Chương 1. Cơ sở lý luận về công tác đánh giá thực hiện công việc trong doanh nghiệp Chương 2. Phân tích thực trạng công tác đánh giá thực hiện công việc tại Ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam - Chi nhánh Hà Nội. Một số giải pháp hoàn thiện công tác đánh giá thực hiện công việc tại Ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam - Chi nhánh Hà Nội.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC ĐÁNH GIÁ THỰC HIỆN CÔNG VIỆC TRONG DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm và tầm quan trọng, tác dụng của công tác đánh giá thực hiện công việc 1. Khái niệm về công tác đánh giá thực hiện công việc Đánh giá thực hiện công việc (ĐGTHCV) là một trong những hoạt động vô cùng quan trọng và có ý nghĩa đối với công tác quản trị nhân sự trong doanh nghiệp. Nó là cơ sở cho các hoạt động khác của quản trị nhân sự như đào tạo, trả thù lao, khen thưởng, đề bạt, thuyên chuyển,… Hiện nay, có rất nhiều khái niệm khác nhau về đánh giá thực hiện công việc, có thể kể đến một số khái niệm sau: ĐGTHCV là một quá trình liên tục và kết quả là một tài liệu xác nhận quá trình thực hiện công việc chính thức của nhân viên trong kỳ đánh giá.
Tài liệu này xác định mức độ thực hiện công việc của nhân viên trên cơ sở các tiêu chuẩn đã xác lập trước. ĐGTHCV là một bước trong chiến lược chung nhằm nâng cao khả năng và hiệu quả hoạt động của cả công ty. [2, tr 1] ĐGTHCV là đo lường kết quả công việc thực hiện so với chỉ tiêu đề ra. [3,tr 1] Tuy nhiên theo tác giả thì định nghĩa đầy đủ và súc tích nhất là “Đánh giá thực hiện công việc (ĐGTHCV) là sự đánh giá có hệ thống và chính thức tình hình thực hiện công việc của người lao động trong quan hệ so sánh với các tiêu chuẩn đã được xây dựng và thảo luận về sự đánh giá đó với người lao động” [6, tr 134] Như vậy, ĐGTHCV là sự đánh giá có tính hệ thống, tức là nó được thực hiện theo một quy trình đánh giá khoa học; việc ĐGTHCV được thực hiện trên cơ sở hàng loạt các chỉ tiêu khác nhau, được lặp lại theo chu kỳ.
Không chỉ mang tính hệ thống, ĐGTHCV còn cho ta thấy tính chính thức của nó. Một hệ thống ĐGTHCV bao giờ cũng có mục đích rõ ràng, kế hoạch được xây dựng chi tiết, chặt chẽ theo một trình tự đồng bộ và hoàn chỉnh. Nó được thực hiện bằng văn bản thông qua các 9 phiếu đánh giá, kết quả đánh giá thì được phản hồi lại cho người lao động và việc đánh giá được tiến hành một cách công khai. ĐGTHCV phải dựa trên cơ sở so sánh giữa tình hình thực hiện công việc của người lao động với các tiêu chuẩn đã được xây dựng và thảo luận với người lao động.
Có nghĩa là trong hệ thống đánh giá thực hiện công việc, nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của các nhà quản lý là xây dựng hệ thống các tiêu chuẩn này sao cho chính xác, phản ánh đầy đủ mức độ hoàn thành công việc, phẩm chất và hành vi của người lao động. Các thông tin thu thập từ quá trình đánh giá sẽ được so sánh với các tiêu chuẩn được xây dựng từ trước theo một phương pháp nhất định tùy thuộc vào mục tiêu đánh giá. Cơ sở của các tiêu chuẩn này là bản tiêu chuẩn thực hiện công việc thu được từ sau hoạt động phân tích công việc. Tầm quan trọng và tác dụng của công tác đánh giá thực hiện công việc Đối với tổ chức ĐGTHCV của người lao động sẽ giúp cho tổ chức có thể đưa ra được những mục tiêu, kế hoạch phát triển đúng đắn.
Các thông tin đánh giá thực hiện công việc cũng giúp cho tổ chức đánh giá được hiệu quả của công tác quản lý nguồn nhân lực. Ngoài ra, mức độ hợp lý và đúng đắn của việc sử dụng các hệ thống đánh giá và thông tin phản hồi các kết quả đánh giá với người lao động có ảnh hưởng lớn đến đạo đức, thái độ của người lao động nên nó quyết định đến bầu không khí tâm lý lao động của tổ chức. Hơn nữa, nếu ĐGTHCV được thực hiện hiệu quả sẽ tạo động lực cho người lao động làm việc hăng hái, hoàn thành nhiệm vụ, tăng năng suất lao động và giúp cho kết quả kinh doanh của tổ chức tăng nhanh. Đối với nhà quản lý ĐGTHCV đóng vai trò rất quan trọng trong công tác quản lý của họ.
Nếu thiếu công tác ĐGTHCV cho người lao động, người quản lý sẽ không có cơ sở khách quan để đánh giá nhân viên. Nếu như chỉ dựa vào ý kiến chủ quan của mình và kết quả thực hiện công việc cuối cùng của nhân viên để đánh giá, nhận xét họ sẽ làm cho nhân viên 10 cảm thấy bất mãn hoặc cảm thấy bị áp lực. Như vậy sẽ không phát huy được tính sáng tạo và thâṃ chí gây mâu thuẫn giữa người quản lý và người lao động. Ngược lại, khi có một hệ thống đánh giá hiệu quả nó sẽ là công cụ đắc lực giúp cho các nhà quản lý hiểu hơn về nhân viên của mình.
