Luận án nghiên cứu đặc điểm tiếng Anh chuyên ngành dược học trong sự đối chiếu với tiếng Việt

Tiếng Anh chuyên ngành dược học là một lĩnh vực ngôn ngữ học đặc thù, phản ánh sự phát triển nhanh chóng của ngành dược trong bối cảnh toàn cầu hóa. 172 trang.

• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Dược Học
• Đề tài: Đặc Điểm Tiếng Anh Chuyên Ngành Dược Học Và Sự Đối Chiếu Với Tiếng Việt
• Loại tài liệu: Luận Án

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 2. CHƯƠNG 2: MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục đích nghiên cứu
• 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp luận
• 3.2. Phương pháp thu thập ngữ liệu
• 3.3. Phạm vi thu thập ngữ liệu
• 3.4. Bối cảnh thu thập ngữ liệu
• 4. CHƯƠNG 4: PHẠM VI PHÂN TÍCH
• 5. CHƯƠNG 5: ĐÓNG GÓP MỚI VỀ KHOA HỌC
• 6. CHƯƠNG 6: Ý NGHĨA LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 6.1. Ý nghĩa lý luận
• 6.2. Ý nghĩa thực tiễn
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về tiếng Anh chuyên ngành dược học

Tiếng Anh chuyên ngành dược học là một lĩnh vực ngôn ngữ học đặc thù, phản ánh sự phát triển nhanh chóng của ngành dược trong bối cảnh toàn cầu hóa. Ngành dược không chỉ bao gồm việc bào chế và sản xuất thuốc mà còn liên quan đến việc khám chữa bệnh và phân phối thuốc. Việc sử dụng thành thạo tiếng Anh chuyên ngành là rất cần thiết để tiếp cận tri thức mới và các tiến bộ trong ngành. Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc đào tạo tiếng Anh chuyên ngành gặp nhiều khó khăn, dẫn đến hiệu quả chưa cao trong việc giảng dạy và học tập. Theo Robert Goldbort, tiếng Anh khoa học có vai trò quan trọng trong cộng đồng nghiên cứu, nhưng nhiều tài liệu nghiên cứu vẫn chưa được dịch sang tiếng Việt. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nghiên cứu và đối chiếu giữa tiếng Anh và tiếng Việt trong lĩnh vực dược học.

1.1. Tầm quan trọng của tiếng Anh trong ngành dược

Sự phát triển của ngành dược học đòi hỏi các chuyên gia phải có khả năng sử dụng tiếng Anh chuyên ngành để tiếp cận thông tin và nghiên cứu mới. Nhiều tài liệu nghiên cứu và phát minh trong lĩnh vực dược học được công bố bằng tiếng Anh, trong khi đó, không phải tất cả đều được dịch sang tiếng Việt. Điều này dẫn đến việc nhiều sinh viên và nghiên cứu sinh không thể đọc hiểu tài liệu chuyên ngành, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tri thức và phát triển nghề nghiệp. Việc nâng cao kỹ năng tiếng Anh cho sinh viên dược học là một yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

II. Đặc điểm ngôn ngữ trong văn bản chuyên ngành dược học

Nghiên cứu về đặc điểm ngôn ngữ trong văn bản chuyên ngành dược học giúp hiểu rõ hơn về cách thức diễn đạt và cấu trúc của các tài liệu này. Theo lý thuyết ngôn ngữ học chức năng hệ thống của Halliday, các đặc điểm ngôn ngữ có thể được phân tích theo các phương diện như Trường, Không khí và Cách thức. Việc phân tích này không chỉ giúp nhận diện các thuật ngữ chuyên ngành mà còn giúp cải thiện khả năng viết và dịch thuật. Các nhà nghiên cứu như Halliday và Widdowson đã chỉ ra rằng việc hiểu biết về đặc điểm ngôn ngữ sẽ giúp quá trình đọc hiểu và viết bài hiệu quả hơn. Điều này đặc biệt quan trọng trong việc dịch thuật các tài liệu từ tiếng Anh sang tiếng Việt và ngược lại.

