phần mở đầu, kết luận và lài liệu tham khảO0 nhọ] sau: chơjơng 1: Tổng quan nghiên cứu siến động lài nguyên nojớc dojới ảnh hojởng của siến đổi khí hậu choJơng 2: Đánh giá lài nguyên nojớc lơiu vực sông Trà Khúc —- sông Vệ dojới ảnh hoJởng của siễn đôi khí hậu chong 3: Dự sá0 siến động lài nguyên nojớc the0 các kịch sản siến đổi khí 7 hậu. MUc Dich IIGHIEN cUU: - Danh gid pién dong ti nguyén nojoc loiu vực sông Trà Khúc - sông Vệ dojoi anh hojong cua pién déi khi hau. - Dự sá0 siễn động lài nguyên nojớc †he0 các kịch sản siến đổi khí hậu. ĐÓI TƠJỢIG VÀ PhẠM VI HGHIÊN cỨU: Tài nguyên nojớc mặt lơiu vực sông Trà Khúc - sông Vệ.
MOI DUNG NGHIEN cUU: + các vấn đề cần giải quyết - IIghiên cứu lài nguyên nơiớc loiu vực sông Trà Khúc - sông Vệ. - Đánh giá siễn động lài nguyên nojớc loiu vực sông Trà Khúc - sông Vệ dojới ảnh hojởng của siến đôi khí hậu. + Kết quả đạt đơiợc - Tổng quan đojợc các nghiên cứu siễn động tài nguyên nojớc dojới ảnh hong cia bién d6i khí hậu. - Kết quả đánh giá lài nguyên nojớc lơiu vực sông Trà Khúc - song Vé dadi ảnh hojởng của siến đôi khí hậu.
- Dự sá0 siến động lài nguyên nojớc lou vuc sông Trà Khúc †he0 các kịch bản biến đôi khí hậu. Phd|ƠIG PhÁP IGHIÊNH cỨU: 1/ Điều tra khả0 sát, thu thập, kế thừa các nghiên cứu lài nguyên nơjớc có liên quan đến siến đổi khí hậu đã thực hiện. 2/ Phojong pháp mô hình l0án: Sử dụng mô hình phân số bT0PMc d0 trojờng đại học Vamanashi, Ihật bản xây dựng để mô phỏng quá trình dòng chảy trên loiu vực và đánh giá ảnh hojong cia siến đổi khí hậu đến tài nguyên nojớc khu vực nghiên cứu. 3/ Phojơng pháp thống kê để đánh giá xu thế siến đổi các yếu lố khí hậu và lài nguyên ngiớc.
4/ Phojơng pháp hệ thông tin địa lý (GIS) để xây dựng sản đồ và xử lý nguồn số liệu đầu và0 ch0 mô hình 10án. 10 chong 1: TONG QUAN NGHIEN cU'U BIEN DONG TAI NGUYEN 11G|Oc DG|OT Ath HG]OMG cUA BIETI DOI Khi hAU 1. biến đỗi khí hậu Vẫn đề siến đổi khí hậu (bÐKh) đojợc nhắc đến lần đầu liên và0 năm 1896 bởi nhà kh0a học ngojời Thụy Điển Svanle Arrhenius. Đến cuối những năm thập niên 90 của thế kỷ XX, lý thuyết về hiệu ứng nhà kính ra đời và Tổ chức Liên chính phủ về bÐKh của Liên hiệp quốc (IPcc) đã đojợc thành lập qua chơiơng trình Môi lrojờng Liên hiệp quốc và Tổ chức Khí loJợng Thế giới.
The0 TccP (2007), bÐKh là sự siến đổi trạng thái của hệ thống khí hậu, có thể đøjợc nhận biết qua sự biến đổi về lrung bình và sự biến động của các thuộc lính của nó, đơjợc duy trì lr0ng một kh0ảng thời gian đủ dài, điển hình là hàng thập kỷ h0ặc dài hơn. bÐKh có thê d0 các quá trình tự nhiên sên lr0ng hệ thống khí hậu, h0Oặc dO những lác động lừ bên ng0ài, hOặc d0 tác động thơjờng xuyên của c0n ngojời làm thay đổi thành phần cấu ta0 cia khí quyên h0ặc sử dụng dat. biểu hiện của siến đồi khí hậu 10àn cầu rất rõ ràng với siểu hiện là sự lăng nhiệt độ không khí và đại dojơng, sự lan săng diện rộng, dẫn đến sự lăng mực nơotớc biên lrung sình làn cầu. các quan trắc ch0 thấy nhiệt độ lăng trên 10àn cầu và lăng nhiều hơn ở các vĩ độ cực bắc.
