Đánh Giá Hiện Trạng Và Đề Xuất Giải Pháp Quản Lý Chất Lượng Nước Sinh Hoạt Huyện Thanh Oai, Hà Nội

Luận văn thạc sĩ đánh giá hiện trạng và đề xuất giải pháp quản lý chất lượng nước sinh hoạt tại huyện Thanh Oai, Hà Nội, nhằm cải thiện nguồn nước an toàn.

• Tác giả: Dương Quý Quyền
• Người hướng dẫn: TS Hoàng Hải
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Hiện Trạng Và Giải Pháp Quản Lý Chất Lượng Nước Sinh Hoạt Tại Huyện Thanh Oai, Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu của đề tài
• Ý nghĩa của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở lý luận và pháp lý của đề tài
• 1.1.1. Cơ sở lý luận của đề tài
• 1.1.2. Cơ sở pháp lý của đề tài
• 1.2. Vai trò nguồn nước và tầm quan trọng của nước sạch tới sức khỏe con người
• 1.3. Tổng quan về nước trên thế giới và trong nước
• 1.3.1. Tổng quan về nước trên thế giới
• 1.3.2. Tổng quan về nước tại Việt Nam
• 1.4. Khái quát thực trạng nước sạch nông thôn Thành phố Hà Nội
• 1.5. Khái quát về huyện Thanh Oai
• 1.5.1. Điều kiện tự nhiên huyện Thanh Oai
• 1.5.2. Điều kiện kinh tế xã hội huyện Thanh Oai
• 1.5.3. Tài nguyên nước huyện Thanh Oai
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu của đề tài
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.1.3. Địa điểm nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.1. Thực trạng sử dụng nước sinh hoạt trên địa bàn huyện Thanh Oai
• 2.2.2. Hiện trạng nước sinh hoạt trên địa bàn
• 2.2.3. Thực trạng ô nhiễm và quản lý chất lượng nước sinh hoạt trên địa bàn huyện Thanh Oai
• 2.2.4. Các vấn đề còn tồn tại và đề xuất các giải pháp quản lý
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.3.2. Phương pháp điều tra, lấy mẫu thực địa
• 2.3.3. Phương pháp phân tích
• 2.3.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Thực trạng sử dụng nước sinh hoạt trên địa bàn huyện Thanh Oai
• 3.2. Hiện trạng nước sinh hoạt trên địa bàn huyện Thanh Oai
• 3.3. Thực trạng ô nhiễm và quản lý chất lượng nước sinh hoạt trên địa bàn huyện Thanh Oai
• 3.4. Các vấn đề còn tồn tại và đề xuất các giải pháp quản lý chất lượng nước SH
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tính Cấp Thiết Của Đề Tài

Nước giữ vai trò thiết yếu trong đời sống con người. Nước sạch và vệ sinh môi trường là nhu cầu cần thiết hàng ngày. Tại huyện Thanh Oai, nguồn nước sinh hoạt chủ yếu từ sông, hồ, nước mưa và nước ngầm. Nếu không đảm bảo vệ sinh, nguồn nước có thể gây ra nhiều bệnh tật. Huyện Thanh Oai có hai con sông lớn, Sông Đáy và Sông Nhuệ, đang bị ô nhiễm nghiêm trọng. Sự phát triển kinh tế xã hội đã tạo áp lực lớn lên môi trường. Chất thải từ sinh hoạt và sản xuất, đặc biệt từ các làng nghề, đã làm ô nhiễm nguồn nước. Theo Trung tâm Nước sinh hoạt và VSMT nông thôn, ô nhiễm kim loại nặng, đặc biệt là Sắt và Asen, đang gia tăng, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân.

II. Mục Tiêu Của Đề Tài

Mục tiêu chính của đề tài là nghiên cứu, điều tra và đánh giá chất lượng nước sinh hoạt tại huyện Thanh Oai. Đề tài sẽ xác định hiện trạng chất lượng nước sinh hoạt và mức độ ô nhiễm. Đồng thời, đề xuất các giải pháp đồng bộ nhằm cải thiện chất lượng nước. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin cần thiết cho các cấp chính quyền trong việc quản lý chất lượng nước sinh hoạt. Đề tài cũng hướng đến việc khuyến khích người dân sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh, nâng cao chất lượng đời sống.

