Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ đô la hóa tại Việt Nam giai đoạn 1997-2020

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu assessment of some determinants to the rate of dollarization in vietnam during 1997 2020, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Đánh Giá Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Tỷ Lệ Đô La Hóa Tại Việt Nam Giai Đoạn 1997-2020
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHAPTER 1: INTRODUCTION
• 1.1. Background of the study
• 1.2. Overview of dollarization in Vietnam
• 1.3. Research objective and research question
• 1.4. Research methods
• 1.5. Research finding and Limitation
• 2. CHAPTER 2: LITTERATURE REVIEW
• 2.1. Definition of dollarization
• 2.2. Impact of the dollarization to economy
• 2.3. Reason of dollarization
• 2.4. Some determinant of dollarization
• 3. CHAPTER 3: RESEARCH METHODOLOGY
• 4. CHAPTER 4: RESULTS AND ANALYSIS
• 4.1. Unit root test
• 4.2. Optimal lag selection
• 4.3. Johansen Cointegration test
• 4.4. Impulse Response Function
• 5. CHAPTER 5: CONCLUSION, CONTRIBUTION AND IMPLICATIONS OF RESEARCH
• 5.1. Contribution and implication of study

Tóm tắt

I. Tổng quan về tỷ lệ đô la hóa tại Việt Nam giai đoạn 1997 2020

Tỷ lệ đô la hóa tại Việt Nam đã trở thành một vấn đề quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Giai đoạn 1997-2020 chứng kiến sự gia tăng đáng kể trong việc sử dụng đồng đô la Mỹ trong các giao dịch tài chính. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ mà còn tác động đến sự ổn định của nền kinh tế. Việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ đô la hóa là cần thiết để xây dựng các chính sách phù hợp.

1.1. Định nghĩa và khái niệm về đô la hóa

Đô la hóa là hiện tượng mà trong đó một quốc gia sử dụng đồng ngoại tệ, chủ yếu là đô la Mỹ, trong các giao dịch tài chính thay vì đồng nội tệ. Hiện tượng này thường xảy ra khi người dân mất niềm tin vào đồng nội tệ do lạm phát cao hoặc bất ổn kinh tế.

1.2. Tình hình kinh tế Việt Nam và đô la hóa

Tình hình kinh tế Việt Nam trong giai đoạn này đã có nhiều biến động. Sự gia tăng tỷ lệ đô la hóa phản ánh sự thiếu ổn định của đồng VND và niềm tin của người dân vào hệ thống tài chính quốc gia. Các yếu tố như lạm phát và tỷ giá hối đoái đã góp phần làm gia tăng hiện tượng này.

II. Các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ đô la hóa tại Việt Nam

Nhiều yếu tố tác động đến tỷ lệ đô la hóa tại Việt Nam, bao gồm chính sách tiền tệ, lạm phát, và sự biến động của tỷ giá hối đoái. Việc phân tích các yếu tố này giúp hiểu rõ hơn về cơ chế hoạt động của đô la hóa trong nền kinh tế.

2.1. Chính sách tiền tệ và đô la hóa

Chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước có ảnh hưởng lớn đến tỷ lệ đô la hóa. Khi lãi suất VND không hấp dẫn, người dân có xu hướng chuyển sang gửi tiền bằng đô la Mỹ, làm tăng tỷ lệ đô la hóa.

2.2. Lạm phát và tác động đến đô la hóa

Lạm phát cao làm giảm giá trị của đồng VND, khiến người dân tìm kiếm các tài sản an toàn hơn như đô la Mỹ. Sự gia tăng lạm phát trong giai đoạn 1997-2020 đã thúc đẩy tỷ lệ đô la hóa tăng cao.

2.3. Tỷ giá hối đoái và sự ổn định của đồng VND

Sự biến động của tỷ giá hối đoái giữa VND và USD có tác động trực tiếp đến tỷ lệ đô la hóa. Khi tỷ giá không ổn định, người dân có xu hướng chuyển sang sử dụng đô la Mỹ để bảo vệ giá trị tài sản.

III. Phương pháp nghiên cứu đánh giá tỷ lệ đô la hóa

Để đánh giá tỷ lệ đô la hóa, nghiên cứu sử dụng các phương pháp định lượng và định tính. Các mô hình kinh tế được áp dụng để phân tích mối quan hệ giữa đô la hóa và các yếu tố kinh tế vĩ mô.

