đặt vấn đề giữa chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội là thời kỳ chuyên chính vô sản. Nhưng ai thi hành? Đảng hay giai cấp; chuyên chính của Đảng hay của giai cấp; chuyên chính của lãnh tụ hay của quần chúng? Lênin phê phán cách lập luận đó là mớ hỗn độn, cũ rích, là “tả khuynh”, âu trĩ. Người chỉ rõ, quần chúng được chia thành những giai cấp, những giai cấp này lại do các chính Đảng lãnh đạo, còn đứng đầu Đảng là các lãnh tụ. Các khái niệm này quan hệ chặt chẽ với nhau, kết hợp với nhau thành một chỉnh thể không thể chia cắt được.
Đảng không phải là toàn bộ giai cấp, Đảng là đội tiên phong của giai cấp, Đảng khác giai cấp ở trình độ giác ngộ. Lẫn lộn giữa Đảng và giai cấp sẽ hạ thấp vai trò của Đảng. Lẫn lộn các khái niệm đó là sai lầm. Lénin khang định, lãnh tụ do Đại hội Dang bau ra, Dai hdi bau ra Ban Chấp hành Trung ương.
Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương bầu ra Bộ Chính trị và các tô chức, Lãnh đạo công việc giao cho Bộ Chính trị và các ban của Đảng theo nguyên tắc tập trung, dân chủ. Lênin đánh giá đúng vai trò lãnh đạo và lên án tệ sùng bái cá nhân. Lênin chỉ rõ: lãnh tụ khác Đảng ở yêu cầu và phẩm chất và năng lực. Lãnh tụ phải là những người có uy tín nhất, có ảnh hưởng rộng nhất, có kinh nghiệm nhất.
Lãnh tụ có nhận thức và hành động đúng mới có thể lãnh đạo được Đảng và quần chúng. Người phê phán những người “tả” khuynh nêu ra khẩu hiệu da dao lãnh tụ là sai và sùng bái lãnh tụ cũng sai. Thực chất là người ta (ý Lênin nói đến Đảng Đức) muốn thay thế lãnh tụ mới của họ, thay cho lãnh tụ cũ của Đảng Cộng san. Đảng và tỗ chức công đoàn Những người “tả” khuynh coi công đoàn là một tổ chức phản động mà những người cộng sản không cần nó, không hoạt động trong nó mà chỉ cần Hội Liên hiệp công nhân.
Họ luôn nhắc đến quần chúng nhưng phủ nhận công đoàn tức là bản thân họ đã mâu thuẫn, giả dối. Lénin nhắn mạnh, công đoàn là tô chức rộng rãi nhất để tập hợp công nhân, công đoàn là trường học của chủ nghĩa cộng sản. Đảng liên hệ với quần chúng nhân dân qua các tổ chức như Hợp tác xã, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, các tổ chức bảo hiểm, các Hội nghị công nhân, nông dân. Giai cấp công nhân là giai cấp lãnh đạo cách mạng, là trung tâm đoàn kết, vì vậy tổ chức công đoàn trong công nhân là rất quan trọng.
Đây là tổ chức có tính chất quần chúng nhất của những người lao động, vì vậy, Đảng phải tăng cường lãnh dao cia minh trong tổ chức công đoàn. Lênin còn chỉ rõ, cần phân biệt thật rõ sự khác nhau giữa tầng lớp trên và quần chúng đoàn viên công đoàn. Phải biết thuyết phục các phần tử lạc hậu, biết công tác trong số những người lạc hậu đó, chứ không xa lánh họ với những khẩu hiệu bày đặt ra một cách ngờ nghệch. Người vạch rõ những khuyết điểm, nhược điểm đang tồn tại trong giai cấp công nhân và công đoàn thời kỳ chuyên chính vô sản.
Đó là tính chất phường hội, đầu óc thủ cựu, tư tưởng nghề nghiệp, khuynh hướng vô chính trị, tình trạng cục bộ, bè phái, phan tan. Các khuyết điểm đó là tất yếu ở giai đoạn thấp. Đến giai đoạn công đoàn công nghiệp nó sẽ mất đi. Do đó, không nên nóng vội, đòi hỏi khắc phục triệt để ngay.
