Luận văn thạc sĩ đánh giá chất lượng tinh dịch của một số giống lợn tại trạm truyền giống gia súc tỉnh thái nguyên

Luận văn thạc sĩ đánh giá chất lượng tinh dịch các giống lợn tại trạm truyền giống gia súc Thái Nguyên, phân tích hiệu quả sinh sản và quản lý giống.

• Tác giả: Ven Văn Nam
• Người hướng dẫn: TS. Trần Văn Thăng
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Sư phạm kỹ thuật nông nghiệp
• Đề tài: Đánh giá chất lượng tinh dịch của một số giống lợn tại Trạm truyền giống gia súc tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: chuyên đề tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• 1. Phần 1: Sự cấp thiết tiến hành chuyên đề
• 1.1. Điều kiện thực hiện chuyên đề
• 1.1.1. Điều kiện của bản thân
• 1.1.2. Điều kiện của cơ sở, địa phương nơi triển khai thực hiện chuyên đề
• 1.1.2.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.1.2.1.1. Vị trí địa lí
• 1.1.2.1.2. Địa hình đất đai
• 1.1.2.1.3. Khí hậu thủy lợi
• 1.1.2.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.1.2.2.1. Điều kiện kinh tế
• 1.1.2.2.2. Điều kiện xã hội
• 1.1.2.2.2.1. Dân cư
• 1.1.2.2.2.2. Y tế, giáo dục
• 1.1.2.2.2.3. Văn hoá xã hội
• 1.1.2.3. Tình hình sản xuất nông nghiệp của địa phương
• 1.1.2.3.1. Tình hình sản xuất trồng trọt
• 1.1.2.3.2. Tình hình sản xuất lâm nghiệp
• 1.1.2.3.3. Tình hình sản xuất chăn nuôi – thú y
• 1.1.2.3.3.1. Về chăn nuôi
• 1.1.2.3.3.2. Về công tác thú y
• 1.1.2.4. Cơ cấu tổ chức và hoạt động của Trạm truyền giống gia súc tỉnh Thái Nguyên
• 1.1.2.4.1. Cơ cấu tổ chức
• 1.1.2.4.2. Tình hình hoạt động
• 1.1.2.4.3. Phương hướng của Trạm
• 1.2. Đánh giá chung
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ NHỮNG KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG, ĐỊA ĐIỂM, THỜI GIAN VÀ PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH
• 4. KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
• 4.1. Kết quả công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Công tác chăn nuôi
• 4.3. Kết quả chuyên đề nghiên cứu khoa học
• 4.3.1. Đánh giá các chỉ tiêu về độ vẩn, màu sắc, mùi tinh dịch của hai giống lợn Landrace, DU75 theo cảm quan
• 4.3.2. Thể tích tinh dịch của hai giống lợn Landrace và DU75
• 4.3.3. Kết quả kiểm tra hoạt lực tinh trùng (A)
• 4.3.4. Kết quả kiểm tra nồng độ tinh trùng
• 4.3.5. Kết quả kiểm tra chỉ tiêu tổng hợp VAC
• 4.3.6. Kết quả kiểm tra sức đề kháng của tinh trùng
• 4.3.7. Kết quả kiểm tra tỷ lệ tinh trùng kỳ hình
• 4.3.8. Kết quả kiểm tra độ pH
• 4.3.9. Kết quả điều tra một số bệnh thường gặp ở lợn đực giống nuôi tại Trạm truyền giống gia súc tỉnh Thái Nguyên
• 4.3.10. Kết quả điều trị một số bệnh thường gặp ở lợn đực giống
• 5. KẾT LUẬN, TỒN TẠI, ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Sự cấp thiết tiến hành chuyên đề

Chuyên đề 'Đánh Giá Chất Lượng Tinh Dịch Của Các Giống Lợn Tại Trạm Truyền Giống Thái Nguyên' được thực hiện nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển chăn nuôi lợn hướng nạc thương phẩm. Ngành nông nghiệp, đặc biệt là chăn nuôi lợn, đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thực phẩm cho người tiêu dùng. Việc nâng cao chất lượng tinh dịch của lợn đực giống là một yếu tố quyết định đến năng suất và chất lượng sản phẩm. Theo nghiên cứu, việc sử dụng tổ hợp lai giữa các giống lợn khác nhau giúp tăng số con sơ sinh, nâng cao tốc độ sinh trưởng và giảm chi phí thức ăn. Do đó, việc đánh giá chất lượng tinh dịch không chỉ là một yêu cầu kỹ thuật mà còn là một yếu tố chiến lược trong phát triển chăn nuôi lợn tại địa phương.

1.1. Điều kiện thực hiện chuyên đề

Điều kiện thực hiện chuyên đề bao gồm các yếu tố như điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và cơ sở vật chất của Trạm truyền giống gia súc tỉnh Thái Nguyên. Vị trí địa lý thuận lợi, khí hậu phù hợp cho chăn nuôi, cùng với sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện nghiên cứu. Hơn nữa, sự quan tâm của các thầy cô giáo và các chuyên gia trong lĩnh vực chăn nuôi cũng góp phần nâng cao chất lượng nghiên cứu. Việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào thực tiễn sản xuất là một trong những mục tiêu chính của chuyên đề này.

II. Tổng quan tài liệu và những kết quả nghiên cứu

Tổng quan tài liệu cho thấy nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng chất lượng tinh dịch của lợn đực giống ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh sản của lợn nái. Các chỉ tiêu như hoạt lực tinh trùng, nồng độ tinh trùng, và sức đề kháng của tinh trùng là những yếu tố quan trọng cần được đánh giá. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng các yếu tố sinh lý, môi trường và chế độ dinh dưỡng có ảnh hưởng lớn đến chất lượng tinh dịch. Việc theo dõi và đánh giá thường xuyên các chỉ tiêu này sẽ giúp người chăn nuôi có những biện pháp kịp thời nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất. Đặc biệt, việc áp dụng các phương pháp hiện đại trong khai thác và bảo quản tinh dịch sẽ góp phần nâng cao chất lượng giống lợn tại địa phương.