Nhìn vào kết quả đánh giá, cán bộ quản lý không những biết được tiến độ, kết quả thực hiện công việc của người lao động mà còn phần nào nắm được những tác động chủ quan, khách quan và ý thức thái độ trong khi làm việc của họ. Hơn nữa, từ kết quả đánh giá kết hợp với việc phỏng vấn thảo luận với người lao động, nhà quản lý sẽ dễ dàng hơn trong việc đánh giá mức độ phù hợp của công việc với từng nhân viên, nhanh chóng giải quyết những khó khăn, vướng mắc và đưa ra các giải pháp kịp thời. Với sự quan tâm đúng mức nhưng không chỉ đạo quá sát sao vào công việc của nhân viên, để họ được tự do phát huy khả năng như vậy sẽ tạo được mối quan hệ tốt đẹp giữa người lao động và người quản lý. Kết quả ĐGTHCV cũng giúp các cán bộ quản lý trong việc đưa ra các quyết định quản lý nhân sự khác như quyết định về trả thù lao, quyết định về đào tạo, quyết định thăng tiến … Thêm vào đó, kết quả của hoạt động đánh giá thực hiện công việc còn gián tiếp cho phép các nhà quản lý đánh giá được kết quả của một số hoạt động quản lý nhân sự khác như hoạt động tuyển dụng.
Thật vậy, quy trình tuyển dụng của mỗi doanh nghiệp là khác nhau và việc tuyển dụng được đánh giá là có hiệu quả khi tìm được người lao động có kiến thức, kỹ năng phù hợp với vị trí công việc đang thiếu nhân sự. Làm thế nào để đánh giá được việc tuyển dụng ấy có hiệu quả hay không? Kết quả đánh giá thực hiện công việc là một trong những câu trả lời, bởi lẽ sau khi tuyển dụng nhân sự mới, sau một quá trình làm việc, nhân sự mới tuyển dụng đạt được kết quả cao trong đánh giá thực hiện công việc, điều này chứng tỏ việc tuyển dụng nhân sự mới đó là hiệu quả. Tuy nhiên, nếu kết quả đánh giá thực hiện công việc của nhân sự mới đó không thực sự tốt thì nên xem xét lại hiệu quả của hoạt động tuyển dụng. 11 Đối với người lao động ĐGTHCV có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với người lao động.
Nếu như không có ĐGTHCV người lao động sẽ gặp nhiều bất lợi như: không nhận ra được những sai sót của mình trong công việc để khắc phục cũng như những tiến bộ để phát huy, nâng cao; không có cơ hội được đánh giá xem mình có cơ hội để được xem xét đề bạt hay không; có ít cơ hội trao đổi thông tin với các cấp quản lý, không biết được người quản lý đánh giá mình như thế nào và luôn mang trong mình tâm trạng lo âu, sợ mất việc không rõ nguyên nhân. Ngược lại, nếu như có ĐGTHCV, người lao động sẽ biết được những ưu, nhược điểm của mình trong thực hiện công việc, những gì mình chưa đạt yêu cầ u của công việc để học hỏi và khắc phục nhằm nâng cao khả năng làm việc của mình. Và họ cũng sẽ nhận được sự giúp đỡ của tổ chức và người quản lý để có thể điều chỉnh, thay đổi phù hợp với vị trí công việc của họ. Họ cũng có được những cơ sở để phản hồi về những quyết định nhân sự (tăng giảm lương thưởng, thăng chức, kỷ luật,…) cũng như quyền lợi khác của họ với người quản lý.
Kết quả ĐGTHCV cũng giúp ích cho người lao động trong việc đưa ra các kế hoạch, định hướng phát triển bản thân trong tương lai. Các nội dung của công tác đánh giá thực hiện công việc Tương tự như các công tác khác, Công tác đánh giá thực hiện công việc tại các tổ chức cần được thực hiện theo các bước sau Lập kế hoạch đánh giá thực hiện công việc Để công tác đánh giá thực hiện công viê ̣c tại tổ chức đạt hiệu quả cao nhất thì doanh nghiệp cần xây dựng một kế hoạch đánh giá thực hiện công việc gắn với điều kiện thực tế và mục tiêu của tổ chức. Việc xây dựng kế hoạch đánh giá thực hiện công việc nhằm xác định các nội dung chính của đánh giá thực hiện công việc, đưa ra quy trình đánh giá thực hiện công việc và phân rõ trách nhiệm, công việc cụ thể của từng cá nhân, từng phòng ban trong các bước thực hiện quy trình đó. Ngoài ra, tổ chức cũng cần lường trước những vướng mắc, khó khăn có thể gặp phải trong quá trình thực hiện và đưa ra những giải pháp tương ứng, điều này sẽ 12 giúp hạn chế một phần hoặc hoàn toàn những khó khăn có thể gặp phải.
Lập kế hoạch đánh giá thực hiện công việc được quan tâm, thực hiện chi tiết, cụ thể sẽ giúp cho tổ chức đánh giá thực hiện công việc được dễ dàng và đạt hiệu quả cao. Tổ chức thực hiện đánh giá thực hiện công việc Tổ chức thực hiện ĐGTHCV là việc tổ chức thực hiện các nội dung chính của đánh giá thực hiện công việc bao gồm: mục tiêu đánh giá thực hiện công việc, các tiêu chí, tiêu chuẩn đánh giá thực hiện công việc, phương pháp đánh giá thực hiện công việc, người đánh giá và đào tạo người đánh giá, chu kỳ đánh giá, phản hồi và sử dụng kết quả đánh giá thực hiện công việc. Đây là mục tiêu nghiên cứu chính của luận văn và sẽ được trình bày chi tiết ở phần sau Đánh giá kết quả đánh giá thực hiện công việc Sau khi tổ chức thực hiện ĐGTHCV, tổ chức cần đánh giá kết quả ĐGTHCV thu được.