2.1. Phân tích ngữ pháp và từ vựng

Phân tích ngữ pháp và từ vựng trong văn bản chuyên ngành dược học cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa tiếng Anh và tiếng Việt. Các thuật ngữ chuyên ngành thường được sử dụng trong các văn bản này có thể không có tương đương trực tiếp trong tiếng Việt, điều này tạo ra thách thức trong việc dịch thuật. Hơn nữa, cấu trúc câu và cách sử dụng các thành phần ngữ pháp cũng khác nhau, điều này yêu cầu người dịch phải có kiến thức sâu rộng về cả hai ngôn ngữ. Việc nghiên cứu và đối chiếu các đặc điểm này sẽ giúp nâng cao chất lượng dịch thuật và khả năng viết bài trong lĩnh vực dược học.

III. Phương pháp nghiên cứu và thu thập dữ liệu

Luận án sử dụng phương pháp miêu tả và so sánh-đối chiếu để phân tích các đặc điểm ngôn ngữ trong văn bản chuyên ngành dược học. Phương pháp miêu tả giúp phác họa bức tranh tổng thể về diễn ngôn dược học trong tiếng Anh và tiếng Việt. Trong khi đó, phương pháp so sánh-đối chiếu được áp dụng để tìm ra những điểm tương đồng và khác biệt giữa hai ngôn ngữ. Việc thu thập dữ liệu từ các tạp chí chuyên ngành dược học uy tín sẽ cung cấp cơ sở cho việc phân tích và so sánh. Các tiêu chí lựa chọn bài báo bao gồm tính cập nhật, tính thời sự và nội dung liên quan đến cùng một lĩnh vực dược liệu.

3.1. Tiêu chí lựa chọn ngữ liệu

Tiêu chí lựa chọn ngữ liệu trong nghiên cứu bao gồm việc chọn các bài báo từ các tạp chí có uy tín trong ngành dược. Các bài báo này phải đảm bảo tính cập nhật và có nội dung liên quan đến các loại dược liệu hoặc bào chế thuốc. Việc lựa chọn ngữ liệu phù hợp sẽ giúp đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu. Mỗi bài báo được chọn sẽ được phân tích theo các phương diện ngữ pháp, từ vựng và cấu trúc để tìm ra những đặc điểm nổi bật trong văn bản chuyên ngành dược học.

IV. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu về đặc điểm tiếng Anh chuyên ngành dược học và sự đối chiếu với tiếng Việt không chỉ có ý nghĩa lý luận mà còn có giá trị thực tiễn cao. Về lý luận, nghiên cứu này góp phần làm phong phú thêm lý thuyết ngôn ngữ học, cung cấp những cứ liệu về đặc điểm ngôn ngữ trong văn bản dược học. Về thực tiễn, kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng trong việc nâng cao kỹ năng viết và đọc hiểu các tài liệu chuyên ngành, cũng như trong việc giảng dạy tiếng Anh chuyên ngành tại các trường cao đẳng và đại học dược. Điều này sẽ giúp sinh viên và các nhà nghiên cứu có thể tiếp cận tri thức mới một cách hiệu quả hơn.

4.1. Đóng góp mới về khoa học

Đóng góp mới của nghiên cứu này là việc cung cấp một cái nhìn sâu sắc về đặc điểm ngôn ngữ trong văn bản dược học, từ đó phát triển một phương pháp phân tích diễn ngôn hiệu quả. Nghiên cứu không chỉ giúp hiểu rõ hơn về cách thức diễn đạt trong tiếng Anh và tiếng Việt mà còn tạo ra cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực ngôn ngữ học chuyên ngành. Những kết quả đạt được sẽ là tài liệu tham khảo quý giá cho các nhà nghiên cứu và giảng viên trong việc giảng dạy và nghiên cứu ngôn ngữ chuyên ngành.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Đề tài "Đặc điểm tiếng Anh chuyên ngành dược học trong sự đối chiếu với tiếng Việt" thuộc chuyên ngành Ngôn ngữ học so sánh đối chiếu, tiếp cận theo đường hướng Ngôn ngữ học chức năng hệ thống (Systemic Functional Linguistics - SFL).