2.1. Đặc điểm sinh lý sinh dục của lợn đực giống

Lợn đực giống có những đặc điểm sinh lý sinh dục đặc trưng, ảnh hưởng đến chất lượng tinh dịch. Các yếu tố như tuổi tác, giống lợn, và chế độ dinh dưỡng đều có tác động đến hoạt lực tinh trùng và nồng độ tinh trùng. Nghiên cứu cho thấy rằng lợn đực giống từ các giống ngoại như Landrace và Duroc thường có chất lượng tinh dịch tốt hơn so với giống lợn địa phương. Việc hiểu rõ các đặc điểm này sẽ giúp người chăn nuôi lựa chọn giống phù hợp và áp dụng các biện pháp chăm sóc hợp lý nhằm nâng cao chất lượng tinh dịch.

III. Kết quả và phân tích kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy chất lượng tinh dịch của các giống lợn tại Trạm truyền giống gia súc tỉnh Thái Nguyên có sự khác biệt rõ rệt. Các chỉ tiêu như thể tích tinh dịch, sức đề kháng của tinh trùng, và tỷ lệ tinh trùng kỳ hình đều được ghi nhận và phân tích. Kết quả cho thấy giống lợn Landrace có hoạt lực tinh trùng cao hơn so với giống DU75. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp kỹ thuật nhằm nâng cao chất lượng tinh dịch, từ đó cải thiện hiệu quả phối giống. Việc áp dụng các quy trình kỹ thuật trong khai thác và bảo quản tinh dịch cũng là một yếu tố quan trọng giúp nâng cao chất lượng giống lợn tại địa phương.

3.1. Đánh giá các chỉ tiêu về chất lượng tinh dịch

Đánh giá các chỉ tiêu về chất lượng tinh dịch cho thấy rằng nồng độ tinh trùng và sức đề kháng của tinh trùng là hai yếu tố quan trọng nhất. Kết quả cho thấy nồng độ tinh trùng của giống lợn Landrace đạt mức cao hơn so với giống DU75, điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của lợn nái. Hơn nữa, tỷ lệ tinh trùng kỳ hình cũng cần được theo dõi thường xuyên để đảm bảo chất lượng tinh dịch. Việc cải thiện các chỉ tiêu này không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi lợn tại Thái Nguyên.

IV. Kết luận và đề nghị

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy việc đánh giá chất lượng tinh dịch của các giống lợn tại Trạm truyền giống gia súc tỉnh Thái Nguyên là rất cần thiết. Các chỉ tiêu như hoạt lực tinh trùng, nồng độ tinh trùng, và sức đề kháng của tinh trùng cần được theo dõi và cải thiện thường xuyên. Đề nghị các cơ quan chức năng và người chăn nuôi cần chú trọng đến việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật trong khai thác và bảo quản tinh dịch. Hơn nữa, việc đào tạo và nâng cao trình độ cho đội ngũ kỹ thuật viên cũng là một yếu tố quan trọng giúp nâng cao chất lượng giống lợn tại địa phương.

4.1. Đề xuất các biện pháp nâng cao chất lượng tinh dịch

Để nâng cao chất lượng tinh dịch, cần thực hiện các biện pháp như cải thiện chế độ dinh dưỡng cho lợn đực giống, áp dụng các kỹ thuật hiện đại trong khai thác và bảo quản tinh dịch, và thường xuyên theo dõi các chỉ tiêu chất lượng. Hơn nữa, việc tổ chức các lớp tập huấn cho người chăn nuôi và kỹ thuật viên cũng rất cần thiết để nâng cao nhận thức và kỹ năng trong việc chăm sóc và khai thác tinh dịch. Những biện pháp này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và chất lượng sản phẩm trong ngành chăn nuôi lợn tại Thái Nguyên.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu ngành nông nghiệp tại Việt Nam, chăn nuôi lợn giữ vai trò trọng yếu trong việc cung cấp thực phẩm tiêu dùng, phân bón cho trồng trọt và phục vụ xuất khẩu. Để nâng cao hiệu quả kinh tế, ngành chăn nuôi luôn hướng tới việc nâng cao tốc độ sinh trưởng và tỷ lệ nạc ở đàn lợn thương phẩm. Bên cạnh công tác chọn lọc, quản lý chăm sóc và cải tiến chuồng trại, việc tạo tổ hợp lai nhiều dòng giống (tận dụng ưu thế lai) đã được ứng dụng rộng rãi nhằm nâng cao số con sơ sinh trên ổ, rút ngắn thời gian nuôi và giảm chi phí tiêu tốn thức ăn. Các giống lợn ngoại hướng nạc như Landrace, Duroc, Yorkshire, Pietrain được nhập nội và lai tạo để tạo ra các tổ hợp lai thương phẩm năng suất cao.

Nhằm đáp ứng yêu cầu thụ tinh nhân tạo phục vụ sản xuất giống lợn hướng nạc, việc theo dõi, kiểm tra và đánh giá định kỳ chất lượng tinh dịch của đàn đực giống là nhiệm vụ kỹ thuật bắt buộc. Đề tài "Đánh giá chất lượng tinh dịch của một số giống lợn tại Trạm truyền giống gia súc tỉnh Thái Nguyên" được sinh viên Ven Văn Nam thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Trần Văn Thăng tại Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của chuyên đề được xác định rõ:

