Đặt vấn đề Nước ta là một nước nông nghiệp nó giữ vai trò chủ đạo đối với nền kinh tế quốc dân khi có hơn 70% dân cư sống dựa vào nông nghiệp. Trong đó nghành chăn nuôi chiếm vị trí rất quan trọng, nó không những cung cấp một lượng lớn thực phẩm tiêu dùng hàng ngày cho con người mà còn là nguồn thu nhập của hàng triệu người dân hiện nay. Chăn nuôi vốn là nghành rất quen thuộc, bởi vì nó đã có từ rất lâu trên thế giới. Ban đầu chỉ ở quy mô gia đình nhằm đảm bảo nguồn thực phẩm động vật hoặc sức kéo cho hộ hay nhóm gia đình nhỏ.
Nhưng hiện nay nghành chăn nuôi là lĩnh vực đang có xu hướng phát triển với quy mô trang trại. Phương pháp chăn nuôi theo quy mô này mang lại hiệu quả kinh tế đáng kể, tạo điều kiện cho việc áp dụng các công nghệ tiến bộ khoa học kỹ thuật mới trong chăn nuôi nhằm tạo ra năng suất và chất lượng cao hơn. Loại hình chăn nuôi này đang được người dân ở các địa phương quan tâm, trong đó chăn nuôi gia súc, gia cầm chiếm tỷ lệ lớn nhất. Tuy nhiên cùng với những hiệu quả kinh tế mà chăn nuôi nói chung và chăn nuôi lợn nói riêng mang lại thì vấn đề môi trường trong chăn nuôi được đặt ra.
Nhất là vấn đề nước thải rất đáng lo ngại, nước thải hòa lẫn với phân và các chất thải từ hoạt động chăn nuôi được thải trực tiếp ra môi trường mà không qua xử lý. Các chất thải từ phân gia súc và các chất thải từ chăn nuôi không được xử lý đã gây tác động xấu đến môi trường và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người chăn nuôi gia súc cũng như người dân xung quanh. Nước thải còn gây hiện tượng phú dưỡng tại các ao, hồ, đồng ruộng xung quanh khu vực chăn nuôi. n 2 Ba Trại là một xã có ngành chăn nuôi đang trên đà phát triển với số lượng chăn nuôi quy mô hộ gia đình và trang trại.
Chăn nuôi tập trung chủ yếu là nuôi bò sữa, gà, vịt và đặc biệt là chăn nuôi lợn. Các vấn đề môi trường ở đây chưa được quan tâm nhiều, chất thải xả ra ngoài môi trường chưa qua xử lý hoặc có hệ thống xử lý biogas nhưng đã xuống cấp trầm trọng. Hơn nữa hệ thống biogas này cũng được thiết kế chưa đúng kỹ thuật nên hiệu quả xử lý nước thải rất kém, nước thải sau hố biogas lại thải trực tiếp vào sông, suối do đó làm ô nhiễm môi trường rất lớn. Chưa có hệ thống xử lý chất thải rắn như phân, xác chết gia súc, các rác thải thú y… phần lớn họ chỉ tập trung vào việc phát triển kinh tế.
Xuất phát từ thực tế đó, để đánh giá được ảnh hưởng của các trang trại đến chất lượng môi trường xung quanh, tình trạng ô nhiễm, qua đó đưa ra biện pháp phòng ngừa và xử lý để giảm thiểu ô nhiễm và cải thiện chất lượng môi trường là cần thiết. Được sự đồng ý của Ban Giám Hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Môi Trường, dưới sự hướng dẫn của cô giáo TS. Trần Thị Phả. Em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá ảnh hưởng của nước thải chăn nuôi lợn đến môi trường nước xung quanh tại trại lợn Nguyễn Thanh Lịch xã Ba Trại, huyện Ba Vì, Hà Nội”.