Về tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu, tác giả chỉ ra rằng Dược học đã phát triển tách ra từ Y học thành một ngành độc lập nhưng vẫn duy trì mối liên hệ chặt chẽ với Y học cùng các ngành khoa học cơ bản và ứng dụng khác. Do đặc thù nghiên cứu, bào chế, sản xuất, phân phối và kiểm nghiệm thuốc, việc làm chủ tiếng Anh chuyên ngành (ESP) đóng vai trò quyết định giúp cán bộ y dược tiếp cận kịp thời tri thức và tiến bộ quốc tế. Robert Goldbort khẳng định: "Tiếng Anh khoa học có ý nghĩa vô cùng to lớn trong cộng đồng các nhà nghiên cứu khoa học". Tuy nhiên, đào tạo ESP tại Việt Nam từ khi xuất hiện vào đầu thập niên 1990 vẫn còn sơ khai, tài liệu chủ yếu dừng lại ở các bài đọc hiểu và bài tập ngữ pháp - từ vựng đơn thuần; đội ngũ giáo viên thiếu kiến thức chuyên ngành chuyên sâu, trong khi trình độ ngoại ngữ của người học ngành dược chưa đáp ứng được yêu cầu đọc hiểu tài liệu quốc tế. Các học giả như M.A.K. Halliday, H.G. Widdowson, A.M. Johns, T. Dudley-Evans và Hoàng Văn Vân đều nhấn mạnh rằng việc thấu hiểu các đặc điểm ngôn ngữ và văn bản chuyên ngành sẽ nâng cao năng lực đọc hiểu, tạo lập văn bản và dịch thuật chuyên ngành. Tại Việt Nam cũng như trên thế giới, chưa có công trình nào phân tích, đối chiếu toàn diện các đặc điểm của văn bản chuyên ngành dược học (VBCNDH) tiếng Anh và tiếng Việt trên nền tảng ngữ pháp chức năng hệ thống.

Mục đích nghiên cứu của luận án gồm hai nội dung:

1. Phân tích bản chất và xác định các đặc điểm ngôn ngữ nổi trội trong VBCNDH tiếng Anh và tiếng Việt từ quan điểm ngữ pháp chức năng hệ thống của Halliday về phương diện ngữ vực (Register).
2. Đối chiếu những điểm tương đồng và khác biệt về đặc điểm ngôn ngữ trong hai loại văn bản trên theo ba biến số ngữ cảnh: Trường (Field), Không khí (Tenor) và Cách thức (Mode); cụ thể khảo sát: Hệ thống chuyển tác, Tham thể/Chủ ngữ, thuật ngữ khoa học, cấu trúc/dạng, thức, tình thái, đề ngữ, quy chiếu và liên kết logic.

Luận án đặt ra hai câu hỏi nghiên cứu:

• (i) Những đặc điểm ngôn ngữ nổi trội nào được các nhà dược học chuyên ngành sử dụng để kiến tạo VBCNDH tiếng Anh và tiếng Việt và chúng được sử dụng như thế nào?
• (ii) Các VBCNDH tiếng Anh và tiếng Việt có những điểm tương đồng và khác biệt nào liên quan đến những đặc điểm ngôn ngữ nổi trội đó?

Nhiệm vụ nghiên cứu được cụ thể hóa thành năm nội dung: (1) Tổng quan tình hình nghiên cứu ngôn ngữ chuyên ngành và diễn ngôn y dược trên thế giới và ở Việt Nam; (2) Xây dựng khung lý thuyết dựa trên Ngôn ngữ học chức năng hệ thống về phương diện ngữ vực; (3) Mô tả, phân tích các đặc điểm ngôn ngữ trong VBCNDH tiếng Anh và tiếng Việt theo các phạm trù Trường, Không khí, Cách thức; (4) Đối chiếu nhằm xác lập nét tương đồng và dị biệt giữa hai ngôn ngữ; (5) Đưa ra kết luận tổng thể về các đặc trưng ngữ nghĩa và ngữ pháp - từ vựng.

Đối tượng nghiên cứu là các đặc điểm ngữ nghĩa, ngữ pháp - từ vựng và liên kết trong VBCNDH tiếng Anh và tiếng Việt. Luận án lấy tiếng Anh làm ngôn ngữ cơ sở và tiếng Việt làm ngôn ngữ đối chiếu. Khối liệu được thu thập từ hai nguồn tạp chí chuyên ngành có thẩm quyền:

• Tiếng Anh: British Journal of Pharmaceutical Research (Tạp chí nghiên cứu Dược học Anh).
• Tiếng Việt: Tạp chí Dược học - Bộ Y tế.