Tr0ng 100 năm qua (1906 - 2005), nhiệt độ rung bình l0àn cầu đã lăng khOảng 0,74°c, tốc độ lăng của nhiệt độ lr0ng 50 năm gần đây gấp đôi s0 với 50 năm lrojớc đó. Diễn biến sai chuân của nhiệt độ trung sình l0àn cầu doje thê hiện ở hình 1. Trên phạm vi 10am cau long mola lăng lên ở các đới phía bắc vĩ độ 309 thời kỳ 1901 - 2005 và giảm đi ở các vĩ độ nhiệt đới, kế từ giữa những năm 1970. Ở khu vực nhiệt đới, moIa giảm đi ở Tam Á và Tây Phi với trị số xu thế 7,5% ch0 cả thời kỳ 1901 - 2005.
Ở đới vĩ độ trung sình và vĩ độ ca0, lojong maa tng lên l1 rõ rệt ở miền Trung bắc Mỹ, Đông bắc Mỹ, bắc Âu, bắc Á và Trung Á. Tần số moa lon 12 lăng lên trên nhiều khu vực, kê cả những nơi loJợng mola có xu thế giảm đi (IPcc, 2007).5 1850 1900 1950 Year FAR] | TAR4 SAR TAR hình I. Diễn siễn chuẩn sat nhiệt dé teung vinh t0an cau TIguôn: IPc/2007 Sự nóng lên của hệ thống khí hậu đojợc minh chứng sởi những số liệu quan trắc ghi nhận sự lăng lên của nhiệt độ không khí và nhiệt độ nojớc siển trung sình 10am cau, sự lan chảy nhanh của lớp tuyết phủ và săng, làm lăng mực nojớc biển trung sình 10àn cầu (IPcc, 2007). The0 các nhà kh0a học về siến đổi khí hậu l0àn cầu và nojớc siên dâng, đại dojơng đã nóng lên đáng kê từ cuối thập kỷ 1950.
các nghiên cứu từ số liệu quan trac l0àn cầu ch0 thấy, mực nơjớc biển trung bình l0àn cầu lr0ng thời kỳ 1961 - 2003 đã dâng với lốc độ 1,§ + 0,5 mm/măm. Tr0ng đó, đóng góp d0 giãn nở nhiệt kh0ảng 0,42 + 0,12 mm/năm và lan băng kh0Oảng 0,70 + 0,50 (IPcc, 2007). IIghiên cứu cập nhật năm 2009 ch0 rằng lốc độ dâng của muc noc siên lrung sình l0àn cầu kh0ảng 1,8 mm/năm. biến động lài nguyên nơóc lrên thế giới dơjới ảnh hơiớng bĐKh Hhiều sá0 cá0 đã phân tích quá trình siến đổi khí hậu đến lài nguyên ng6c.
Tash va Gleick (1991a, s, 1993) phân ích những lác động của siến đổi khí 13 hậu lrên 14 loiu vực c0l0rad0 sử dụng mô hình thủy văn. hệ thống mô phỏng mô hình là hệ thống cấp nojớc l0àn sộ các dòng sông (Ilash và Gleick, 1991a, s, 1993). các lác giả đánh giá nhiệt độ và lojợng moỊa qua các kịch bản giả định cũng nhơi các kịch pan cam Bang GcM (Gi0sal climale M0del) có sẵn lại thời điểm đó. Quá trình chạy GcM da dojgc thực hiện cũng nhoI với một lr0ng những mô hình đầu liên sử dụng đầu và0 là khí nhà kính.
Dòng chảy của sông đojợc nhận thấy rất nhạy cảm với lolợng moja và nhiệt độ. các siến nhạy cảm nhất với những thay đổi lr0ng dòng chảy đã đơjợc tim thay là độ mặn, thủy điện, hồ chứa.[22] Mội đánh giá l0àn điện của hệ thống hồ chứa lơu vực đã đojợc thực hiện ch0 sông c0l0rad0. Phân tích lập trung vàO0 mội kịch sản của hạn hán lâu dài, chứ không phải là một kịch sản siến đổi khí hậu. Quá trình phân lích cũng thấy đojợc việc hạn hán xảy ra gây thiệt hại ch0 hệ sinh thái, thủy điện và ngoJời sử dụng nơiớc ở đầu nguồn mặc dù có hạ tầng đầy đủ.