1. Củng cố kiến thức lý thuyết các môn chuyên ngành đã học, rèn luyện kỹ năng thực hành và học hỏi kinh nghiệm sản xuất thực tế tại cơ sở truyền giống gia súc.
2. Đánh giá có hệ thống các chỉ tiêu số lượng và phẩm chất tinh dịch (thể tích, hoạt lực, nồng độ, sức đề kháng, tỷ lệ kỳ hình, pH, chỉ tiêu tổng hợp VAC) của hai giống lợn đực Landrace và DU75.
3. Điều tra tình hình phát sinh các bệnh lý thường gặp trên đàn lợn đực giống và ghi nhận kết quả điều trị.
4. Đề xuất các giải pháp, biện pháp kỹ thuật quản lý, chăm sóc, nuôi dưỡng và khai thác nhằm nâng cao chất lượng tinh dịch và hiệu quả truyền tinh nhân tạo.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hai giống lợn đực gồm giống thuần Landrace và giống lai DU75 (tổ hợp lai 50% máu Duroc và 50% máu Pietrain), cùng toàn bộ các mẫu tinh dịch khai thác từ hai giống lợn này.
• Phạm vi không gian: Trạm truyền giống gia súc tỉnh Thái Nguyên, thuộc xóm Tân Thái, xã Hóa Thượng, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên (đơn vị trực thuộc Trung tâm giống vật nuôi tỉnh Thái Nguyên).
• Phạm vi thời gian: Quá trình theo dõi và thu thập số liệu thực nghiệm diễn ra từ ngày 16/06/2014 đến ngày 08/09/2014.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở sinh lý học và các yếu tố ảnh hưởng

Tác giả hệ thống hóa các kiến thức giải phẫu và sinh lý sinh dục đực ở loài lợn, bao gồm cấu tạo cơ quan sinh dục (bao dịch hoàn, dịch hoàn, dịch hoàn phụ, ống dẫn tinh, các tuyến sinh dục phụ như tuyến tinh nang, tuyến tiền liệt, tuyến Cowper, và dương vật có đầu hình xoắn mũi khoan). Tinh trùng lợn có cấu tạo gồm ba phần chính:

• Đầu tinh trùng: Chứa nhân (mang vật chất di truyền ADN và protamin) và thể đỉnh (Acrosome) chứa các enzyme chuyên biệt như hyaluronidase (phá hủy vành phóng xạ của noãn bào) và acrosine (chọc thủng màng trong suốt để thụ tinh).
• Phần cổ và thân: Chứa hệ thống ty lạp thể (Mitochondria) cùng các enzyme oxy hóa khử (ATPase, phosphatase, transferase) và phospholipid cung cấp năng lượng cho quá trình vận động.
• Phần đuôi: Gồm trung đoạn, đuôi chính và đuôi phụ đảm bảo chuyển động tiến thẳng của tinh trùng.

Sức sản xuất và phẩm chất tinh dịch chịu tác động bởi hai nhóm yếu tố:

• Yếu tố nội tại: Giống, lứa tuổi (đực giống ngoại đạt năng suất và phẩm chất ổn định từ 2–3 năm tuổi), cá thể và chế độ dinh dưỡng (đặc biệt là hàm lượng protein chất lượng cao, khoáng vi lượng, các vitamin A, D, E).
• Yếu tố ngoại cảnh: Kỹ thuật và tần số khai thác (chế độ khai thác tối ưu 3–4 ngày/lần đối với đực ngoại), điều kiện vi khí hậu chuồng nuôi (nhiệt độ tối thích 17–18°C; nhiệt độ mùa hè trên 30–35°C gây ức chế sinh tinh, tăng tỷ lệ kỳ hình), thời gian chiếu sáng (không quá 10 giờ/ngày) và tác động của độc chất, hóa chất.

Phương pháp nghiên cứu và chỉ tiêu theo dõi

Nghiên cứu áp dụng phương pháp kích thích cơ học bằng tay để khai thác tinh dịch trên giá nhảy chuyên dụng. Các chỉ tiêu kiểm tra được phân định thành hai nhóm:

• Chỉ tiêu kiểm tra thường xuyên:
  • Thể tích tinh dịch đã lọc ($V$, đơn vị ml): Đo trực tiếp bằng cốc/ống hứng chia độ sau khi đã lọc bỏ keo phèn.
  • Chỉ tiêu cảm quan: Quan sát màu sắc (chuẩn: trắng sữa hoặc nước vo gạo), mùi (chuẩn: hăng tanh tự nhiên) và độ vẩn (đánh giá độ đậm đặc qua thang điểm: +, ++, +++).
  • Hoạt lực tinh trùng ($A$, thang điểm 0–1): Soi tươi dưới kính hiển vi quang học ở độ phóng đại 100–400 lần tại nhiệt độ 37°C, đánh giá tỷ lệ tinh trùng vận động tiến thẳng.
• Chỉ tiêu kiểm tra định kỳ:
  • Nồng độ tinh trùng ($C$, triệu/ml): Đếm trên buồng đếm hoặc đo bằng phương pháp quang học.
  • Sức kháng của tinh trùng ($R$, đơn vị lần): Xác định lượng dung dịch NaCl 1% cần thiết để làm ngừng chuyển động tiến thẳng của 1 đơn vị thể tích tinh dịch.
  • Tỷ lệ tinh trùng kỳ hình ($K%$): Nhuộm xanh methylen 5% hoặc Fuchsin 5%, đếm trên 500 tinh trùng ở kính hiển vi độ phóng đại 400 lần theo công thức: $$\text{K (%)} = \frac{\text{Số tinh trùng kỳ hình}}{\text{Tổng số tinh trùng đếm}} \times 100$$
  • Tỷ lệ tinh trùng sống: Nhuộm kép Eosin 5% và Nigrosin 10% theo phương pháp Milovanov.
  • Độ pH tinh dịch: Đo bằng giấy chỉ thị pH chuyên dụng của hãng Merck (Đức).
  • Tổng số tinh trùng tiến thẳng trong một lần xuất tinh ($VAC$, đơn vị tỷ tinh trùng/lần xuất tinh): $$VAC = V \times A \times C$$

Phương pháp theo dõi bệnh học và xử lý số liệu

• Theo dõi bệnh thú y: Thăm khám lâm sàng hằng ngày trên đàn đực giống để phát hiện các triệu chứng bệnh về hô hấp, tiêu hóa, vận động, ký sinh trùng và tổn thương da; ghi nhận kết quả điều trị theo phác đồ.
• Xử lý số liệu: Số liệu thực nghiệm được xử lý theo các công thức thống kê sinh vật học ứng dụng (Nguyễn Văn Thiện, 2008) trên phần mềm Microsoft Excel, bao gồm: giá trị trung bình mẫu ($\bar{X}$), sai số của số trung bình ($m_{\bar{x}}$), độ lệch tiêu chuẩn ($S_x$) và hệ số biến dị ($C_v%$).

