LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Cả thế giới và Việt Nam đang ở trong thời kỳ dịch bệnh hết sức phức tạp, điều đó tạo ra những cơ hội và thách thức lớn trong giai đoạn này. Nền kinh tế tại Việt Nam đang có nhiều biến chuyển hết sức phức tạp do ảnh hƣởng quá mạnh mẽ của dịch bệnh. Một trong những lĩnh vực đƣợc coi là xƣơng sống của nền kinh tế đang bị tác động đó chính là ngành Tài chính Ngân hàng.
Hệ thống ngân hàng là công cụ điều tiết tiền tệ không thế thiếu trong nền kinh tế của mỗi đất nƣớc. Ngân hàng đóng vai trò trung gian tài chính, đƣa nguồn vốn từ nơi dƣ thừa vốn đến nơi có nhu cầu về vốn. Trong hoạt động ngân hàng, hoạt động tín dụng là hoạt động kinh doanh chủ yếu, mang đến cho ngân hàng nguồn lợi nhuận lớn nhất. Sự phát triển và tồn tại của ngân hàng phụ thuộc vào hoạt động phát triển tín dụng và chiếm lĩnh thị phần tín dụng trong nền kinh tế.
Vì nguồn lợi nhuận lớn đồng nghĩa với mức độ rủi ro tƣơng ứng. Nếu không đƣợc kiếm soát tốt, những rủi ro này ảnh hƣởng trực tiếp tới kết quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng, ảnh hƣởng xấu đến các NHTM khác trong hệ thống kinh tế. Muốn cho NHTM phát triển bền vững và có uy tín trên thị trƣờng thì việc nghiên cứu và kiểm soát chất lƣợng tín dụng là việc cần thiết phải đƣợc ƣu tiên thực hiện hàng đầu và xuyên suốt quá trình phát triển của ngân hàng. Hiện nay, dù cho các NHTM đã liên tục cải tiền, phát triển các sản phẩm, các loại hình dịch vụ mới nhằm hỗ trợ cho nhu cầu đa dạng của các cá thể trong nền kinh tế nhƣ nghiệp vụ bảo lãnh, quản lý tƣ vấn tài chính, các phƣơng thức thanh toán không dùng tiền mặt nhƣ sản phẩm thẻ ghi nợ, internet banking, mobile banking, … thế nhƣng, hoạt động tín dụng vẫn luôn 2 là hoạt động chính mang lại nguồn lợi nhuận cao nhất, đƣợc các NHTM đặc biệt chú trọng và đề cao trong việc kiểm soát chất lƣợng và nghiên cứu tung ra thị trƣờng các sản phẩm tín dụng ngày càng ƣu việt.
Mức độ cạnh tranh trên thị trƣờng giữa các NHTM cũng vì thế mà ngày càng trở nên gay gắt, yêu cầu các ngân hàng phải có những sản phẩm tín dụng phát triển từ nhu cầu của khách hàng, lãi suất cạnh tranh, dễ dàng tiếp cận. Ngoài ra, nền kinh tế phát triển đòi hỏi trình độ, kỹ năng chuyên môn của cán bộ tín dụng ngày càng cao. Với những biến động khó lƣờng trong nền kinh tế hiện nay, HĐTD của các ngân hàng gắn liền với nhiều rủi ro và thách thức, đe dọa một cách trực tiếp đến kết quả hoạt động kinh doanh và cũng chính là sự sống còn của NHTM. Chính vì vậy, việc kiểm soát chặt chẽ tình hình HĐTD của các ngân hàng, tìm ra những hạn chế trong quy trình tín dụng, nghiên cứu giải pháp nâng cao chất lƣợng tín dụng là việc ngân hàng cần phải làm hiện nay.
Hoạt động tín dụng tại Ngân hàng TMCP Xăng dầu Petrolimex - Chi nhánh Đông Đô trong những năm gần đây cũng không là ngoại lệ. Đó là lý do học viên nghiên cứu quyết định đƣa vấn đề này vào đề tài khóa luận, dựa vào những kiến thức, trải nghiệm và nghiên cứu của bản thân để kiến nghị tới Ngân hàng TMCP Xăng dầu Petrolimex – Chi nhánh Đông Đô trong việc hoàn thiện và nâng cao chất lƣợng tín dụng của mình. Mục tiêu nghiên cứu - Nghiên cứu những vấn đề lý luận chung về tín dụng và chất lƣợng tín dụng. - Phân tích, đánh giá thực trạng chất lƣợng tín dụng tại Ngân hàng TMCP Xăng dầu Petrolimex – CN Đông Đô.