Phạm vi thời gian xuất bản của khối liệu từ năm 2011 đến năm 2015, mỗi năm thu thập 5 bài báo nghiên cứu cho mỗi ngôn ngữ.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tổng quan tài liệu của luận án được cấu trúc theo các bình diện nghiên cứu trên thế giới và tại Việt Nam:

1. Nghiên cứu tiếng Anh chuyên ngành trên thế giới:

• Lịch sử và bản chất ESP: T. Hutchinson và A. Waters chỉ ra ESP hình thành từ đầu những năm 1960 dưới tác động phát triển khoa học công nghệ, thương mại và vị thế tiếng Anh quốc tế; ESP được xác định là "một đường hướng, không phải là một thành phẩm" nhằm đáp ứng nhu cầu cụ thể của người học. Quan điểm này tương đồng với các công bố của J. McDonough, P. Robinson và T. Dudley-Evans. J. Swales nhấn mạnh tiếng Anh khoa học và công nghệ (EST) là minh chứng điển hình cho ESP.
• Cú pháp, thì và thể loại: J.R. Ewer và G. Latorre, Ewer và Hughes-Davies ghi nhận tần suất cao của thì hiện tại đơn, dạng bị động, câu điều kiện, danh từ ghép và động từ tình thái trong văn bản khoa học. T. Dudley-Evans chỉ ra trong các bài báo hàn lâm khoa học: thì hiện tại đơn (chủ động và bị động) và hiện tại hoàn thành chiếm ưu thế ở phần dẫn luận; dạng bị động tập trung trong phần phương pháp nghiên cứu; thì quá khứ phổ biến trong phần thảo luận và kết luận. P. Wingard thống kê trong văn bản y học có khoảng 60% động từ dạng chủ động và gần 40% dạng bị động. E. Tarone và cộng sự nhận thấy dạng chủ động thường dùng khi tác giả trình bày nghiên cứu của chính mình, trong khi dạng bị động dùng để dẫn chiếu nghiên cứu trước.
• Tình thái và liên kết logic: Dudley-Evans chỉ ra các động từ tình thái (may, might, could, would) biểu thị mức độ chắc chắn của nhận định khoa học; các phương tiện liên kết logic (moreover, however, therefore) xuất hiện với tần số cao trong diễn ngôn y học.
• Từ vựng chuyên ngành: Dudley-Evans đồng thuận với M. Baker về 6 đặc trưng từ vựng học thuật, phân chia thành hai nhóm chính: từ vựng thông thường có tần suất và nghĩa chuyên biệt trong khoa học kỹ thuật, và thuật ngữ đặc thù chuyên ngành.
• Ngôn ngữ học chức năng hệ thống: M.A.K. Halliday và J.R. Martin xác định 7 đặc trưng cơ bản của tiếng Anh khoa học: (1) Khái niệm đan xen; (2) Tính kỹ thuật; (3) Cách diễn đạt đặc biệt; (4) Mật độ từ vựng cao; (5) Sự tối nghĩa về mặt cú pháp; (6) Ẩn dụ ngữ pháp; (7) Tính không liên tục về ngữ nghĩa học. Các công trình của Halliday và R. Hasan (1976, 1985), Halliday và C.M.I.M. Matthiessen (2004) đặt nền tảng phân tích cú trên ba bình diện nghĩa: kinh nghiệm, liên nhân và văn bản.

2. Nghiên cứu tiếng Anh chuyên ngành và tiếng Việt tại Việt Nam:

• Về khái niệm ESP, các học giả đưa ra nhiều cách định danh: Phan Văn Hòa ("tiếng Anh vì mục đích cụ thể"), Thái Duy Bảo ("tiếng Anh chuyên biệt"), Trần Quang Hải và Lâm Quang Đông ("tiếng Anh chuyên ngành"). Hoàng Văn Vân phân tích đặc trưng văn bản khoa học qua ẩn dụ ngữ pháp, danh hóa và hệ thống thuật ngữ gốc Latinh (in absentia, in praesentia, avitaminosis, auxesis).
• Ứng dụng SFL trong phân tích diễn ngôn chuyên ngành được triển khai qua các công trình của Nguyễn Hòa, Nguyễn Xuân Thơm, Nguyễn Thị Thanh Hương, Đỗ Kim Phương, Trần Bình Tuyên, Đỗ Tuấn Minh (ẩn dụ ngữ pháp tiếng Anh khoa học), Hồ Thị Phương Mai (văn bản sinh học).
• Về ngữ pháp tiếng Việt, Cao Xuân Hạo là người tiên phong phân tích cấu trúc Đề - Thuyết; Diệp Quang Ban nghiên cứu thức và tình thái; Nguyễn Văn Hiệp phân loại 12 nhóm phương tiện tình thái và vị từ tình thái; Nguyễn Hồng Cổn và Bùi Thị Diên phân tích cú bị động tiếng Việt qua hư từ và trật tự từ (Tác thể - Bị thể - Động từ); các nghiên cứu hệ thuật ngữ của Nguyễn Thiện Giáp, Đỗ Hữu Châu, Hoàng Văn Hành, Đái Xuân Ninh, Nguyễn Đức Dân, Vương Toàn, Nguyễn Đức Tồn, Nguyễn Văn Khang, Hà Quang Năng.