3.1. Phương pháp định lượng trong nghiên cứu

Phương pháp định lượng sử dụng các mô hình hồi quy để phân tích mối quan hệ giữa tỷ lệ đô la hóa và các yếu tố như lạm phát, tỷ giá hối đoái, và lãi suất. Dữ liệu được thu thập từ các nguồn chính thống như Ngân hàng Nhà nước và IMF.

3.2. Phương pháp định tính trong nghiên cứu

Phương pháp định tính giúp làm rõ các khía cạnh xã hội và tâm lý của người dân đối với việc sử dụng đô la. Các cuộc phỏng vấn và khảo sát được thực hiện để thu thập thông tin chi tiết về hành vi của người dân.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy các yếu tố như lạm phát, tỷ giá hối đoái, và chính sách tiền tệ có tác động mạnh mẽ đến tỷ lệ đô la hóa. Những phát hiện này có thể được áp dụng để xây dựng các chính sách nhằm kiểm soát đô la hóa hiệu quả hơn.

4.1. Kết quả chính từ nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng tỷ lệ đô la hóa tăng cao trong giai đoạn 1997-2020 chủ yếu do lạm phát và sự bất ổn của tỷ giá hối đoái. Các yếu tố này cần được xem xét kỹ lưỡng trong việc xây dựng chính sách tiền tệ.

4.2. Ứng dụng chính sách từ kết quả nghiên cứu

Các chính sách nhằm kiểm soát tỷ lệ đô la hóa cần tập trung vào việc ổn định tỷ giá hối đoái và kiểm soát lạm phát. Điều này sẽ giúp tăng cường niềm tin của người dân vào đồng VND và giảm thiểu việc sử dụng đô la.

V. Kết luận và triển vọng tương lai về đô la hóa tại Việt Nam

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy tỷ lệ đô la hóa tại Việt Nam vẫn là một thách thức lớn. Tuy nhiên, với các chính sách phù hợp, có thể kiểm soát và giảm thiểu tác động của đô la hóa đến nền kinh tế.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Nghiên cứu đã xác định rõ các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ đô la hóa và đề xuất các giải pháp nhằm kiểm soát hiện tượng này. Việc hiểu rõ các yếu tố này là cần thiết để xây dựng chính sách hiệu quả.

5.2. Triển vọng tương lai của đô la hóa tại Việt Nam

Triển vọng tương lai cho thấy nếu các chính sách tiền tệ được thực hiện hiệu quả, tỷ lệ đô la hóa có thể được kiểm soát tốt hơn. Điều này sẽ góp phần ổn định nền kinh tế và tăng cường niềm tin của người dân vào đồng VND.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Dollarization (đô la hóa) là một trong những thách thức vĩ mô hàng đầu mà các nền kinh tế mới nổi phải đối mặt. Tại Việt Nam, tỷ lệ tiền gửi ngoại tệ trên tổng phương tiện thanh toán (FCD/M2) liên tục duy trì trên 20% trong nhiều giai đoạn, phản ánh mức độ phụ thuộc đáng kể vào đồng USD trong các giao dịch kinh tế. Đặc biệt, vào đầu thập niên 1990, hơn 41% tiền gửi ngân hàng là bằng USD — con số cho thấy niềm tin vào VND đã suy giảm nghiêm trọng sau nhiều năm lạm phát phi mã.

Luận văn thạc sĩ này tập trung phân tích các nhân tố vĩ mô quyết định mức độ đô la hóa tại Việt Nam trong giai đoạn 1985–2020, bao gồm: cán cân thương mại (BOL), tỷ lệ lạm phát (INF), tỷ giá hối đoái (EXR), lãi suất (INT) và tổng dự trữ ngoại hối (TRS). Bằng việc ứng dụng mô hình VECM (Vector Error Correction Model) trên phần mềm EViews 10, nghiên cứu đánh giá tác động ngắn hạn và dài hạn của từng nhân tố đến biến động đô la hóa.