- Đề xuất các giải pháp và kiến nghị góp phần nâng cao chất lƣợng tín dụng tại Ngân hàng TMCP Xăng dầu Petrolimex – CN Đông Đô. Đối tƣợng và phạm vị nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu: Chất lƣợng tín dụng và thực tiễn liên quan đến chất lƣợng tín dụng tại Ngân hàng TMCP Xăng dầu Petrolimex – CN Đông Đô. - Phạm vi nghiên cứu: + Về không gian: PG Bank CN Đông Đô + Về thời gian: Dữ liệu tình hình hoạt động kinh doanh giai đoạn 2019 - 2021 4. Phƣơng pháp nghiên cứu Để nêu lên thực trạng chất lƣợng tín dụng tại PG Bank – CN Đông Đô hiện nay, luận văn sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu bao gồm: Phân tích, thống kê, đối chiếu, so sánh và suy luận logic.
Ngƣời nghiên cứu thu thập các số liệu qua Báo cáo nội bộ về hoạt động tín dụng tại PG Bank – CN Đông Đô từ năm 2019 – 2021, các báo cáo tài chính năm 2019, 2020; 2021; và các quy định về tín dụng và các khâu nghiệp vụ có liên quan tại PG Bank – CN Đông Đô. Tổng quan nghiên cứu Một số nghiên cứu về chất lƣợng tín dụng tại ngân hàng thƣơng mại nhƣ sau: Dƣơng Thị Hoàn (2019) với nghiên cứu về yếu tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng tín dụng tại các ngân hàng thƣơng mại cổ phần Việt Nam. Đề đạt đƣợc mục tiêu trên, tác giả đã sử dụng kết hợp phƣơng pháp nghiên cứu định tính và định lƣợng thông qua phần mềm SPSS 22. Kết quả nghiên cứu cho thấy, 4 (i) 08 yếu tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng tín dụng đƣợc sắp xếp theo mức độ tác động giảm dần, đó là: Cán bộ tín dụng, Chính sách tín dụng, Năng lực quản trị, Công nghệ ngân hàng, Quy trình tín dụng, Quản lý rủi ro, Công tác tổ chức, Nguồn vốn huy động; (ii) trên cơ sở đó tác giả đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng tín dụng tại ngân hàng TMCP Việt Nam.
Trần Thanh Phúc (2017) với nghiên cứu về phân tích chất lƣợng tín dụng tại Ngân hàng Thƣơng mại cổ phần Đầu tƣ và phát triển Việt Nam, Chi nhánh Quang Trung. Tác giả đi vào phân tích một cách chính xác, khoa học các nguyên nhân phát sinh rủi ro tín dụng, từ đó đề ra những giải pháp hữu hiệu nhằm nâng cao chất lƣợng tín dụng mang tính thực tiễn cao thực tiễn cao đối với Ngân hàng Thƣơng mại cổ phần và Đầu tƣ phát triển Việt Nam - chi nhánh Quang Trung. Chƣơng Văn Giang và Trần Hữu Dào (2019) nghiên cứu về giải pháp nâng cao chất lƣợng tín dụng tại Ngân hàng TMCP Nông nghiệp & Phát triển nông thôn – Chi nhánh Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai. Tác giả sử dụng phƣơng pháp thống kê số liệu từ đó chỉ ra các hạn chế tồn tại trong hoạt động tín dụng của chi nhánh nhƣ: Hạn chế trong công tác huy động nguồn vốn, chƣa thực hiện nghiêm túc quy trình tín dụng, công tác thẩm định vay vốn của cán bộ tín dụng, chất lƣợng tài sản bảo đảm khoản vay, … để từ đó đƣa ra kiến nghị về 5 các giải pháp cao chất lƣợng tín dụng tại Ngân hàng TMCP Nông nghiệp & Phát triển nông thôn – Chi nhánh Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai.