3. Nghiên cứu diễn ngôn chuyên ngành dược học:

• Trên thế giới: B. Wided khảo sát tình thái trong tờ rơi thông tin thuốc tiếng Anh, Pháp, Ả Rập; L. Grabowski nghiên cứu từ khóa, chùm từ vựng và khung mệnh đề (phrase frames như be * with caution, to take * medicine) trên ngữ liệu văn bản dược học.
• Tại Việt Nam: Nghiên cứu từ vựng và thuật ngữ y dược gồm có Vương Thị Thu Minh (thuật ngữ y học tiếng Anh và chuyển dịch sang tiếng Việt), Nguyễn Thị Ánh Hồng (12 nhóm thuật ngữ y khoa), Nguyễn Thị Vân Hạnh (đặc điểm từ vựng - hình thái văn bản y dược); nghiên cứu dịch thuật có Lưu Trọng Tuấn; nghiên cứu cấp độ văn bản có Lâm Thị Thùy Linh (cú pháp và ngữ nghĩa bản hướng dẫn sử dụng thuốc Anh - Việt), Vũ Thị Mẫu (ẩn dụ ngữ pháp trong diễn ngôn dược tiếng Anh).

Khoảng trống nghiên cứu được luận án lựa chọn: Các công trình trước đây phần lớn dừng lại ở cấp độ từ vựng, thuật ngữ, bản hướng dẫn sử dụng thuốc hoặc khảo sát đơn lẻ một ngôn ngữ. Chưa có công trình nào đối chiếu hệ thống giữa VBCNDH tiếng Anh và tiếng Việt dựa trên ba phạm trù ngữ vực của Ngôn ngữ học chức năng hệ thống.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án vận dụng lý thuyết Ngôn ngữ học chức năng hệ thống của Halliday làm khung phân tích chủ đạo, kết hợp lý thuyết thể loại của V.K. Bhatia và J. Swales cùng lý luận ngôn ngữ học đối chiếu của Bùi Mạnh Hùng.

1. Khung phân tích theo ba phạm trù ngữ vực (Register)

Luận án phân tích văn bản theo ba thông số ngữ cảnh tình huống tương ứng với ba siêu chức năng ngôn ngữ:

• Trường (Field) - Hiện thực hóa qua Chức năng kinh nghiệm:

  • Hệ thống Chuyển tác (Transitivity): Khảo sát 6 kiểu quá trình theo Halliday và Hoàng Văn Vân:
    1. Quá trình vật chất (Material): Hành động và hiện tượng xảy ra (doing & happening), gồm các tham thể Hành thể (Actor), Đích thể (Goal), Tiếp thể (Receiver).
    2. Quá trình quan hệ (Relational): Gồm 3 kiểu chính (quan hệ sâu, quan hệ chu cảnh, quan hệ sở hữu) thể hiện qua 2 phương thức (định tính và đồng nhất), tạo thành 6 phạm trù cú; tham thể gồm Đương thể (Carrier) + Thuộc tính (Attribute), hoặc Bị đồng nhất thể (Identified) + Đồng nhất thể (Identifier).
    3. Quá trình tinh thần (Mental): Cảm giác, suy nghĩ, tri nhận; tham thể gồm Cảm thể (Senser) và Hiện tượng (Phenomenon).
    4. Quá trình phát ngôn (Verbal): Trao đổi thông tin tượng trưng; tham thể gồm Phát ngôn thể (Sayer), Tiếp ngôn thể (Receiver), Ngôn thể (Verbiage), Đích ngôn thể (Target).
    5. Quá trình hiện hữu (Existential): Chỉ sự tồn tại hoặc xảy ra; tham thể gồm Hiện hữu thể (Existent) và Chu cảnh (Circumstance).
    6. Quá trình hành vi (Behavioural): Hành vi tâm sinh lý của con người; tham thể chính là Ứng thể (Behaver).
  • Hệ thống Dạng (Voice): Cú trung tính (không có tác nhân) và cú tác động (chủ động hoặc bị động). Tiếng Việt khảo sát bị động qua hư từ và cấu trúc Tác thể - Bị thể - Động từ.
  • Tham thể làm Chủ ngữ và mật độ thuật ngữ khoa học.