Phạm vi địa lý tập trung vào Việt Nam — nền kinh tế chuyển đổi hội nhập sâu rộng với WTO từ năm 2007 và đang chịu áp lực từ dòng vốn FDI dịch chuyển từ Trung Quốc sang. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn cao, cung cấp cơ sở khoa học cho Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong việc hoạch định chính sách kiểm soát đô la hóa, bảo vệ giá trị VND và duy trì ổn định kinh tế vĩ mô trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu kế thừa và phát triển hai trường phái lý thuyết chính về đô la hóa:

Lý thuyết thay thế tiền tệ (Currency Substitution Theory) lập luận rằng đô la hóa phát sinh khi người dân mất niềm tin vào đồng nội tệ và chuyển sang nắm giữ ngoại tệ như một phương tiện tích trữ giá trị. Ortiz (1983) chỉ ra rằng độ co giãn thay thế giữa nội tệ và ngoại tệ tăng cao đáng kể khi tỷ giá biến động mạnh. Reinhart và cộng sự (2003) bổ sung rằng đô la hóa gây bất ổn vĩ mô và lạm phát cao — điển hình là các trường hợp Argentina, Bolivia và Uruguay cuối thập niên 1980.

Lý thuyết đô la hóa tài chính (Financial Dollarization Theory) theo De Nicolo và cộng sự (2005) phân loại đô la hóa phi chính thức thành ba dạng: đô la hóa giao dịch (dùng ngoại tệ làm phương tiện trao đổi), đô la hóa tài sản (nắm giữ tài sản tài chính bằng ngoại tệ), và đô la hóa định giá (niêm yết giá hàng hóa bằng ngoại tệ).

Năm khái niệm cốt lõi được vận dụng xuyên suốt nghiên cứu gồm: tỷ lệ FCD/M2 đo lường mức độ đô la hóa; cân bằng dài hạn trong VECM; hàm phản ứng xung (Impulse Response Function); phân rã phương sai (Variance Decomposition); và quan hệ nhân quả Granger để xác định chiều tác động giữa các biến.

Khung lý thuyết được thiết kế riêng cho bối cảnh Việt Nam, trong đó USD chiếm khoảng 80% các giao dịch ngoại tệ tại Việt Nam (Hoàng Bình Minh, 2014), khiến đây trở thành đồng tiền trung tâm trong phân tích.

Phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu và cỡ mẫu: Nghiên cứu sử dụng dữ liệu chuỗi thời gian theo quý, giai đoạn 2005–2020, thu thập từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF - International Finance Statistics), Ngân hàng Thế giới (World Bank) và Tổng cục Thống kê Việt Nam (GSO). Cỡ mẫu gồm 6 biến định lượng với khoảng 60 quan sát theo quý, đảm bảo đủ bậc tự do cho mô hình kinh tế lượng đa biến.

Phương pháp chọn mẫu: Dữ liệu được lựa chọn theo tiêu chí nguồn uy tín và tính nhất quán chuỗi thời gian. Biến phụ thuộc DDL được tính theo công thức: DL = FCD/M2, trong đó FCD là tiền gửi ngoại tệ tại hệ thống ngân hàng nội địa và M2 là tổng phương tiện thanh toán.

Quy trình phân tích 7 bước: (1) Kiểm định nghiệm đơn vị ADF để xác định tính dừng; (2) Chọn độ trễ tối ưu bằng tiêu chí AIC và FPE; (3) Kiểm định đồng liên kết Johansen xác định quan hệ dài hạn; (4) Ước lượng VECM đánh giá tác động ngắn và dài hạn; (5) Kiểm định nhân quả Granger; (6) Phân tích hàm phản ứng xung; (7) Phân rã phương sai. Phương pháp VECM được lựa chọn vì phù hợp với dữ liệu có đồng liên kết, cho phép đồng thời đánh giá động thái ngắn hạn và cơ chế điều chỉnh về cân bằng dài hạn — ưu điểm vượt trội so với mô hình OLS thông thường.

---

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phát hiện 1 — Mô hình có độ phù hợp cao: Hệ số R² đạt 93,4% và F-statistic có ý nghĩa thống kê ở mức 1%, cho thấy mô hình VECM giải thích được hơn 93% biến động của đô la hóa. Kết quả kiểm định Johansen xác nhận tồn tại 4 mối quan hệ đồng liên kết ở mức ý nghĩa 5% (p-value < 0,05), khẳng định có quan hệ cân bằng dài hạn giữa đô la hóa và các nhân tố vĩ mô.