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Sự cấp thiết tiến hành chuyên đề, điều kiện cơ sở và tổng quan tài liệu

Phần mở đầu nêu bật tính tất yếu của việc đánh giá phẩm chất tinh dịch trong chăn nuôi lợn công nghiệp. Tác giả giới thiệu khái quát về điều kiện tự nhiên, địa hình, khí hậu, kinh tế - xã hội của huyện Đồng Hỷ và hoạt động chuyên môn của Trạm truyền giống gia súc tỉnh Thái Nguyên (biên chế gồm 1 trạm trưởng thạc sĩ, 2 trạm phó kỹ sư chăn nuôi thú y, 2 kỹ thuật viên và 2 công nhân; quy mô đàn đực giống tăng từ 65 con năm 2012 lên 85 con năm 2014).

Tổng quan tài liệu lược khảo các nghiên cứu trong nước (Phạm Hữu Doanh, Đinh Hồng Luận, Trần Thế Thông, Nguyễn Tấn Anh, Lương Tất Nhợ) và quốc tế (Milovanov, Rodolfo, Hammond, Salisbury) về các thông số sinh lý tinh dịch của các giống lợn ngoại nuôi thích nghi tại vùng nhiệt đới.

Phần 2: Đối tượng, nội dung, địa điểm, thời gian và phương pháp tiến hành

Nội dung chương trình bày chi tiết về quy mô mẫu nghiên cứu gồm 174 lần xuất tinh từ giống Landrace và 174 lần xuất tinh từ giống DU75 được theo dõi liên tục trong 3 tháng (tháng 6: 59 mẫu/giống, tháng 7: 59 mẫu/giống, tháng 8: 56 mẫu/giống; tổng cộng 348 mẫu).

Chương này mô tả chi tiết quy trình thao tác kỹ thuật khai thác tinh bằng tay, quy trình pha chế môi trường bảo tồn tinh dịch, công tác kiểm tra vô trùng dụng cụ, phương pháp đo đạc các chỉ tiêu lý học, hóa học, hình thái học của tinh trùng và phương pháp xử lý thống kê sinh học.

Phần 3: Kết quả và phân tích kết quả

Chương kết quả phản ánh đầy đủ hai mảng công tác:

1. Kết quả phục vụ sản xuất và thú y: Thực hiện quy trình nuôi dưỡng, vệ sinh tắm chải trên 67 lượt đực giống (đạt 100%); tiêm phòng vaccine dịch tả lợn cho 67 con (100%); huấn luyện thành công 8 lợn đực hậu bị tập nhảy giá (100%); đóng gói và dán nhãn 29.000 liều tinh thương phẩm; chẩn đoán và điều trị dứt điểm 43 ca bệnh lâm sàng.
2. Kết quả nghiên cứu chất lượng tinh dịch: Trình bày chi tiết các bảng số liệu so sánh giữa hai giống Landrace và DU75 qua các tháng 6, 7 và 8 về cảm quan, $V$, $A$, $C$, $VAC$, $R$, $K%$ và pH.

Kết quả và đóng góp

Kết quả đánh giá chất lượng tinh dịch

Toàn bộ các chỉ tiêu chất lượng tinh dịch thu thập trên 348 mẫu xuất tinh của hai giống lợn Landrace và DU75 tại Trạm truyền giống gia súc tỉnh Thái Nguyên được tổng hợp trong bảng đối chiếu dưới đây:

Chỉ tiêu theo dõi	Đơn vị	Tháng	Giống Landrace ($n=174$) ($\bar{X} \pm m_{\bar{x}}$)	$C_v$ (%)	Giống DU75 ($n=174$) ($\bar{X} \pm m_{\bar{x}}$)	$C_v$ (%)
Độ vẩn - Màu - Mùi	Cảm quan	6, 7, 8	+++ / Trắng sữa / Hăng tanh	—	+++ / Trắng sữa / Hăng tanh	—
Thể tích tinh dịch ($V$)	ml	Tháng 6	$280,27 \pm 2,66$	7,30	$268,36 \pm 1,27$	3,65
		Tháng 7	$279,37 \pm 2,39$	6,60	$266,03 \pm 1,48$	4,28
		Tháng 8	$282,14 \pm 2,39$	6,33	$266,41 \pm 1,48$	4,16
		Tính chung	$280,59 \pm 2,48$	6,74	$266,93 \pm 1,41$	4,03
Hoạt lực tinh trùng ($A$)	$0 \le A \le 1$	Tháng 6	$0,73 \pm 0,002$	2,44	$0,75 \pm 0,003$	2,92
		Tháng 7	$0,74 \pm 0,002$	2,17	$0,77 \pm 0,004$	3,77
		Tháng 8	$0,75 \pm 0,003$	3,05	$0,77 \pm 0,003$	2,83
		Tính chung	$0,74 \pm 0,0023$	2,55	$0,76 \pm 0,0033$	3,17
Nồng độ tinh trùng ($C$)	Triệu/ml	Tháng 6	$207,61 \pm 0,73$	2,69	$221,66 \pm 0,69$	2,38
		Tháng 7	$207,42 \pm 0,65$	2,42	$222,25 \pm 0,73$	2,51
		Tháng 8	$208,84 \pm 0,73$	2,61	$225,57 \pm 1,36$	4,53
		Tính chung	$207,95 \pm 0,70$	2,57	$223,16 \pm 0,92$	3,14
Tổng tinh trùng tiến thẳng ($VAC$)	Tỷ/lần	Tháng 6	$42,56 \pm 0,44$	7,94	$44,82 \pm 0,35$	6,07
		Tháng 7	$42,78 \pm 0,37$	6,73	$45,60 \pm 0,48$	8,10
		Tháng 8	$44,17 \pm 0,37$	6,28	$46,58 \pm 0,48$	7,74
		Tính chung	$43,17 \pm 0,39$	6,98	$45,66 \pm 0,43$	7,30
Sức kháng tinh trùng ($R$)	Lần	Tháng 6	$3483,0 \pm 0,75$	0,17	$3972,3 \pm 8,58$	1,66
		Tháng 7	$3487,9 \pm 5,00$	1,10	$3981,0 \pm 0,72$	0,14
		Tháng 8	$3482,4 \pm 0,75$	0,16	$3980,6 \pm 0,79$	0,15
		Tính chung	$3484,4 \pm 2,16$	0,47	$3977,9 \pm 3,36$	0,65
Tỷ lệ kỳ hình ($K$)	%	Tháng 6	$3,62 \pm 0,03$	6,15	$3,62 \pm 0,03$	6,08
		Tháng 7	$3,61 \pm 0,02$	4,83	$3,58 \pm 0,03$	6,22
		Tháng 8	$3,66 \pm 0,02$	4,80	$3,59 \pm 0,03$	6,30
		Tính chung	$3,63 \pm 0,02$	5,26	$3,59 \pm 0,03$	6,20
Độ pH tinh dịch	—	Tháng 6	$7,15 \pm 0,01$	1,10	$7,39 \pm 0,01$	0,96
		Tháng 7	$7,16 \pm 0,01$	1,16	$7,37 \pm 0,01$	0,86
		Tháng 8	$7,16 \pm 0,01$	1,50	$7,38 \pm 0,01$	0,88
		Tính chung	$7,15 \pm 0,01$	1,25	$7,38 \pm 0,01$	0,90