III. Cơ Sở Lý Luận Và Pháp Lý Của Đề Tài

Cơ sở lý luận của đề tài dựa trên các khái niệm về môi trường, ô nhiễm môi trường và tài nguyên nước. Luật Bảo vệ môi trường 2014 và Luật Tài nguyên nước 2012 cung cấp khung pháp lý cho nghiên cứu. Ô nhiễm nước được định nghĩa là sự biến đổi chất lượng nước do tác động của con người. Các quy chuẩn kỹ thuật về chất lượng nước sinh hoạt cũng được nêu rõ trong các văn bản pháp lý. Điều này tạo cơ sở cho việc đánh giá và quản lý chất lượng nước sinh hoạt tại huyện Thanh Oai.

IV. Thực Trạng Sử Dụng Nước Sinh Hoạt Tại Huyện Thanh Oai

Thực trạng sử dụng nước sinh hoạt tại huyện Thanh Oai cho thấy nhiều hộ gia đình vẫn sử dụng nguồn nước không đảm bảo vệ sinh. Tỷ lệ sử dụng nước sạch còn thấp, với nhiều hộ sử dụng nước giếng khoan và nước mưa. Nhiều hộ gia đình không có nhà tiêu đạt tiêu chuẩn vệ sinh. Điều này dẫn đến nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến nước. Các bệnh như tiêu chảy, lỵ và thương hàn vẫn phổ biến trong cộng đồng. Cần có các biện pháp cải thiện chất lượng nước sinh hoạt để bảo vệ sức khỏe người dân.

V. Đề Xuất Giải Pháp Quản Lý Chất Lượng Nước Sinh Hoạt

Đề xuất các giải pháp quản lý chất lượng nước sinh hoạt bao gồm nâng cao nhận thức cộng đồng về vệ sinh nước. Cần có sự phối hợp giữa các cấp chính quyền và người dân trong việc bảo vệ nguồn nước. Cải thiện cơ sở hạ tầng cấp nước và vệ sinh môi trường là cần thiết. Đầu tư vào công nghệ xử lý nước và giám sát chất lượng nước thường xuyên. Các giải pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng nước mà còn nâng cao sức khỏe cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vấn đề an ninh nguồn nước và vệ sinh môi trường nông thôn đang là thách thức hàng đầu đối với sức khỏe cộng đồng tại khu vực ngoại thành Hà Nội. Theo số liệu thống kê năm 2016, tỷ lệ người dân nông thôn tại huyện Thanh Oai được tiếp cận nguồn nước sạch đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia mới chỉ đạt mức khiêm tốn 34,26%, trong khi có tới gần 70% dân số vẫn phải phụ thuộc hoàn toàn vào các nguồn nước tự khai thác như giếng khoan, giếng đào và nước mưa. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của đề tài xuất phát từ áp lực kép: sự bùng nổ đô thị hóa, hoạt động xả thải chưa qua xử lý của 51 làng nghề truyền thống và tình trạng suy thoái chất lượng nước của hệ thống sông Nhuệ, sông Đáy chảy qua địa bàn huyện.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là tiến hành điều tra, khảo sát thực trạng khai thác sử dụng nước, lấy mẫu và kiểm định chất lượng nước sinh hoạt tại các xã trọng điểm của huyện Thanh Oai theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 02:2009/BYT. Trên cơ sở đó, đề tài đánh giá mức độ ô nhiễm các chỉ tiêu lý hóa, vi sinh, khoanh vùng khu vực chịu rủi ro cao và xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm cải thiện chất lượng nước cấp sinh hoạt cho người dân.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai trên địa bàn huyện Thanh Oai, tập trung phân tích chuyên sâu tại 3 xã đại diện (Đỗ Động, Phương Trung, Liên Châu) cùng hệ thống cơ quan, trường học, trạm y tế trong giai đoạn từ tháng 6/2016 đến tháng 6/2017. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện Bộ chỉ số 51 về theo dõi và đánh giá nước sạch nông thôn của Thành phố Hà Nội, góp phần hiện thực hóa mục tiêu 100% người dân nông thôn được sử dụng nguồn nước hợp vệ sinh và đạt chuẩn chất lượng quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên lý thuyết Quản lý tổng hợp tài nguyên nước (IWRM) và lý thuyết đánh giá ô nhiễm suy thoái môi trường nước ngầm. Khung pháp lý nền tảng của đề tài bao gồm Luật Bảo vệ Môi trường năm 2014, Luật Tài nguyên nước số 17/2012/QH13, Quyết định số 104/2000/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Chiến lược quốc gia cấp nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn đến năm 2020, cùng Quyết định số 2691/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội về quy hoạch cấp nước nông thôn giai đoạn 2020 - 2030.