Phát hiện 2 — Lạm phát là nhân tố khuếch đại đô la hóa: Kiểm định nhân quả Granger cho thấy INF tác động đến DDL với p-value = 0,0803 (có ý nghĩa ở mức 10%). Lịch sử xác nhận điều này: năm 1986, lạm phát lên đến 487,2%; năm 1988 là 308,2%; đến năm 1991, tỷ lệ USD trong tiền gửi ngân hàng vọt lên trên 41%. Ngược lại, khi lạm phát giảm xuống 5,34% năm 1996, FCD/M2 giảm còn khoảng 20%.

Phát hiện 3 — Cán cân thương mại có tác động phi tuyến: Kết quả hàm phản ứng xung cho thấy một cú sốc tăng 1% trong BOL dẫn đến đô la hóa giảm 0,3% ở kỳ thứ hai, sau đó phục hồi và tăng dương từ kỳ thứ ba trở đi. Điều này phản ánh chu kỳ thanh toán thực tế: doanh nghiệp xuất khẩu nhận ngoại tệ sau 1–2 quý, rồi nạp lại vào hệ thống ngân hàng, đẩy FCD tăng trở lại. Bảng phân rã phương sai (Variance Decomposition) có thể minh họa rõ đóng góp theo tỷ lệ phần trăm của từng biến qua các kỳ.

Phát hiện 4 — Tỷ giá có tác động nghịch chiều: EXR tác động âm lên đô la hóa trong ngắn hạn. Dữ liệu thực tế cho thấy khi EXR tăng từ 15.823 VND/USD (Q1/2005) lên 15.996 VND/USD (Q2/2006), DL giảm. Tuy nhiên, từ kỳ thứ sáu và thứ mười một, DL lại đạt đỉnh dương — phản ánh hiệu ứng trễ khi người dân mất niềm tin kéo dài. Biểu đồ đường (line chart) theo quý sẽ giúp trực quan hóa rõ nét mối tương quan nghịch này.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy đô la hóa tại Việt Nam chịu tác động đa chiều từ cả phía cung (tổng dự trữ ngoại hối) và phía cầu (lạm phát, lãi suất, tỷ giá). Điểm khác biệt so với các nghiên cứu tại châu Phi (Raheem & Asongu, 2018) là vai trò nổi bật của lãi suất: khi lãi suất VND tăng, chi phí cơ hội của việc nắm giữ USD tăng theo, khiến người dân chuyển từ FCD sang tiền gửi nội tệ — qua đó làm giảm đô la hóa. Đây là kênh chính sách hiệu quả và có tính đặc thù cao trong bối cảnh Việt Nam. So với nghiên cứu tại Cambodia (Okuda & Aiba, 2018), Việt Nam có lợi thế hơn ở chỗ Ngân hàng Nhà nước vẫn duy trì công cụ kiểm soát lãi suất tiền gửi USD, tạo đòn bẩy chính sách chủ động.

---

Đề xuất và khuyến nghị

1. Kiểm soát lạm phát dưới ngưỡng 4% trong 3 năm liên tiếp (2025–2027): Ngân hàng Nhà nước cần duy trì chính sách tiền tệ thận trọng, kiểm soát tăng trưởng M2 ở mức 12–14%/năm — thấp hơn đáng kể so với mức tăng bình quân 31,4% giai đoạn 2000–2010. Lạm phát ổn định là nền tảng để người dân tin tưởng vào VND thay vì tích trữ USD.

2. Giảm lãi suất tiền gửi USD về 0% và duy trì chênh lệch lãi suất VND–USD ít nhất 2–3 điểm phần trăm: Đây là công cụ đã được kiểm chứng hiệu quả. Khi lãi suất USD tiền gửi được đưa về 0%, người gửi tiền sẽ không có động cơ tài chính để nắm giữ USD trong hệ thống ngân hàng. Ngân hàng Nhà nước cần ban hành thông tư duy trì trần lãi suất USD ở mức 0%, đồng thời xem xét lộ trình 18–24 tháng để các tổ chức tín dụng thích nghi.