Phân tích số liệu cho thấy:

• Khác biệt theo phẩm giống: Giống Landrace có thể tích tinh dịch bài xuất ($V = 280,59$ ml) cao hơn giống DU75 ($V = 266,93$ ml). Ngược lại, giống DU75 thể hiện ưu thế vượt trội ở các chỉ tiêu phẩm chất bên trong: hoạt lực tinh trùng ($A = 0,76$ so với $0,74$), nồng độ tinh trùng ($C = 223,16$ triệu/ml so với $207,95$ triệu/ml), tổng số tinh trùng tiến thẳng ($VAC = 45,66$ tỷ so với $43,17$ tỷ), sức đề kháng ($R = 3977,9$ lần so với $3484,4$ lần) và tỷ lệ kỳ hình thấp hơn ($K = 3,59%$ so với $3,63%$). Độ pH của DU75 đạt $7,38$, cao hơn Landrace ($7,15$).
• Ảnh hưởng của nhiệt độ môi trường: Trong các tháng nắng nóng cao điểm (tháng 6 và tháng 7 với nhiệt độ trung bình từ 28,3–28,5°C), nồng độ tinh trùng và chỉ tiêu tổng hợp VAC ở cả hai giống đều thấp hơn so với tháng 8 (khi nhiệt độ giảm xuống 27,9°C). Hoạt lực tinh trùng tương đối ổn định với hệ số biến dị thấp ($C_v < 4%$).

Kết quả công tác thú y và điều trị bệnh

Trong thời gian thực tập, tác giả đã tham gia chẩn đoán và điều trị khỏi 100% cho 43 ca bệnh trên đàn đực giống:

• Bệnh viêm/vỡ móng: 12 ca (ngâm dung dịch $\text{CuSO}_4$, cồn Iod 5%, nhét Penicillin kết hợp tiêm Hanoxylin LA hoặc Gentatylosin).
• Bệnh khớp: 8 ca (xoa bóp, tắm nắng, vận động, cân bằng khoáng).
• Bệnh đường tiêu hóa: 7 ca (tiêm Hanceft hoặc Vitamin C).
• Bệnh suyễn lợn: 6 ca (tiêm kháng sinh Hanoxylin LA, Tiamulin 10% hoặc Gentatylosin kết hợp trợ sức bằng Hanalgin C, B-complex, Cafein - benzoat natri 20%).
• Bệnh loét da thối thịt: 6 ca (ngoại khoa cắt bỏ tổ chức hoại tử, rửa sát trùng và dùng kháng sinh).
• Bệnh ghẻ: 4 ca (tiêm Ivermectin hoặc bôi Sebacil dọc sống lưng).

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài

• Thời gian theo dõi ngắn: Đề tài chỉ thực hiện trong 3 tháng mùa hè (từ tháng 6 đến tháng 9/2014), do đó chưa phản ánh đầy đủ sự biến thiên chất lượng tinh dịch qua trọn vẹn 4 mùa khí hậu (xuân, hạ, thu, đông) trong năm của vùng trung du miền núi phía Bắc.
• Giới hạn chỉ tiêu đánh giá: Nghiên cứu tập trung vào các chỉ tiêu lý - hóa học và hình thái học cơ bản trong phòng thí nghiệm; chưa theo dõi đánh giá sâu về cấu trúc siêu vi thể của màng Acrosome bằng kỹ thuật hiển vi nền đen chuyên sâu hay đánh giá khả năng bảo tồn tinh dịch dạng đông lạnh sâu.
• Chưa theo dõi kết quả thụ thai thực địa: Nghiên cứu dừng lại ở khâu sản xuất và kiểm tra liều tinh dịch tại trạm, chưa tổng hợp số liệu về tỷ lệ thụ thai thực tế và số con sơ sinh/ổ trên đàn lợn nái được phối giống ngoài sản xuất.

Hướng nghiên cứu tiếp

• Mở rộng thời gian theo dõi liên tục trong 12–24 tháng để xây dựng biểu đồ biến thiên chu kỳ năm của phẩm chất tinh dịch theo thời tiết.
• Kết hợp theo dõi tỷ lệ thụ thai, tỷ lệ đẻ con và năng suất đàn con của lợn nái được gieo tinh từ các nguồn đực giống Landrace và DU75 được khai thác tại trạm.