Luận văn vận dụng và chuẩn hóa 4 khái niệm cốt lõi theo quy định hiện hành:

• Nước sinh hoạt: Nguồn nước phục vụ cho các mục đích ăn uống, tắm giặt và vệ sinh cá nhân thông thường của con người.
• Nước sạch đạt chuẩn: Nguồn nước có các chỉ tiêu cảm quan, lý hóa và vi sinh đáp ứng đầy đủ các ngưỡng giới hạn theo QCVN 02:2009/BYT và QCVN 01:2009/BYT.
• Ô nhiễm nguồn nước: Sự biến đổi tiêu cực về tính chất vật lý, hóa học hoặc sinh học của nước do tác nhân tự nhiên hoặc hoạt động nhân sinh vượt quá quy chuẩn cho phép.
• Suy thoái nguồn nước: Tình trạng suy giảm nghiêm trọng về lưu lượng, trữ lượng khai thác và chất lượng nguồn nước so với trạng thái tự nhiên ban đầu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp đồng bộ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo thống kê của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Nội, Trung tâm Nước sinh hoạt và VSMT nông thôn với nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập trực tiếp tại thực địa.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 30 mẫu nước sinh hoạt (chủ yếu là nước ngầm từ giếng khoan hộ gia đình và công trình công cộng). Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng kết hợp chọn mẫu điểm đại diện: 8 mẫu tại xã Đỗ Động, 8 mẫu tại xã Liên Châu, 8 mẫu tại xã Phương Trung và 6 mẫu kiểm soát tại các cơ quan hành chính, trạm y tế, trường mầm non trên địa bàn (như xã Thanh Thùy, Dân Hòa, Tân Ước, Kim Thư, Hồng Dương, Thanh Cao). Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm phản ánh khách quan đặc thù địa hình từ vùng bãi bồi ven sông Đáy đến vùng trũng ven sông Nhuệ và khu vực chịu tác động trực tiếp từ nước thải làng nghề.

Phương pháp phân tích được thực hiện tại phòng thí nghiệm chuyên chuẩn theo các phương pháp tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) và ISO tương ứng với 10 chỉ tiêu then chốt: pH, màu sắc, mùi vị, độ đục, Amoni, Fe tổng, Pecmanganat, Asen, Coliform và E.coli. Toàn bộ số liệu thực nghiệm được kiểm tra, xử lý thống kê toán học và biểu diễn đối sánh trên máy tính trong khung thời gian từ tháng 6/2016 đến tháng 6/2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả khảo sát và thực nghiệm mang lại 4 phát hiện quan trọng về hiện trạng sử dụng và chất lượng nguồn nước:

• Cơ cấu nguồn nước chênh lệch lớn về mức độ an toàn: Toàn huyện có 34.406 hộ sử dụng nước giếng khoan nhưng tỷ lệ đạt chuẩn hợp vệ sinh chỉ ở mức 15,15%; 31.496 hộ sử dụng nước mưa với tỷ lệ hợp vệ sinh đạt 54,45%; 1.659 hộ sử dụng giếng đào đạt tỷ lệ hợp vệ sinh 98%; riêng 8.760 hộ khai thác nước mặt sông, hồ thì tỷ lệ hợp vệ sinh là 0%.
• Chỉ tiêu pH, độ đục và màu sắc cơ bản được kiểm soát: 100% mẫu nước (30/30 mẫu) đạt quy chuẩn về độ pH, dao động ổn định trong khoảng 7,1 đến 7,9. Về độ đục, 93,3% số mẫu (28/30 mẫu) đạt tiêu chuẩn, chỉ có 2 mẫu vượt ngưỡng cho phép (điển hình mẫu LA 355 đạt 23 NTU và LA 308 đạt 25 NTU so với giới hạn 5 NTU). Có 27/30 mẫu (chiếm 90%) đạt chỉ tiêu cảm quan màu sắc.
• Ô nhiễm Amoni và Sắt tổng số ở mức báo động: Hàm lượng Amoni dao động từ 0,05 mg/l đến 8,24 mg/l; mẫu LA 311 tại xã Phương Trung ghi nhận giá trị 8,24 mg/l, vượt gần 3 lần ngưỡng giới hạn 3 mg/l theo QCVN 02:2009/BYT. Hàm lượng Fe tổng cao nhất lên tới 5,68 mg/l tại mẫu LA 308 (xã Liên Châu), vượt tới 11,36 lần giới hạn cho phép (0,5 mg/l), khiến 4 mẫu nước phát sinh mùi tanh kim loại rõ rệt.
• Nguy cơ phơi nhiễm Asen và ô nhiễm vi sinh vật: Có 6/30 mẫu nước (chiếm 20%) phát hiện nồng độ Asen vượt ngưỡng an toàn 50 µg/l của nước sinh hoạt (như mẫu LA 311 đạt 78 µg/l, LA 321 đạt 75 µg/l, LA 458 đạt 71 µg/l). Chỉ tiêu vi sinh cho thấy vi khuẩn Coliform xuất hiện ở hầu hết các mẫu thử, cao nhất đạt 110 khuẩn lạc/100ml tại xã Liên Châu, và ghi nhận sự tồn tại của vi khuẩn E.coli gây bệnh đường ruột tại 2 mẫu giếng khoan hộ gia đình (LA 289 và LA 308).