Mục tiêu và yêu cầu của đề tài 1. Mục tiêu của đề tài - Đánh giá thực trạng chăn nuôi, hiện trạng ô nhiễm môi trường nước do nước thải chăn nuôi lợn thải ra tại trại lợn Nguyễn Thanh Lịch, xã Ba Trại, huyện Ba Vì, hà Nội. - Đề xuất biện pháp khắc phục giảm thiểu tình trạng ô nhiễm, cải thiện môi trường nhằm hạn chế những tác hại đến sức khỏe con người, gia súc, gia cầm và lan truyền dịch bệnh. Yêu cầu của đề tài - Phản ánh đầy đủ, đúng đắn hiện trạng môi trường xung quanh trang trại lợn và ảnh hưởng của nó tới môi trường nước xung quanh.
- Đảm bảo tài liệu, số liệu đầy đủ, trung thực, khách quan. - Kết quả phân tích các thông số về chất lượng nước chính xác. - Các mẫu nghiên cứu và phân tích đảm bảo tính khoa học và được lấy tại trang trại. Ý nghĩa của đề tài 1.
Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Vận dụng kiến thức đã học của nhà trường vào thực tế. - Đánh giá vấn đề thực tế và hiện trạng môi trường nước thải chăn nuôi. - Từ việc đánh giá hiện trạng, đề xuất một số giải pháp phù hợp nhằm cải thiện và bảo vệ môi trường. - Củng cố kiến thức cơ sở cũng như kiến thức chuyên ngành, tạo điều kiện tốt hơn phục vụ công tác môi trường sau khi ra trường.
Vận dụng và phát huy được các kiến thức đã học tập và nghiên cứu. - Bổ sung tư liệu cho hoc tập. Ý nghĩa thực tiễn Qua quá trình nghiên cứu thực trạng và ảnh hưởng của nước thải tại trang trại chăn nuôi lợn để biết được những khó khăn và tồn tại trong việc quản lý và xử lý nước thải, giúp trang trại chăn nuôi lợn có công tác quản lý môi trường được tốt hơn. Góp phần giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường trong chăn nuôi, và đề xuất những giải pháp bảo vệ môi trường phù hợp với điều kiện của trang trại, cải thiện cảnh quan môi trường và nâng cao chất lượng môi trường sống cho cộng đồng dân cư.
n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Cơ sở lý luận Trong những năm gần đây, ngành chăn nuôi lợn phát triển với một tốc độ rất nhanh nhưng chủ yếu là tự phát và chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn kỹ thuật về chuồng trại và kỹ thuật chăn nuôi. Do đó, năng suất chăn nuôi thấp và gây ô nhiễm môi trường một cách trầm trọng.
Ô nhiễm môi trường không những ảnh hưởng đến sức khỏe vật nuôi, năng suất chăn nuôi mà còn ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe con người và môi trường xung quanh. Mỗi năm ngành chăn nuôi gia súc, gia cầm thải ra khoảng trên 76 triệu tấn phân, trên 30 triệu khối chất thải lỏng (bao gồm nước tiểu, nước rửa chuồng, nước từ sân chơi, bãi vận động, bãi chăn) được thải ra môi trường [15]. Chất thải chăn nuôi tác động đến môi trường và sức khỏe con người trên nhiều khía cạnh: gây ô nhiễm nguồn nước ngầm, nước mặt, môi trường không khí, môi trường ô nhiễm đất và các sản phẩm nông nghiệp. Đây chính là nguyên nhân gây ra nhiều căn bệnh về hô hấp, tiêu hóa, do trong chất thải chứa nhiều VSV gây bệnh, trúng giun.
Theo báo cáo tổng kết của Viện chăn nuôi, hầu hết các hộ chăn nuôi đều để nước chảy tự do ra môi trường xung quanh gây mùi hôi thối nồng nặc, đặc biệt là vào những ngày oi bức. Nồng độ khí H2O và NH3 cao hơn mức cho phép khoảng 30 - 40 lần [1]. Tổng số vi sinh vật và bào tử nấm cũng cao hơn mức cho phép rất nhiều lần. Ngoài ra trong nước thải còn chứa COD, BOD, cliforms, E.coli,… và trứng giun sán cao hơn rất nhiều lần so với tiêu chuẩn cho phép [13].