• Không khí (Tenor) - Hiện thực hóa qua Chức năng liên nhân:

  • Hệ thống Thức (Mood): Gồm Chủ ngữ (Subject) và Tác tử hữu định (Finite), kết hợp với Phần dư (Residue: Vị ngữ, Bổ ngữ, Phụ ngữ). Luận án tập trung vào thức chỉ định tuyên bố (declarative); tiếng Việt là thức trình bày không đánh dấu (biểu thức thức zero).
  • Hệ thống Tình thái (Modality): Gồm Tình thái hóa (Modalization: chỉ khả năng, xác suất, thường lệ, chắc chắn) và Biến thái (Modulation: chỉ bổn phận, ý muốn); khảo sát trợ động từ tình thái (may, might, could, would...) và phụ ngữ tình thái (phụ ngữ thức, phụ ngữ bình luận); đối với tiếng Việt áp dụng hệ thống vị từ tình thái (nên, cần, phải, có thể, tất...).

• Cách thức (Mode) - Hiện thực hóa qua Chức năng văn bản:

  • Cấu trúc Đề - Thuyết (Theme - Rheme): Khảo sát Đề ngữ không đánh dấu (trùng Chủ ngữ) và Đề ngữ đánh dấu (Phụ ngữ trạng từ, Bổ ngữ, danh hóa); phân tích Đề ngữ đa gồm: Đề ngữ văn bản (chuyển tiếp, cấu trúc, liên hợp), Đề ngữ liên nhân (hô ngữ, tình thái, đánh dấu thức) và Đề ngữ chủ đề (thành phần kinh nghiệm đứng đầu).
  • Hệ thống liên kết: Quy chiếu ngôi, quy chiếu chỉ định và liên kết logic (phụ ngữ liên kết logic như moreover, however, therefore...).

2. Phương pháp nghiên cứu và thu thập khối liệu

Luận án kết hợp các phương pháp:

• Phương pháp miêu tả: Mô hình hóa đặc điểm diễn ngôn dược học trong từng ngôn ngữ.
• Phương pháp so sánh - đối chiếu: Lấy tiếng Anh làm ngôn ngữ nguồn/cơ sở, tiếng Việt làm ngôn ngữ đối chiếu nhằm xác lập điểm tương đồng và dị biệt.
• Thủ pháp thống kê: Đo lường tần số xuất hiện và tỷ lệ phần trăm của các biến số ngôn ngữ trên từng phần bài báo và toàn bộ khối liệu.

Khối liệu gồm 50 bài báo nghiên cứu (25 bài tiếng Anh từ British Journal of Pharmaceutical Research, ký hiệu E01-E25; 25 bài tiếng Việt từ Tạp chí Dược học, ký hiệu V01-V25) xuất bản từ 2011 đến 2015. Tiêu chí chọn mẫu: uy tín tạp chí, tính cập nhật, cùng phân ngành nghiên cứu (dược liệu, bào chế, đánh giá tác dụng dược lý), cấu trúc thể loại báo cáo thí nghiệm khoa học theo chuẩn IMRAD.