Thảo luận kết quả

Thực trạng ô nhiễm Sắt và Asen trong nước ngầm tầng nông (15 - 30m) tại Thanh Oai bắt nguồn từ hai nhóm nguyên nhân chính. Về mặt địa chất tự nhiên, các lớp trầm tích phù sa trẻ ven sông Hồng chứa nhiều khoáng vật giàu sắt và pyrit, tạo điều kiện hòa tan kim loại nặng vào tầng chứa nước trong môi trường khử. Về mặt nhân sinh, quá trình thẩm thấu nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý cùng tồn dư hóa chất nông nghiệp và nước thải từ các làng nghề kim khí, chế biến thực phẩm đã làm gia tăng hàm lượng chất hữu cơ và Amoni, thúc đẩy sự giải phóng Asen từ trầm tích vào nước ngầm.

So sánh với các nghiên cứu tại các vùng đồng bằng khác, tình trạng ô nhiễm kim loại nặng tại huyện Thanh Oai thuộc nhóm nghiêm trọng nhất trong số 18 huyện ngoại thành Hà Nội. Các bể lọc cát truyền thống quy mô hộ gia đình hiện nay chỉ loại bỏ được cặn thô mà không thể xử lý triệt để Asen hòa tan hay Amoni, tạo ra nguy cơ bệnh lý dạ dày, viêm da và tích tụ độc chất lâu dài cho người dân.

Toàn bộ diễn biến chất lượng nước được minh họa trực quan qua bảng tổng hợp 10 thông số hóa lý và biểu đồ cột so sánh tần suất vượt chuẩn của Asen, Amoni và Sắt giữa 3 xã. Qua đó, dữ liệu làm nổi bật điểm nóng ô nhiễm tại xã Phương Trung và Liên Châu, cung cấp cơ sở tin cậy cho việc phân bổ nguồn vốn đầu tư hạ tầng cấp nước.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm giải quyết triệt để tình trạng ô nhiễm nguồn nước và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

• Đẩy nhanh tiến độ phủ mạng lưới cấp nước sạch tập trung: Ủy ban nhân dân huyện Thanh Oai phối hợp với Sở Xây dựng Hà Nội tập trung nguồn lực hoàn thiện hệ thống đường ống đấu nối từ Nhà máy nước mặt sông Đáy và sông Đà, nâng tỷ lệ dân số nông thôn được sử dụng nước sạch đạt QCVN 02:2009/BYT từ 34,26% lên 100% trước năm 2020.
• Ứng dụng và chuyển giao công nghệ xử lý nước quy mô hộ gia đình: Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện chủ trì triển khai lắp đặt 500 mô hình thí điểm xử lý nước giếng khoan cải tiến (kết hợp giàn mưa làm thoáng, lắng cát và cột lọc hấp phụ bằng than hoạt tính) tại các khu vực chưa có nước máy, bảo đảm hiệu suất loại bỏ sắt và asen đạt trên 85% trong giai đoạn 2017 - 2018.
• Xây dựng hạ tầng thu gom và kiểm soát nước thải làng nghề: Ban Quản lý các cụm công nghiệp huyện Thanh Oai phối hợp với Ủy ban nhân dân 20 xã nông thôn đưa vào vận hành hệ thống xử lý nước thải tập trung tại 7 cụm công nghiệp làng nghề (Thanh Thùy, Bích Hòa, Dân Hòa...), đặt mục tiêu giảm thiểu 70% tải lượng chất ô nhiễm hữu cơ xả trực tiếp ra lưu vực sông Nhuệ và sông Đáy trước năm 2020.
• Tăng cường giám sát vệ sinh dịch tễ và truyền thông cộng đồng: Trung tâm Y tế huyện phối hợp với Hội đồng nhân dân các cấp duy trì tần suất quan trắc chất lượng nước định kỳ 2 lần/năm tại 21 xã, thị trấn; đồng thời đẩy mạnh các chiến dịch truyền thông nâng cao tỷ lệ hộ dân thực hiện ăn chín uống sôi và từ bỏ thói quen dùng nước lã từ 88,4% lên 98% trong vòng 3 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách môi trường: Cung cấp nguồn số liệu thực địa tin cậy cho Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Nội, cùng Ủy ban nhân dân huyện Thanh Oai nhằm xây dựng quy hoạch cấp nước nông thôn mới và ban hành các quy chế bảo vệ hành lang nguồn nước.
• Kỹ sư thiết kế và doanh nghiệp cung ứng công nghệ cấp nước: Tham khảo các thông số ô nhiễm thực tế (Sắt, Asen, Amoni) để nghiên cứu, cải tiến quy trình công nghệ xử lý nước ngầm, tối ưu hóa các modul lọc nước gia đình và trạm cấp nước liên xã với chi phí hợp lý.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Môi trường: Sử dụng toàn bộ phương pháp luận điều tra hiện trường, quy trình lấy mẫu ngẫu nhiên phân tầng và khung phân tích đối chiếu QCVN làm tài liệu tham khảo cho các đề tài nghiên cứu về độc học môi trường và địa hóa thủy văn.
• Ban giám hiệu các trường học và trạm y tế cơ sở: Nắm bắt hiện trạng ô nhiễm vi sinh và kim loại nặng tại nguồn nước giếng khoan nội bộ để kịp thời đầu tư hệ thống lọc chuyên dụng, bảo vệ sức khỏe cho hàng chục nghìn học sinh và bệnh nhân trên địa bàn huyện.