Đòi hỏi như vậy thì chẳng khác nào như đem toán cao cấp day cho tré em bốn tuổi. Đăng phải hoạt động ở tất cả nơi nào có quần chúng Tư tưởng như sợi chỉ đỏ quán xuyễn toàn bộ tác phẩm của Lênin là Đảng nhất thiết phải công tác ở bất cứ nơi nào có quần chúng. Người chú ý nhiều đến lập trường hết sức phiêu lưu của những người "tả” khuynh và cuộc đấu tranh có tính chất bè phái của họ. Thực chất là họ đã không đánh giá hết khả năng cách mạng của quần chúng lao động, không biết cách và không muốn đấu tranh giành quan ching.
20 Người chỉ rõ, người cộng sản phải học tập cách lãnh đạo, không chỉ là lãnh đạo Đảng mình mà lãnh đạo đông dao quần chúng vô sản hay nửa vô sản trong mọi tổ chức như hợp tác xã, thanh niên, phụ nữ; giáo dục quần chúng theo lập trường của giai cấp công nhân. Người cách mạng chỉ dựa vào đội tiên phong của giai cấp vô sản thôi thì không thể chiến thắng giai cấp tư sản. Trong trận chiến đấu có tính chất quyết định, mà quần chúng lao động chưa ủng hộ đội tiên phong của giai cấp công nhân hay còn do dự, trung lập thì đó không chỉ là một điều ngu xuân mà là một tội lỗi. Vì vậy, phải giành lấy đội tiên phong vô sản, chiến thắng hoàn toàn về tư tưởng chính trị với bọn cơ hội chủ nghĩa.
Đảng chỉ tuyên truyền, cổ động thì không đủ mà phải lôi cuỗn quần chúng tham gia đấu tranh. Phải làm cho quần chúng, qua kinh nghiệm bản thân và thực tiễn cách mạng, thấy được các chính sách đúng đắn của Đảng Cộng sản, thấy quyền lợi của Đảng phù hợp với quyền lợi của mình. Những người cộng sản cần tham gia vào nghị viện tư sản? Những người “tả” khuynh cho rằng chế độ nghị viện đã lỗi thời cả về phương diện chính trị và phương diện lịch sử. Về mặt lịch sử, sau cách mạng tháng Mười Nga, chế độ nghị viện tư sản đã kết thúc, thời đại chuyên chính vô sản đã bất đầu.
Về chính trị, chuyên chính vô sản đã thay thế nghị viện tư sản. Lênin phê phán nhận thức đó là sai lầm nghiêm trọng cả lý luận và thực tiễn. Người chỉ cụ thể những người cộng sản ở Đức đã lẫn lộn cả chủ quan và khách quan. Người cho rằng, nghị viện tư sản là tổ chức phản cách mạng do giai cấp tư sản lập ra.
Do quần chúng chưa giác ngộ, còn tin và coi nghị viện là đại diện của họ nên người cộng sản phải tham gia vào nghị viện tư sản. Tham gia vào tổ chức đó để Đăng giáo dục, giác ngộ, thức tỉnh họ; tham gia không phải để duy trì mà là xóa bỏ nghị viện. Nếu đảng viên không tham gia nghị viện tư sản là bỏ rơi một bộ phận quần chúng và sẽ không xóa bỏ được nghị viện tư sản. Vì vậy, Đảng của giai cấp vô sản vẫn buộc phải tham gia tuyển cử vào nghị viện và đầu tranh nghị trường để giáo dục những tầng lớp lạc hậu trong giai cấp mình, để thức tinh và giác ngộ quần chúng bị áp bức và đốt nát ở nông thôn.