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn dữ liệu thực nghiệm phục vụ trực tiếp cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên và học viên: Các chuyên ngành Chăn nuôi, Thú y, Sư phạm Kỹ thuật Nông nghiệp làm tài liệu tham khảo về phương pháp luận nghiên cứu sinh học sinh sản gia súc, quy trình kiểm tra các chỉ tiêu tinh dịch thường xuyên - định kỳ và phương pháp phân tích số liệu thống kê sinh học.
• Cán bộ kỹ thuật và dẫn tinh viên: Kỹ thuật viên tại các trạm, trung tâm giống vật nuôi có thể tham khảo quy trình khai thác tinh bằng kích thích cơ học bằng tay, quy chuẩn kiểm soát phẩm chất tinh dịch trước khi pha loãng, và phác đồ điều trị 6 nhóm bệnh thường gặp trên lợn đực giống.
• Cơ sở chăn nuôi lợn đực giống: Cung cấp thông số đối chứng về năng lực sản xuất tinh dịch của giống Landrace và dòng lai DU75 nuôi dưỡng trong điều kiện khí hậu miền Bắc Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Phẩm chất tinh dịch giữa giống lợn Landrace và lợn DU75 có những điểm khác biệt chính nào?

Theo số liệu nghiên cứu trên 348 mẫu khai thác:

• Giống Landrace có thể tích tinh dịch ($V$) trung bình đạt $280,59 \pm 2,48$ ml, cao hơn so với $266,93 \pm 1,41$ ml của giống DU75.
• Giống DU75 vượt trội hơn Landrace ở hầu hết các chỉ tiêu chất lượng: hoạt lực ($A = 0,76$ so với $0,74$), nồng độ tinh trùng ($C = 223,16$ triệu/ml so với $207,95$ triệu/ml), tổng số tinh trùng tiến thẳng ($VAC = 45,66$ tỷ/lần so với $43,17$ tỷ/lần) và sức đề kháng ($R = 3977,9$ lần so với $3484,4$ lần). Độ pH của DU75 là $7,38$ trong khi Landrace là $7,15$.

2. Nhiệt độ môi trường các tháng mùa hè ảnh hưởng như thế nào đến các chỉ tiêu tinh dịch?

Nhiệt độ cao (trung bình 28,3–28,5°C trong tháng 6 và 7) làm giảm nhẹ nồng độ tinh trùng ($C$) và tổng số tinh trùng tiến thẳng ($VAC$) ở cả hai giống so với tháng 8 (nhiệt độ giảm còn 27,9°C). Trong khi đó, hoạt lực tinh trùng ($A$) ít bị biến động bởi nhiệt độ mùa hè, duy trì ổn định với hệ số biến dị $C_v$ thấp (2,17% – 3,77%).

3. Phương pháp khai thác tinh dịch được áp dụng trong nghiên cứu là gì và cần lưu ý kỹ thuật nào?

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kích thích cơ học bằng tay trên giá nhảy. Kỹ thuật viên đeo găng tay cao su vô trùng, dùng lòng bàn tay nắm nhẹ đầu dương vật có cấu tạo xoắn mũi khoan, kích thích cho lợn xuất tinh và hứng tinh dịch chảy nhẹ theo thành lọ chia độ. Cần lưu ý không nắm quá chặt làm lợn đau gây ức chế phản xạ, không để quy đầu chạm vào giá nhảy tránh sây sát chảy máu, và loại bỏ phần keo phèn.

4. Tỷ lệ tinh trùng kỳ hình ($K%$) và sức kháng ($R$) của hai giống lợn đạt tiêu chuẩn như thế nào?

Cả hai giống đều có tỷ lệ tinh trùng kỳ hình rất thấp (Landrace đạt $3,63 \pm 0,02%$, DU75 đạt $3,59 \pm 0,03%$), thấp hơn nhiều so với ngưỡng tiêu chuẩn cho phép trong chăn nuôi ($< 20%$). Sức đề kháng của tinh trùng với dung dịch NaCl 1% ở giống Landrace đạt $3484,4 \pm 2,16$ lần và giống DU75 đạt $3977,9 \pm 3,36$ lần, thể hiện màng lipoprotein của tinh trùng có độ bền cao.

5. Những bệnh lý nào thường gặp nhất trên đàn đực giống tại trạm và hiệu quả điều trị ra sao?

Trong thời gian thực tập đã phát hiện và điều trị 6 loại bệnh với tổng số 43 ca gồm: viêm/vỡ móng (12 ca), bệnh khớp (8 ca), rối loạn tiêu hóa (7 ca), suyễn lợn (6 ca), loét da thối thịt (6 ca) và ghẻ (4 ca). Toàn bộ 43 ca bệnh (tỷ lệ 100%) đều được điều trị khỏi bằng phác đồ kết hợp kháng sinh chuyên biệt, thuốc sát trùng, vệ sinh ngoại khoa và thuốc trợ sức.

Kết luận

Chuyên đề tốt nghiệp của tác giả Ven Văn Nam đã cung cấp hệ thống dẫn liệu thực nghiệm chính xác về các chỉ tiêu sinh lý, số lượng và chất lượng tinh dịch của hai giống lợn đực Landrace và DU75 tại Trạm truyền giống gia súc tỉnh Thái Nguyên. Kết quả khẳng định giống lai DU75 có chất lượng tinh dịch (hoạt lực, nồng độ, sức đề kháng, chỉ tiêu VAC) cao hơn giống Landrace, trong khi giống Landrace có ưu thế về thể tích bài xuất trong một lần xuất tinh. Các thông số thu được cùng quy trình khai thác, pha chế và phác đồ điều trị bệnh thú y là cơ sở kỹ thuật có giá trị thực tiễn phục vụ công tác quản lý giống và nâng cao hiệu quả thụ tinh nhân tạo lợn tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Ngành nông nghiệp là một ngành quan trọng trong tất cả các ngành trên thế giới, vì nó cung cấp lương thực, thực phẩm cho con người. Ở nước ta, nông nghiệp lại càng quan trọng hơn khi trên 80% dân số cả nước làm nghề nông và chăn nuôi là một trong những ngành quan trọng trong cơ cấu nông nghiệp của nước ta, trong đó chăn nuôi lợn chiếm một vị trí quan trọng trong việc cung cấp thực phẩm cho người tiêu dùng, phân bón cho ngành trồng trọt và cho xuất khẩu. Chính vì vậy, mà người chăn nuôi luôn quan tâm là làm thế nào để đàn lợn thịt có tốc độ sinh trưởng nhanh và đạt tỷ lệ nạc cao nhất. Hiện nay, bên cạnh các phương pháp như nâng cao tiến bộ di truyền, chọn lọc, kết hợp chăm sóc nuôi dưỡng và hiện đại hóa chuồng trại… thì việc tạo ra những tổ hợp lai trên cơ sở kết hợp được một số đặc điểm của mỗi giống, mỗi dòng và đặc biệt việc sử dụng ưu thế lai trong chăn nuôi lợn là rất cần thiết.