Câu hỏi thường gặp

Nguồn nước ngầm tại huyện Thanh Oai đang gặp phải những nguy cơ ô nhiễm nghiêm trọng nào?

Nguồn nước ngầm tại địa phương đang bị ô nhiễm nghiêm trọng bởi kim loại nặng và hợp chất hữu cơ. Kết quả thực nghiệm cho thấy hàm lượng Sắt tổng cao nhất đạt 5,68 mg/l (gấp 11,36 lần quy chuẩn), Asen đạt 78 µg/l (vượt giới hạn 50 µg/l) và Amoni đạt 8,24 mg/l do đặc điểm trầm tích tự nhiên kết hợp với nước thải sinh hoạt và làng nghề thẩm thấu xuống tầng ngầm.

Bể lọc cát gia đình truyền thống có loại bỏ hoàn toàn được Asen và Amoni không?

Bể lọc cát tự chế thông thường chỉ có khả năng loại bỏ cặn lơ lửng và một phần sắt kết tủa sau lắng. Đối với các chất hòa tan độc hại như Asen và Amoni, bể lọc cát đơn giản hoàn toàn không thể xử lý triệt để. Người dân bắt buộc phải bổ sung giàn phun mưa làm thoáng oxy hóa và lớp lọc than hoạt tính hấp phụ chuyên dụng để đạt chuẩn.

Tỷ lệ người dân huyện Thanh Oai được sử dụng nước sạch đạt chuẩn vào thời điểm nghiên cứu là bao nhiêu?

Tính đến tháng 3/2016, toàn huyện Thanh Oai mới chỉ có khoảng 34,26% dân số được tiếp cận với nguồn nước sạch đạt chuẩn kỹ thuật của Bộ Y tế. Gần 70% số hộ gia đình còn lại vẫn phải phụ thuộc vào nguồn nước mưa và nước giếng khoan, trong đó tỷ lệ giếng khoan đạt chuẩn hợp vệ sinh chỉ ở mức 15,15%.

Hoạt động sản xuất làng nghề tác động như thế nào đến chất lượng nguồn nước sinh hoạt?

Huyện Thanh Oai có 51 làng nghề truyền thống đang hoạt động nhưng hầu hết chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung. Nước thải chứa kim loại nặng từ làng nghề kim khí và chất hữu cơ từ làng nghề chế biến thực phẩm xả thẳng ra sông Nhuệ, sông Đáy, làm gia tăng nồng độ COD, BOD5 và ngấm trực tiếp xuống tầng nước ngầm khai thác.

Giải pháp kỹ thuật nào giúp xử lý nước giếng khoan hộ gia đình đạt hiệu quả cao nhất?