Một nghiên cứu có liên quan cũng thay rằng việc tái phân sô nojớc thông qua lăng thêm lou lojợng nojớc dé giảm sới thiệt hại hạn hán gây ra.T va cS (2000) da phân tích và phát hiện những cực đ0an của nhiệt độ, lojợng mola, hạn hán, bã0 và x0áy thuận nhiệt đới ở các vùng khác nhau qua các số liệu quan trac đơiợc thuộc lãnh thổ hòa Kỳ thông qua việc khả0 sát các chỉ số khí hậu cực đ0an. Xu thế của chuỗi số liệu nhiệt độ và lojợng mola cực trị thời kỳ 1961 - 1998 ch0 khu vực Đông Ilam Á và Ham Thái bình Dolơng đã đơiợc Mani0n và cS (2001) phân tích và đánh giá. Việc chọn số liệu giai đ0ạn 3§ năm này là đề lối oỊu hóa số liệu sẵn có giữa các vùng lr0ng khu vực. Sử dụng số liệu chất lojong 161 tr 91 trạm của 15 nojớc, lác giả đã phái hiện đojợc sự lăng đáng kê của số ngày nóng và đêm ấm lr0ng năm, và sự giảm đáng kế số ngày lạnh †r0ng năm.
Xu thế này tr0ng chuỗi số liệu nhiệt độ cực trị là khá ôn định lr0ng khu vực. Số ngày mơia (với ít nhất 2mm/ ngày) giảm đáng kê lrên 10an Dong Tam A, Tay va trung 4m 15 Ham Thái bình DoJơng, nhoịng mức lăng ở sắc quần đả0 Ph0lynesia thuộc Pháp ở Fiji, va 6 mot vai tram thuộc Australia. 16 Dy an climate, hydrOchemistry and EcOnOmics Of Surface-water Systems (chESS), nghiên cứu ảnh hoJởng của bÐKh đến chất lojợng nojớc của mdt sé oyu vực sông ở châu Âu với mục đích cung cấp thông tin phục vụ quản lý loju vực sông lr0ng loJơng lai. Dự án sử dụng mô hình SWAT (SOil Water assessment TOOL va QUESTOM (Quality EvaluatiOn and SimulatiOn TOO! fOr iver — systems) dé mô phỏng dòng chảy và chất loợng nojớc ch0 năm lơiu vực sông Vanlaa ở Phần Lan, sông 0use ở Volơng quốc Anh, sông Dender ở bỉ, sông Enza ở Italia va sông Pini0s ở hy Lạp.
chuỗi số liệu KTTV tr0ng kh0ảng thời gian 1961 - 1990 đojợc sử dụng để thiết lập mô hình cơ sở. các kịch sản bÐKh ch0 các năm 2020, 2050, 2080 xây dựng l†ừ các mô hình GcM (General circulatiOn MOdels) da dojoc nghiên cứu và s0 sánh với mô hình cơ sở. Kết quả ch0 thấy: bÐKh làm thay đổi chế độ dòng chảy, dẫn đến làm thay đổi chất loợng nojớc. bÐKh làm dòng chảy nhỏ nhất nhỏ hơn nữa.
bÐKh làm làm lăng các sự kiện sãO, gió, đặc piệt và0 mùa hè và lăng cojờng độ moịa, gây ngập lụt, xói mòn sề mặt, chất lơ lửng và ảnh hojởng đến hệ lhống liêu †h0ái nojớc thải, có thề lạ0 ra sự hòa lrộn ngjớc thai chơia qua xử lý và0 môi lroiờng. bÐKh làm lăng nhiệt độ nojớc lr0ng sông hồ. biến đỗi khí hậu ở Việt Iam Ở Việt Ilam, xu thế siến đổi khí hậu của nhiệt độ và lojợng moa khac nhau lrên các vùng lr0ng 50 năm qua. IThiệt độ lrung sình năm lăng kh0ảng 0,50c trên phạm vi cả nojớc và lojong moja năm có xu hojớng giảm ở nửa phần phía bắc, lăng ở phía Ilam lãnh thổ.[ 1] Thiệt độ tháng I (tháng đặc trong ch0 mùa đông), nhiệt độ VII (tháng đặc lroing ch0 mùa hè) và nhiệt độ lrung bình năm lăng lrên phạm vi cả nojớc lr0ng 50 năm qua.
IIhiệt độ và0 mùa đông lăng nhanh hơn sO với và0 mùa hè và nhiệt độ vùng sâu lr0ng đất liền lăng nhanh hơn nhiệt độ vòng ven siên và hải đả0. Và0 mùa đông, nhiệt độ lăng nhanh hơn cả là Tây bắc sộ, Đông bắc sộ, đồng bằng bắc sộ, bắc Trung bộ (kh0ảng 1,3 - 1,59c/50 năm), Ilam Trung sộ, Tây 17 IIguyên và Ilam bộ có nhiệt độ thang I tang cham hon sO với các vùng khí hậu phía bắc (kh0ảng 0,6 - 18 0,99%/50 năm). Tính lrung bình ch0 cả nojớc, nhiệt độ mùa đông ở ngiớc la đã lăng lên 1,2°c lr0ng 50 năm qua. IIhiệt độ thang VII ting kh0ảng 0,3 - 0,59c/50 năm lrên lấi cả các vòng khí hậu của nojớc †a.