Dƣơng Thị Hoàn (2020) nghiên cứu về chất lƣợng tín dụng của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam nhìn từ khía cạnh nợ xấu. phân tích thực trạng chất lƣợng tín dụng của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam thông qua công tác quản lý và xử lý nợ xấu. Đối tƣợng nghiên cứu là các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam giai đoạn năm 2018, 2019 và quý I/2020. Tác giả kết hợp phƣơng pháp nghiên cứu định tính, tổng hợp và xử lý số liệu dựa trên các báo cáo tài chính của ngân hàng.
Nghiên cứu cho thấy, tỷ lệ nợ xấu có xu hƣớng giảm trong năm 2018, 2019 và tăng trong quý I/2020. Từ đó tác giả đánh giá kết quả đạt đƣợc và những khó khăn, thách thức đối với các ngân hàng thƣơng mại trong công tác xử lý nợ xấu nhằm nâng cao chất lƣợng tín dụng. Nhƣ vậy, thực tế đã có rất nhiều nghiên cứu đƣợc thực hiện về chất lƣợng tín dụng của ngân hàng TMCP cũng nhƣ các chi nhánh NHTM. Từ đó, các tác giả đƣa ra đề xuất các giải pháp và khuyến nghị tại đơn vị đƣợc nghiên cứu.
Một số nghiên cứu dùng mô hình nghiên cứu định lƣợng, các dữ liệu thu thập đƣợc từ chƣơng trình máy tính phục vụ công tác phân tích thống kê, một số nghiên cứu khác thì đánh giá các nhân tố ảnh hƣởng tới chất lƣợng tín dụng. Đây chính là cơ sở quan trọng để luận văn có thể tham khảo chọn lọc trên cơ sở lý luận và khung nghiên cứu, nhằm mục đích nghiên cứu luận văn. 6 Tuy nhiên, tới thời điểm hiện tại, theo phạm vi hiểu biết của tác giả, chƣa có đề tài nào nghiên cứu về chất lƣợng tín dụng tại ngân hàng TMCP Xăng dầu Petrolimex – Chi nhánh Đông Đô. Vì vậy, đề tài này hoàn toàn cần thiết và không trùng lặp với các công trình trƣớc đây.
Kết cấu đề tài Đề tài đƣợc kết cấu làm 3 chƣơng chính: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về tín dụng và chất lƣợng tín dụng tại ngân hàng thƣơng mại Chƣơng 2: Phân tích thực trạng chất lƣợng tín dụng tại Ngân hàng TMCP Xăng dầu Petrolimex – CN Đông Đô Chƣơng 3: Giải pháp nâng cao chất lƣợng tín dụng tại Ngân hàng TMCP Xăng dầu Petrolimex – CN Đông Đô. 7 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÍN DỤNG VÀ CHẤT LƢỢNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1 TÍN DỤNG NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1 Khái niệm về tín dụng ngân hàng tại Ngân hàng Thƣơng mại Tín dụng xuất hiện cùng với sự xuất hiện của tiền tệ và quan hệ trao đổi hàng hóa nhằm điều hòa vốn trong xã hội. Về bản chất pháp lý, quan hệ tín dụng là dạng quan hệ vay tài sản, nhƣng khác với vay tài sản thông thƣờng là đối tƣợng hoàn trả không phải vật mà là tiền. Nói cách khác, tín dụng ngân hàng là mối quan hệ tín dụng giữa ngân hàng, tổ chức tín dụng với cá nhân, tổ chức có nhu cầu vay tiền.
Khi đó, bên cho vay sẽ chuyển giao tài sản cho bên vay trong một khoảng thời gian theo thỏa thuận đƣợc cam kết trong hợp đồng. Các cá nhân, doanh nghiệp vay cần thanh toán đủ gốc, lãi khi đến thời hạn. Nhƣ vậy, tín dụng ngân hàng có những đặc điểm sau: - Tín dụng phải dựa trên cơ sở tin tƣởng giữa bên cho vay và bên đi vay. Do hoạt động này làm phát sinh một khoản nợ, phản ánh mối quan hệ giữa hai bên.
Một bên là ngƣời cho vay và một bên là ngƣời đi vay.