Giải pháp tối ưu là áp dụng mô hình xử lý 3 giai đoạn: làm thoáng oxy hóa bằng giàn mưa để chuyển hóa Fe(II) thành Fe(III), lắng lọc qua tầng cát thạch anh kết hợp sỏi đỡ để giữ lại kết tủa kim loại, và lọc qua cột than hoạt tính gáo dừa nhằm hấp phụ triệt để Asen, Amoni cùng các hợp chất hữu cơ độc hại.

Kết luận

• Đánh giá toàn diện hiện trạng chất lượng nước sinh hoạt tại huyện Thanh Oai thông qua việc phân tích thực nghiệm 30 mẫu nước đại diện theo các tiêu chí nghiêm ngặt của QCVN 02:2009/BYT.
• Nhận diện rõ rủi ro nguồn cấp khi có tới gần 70% hộ dân vẫn phụ thuộc vào nguồn nước tự khai thác, trong đó tỷ lệ giếng khoan đạt chuẩn hợp vệ sinh chỉ chiếm 15,15%.
• Khẳng định mức độ ô nhiễm vượt ngưỡng của các chỉ tiêu cốt lõi gồm Amoni (đạt đỉnh 8,24 mg/l), Sắt tổng số (đạt đỉnh 5,68 mg/l) và Asen (đạt đỉnh 78 µg/l), cảnh báo nguy cơ dịch tễ học cho cộng đồng.
• Đề xuất hệ sinh thái giải pháp đồng bộ kết hợp giữa quy hoạch mở rộng mạng lưới nước mặt tập trung, xử lý nước thải làng nghề và chuẩn hóa thiết bị xử lý nước hộ gia đình đạt hiệu suất trên 85%.
• Xác lập lộ trình hành động đến năm 2020 nhằm bảo đảm 100% người dân tiếp cận nguồn nước sạch đạt chuẩn, góp phần hoàn thành tiêu chí nước sạch trong chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới.

Các cấp chính quyền, doanh nghiệp cấp nước và các tổ chức nghiên cứu môi trường có thể ứng dụng trực tiếp các số liệu và mô hình đề xuất trong luận văn để triển khai các dự án cấp nước an toàn, bảo vệ sức khỏe nhân dân trên toàn địa bàn Hà Nội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lý luận và pháp lý của đề tài 1. Cơ sở lý luận của đề tài Khái niệm môi trường Theo khoản 1 điều 3 Luật Bảo Vệ Môi Trường Việt Nam năm 2014 môi trường được định nghĩa như sau: “Môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật”.[6] Khái niệm về ô nhiễm môi trường Theo luật Bảo vệ môi trường năm 2014 của Việt Nam: “là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật môi trường và tiêu chuẩn môi trường gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật”. [6] Trên thế giới ô nhiễm môi trường được hiểu là việc chuyển các chất thải hoặc năng lượng và môi trường đến mức có khả năng gây hại cho sức khỏe con người, đến sự phát triển của sinh vật hoặc làm suy giảm chất lượng môi trường.

Các tác nhân gây ô nhiễm bao gồm các chất thải ở dạng khí (khí thải), lỏng (nước thải), rắn (chất thải rắn) chứa hóa chất hoặc các tác nhân vật lý, sinh học và các dạng năng lượng như nhiệt độ, bức xạ. Tuy nhiên môi trưởng chỉ được coi là bị ô nhiễm nếu trong đó hàm lượng, nồng độ hoặc cường độ các tác nhân trên đạt mức có khả năng tác động xấu đến con người, sinh vật, vật liệu. Khái niệm về tài nguyên nước Một số khái niệm về nước được quy định trong Luật Tài nguyên nước năm 2012 cụ thể như sau: - Tài nguyên nước bao gồm nguồn nước mặt, nước dưới đất, nước mưa và nước biển thuộc lãnh thổ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. [7] - Nguồn nước là các dạng tích tụ nước tự nhiên hoặc nhân tạo có thể khai thác, sử dụng bao gồm sông, suối, kênh, rạch, hồ, ao, đầm, phá, biển, các tầng chứa nước dưới đất; mưa, băng, tuyết và các dạng tích tụ nước khác.

[7] 4 - Nước mặt là nước tồn tại trên mặt đất liền hoặc hải đảo. [7] - Nước dưới đất là nước tồn tại trong các tầng chứa nước dưới đất. [7] - Lưu vực sông là vùng đất mà trong phạm vi đó nước mặt, nước dưới đất chảy tự nhiên vào sông và thoát ra một cửa chung hoặc thoát ra biển. [7] - Nước sinh hoạt là nước sạch hoặc nước có thể dùng cho ăn, uống, vệ sinh của con người.