Ngôn ngữ khảo sát	Nguồn tạp chí	Ký hiệu mã hóa	Số lượng bài báo	Số cú Phần Mở đầu	Số cú Phần Thân bài	Số cú Phần Kết luận	Tổng số cú khảo sát	Độ dài trung bình / bài
Tiếng Anh	British Journal of Pharmaceutical Research	E01 - E25	25	602	1.360	139	2.101	8 - 20 trang
Tiếng Việt	Tạp chí Dược học (Bộ Y tế)	V01 - V25	25	239	793	129	1.161	3 - 6 trang
Tổng cộng			50	841	2.153	268	3.262

Ghi chú: Phần mở đầu bài báo tiếng Anh trung bình chứa 24 cú/bài, kết luận trung bình chứa 5 cú/bài; phần đặt vấn đề tiếng Việt trung bình chứa 9 cú/bài.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu và cơ sở lí thuyết

Chương 1 hệ thống hóa ba nội dung trọng tâm:

1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu ngôn ngữ chuyên ngành và diễn ngôn y dược trên thế giới và tại Việt Nam từ thập niên 1960 đến nay; chỉ ra khoảng trống về phân tích đối chiếu diễn ngôn dược học.
2. Trình bày lý thuyết Ngôn ngữ học chức năng hệ thống của Halliday về ngữ vực (Trường, Không khí, Cách thức) và các công trình ngữ pháp tiếng Việt của Cao Xuân Hạo, Diệp Quang Ban, Hoàng Văn Vân, Nguyễn Văn Hiệp, Nguyễn Hồng Cổn.
3. Xác lập khung phương pháp luận nghiên cứu đối chiếu ngôn ngữ học ứng dụng cho diễn ngôn khoa học chuyên ngành.

Chương 2: Đặc điểm ngôn ngữ trong văn bản chuyên ngành dược học tiếng Anh

Chương 2 mô tả và thống kê các đặc trưng ngôn ngữ trên 2.101 cú tiếng Anh:

• Đặc trưng về Trường: Phân tích tần số và tỷ lệ 6 kiểu quá trình chuyển tác trong từng phần bài báo; khảo sát sự phân bố của dạng chủ động và bị động; thống kê cấu trúc các Tham thể đảm nhận vai trò Chủ ngữ và mật độ phân bố thuật ngữ chuyên ngành dược học.
• Đặc trưng về Không khí: Phân tích hệ thống Thức chỉ định tuyên bố; thống kê sự xuất hiện của các phương tiện tình thái hóa (động từ tình thái biểu thị mức độ chắc chắn, phụ ngữ tình thái) nhằm thể hiện tương tác liên nhân giữa tác giả và cộng đồng khoa học.
• Đặc trưng về Cách thức: Khảo sát cấu trúc Đề - Thuyết (tỷ lệ Đề ngữ không đánh dấu và đánh dấu; các loại Đề ngữ văn bản, liên nhân, chủ đề); đo lường tần suất các phương tiện quy chiếu ngôi, quy chiếu chỉ định và từ nối liên kết logic.

Chương 3: Đặc điểm ngôn ngữ trong văn bản chuyên ngành dược học tiếng Việt

Chương 3 tiến hành quy trình phân tích và thống kê tương tự trên khối liệu 1.161 cú tiếng Việt:

• Đặc trưng về Trường: Xác định cơ cấu các kiểu quá trình chuyển tác (vật chất, quan hệ, tinh thần, phát ngôn, hiện hữu, hành vi); mô tả cấu trúc biểu đạt dạng bị động trong tiếng Việt chuyên ngành dược; khảo sát đặc điểm danh ngữ thuật ngữ làm Tham thể/Chủ ngữ.
• Đặc trưng về Không khí: Phân tích thức trình bày với biểu thức thức zero; khảo sát hệ thống vị từ tình thái tiếng Việt chuyên ngành (có thể, cần, phải...).
• Đặc trưng về Cách thức: Phân tích cấu trúc Đề - Thuyết theo quan điểm ngữ pháp chức năng tiếng Việt; đo lường tần suất các phương tiện liên kết ngôn bản, quy chiếu và liên kết logic trong văn bản dược học tiếng Việt.

Chương 4: Đối chiếu đặc điểm ngôn ngữ trong văn bản chuyên ngành dược học tiếng Anh với tiếng Việt

Chương 4 tổng hợp, so sánh dữ liệu định lượng và định tính giữa hai ngôn ngữ:

• So sánh về Trường: Xác định mức độ tương đồng và khác biệt về phân bổ các kiểu quá trình chuyển tác, tỷ lệ sử dụng dạng bị động/chủ động, và cấu trúc thuật ngữ làm Chủ ngữ giữa bài báo tiếng Anh và tiếng Việt.
• So sánh về Không khí: Đối chiếu mức độ và chiến lược sử dụng phương tiện tình thái nhằm biểu đạt thái độ, mức độ cam kết về tính xác thực của dữ liệu nghiên cứu dược học.
• So sánh về Cách thức: Đối chiếu chiến lược tổ chức thông điệp qua hệ thống Đề - Thuyết, mức độ sử dụng Đề ngữ đánh dấu và các công cụ liên kết logic văn bản trong hai truyền thống viết báo khoa học.