Người cộng sản và vấn đề thoả hiệp Những người “tả” khuynh cho rằng Đảng vô sản cách mạng không thể và không được chấp nhận bất kỳ một sự thỏa hiệp nào với các Đảng, nhóm khác. Lênin phê phán quan điểm đó là vô căn cứ. Người nói phải phân biệt nhiều sự thỏa hiệp; phải đặt câu hỏi vì mục đích gì mà tiễn hành thỏa hiệp? Phương pháp lịch sử cụ thể để giai cấp vô sản tiên hành thỏa hiệp? Phải có sự tính toán so sánh lực lượng và khả năng đấu tranh; phải biết tránh tổn thất cho cách mạng. Người cộng sản, về tư tưởng, phải hiểu cách mạng không chỉ có khoa học tấn công mà có cả khoa học rút lui để tân công thắng lợi lớn hơn.
Lênin khẳng định, với Đảng của giai cấp công nhân nhất định không có sự thoả hiệp phản bội, phá hoại lợi ích giai cấp công nhân. Người không chối từ và đồng ý cần thiết có thoả hiệp làm lợi cho giai cấp công nhân. Trong khí thoả hiệp với các lực lượng cần phải trung thành với nguyên tắc và mục tiêu của mình; không được dừng cuộc đấu tranh tư tưởng chống tư sản và cải lương chủ nghĩa. Người cộng sản phải nắm được tất cả các thủ đoạn và phương pháp của nghệ thuật khó khăn này.
Đó là vấn đề sách lược. VỀ nguyên tắc tỗ chức xây dựng Đăng Thứ nhất, Đảng phải có kỹ luật tự giác và nghiêm mình Lênin nói, sức mạnh của Đảng bắt nguồn từ sức mạnh của quần chúng. Đảng nhân sức mạnh của mình lên nhiều lần bằng lãnh đạo, thu hút đông đảo quần chúng, liên minh công nông và các tầng lớp lao động để giáo dục họ bằng kinh nghiệm bản thân. Để làm được như vậy, Đảng cách mạng phải có kỷ luật, tự giác nghiêm minh.
Chỉ có kỷ luật đó mới lãnh đạo tập trung, thông nhất, mới đoàn kết tạo sức mạnh; mới chiến thắng được kẻ thù và vạch mặt bọn cơ hội. Kỷ luật nghiêm minh của Đảng là một trong những điều kiện căn bản để đảm bảo sự thắng lợi của Đảng. Người cộng sản sẽ không giữ được chính quyền hai năm rưỡi, ngay cả đến hai tháng rưỡi cũng không được, nếu Đảng không có kỷ luật hết sức nghiêm minh, kỷ luật sắt thật sự. Lênin nói, kẻ nào làm yếu, dù chỉ là chút ít kỷ luật trong Dang của giai cấp vô sản, nhất là trong thời kỳ chuyên chính vô sản, thực tế sẽ giúp cho giai cấp tu sản chống lại giai cấp vô sản.
Người nêu ra ba điều kiện để thực hiện kỷ luật trong 22 Đảng. Đó là sự giác ngộ, lòng trung thành với cách mạng, tỉnh thần kiên cường, đức hy sinh, có chí khí dũng cảm của đội tiên phong. Đội tiên phong biết liên hệ gần gũi, hoả mình với quần chúng. Đội tiên phong có sự lãnh đạo chính trị, có chiến lược đúng đắn, được quần chúng nhân dan mén m6 va tin tưởng.
Thiếu ba điều kiện đó thì không thể thực hiện được kỷ luật tự giác của Đảng và mọi ý đồ thiết lập kỷ luật Đảng chỉ là lời nói suông. Thứ hai, Đảng phải nêu cao phê bình và tự phê bình Đảng vượt qua khó khăn nhờ có kỷ luật sắt, có quan hệ mật thiết với quần chúng, đoàn kết thống nhất và có tỉnh than ddu tranh phê bình, tự phê bình. Lênin phê phán những người “tả” khuynh đã không nghiêm túc trước sai lầm của mình. Họ không phải là Đảng của giai cấp, Đảng của quần chúng mà là một nhóm nhỏ mang tính bè phái.
Lênin chỉ rõ, thái độ của Đảng đối với sai lầm của mình là một trong những tiêu chuẩn quan trọng nhất và chính xác nhất về thái độ nghiêm túc của Đảng.