[7] - Nước sạch là nước có chất lượng đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật về nước sạch của Việt Nam. [7] - Nguồn nước sinh hoạt là nguồn nước có thể cung cấp nước sinh hoạt hoặc có thể xử lý thành nước sinh hoạt. [7] Khái niệm về ô nhiễm nước Hiến chương Châu Âu về nước đã định nghĩa: “Ô nhiễm nước là sự biến đổi nói chung do con người đối với chất lượng nước, làm nhiễm bẩn nước và gây nguy hiểm cho con người, công nghiệp, nông nghiệp, nuôi cá, nghỉ ngơi, giải trí, cho các vật nuôi và các loài hoang dã” - Theo Luật Tài nguyên nước số 17/2012/QH13 của Việt Nam: Ô nhiễm nguồn nước là sự biến đổi tính chất vật lý, tính chất hóa học và thành phần sinh học của nước không phù hợp với tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cho phép, gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật. [7] - Ô nhiễm nước có nguồn gốc tự nhiên: do mưa, tuyết tan, gió bão, lũ lụt đưa vào môi trường nước chất thải bẩn, các sinh vật vi sinh vật gây hại kể cả xác chết của chúng.

- Ô nhiễm nước có nguồn gốc nhân tạo: Quá trình thải các chất độc hại chủ yếu dưới dạng lỏng như các chất thải sinh hoạt, công nghiệp, nông nghiệp, giao thông vào môi trường nước. Theo bản chất các tác nhân gây ô nhiễm người ta có thể phân ra các loại ô nhiễm nước: ô nhiễm vô cơ, hữu cơ, ô nhiễm hóa chất, ô nhiễm sinh học, ô nhiễm bởi các tác nhân vật lý. [16] 5 Khái niệm về suy thoái nguồn nước - Suy thoái nguồn nước là sự suy giảm về số lượng, chất lượng nguồn nước so với trạng thái tự nhiên hoặc so với trạng thái của nguồn nước đã được quan trắc trong các thời kỳ trước đó. Cơ sở pháp lý của đề tài - Luật Bảo vệ môi trường 2014 được Quốc hội nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 23/6/2014 và có hiệu lực ngày 01/01/2015.

- Luật Tài nguyên nước 2012 được Quốc hội nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 3 thông qua ngày 21 tháng 06 năm 2012 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2013. - Nghị quyết 41-NQ/TW ngày 15 tháng 11 năm 2004 của Bộ Chính trị về bảo vệ môi trường trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa; - Nghị định số 18/2015/NĐ-CP Quy định về quy hoạch bảo vệ môi trường, đánh giá môi trường chiến lược, đánh giá tác động môi trường và kế hoạch bảo vệ môi trường có hiệu lực từ ngày 01/04/2015. - Nghị định 19/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 của Chính phủ về việc quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật bảo vệ môi trường. - QCVN 01:2009/BYT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước ăn uống (đối với nước dùng để ăn uống, nước dùng cho các cơ sở chế biến thực phẩm) - QCVN 02:2009/BYT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước sinh hoạt (sử dụng cho mục đích sinh hoạt thông thường không sử dụng để ăn uống trực tiếp hoặc dùng cho chế biến thực phẩm tại các cơ sở chế biến thực phẩm) - Quyết định số 104/2000/QĐ-TTg ngày 25/8/2000 của Thủ tướng chính phủ về việc phê duyệt Chiến lược Quốc gia Nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn giai đoạn đến năm 2020; 6 - Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 4/6/2010 của Thủ tướng chính phủ về việc phê duyệt Chương trình MTQG về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020; - Quyết định số 366/QĐ-TTg ngày 31/03/2012 của Thủ tướng chính phủ về việc phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn giai đoạn 2012- 2015; - Chương trình cung cấp nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn Thành phố Hà Nội đã được UBND Thành phố Hà Nội phê duyệt tại Quyết định số 2863/QĐ-UBND ngày 11/6/2009; - Quy hoạch về cấp nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn Hà nội giai đoạn đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 đã được UBND Thành phố Hà Nội phê duyệt tại Quyết định số 2691/QĐ-UBND ngày 18/4/2013; 1.