Những tổ hợp lai nhiều dòng giống khác nhau đều làm tăng số con sơ sinh/ổ, nâng cao tốc độ sinh trưởng, giảm chi phí thức ăn/1kg khối lượng, nâng cao năng suất và chất lượng thịt nạc, thời gian nuôi ngắn… Vì vậy việc sử dụng tổ hợp lai để sản xuất lợn thịt thương phẩm đã được áp dụng rộng rãi. Ở nước ta, ngoài những giống lợn địa phương còn có các giống lợn ngoại có năng suất thịt cao đã được nhập về và sử dụng rộng rãi như Landrace, Duroc, Yorkshire, Pietrain… Các giống lợn này đã được lai tạo với nhau nhằm tạo ra các tổ hợp lai thương phẩm có ưu thế lai cao đáp ứng được mục đích nâng cao năng suất, chất lượng thịt và hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi. Do đó, việc theo dõi, đánh giá chất lượng tinh dịch của lợn đực giống là một vấn đề hết sức cần thiết, nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển chăn nuôi lợn hướng nạc thương phẩm. Tuy nhiên, bên cạnh những tiến bộ đạt được trên thì chúng ta cần phải có các quy trình kỹ thuật về chăm sóc, nuôi dưỡng và n 2 khai thác lợn đực giống một cách hợp lí, khoa học nhằm đạt được năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế cao trong chăn nuôi.

Xuất phát từ những yêu cầu của thực tế sản xuất, được sự phân công của khoa Chăn nuôi Thú y – Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của thầy TS. Trần Văn Thăng tôi tiến hành nghiên cứu chuyên đề: “Đánh giá chất lượng tinh dịch của một số giống lợn tại Trạm truyền giống gia súc tỉnh Thái Nguyên” 1. Sự cấp thiết tiến hành chuyên đề - Thực hiện phương châm: “Học đi đôi với hành, lý thuyết gắn liền với thực tế sản xuất”, qua đó củng cố lại kiến thức đã học, nâng cao tay nghề và năng lực bản thân. - Tạo tác phong làm việc chuyên nghiệp, sáng tạo.

- Kết quả của chuyên đề là cơ sở khoa học quan trọng, từ đó đề ra các biện pháp kỹ thuật nhằm nâng cao chất lượng tinh dịch và hiệu quả phối giống cho lợn đực giống tại trạm truyền giống gia súc tỉnh Thái Nguyên. Điều kiện thực hiện chuyên đề 1. Điều kiện của bản thân - Bản thân đã được học các môn cơ sở và chuyên ngành như: Giải phẫu bệnh, sinh lý gia súc, chọn và nhân giống gia súc, bệnh ký sinh trùng, bệnh truyền nhiễm, chăn nuôi lợn. - Thường xuyên liên hệ xin ý kiến của các thầy giáo hướng dẫn - Tham khảo các tài liệu chuyên môn và các tài liệu trên mạng để nâng cao kiến thức cho bản thân.

- Xác định rõ mục tiêu nhiệm vụ của bản thân để phấn đấu mục tiêu đặt ra. - Tích cực học hỏi những kiến thức kinh nghiệm của cán bộ chuyên môn giàu kinh nghiệm. Điều kiện của cơ sở, địa phương nơi triển khai thực hiện chuyên đề 1. Điều kiện tự nhiên * Vị trí địa lí Trạm truyền giống gia súc tỉnh Thái Nguyên là một đơn vị thành viên trực thuộc Trung tâm giống vật nuôi tỉnh Thái Nguyên.

Trạm nằm trên địa bàn xóm Tân Thái, xã Hoá Thượng, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. n 3 Ranh giới của huyện Đồng Hỷ: - Phía Đông giáp huyện Yên Thế thuộc tỉnh Bắc Giang. - Phía Đông Bắc giáp huyện Võ Nhai. - Phía Tây giáp huyện Phú Lương.

- Phía Nam giáp thành phố Thái Nguyên và huyện Phú Bình. - Phía Bắc giáp huyện Chợ Mới thuộc tỉnh Bắc Kạn. Đồng Hỷ nằm trong toạ độ địa lý như sau: - 21032’ đến 21051’ độ vĩ Bắc. - 105046’ đến 106004’ độ kinh Đông.

* Địa hình đất đai Huyện Đồng Hỷ có địa hình tương đối phức tạp, không bằng phẳng, chủ yếu là đồi núi xen lẫn các thung lũng. Do vậy, đất đai bị xói mòn và rửa trôi nhiều, đất trở nên bạc màu làm cho trồng trọt gặp nhiều khó khăn. Độ cao trung bình của huyện so với mặt nước biển là 21 - 25m, những nơi thấp là 20 - 21m, những nơi cao là 50 - 60m. Phía Nam của huyện địa hình phức tạp hơn.

Do tính chất đa dạng của nền địa chất và địa hình, nên đã tạo ra nhiều đất có đặc trưng khác nhau. Theo kết quả trên bản đồ thổ nhưỡng của huyện cho thấy trên địa bàn có một số loại đất chính sau: + Đất phù sa: Đây là loại đất tốt, sử dụng chủ yếu vào sản xuất nông nghiệp. + Đất vàng đỏ trên macma axit: Là loại đất thường có tầng mỏng, có tính chất chua, ít mùn, nghèo lân, độ phì trung bình, dễ xói mòn. + Đất dốc tụ: Là loại đất được hình thành do tích tụ các sản phẩm phong hoá phì nhiêu tốt.