3. Bắt buộc doanh nghiệp nhà nước và tập đoàn kinh tế bán ngoại tệ cho tổ chức tín dụng trong vòng 90 ngày sau khi thu về: Chính sách này trực tiếp tăng cung ngoại tệ trên thị trường chính thức, giảm áp lực tỷ giá và thu hẹp thị trường ngoại tệ tự do. Bộ Tài chính phối hợp với Ngân hàng Nhà nước ban hành nghị định quy định tỷ lệ bán ngoại tệ bắt buộc, có thể bắt đầu ở mức 50% và tăng dần lên 80% trong vòng 2 năm.

4. Tăng dự trữ ngoại hối quốc gia lên tương đương ít nhất 16 tuần nhập khẩu: Tổng dự trữ có mối quan hệ tích cực với đô la hóa trong ngắn hạn, nhưng khi đạt ngưỡng đủ lớn, dự trữ dồi dào củng cố niềm tin vào tỷ giá ổn định. Chính phủ cần ưu tiên tích lũy dự trữ từ nguồn thặng dư thương mại và FDI — đặc biệt trong bối cảnh dòng vốn dịch chuyển từ Trung Quốc sang Việt Nam do chiến tranh thương mại Mỹ–Trung.

5. Hoàn thiện khung pháp lý xử lý giao dịch ngoại tệ phi chính thức: Theo ước tính giai đoạn 2002, thị trường ngoại tệ tự do có quy mô 4–6 tỷ USD/năm, tương đương một phần ba kim ngạch xuất khẩu. Cơ quan quản lý cần tăng mức phạt vi phạm, áp dụng công nghệ giám sát giao dịch và đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt để thu hẹp không gian hoạt động của thị trường chợ đen.

---

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Tài chính và Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia có thể sử dụng kết quả kiểm định VECM để xác định thời điểm và liều lượng can thiệp chính sách phù hợp. Phân tích hàm phản ứng xung cung cấp bức tranh định lượng về phản ứng của đô la hóa trước các cú sốc chính sách, hỗ trợ ra quyết định dựa trên bằng chứng.

2. Lãnh đạo và chuyên gia tài chính doanh nghiệp: Doanh nghiệp xuất nhập khẩu, ngân hàng thương mại và tổ chức tài chính cần hiểu cơ chế đô la hóa để quản trị rủi ro tỷ giá hiệu quả. Luận văn cung cấp phân tích hành vi doanh nghiệp trong các giai đoạn đô la hóa cao — từ đó giúp lãnh đạo xây dựng chính sách phòng ngừa rủi ro ngoại tệ và cơ cấu tài sản–nợ phù hợp.

3. Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học kinh tế: Đây là nguồn tham khảo hệ thống hóa về lý thuyết đô la hóa, phương pháp VECM và ứng dụng trong bối cảnh Việt Nam từ 1985–2020. Quy trình 7 bước phân tích kinh tế lượng được trình bày chi tiết, phù hợp để học tập và tái ứng dụng cho các nghiên cứu tương tự ở các nền kinh tế mới nổi khác.

4. Nhà đầu tư nước ngoài và tổ chức quốc tế: IMF, World Bank và các nhà đầu tư FDI cần đánh giá rủi ro tỷ giá và mức độ ổn định tiền tệ của Việt Nam trước khi rót vốn. Luận văn cung cấp dữ liệu chuỗi thời gian dài hạn và mô hình dự báo, giúp các tổ chức quốc tế xây dựng chiến lược phân bổ danh mục đầu tư tại thị trường Việt Nam trong giai đoạn hội nhập sau WTO.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Đô la hóa tại Việt Nam được đo lường như thế nào?

Nghiên cứu sử dụng tỷ lệ FCD/M2 — tức tổng tiền gửi ngoại tệ trong hệ thống ngân hàng nội địa chia cho tổng phương tiện thanh toán M2. Cách đo này được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam áp dụng chính thức và phù hợp với thực tế vì lãi suất tiền gửi USD đã được đưa về 0%, loại bỏ động cơ gửi USD vì lãi suất. Các dạng đô la hóa khác như FCC (tiền mặt ngoại tệ lưu hành) không thể thống kê chính xác.

