước mắt và hiệu quả lâu dài Căn cứ vào lợi ích nhận được trong các khoảng thời gian dài hay ngắn mà người ta phân chia thành hiệu quả trước mắt và hiệu quả lâu dài. Hiệu quả trước mắt là hiệu quả được xem xét trong một thời gian ngắn. Hiệu quả lâu dài là hiệu quả được xem 123doc 9 xét trong một thời gian dài.

Doanh nghiệp cần phải tiến hành các hoạt động kinh doanh sao cho nó mang lại cả lợi ích trước mắt cũng như l u dài cho doanh nghiệp. Phải kết hợp hài hoà lợi ích trước mắt và lợi ích l u dài, không được chỉ vì lợi ích trước mắt mà làm thiệt hại đến lợi ích lâu dài của doanh nghiệp  Hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả phân bổ Theo Farrell (1957), hiệu quả chi phí (Cost efficiency) hay hiệu quả kinh tế (Economic efficiency) gồm hiệu quả kỹ thuật (Technical efficiency) và hiệu quả phân bổ (Allocative efficiency). - Hiệu quả kỹ thuật phản ánh khả năng đơn vị sản xuất tối đa hóa đầu ra với các đầu vào có sẵn. Hiệu quả kỹ thuật gồm có hiệu quả kỹ thuật thuần túy (Pure technical efficiency - PE) và hiệu quả quy mô (Scale efficiency - SE).

- Hiệu quả phân bổ phản ánh khả năng đơn vị sản xuất sử dụng các đầu vào theo các tỷ lệ tối ưu, khi giá cả tương ứng của chúng đã biết. Farrell sử dụng tình huống đơn giản với một doanh nghiệp sử dụng hai yếu tố đầu vào để sản xuất một đơn vị đầu ra, với điều kiện hiệu quả không đổi theo quy mô. Đường đẳng lượng SS’ biểu diễn các tập hợp khác nhau của hai yếu tố mà doanh nghiệp sử dụng để sản xuất ra một đơn vị đầu ra.1, điểm P thể hiện tập hợp hai yếu tố đầu vào sản xuất ra một đơn vị đầu ra của một doanh nghiệp. Và điểm Q là tập hợp hai yếu tố đầu vào của một doanh nghiệp hiệu quả, có cùng tỷ lệ với hai yếu tố đầu vào của doanh nghiệp tại điểm P.

Như vậy có thể thấy, doanh nghiệp tại điểm Q có thể sản xuất ra cùng một lượng đầu ra như doanh nghiệp tại điểm P mà sử dụng ít yếu tố đầu vào hơn, với tỷ lệ OQ/OP.