Đất chủ yếu sử dụng trong trồng trọt. * Khí hậu thủy lợi Theo phân vùng của Nha khí tượng thuỷ văn thì huyện Đồng Hỷ nằm trong khu vực đặc trưng của trung du miền núi phía Bắc. Đó là nóng ẩm, mưa nhiều và chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc. - Mùa Hè: Nóng ẩm mưa nhiều (từ tháng 5 đến tháng 10) + Nhiệt độ trung bình: 270C + Tổng lượng mưa: 1726 mm Tháng 7 là tháng nóng nhất, nhiệt độ trung bình của tháng là 28,50C.

n 4 - Mùa Đông: Khô, lạnh, ít mưa (từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau). + Nhiệt độ trung bình: 190C + Ẩm độ trung bình: 28% + Tổng lượng mưa: 202,53 mm Điều kiện khí hậu nhìn chung khá thuận lợi cho phát triển trồng trọt và chăn nuôi. Tuy nhiên, cũng có giai đoạn khí hậu thay đổi thất thường như hạn hán, lũ lụt. Mùa Hè có lúc nhiệt độ lên tới 380C - 390C, mùa Đông có lúc nhiệt độ thấp dưới 100C làm giảm sức đề kháng của gia súc dẫn đến gia súc mắc bệnh nhiều làm ảnh hưởng đến quá trình sản xuất.

Nhiệt độ, ẩm độ trung bình hàng năm của huyện Đồng Hỷ Yếu tố khí hậu Nhiệt độ Âm độ Lượng mưa không khí không khí (mm) Tháng (oC) (%) 1 14,5 22,0 80 2 15,8 35,0 82 3 18,8 35,3 85 4 22,5 117,6 86 5 27,1 234,0 82 6 28,3 354,5 83 7 28,5 392,2 83 8 27,9 390,3 86 9 26,9 237,5 83 10 24,3 118,0 81 11 20,6 43,4 79 12 17,3 23,5 78 Trung bình 22,71 116,94 82 (Nguồn trích: Nha khí tượng thuỷ văn thành phố Thái Nguyên) * Giao thông thủy lợi + Giao thông: Huyện Đồng Hỷ với nhiều tuyến đường quốc lộ, tỉnh lộ, liên huyện, liên xã thuận tiện cho việc đi lại giao lưu kinh tế văn hoá của người dân. Các tuyến đường liên tục được cải tạo nâng cấp và mở rộng. n 5 + Thuỷ lợi: Huyện Đồng Hỷ có dòng sông Cầu uốn lượn quanh co từ xã Cao Ngạn theo hướng Bắc - Nam xuống đến đập Thác Huống (xã Huống Thượng) cung cấp nước tưới tiêu cho sản xuất nông nghiệp, cung cấp nước cho huyện vào mùa khô. Điều kiện kinh tế - xã hội * Điều kiện kinh tế Sau sự chuyển đổi cơ chế quản lý kinh tế, huyện Đồng Hỷ được đánh giá tình hình phát triển đang ở thế ổn định và có tăng trưởng.

Tuy nhiên, huyện Đồng Hỷ vẫn là một huyện thuần nông, sản xuất mang tính chất tự cung tự cấp, sản phẩm hàng hoá tập trung ở các Doanh nghiệp của tỉnh và Trung ương là chính. Cơ cấu kinh tế của huyện hiện nay đang có sự chuyển dịch, tỷ trọng ngành Công nghiệp - Xây dựng và ngành Dịch vụ tăng dần, tỷ trọng ngành Nông - Lâm - Nghiệp giảm dần, tuy nhiên sản xuất Nông - Lâm - Nghiệp vẫn chiếm tỷ lệ tương đối lớn trong cơ cấu kinh tế của huyện, chính vì vậy vai trò của các mô hình kinh tế trang trại cũng tương đối quan trọng với sự phát triển của huyện. Nhờ có vị trí thuận lợi về giao thông (cả về đường bộ, đường thuỷ), dịch vụ thương mại trên địa bàn huyện cũng tăng nhanh, trong những năm gần đây có nhiều chuyển biến tích cực. Hệ thống các chợ được quan tâm và cải tạo nâng cấp và xây mới, cơ sở giao lưu buôn bán mở rộng, sản xuất hàng hoá phát triển.

Việc đầu tư cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất kĩ thuật phục vụ sản xuất ngày càng nhiều, do vậy đời sống sinh hoạt của người dân càng được nâng cao. * Điều kiện xã hội - Dân cư Tổng số dân toàn huyện là 125.000 người, trong đó dân số ở độ tuổi lao động chiếm 50,8% (2012) chủ yếu là sản xuất nông nghiệp. Mật độ dân số phân bố không đều. Huyện Đồng Hỷ có nhiều dân tộc anh em sinh sống, trong đó dân tộc Kinh chiếm chủ yếu.

Trình độ dân trí ở các vùng khác nhau, vùng sâu vùng xa trình độ dân trí thấp, cơ sở hạ tầng được đầu tư ít, kém phát triển, đời sống vẫn còn nghèo. n 6 - Y tế, giáo dục + Y tế: Hiện nay trên địa bàn huyện có mạng lưới y tế đa dạng, huyện có 01 Trung tâm y tế và nhiều Trạm y tế ở các xã, tạo điều kiện cho công tác chăm sóc sức khoẻ cho nhân dân ngày càng được nâng cao. + Giáo dục: Trên địa bàn huyện Đồng Hỷ tập trung một số trường Trung học chuyên nghiệp, các trường Trung học phổ thông và Trung học cơ sở khác. - Văn hoá xã hội Đời sống nhân dân ngày càng được nâng cao, hiện nay huyện đã xây dựng được nhiều Câu lạc bộ, Nhà thi đấu để phục vụ về văn hoá - văn nghệ, thể dục - thể thao của nhân dân.

Công tác giữ gìn an ninh trật tự và an toàn xã hội tương đối tốt, tệ nạn xã hội ngày càng giảm bớt.