2. Tại sao đô la hóa lại tăng vọt lên trên 41% vào đầu thập niên 1990?

Giai đoạn này, lạm phát đạt đỉnh 487,2% (1986) và tỷ giá USD/VND tăng gần gấp đôi từ 5.133 lên 9.274 VND/USD chỉ trong vài năm. Người dân mất niềm tin vào VND và đổ xô tích trữ USD như phương tiện bảo toàn giá trị. Đây là minh chứng điển hình cho lý thuyết thay thế tiền tệ: khi lạm phát vượt ngưỡng chịu đựng, ngoại tệ mạnh lấn át nội tệ trong vai trò tích trữ.

3. Lãi suất ảnh hưởng đến đô la hóa như thế nào?

Khi lãi suất VND tăng cao hơn lãi suất USD, chi phí cơ hội của việc giữ USD tăng lên, khuyến khích người dân chuyển từ tiền gửi USD sang VND. Ngược lại, năm 2008, lãi suất tiền gửi USD tại ngân hàng thương mại tăng lên 7,2%/năm — cao hơn gần 2% so với lãi suất trái phiếu chính phủ Mỹ một năm — dẫn đến làn sóng tích trữ USD và đẩy đô la hóa tăng mạnh. Đây là kênh chính sách trực tiếp và hiệu quả nhất.

4. Tại sao Việt Nam chọn VECM thay vì các phương pháp khác như OLS hay VAR đơn thuần?

Khi các biến chuỗi thời gian có mối quan hệ đồng liên kết — tức tồn tại cân bằng dài hạn — việc dùng OLS sẽ tạo ra hồi quy giả mạo (spurious regression). Kiểm định Johansen xác nhận 4 quan hệ đồng liên kết trong mô hình, buộc phải dùng VECM. VECM vừa nắm bắt động thái ngắn hạn, vừa phản ánh cơ chế hiệu chỉnh sai số về cân bằng dài hạn, với hệ số R² đạt 93,4%.

5. Đô la hóa tác động đến doanh nghiệp Việt Nam như thế nào?

Doanh nghiệp nhập khẩu chịu thiệt kép khi tỷ giá tăng: chi phí đầu vào tính bằng VND đội lên, trong khi doanh thu bằng nội tệ không đổi. Ngược lại, doanh nghiệp xuất khẩu hưởng lợi từ tỷ giá cao nhưng phải đối mặt rủi ro nếu vay vốn bằng USD. Theo Bleakley và Cowan (2008), doanh nghiệp thường cân đối cơ cấu tiền tệ của nợ với độ nhạy cảm tỷ giá của doanh thu — chiến lược này đặc biệt quan trọng trong môi trường đô la hóa cao như Việt Nam giai đoạn 2007–2009.

---

Kết luận

Luận văn cung cấp bằng chứng thực nghiệm toàn diện về các nhân tố quyết định đô la hóa tại Việt Nam, rút ra một số đóng góp then chốt:

• Mô hình VECM với R² = 93,4% xác nhận 5 nhân tố vĩ mô — BOL, INF, EXR, INT, TRS — đều có tác động có ý nghĩa thống kê đến đô la hóa trong ngắn và dài hạn.
• Lạm phát và tỷ giá là hai nhân tố tác động mạnh nhất và nhanh nhất: khi lạm phát vượt 20% hoặc tỷ giá biến động đột ngột, đô la hóa tăng tương ứng chỉ sau 1–2 quý.
• Lãi suất nội tệ là công cụ chính sách hiệu quả nhất: duy trì chênh lệch lãi suất VND–USD dương sẽ tạo động lực tự nhiên cho người dân rút khỏi USD.
• Giai đoạn 1997–2001 là thời kỳ đô la hóa leo thang mạnh nhất, khiến kiểm soát M2 và hiệu lực chính sách tiền tệ suy giảm nghiêm trọng — bài học chưa cũ.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo (2025–2026): bổ sung biến nhân tố thể chế (governance index), mở rộng dữ liệu tần suất tháng, và so sánh đa quốc gia trong khu vực ASEAN để tăng tính tổng quát.

Trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục thu hút dòng vốn FDI dịch chuyển từ Trung Quốc và hội nhập ngày càng sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, kiểm soát đô la hóa không chỉ là vấn đề kỹ thuật tiền tệ mà còn là điều kiện nền tảng để bảo vệ chủ quyền chính sách kinh tế quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CONTENT LIST OF TABLES. ii LIST OF FIRGURES. iv CHAPTER 1: INTRODUCTION.1 Background of the study.2 Overview of dollarization in Vietnam.3 Research objective and research question.5 Research finding and Limitation.6 Structure of Study.9 CHAPTER 2: LITTERATURE REVIEW.1 Definition of dollarization.2 Impact of the dollarization to economy.3 Reason of dollarization.5 Some determinant of dollarization. 22 CHAPTER 3: RESEARCH METHODOLOGY.

35 CHAPTER 4: RESULTS AND ANALYSIS.1 Unit root test.2 Optimal lag selection.3 Johansen Cointegration test.6 Impulse Response Function. 48 CHAPTER 5: CONCLUSION, CONTRIBUTION AND IMPLICATIONS OF RESEARCH.1 Contribution and implication of study. 75 i LIST OF TABLES Table 3.1: Notation of variables.1: The result of Unit Root test.2: Test the significant of coefficient.3: Granger causality result.4: Impulse response of dollarization.5: Variance decomposition of DDL. 48 ii LIST OF FIRGURES Figure 2.1: Theoretical frame model – Design by author.1: Response of DDL to BOL.2 Response of DDL to EXR.3: Response of DDL to INF.4: Response of DDL to INT.5: Response of DDL to TRS.

47 iii ABBREVIATION BOL: Balance of commercial trade CNY: Renminbi CPI: Consumer price index DL: Dollarization DPR: Deposit rate EUR: EURO EX: The total amount of export EXR: Exchange rate FCC: Foreign currency circulated domestically FCD: Foreign currency deposits FDI: Foreign direct investment GDP: Gross domestic product GSO: General Statistics Office IM: The total amount of import IMF: International monetary fund INF: Inflation INT: Interest rate JPY: Japanese Yen LDR: Lending rate NER: Nominal Exchange rate OSD: Foreign currency deposits abroad RER: Real exchange rate TRS: Total reserve USA: United States USD: US dollar VAR: Vector auto regression VECM: Vector error correction model VND: Vietnam dong WB: World Bank WTO: World trade organization iv CHAPTER 1: INTRODUCTION 1.1 Background of the study In the process of international integration, Vietnam confronts many significant challenges. One of the major challenges for Vietnam is the dollarization rate which is the cause of instability in the economy. Vietnam has agreed to anchor VND to other currencies such as the USA dollars, Yuan; the fluctuation in the value of Vietnam compared to foreign currencies will affect the confidence of people and businesses. They will switch to saving foreign currencies instead of VND.

One of the foreign currencies that has the most significant impact on Vietnam and the world, in general, is the dollar. Significantly, under commercial war between the USA and China, foreign investment will exchange from China to Vietnam. Therefore, the topic focuses on studying dollarization to assess its impacts on the Vietnamese economy to provide policy implications to ensure macroeconomic and micro stability. There are two statements: one is liberalizing dollarization and restraining dollarization.

The first view holds that a dollarized country will have advantages in the period of economic integration, creating favorable conditions to attract foreign investment flows. While the second point of view is that dollarization is the cause of economic instability, which causes the local currency to depreciate and the people to lose confidence in the national financial system. Under the evidence of courtesy and lessons from other countries, Vietnam has issued many tools and regulations in line with the actual dollarization of Vietnam from time to time. Some documents and principles are well applied.

However, there are many shortcomings and inconsistencies in implementation.2 Overview of dollarization in Vietnam 1.1 Time: before opening Vietnam’s economic (1988) Vietnam implements the mechanism of centralized management and subsidies; the State holds a monopoly on foreign trade and foreign exchange. The scale of the economy is small, the competitiveness of goods and services is very low, the external economy is underdeveloped, and the banking system is still in its infancy. The foreign exchange 1 management charter promulgated with the Government's Decree No. 102/CP of July 6, 1 1963 , prohibits organizations and individuals from owning and using domestic foreign currency (including storing and carrying per person), and people use VND in domestic transactions.

The conversion of VND into foreign currencies is carried out according to the plan with the multi-exchange rate mechanism (commercial exchange rate, non-commercial exchange rate) announced by the State. Import-export and international payments are mainly under bilateral - multilateral agreements. The currency used in external payment relations is usually the transfer ruble. Therefore, the conversion capacity of VND is limited.