Ô nhiễm môi trường khu vực trại chăn nuôi do sự phân hủy chất hữu cơ có mặt trong phân và nước thải của lợn. Sau khi chất thải ra khỏi cơ thể của lợn thì các chất khí đã lập tức bay lên, khí thải chăn nuôi bao gồm hỗn hợp n 5 nhiều loại khí, trong đó có trên 40 loại gây mùi, chủ yếu là H2S và NH3. Trong điều kiện bình thường thì H2S là một trong những nguyên nhân gây ra các vấn đề về màu và mùi. Nồng độ S2- tại hố thu nước thải chăn nuôi lợn có thể lên đến 300mg/l cao hơn rất nhiều so với tiêu chuẩn (theo TCVN 5945- 2005 cột C nồng độ sunphua là 1,0mg/l) [1].
Việc kiểm soát chất thải chăn nuôi là một nội dung cấp bách cần được các cấp quản lý, các nhà sản xuất và cộng đồng dân cư bắt buộc quan tâm để: hạn chế ô nhiễm môi trường, bảo vệ sức khỏe con người, cảnh quan khu dân cư cũng như không kìm hãm sự phát triển của ngành. Cơ sở thực tiễn Nước thải chăn nuôi thuộc loại giàu SS, COD, N, P, vì vậy để xử lý nước thải chăn nuôi kỹ thuật yếm khí luôn là lựa chọn đầu tiên. Ở các nước Châu Âu và Châu Mỹ, nhất là nước Anh, nước và chất thải chăn nuôi được coi là nguyên liệu để sản xuất Biogas thu hồi năng lượng. Ở Đức, năng lượng Biogas từ chất thải chăn nuôi và các nguồn hữu cơ khác đã được đưa vào cán cân năng lượng quốc gia để đạt được mục tiêu 20% năng lượng sử dụng là năng lượng tái tạo vào năm 2020 [14].
Tuy nhiên, do nước thải chăn nuôi lợn là một nguồn thải ô nhiễm trầm trọng đối với môi trường, loại nước thải rất khó xử lý, bởi lượng hữu cơ cũng như hàm lượng Nitơ trong nước thải rất cao. Vì vậy, phát triển công nghệ xử lý nước thải chăn nuôi lợn có hiệu quả cao và kinh tế đang là sự quan tâm đặc biệt của các nhà khoa học trên thế giới cũng như ở Việt Nam. Đối với loại nước thải này, nếu chỉ xử lý bằng quá trình sinh học yếm khí thông thường không triệt để, vẫn còn một lượng lớn các ch ất hữu cơ và phần lớn thành phần dinh dưỡng. Trong những năm gần đây, chăn nuôi lợn theo quy mô trang trại đã có bước phát triển đáng kể, quy mô chăn nuôi tập trung ngày càng nhiều.
Đi cùng với nó, tác động của hoạt động chăn nuôi đến môi trường ngày càng n 6 nghiêm trọng. Thế nhưng, trong thực tế, vấn đề môi trường chưa được các chủ trang trại quan tâm đúng mức. Hầu hết các trang trại đều xây dựng hầm ủ Biogas để xử lý chất thải, tận dụng chất đốt, nhưng công suất không đủ lớn, một phần lớn chất thải được đổ trực tiếp ra môi trường. Như vậy, đánh giá ảnh hưởng của trang trại lợn đến môi trường xung quanh là hết sức cần thiết.
Cơ sở pháp lý - Luật Bảo vệ môi trường số 55/2014/QH13, ban hành ngày 23/06/2014 của Quốc hội có hiệu lực từ ngày 01/01/2015. - Luật Tài nguyên nước số 17/2012/QH13, kỳ họp thứ 3 thông qua ngày 21/06/2012. - Nghị định số 19/2015/NĐ-CP ngày 14/2/2015 của chính phủ về việc Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. - Nghị định số 149/2004/NĐ-CP ngày 27/7/2004 của Chính phủ về Quy định cấp phép, thăm dò, khai thác, sử dụng tài nguyên nước, xả nước thải vào nguồn nước.