Vai trò nguồn nước và tầm quan trọng của nước sạch tới sức khỏe con người 1. Vai trò của nguồn nước Nước là nguồn tài nguyên vô cùng quan trọng cho tất cả các sinh vật trên quả đất. Từ xưa, con người đã biết đến vai trò quan trọng của nước; các nhà khoa học cổ đại đã xem nước là thành phần cơ bản của vật chất. Trong quá trình phát triển của xã hội loài người, các nền văn minh lớn của nhân loại đều xuất hiện và phát triển trên lưu vực của các con sông lớn như: nền văn minh Lưỡng hà ở Tây Á nằm ở lưu vực hai con sông lớn là Tigre và Euphrate (thuộc Irak hiện nay); nền văn minh Ai Cập ở hạ lưu sông Nil; nền văn minh sông Hằng ở Ấn Ðộ; nền văn minh Hoàng Hà ở Trung Quốc; nền văn minh sông Hồng ở Việt Nam.

Nước có vai trò đặc biệt quan trọng với cơ thể, con người có thể nhịn ăn được vài ngày, nhưng không thể nhịn uống nước. Nước chiếm khoảng 70% trọng lượng cơ thể, 65 - 75% trọng lượng cơ, 50% trọng lượng mỡ, 50% trọng lượng xương. Nước là chất quan trọng để các phản ứng hóa học và sự trao đổi chất diễn ra không ngừng trong cơ thể. Nước là một dung môi, nhờ đó tất cả các chất dinh dưỡng được đưa vào cơ thể, sau đó được chuyển vào máu dưới dạng dung dịch [22].

Một người cân nặng 60kg cần cung cấp 2-3 lít nước để duy trì các hoạt động sống bình thường trong ngày. Uống không đủ nước sẽ ảnh hưởng đến chức năng các hệ thống trong cơ thể. Khi cơ thể mất trên 10% lượng nước có khả năng gây 7 trụy tim mạch, hạ huyết áp, nhịp tim tăng cao. Có thể tử vong nếu lượng nước mất trên 20%”.

Nước đóng vai trò quan trọng thứ hai để duy trì sự sống [25]. Tầm quan trọng của nước sạch tới sức khỏe của con người Kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia nước sạch và VSMT nông thôn hết năm 2015 cho thấy tỷ lệ nhà tiêu hộ gia đình vùng nông thôn Việt Nam đạt tiêu chuẩn vệ sinh còn rất thấp. Chỉ có 65% số hộ nông thôn có nhà tiêu đạt tiêu chuẩn vệ sinh về xây dựng và sử dụng bảo quản. Có 30,1% số hộ nông thôn Việt Nam đang sử dụng phân nguời trong sản xuất nông nghiệp, nuôi cá.

Ða số những hộ này không ủ phân hoặc ủ phân không đủ thời gian quy định. Ðây là một trong những nguyên nhân quan trọng góp phần gây ô nhiễm phân nguời ra nguồn nuớc và môi truờng xung quanh [1]. Thực tế điều tra cho thấy, cơ cấu nguồn nuớc ăn uống, sinh hoạt chính ở các hộ gia đình vùng nông thôn hiện nay như sau: 33,1% giếng khoan, 31,2% giếng khơi, 1,8% nuớc mưa, 11,7% nuớc máy, 7,5% nuớc suối đầu nguồn, 11% nuớc sông ao hồ, 3,7% nguồn nuớc khác [1]. Có 11,6% đối tuợng được phỏng vấn vẫn thuờng xuyên uống nuớc lã.

Thói quen uống nuớc lã sẽ đưa đến những hậu quả nghiêm trọng cho sức khoẻ cộng đồng do mắc phải những bệnh dịch lan truyền theo nuớc [1]. Như đã mô tả ở trên, các phương tiện cấp nuớc và vệ sinh chưa được cải thiện nhiều, đặc biệt ở vùng nông thôn. Ðiều đó đã ảnh huởng nhất định đến sức khỏe nguời dân (đặc biệt là trẻ nhỏ), đến phát triển xã hội và kinh tế. Theo thống kê của Bộ Y tế năm 2015 các bệnh liên quan đến nuớc: tiêu chảy, hội chứng lỵ, lỵ trực khuẩn là 3 trong số 10 bệnh có tỷ lệ mắc cao nhất, trong dó tiêu chảy là bệnh đứng thứ 6 trong các bệnh có tỷ lệ tử vong lớn nhất (0,009/100 000 dân).

Năm 2016 tình hình cũng chưa được cải thiện, tỷ lệ mắc/100 000 dân với bệnh tiêu chảy là 1081,66 ; tả là 0,56 ; lỵ trực khuẩn là 30,55 ; lỵ amip là 10,97 thương hàn là 1,77. Tỷ lệ mắc các bệnh này chỉ đứng thứ 5 sau một số bệnh đường hô hấp [1]. Số mắc thương hàn ở trẻ em năm 2008 là 1316 trẻ, bệnh tả là 1049 trẻ.