---

Kết quả và những đóng góp mới

1. Những đóng góp mới về mặt lý luận

• Luận án là công trình nghiên cứu hệ thống đầu tiên phân tích và đối chiếu diễn ngôn chuyên ngành dược học giữa tiếng Anh và tiếng Việt dựa trên lý thuyết Ngôn ngữ học chức năng hệ thống (SFL).
• Minh chứng tính khả thi và hiệu quả của việc vận dụng ba biến số ngữ vực (Trường, Không khí, Cách thức) để khám phá cấu trúc ngữ nghĩa - ngữ pháp của văn bản khoa học thực nghiệm.
• Làm sáng tỏ mối quan hệ biện chứng giữa ý nghĩa kinh nghiệm, ý nghĩa liên nhân và ý nghĩa văn bản trong việc kiến tạo diễn ngôn dược học ở hai ngôn ngữ thuộc hai loại hình khác nhau.

2. Những đóng góp mới về mặt thực tiễn và kiến nghị ứng dụng

• Nâng cao kỹ năng viết và đọc hiểu: Cung cấp cứ liệu ngôn ngữ giúp người làm công tác nghiên cứu dược học nhận diện các mô hình cú pháp - ngữ nghĩa chuẩn mực, nâng cao tốc độ đọc hiểu và độ chính xác khi soạn thảo báo cáo nghiên cứu.
• Ứng dụng trong dịch thuật chuyên ngành: Hỗ trợ biên dịch viên nắm vững cấu trúc chuyển tác, dạng bị động và hệ thuật ngữ để chuyển dịch văn bản dược học Anh - Việt và Việt - Anh đạt tính chính xác học thuật và độ tự nhiên ngôn ngữ.
• Đổi mới giảng dạy tiếng Anh chuyên ngành (ESP/EAP): Cung cấp cơ sở khoa học để các trường đại học, cao đẳng y dược tại Việt Nam biên soạn lại giáo trình ESP theo hướng phân tích thể loại và ngữ vực, thay thế phương pháp đọc - dịch ngữ pháp truyền thống bằng tiếp cận chức năng.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Quy mô khối liệu dừng lại ở 50 bài báo nghiên cứu (25 bài tiếng Anh, 25 bài tiếng Việt) trong giai đoạn 2011-2015, thu thập từ 2 tạp chí chuyên ngành đại diện (British Journal of Pharmaceutical Research và Tạp chí Dược học).
  • Khối liệu khảo sát tập trung vào phần mở đầu, phần kết luận và một phần thân bài (2.101 cú tiếng Anh, 1.161 cú tiếng Việt), chưa bao quát toàn bộ các tiểu thể loại khác của diễn ngôn dược học.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng khối liệu sang các thể loại văn bản dược học khác như tờ rơi thông tin thuốc, giáo trình đào tạo, hồ sơ đăng ký thuốc và báo cáo thử nghiệm lâm sàng.
  • Khảo sát sâu hơn hiện tượng ẩn dụ ngữ pháp và các yếu tố phi ngôn ngữ (hình ảnh, bảng biểu, công thức hóa học) trong khuôn khổ phân tích diễn ngôn đa phương thức (multimodal discourse analysis).

---

Giá trị tham khảo

• Đối với nghiên cứu sinh, học viên cao học và nhà ngôn ngữ học: Luận án là tài liệu tham khảo về phương pháp luận nghiên cứu đối chiếu ngôn ngữ chuyên ngành và cách thức ứng dụng SFL vào phân tích ngữ liệu thực nghiệm.
• Đối với giảng viên tiếng Anh chuyên ngành: Cung cấp ngữ liệu và khung phân tích thực tế để thiết kế bài giảng, xây dựng tiêu chí đánh giá kỹ năng viết bài báo khoa học cho sinh viên y dược.
• Đối với dược sĩ, nhà nghiên cứu và dịch giả: Cung cấp các mô hình cấu trúc cú, đối chiếu cơ chế bị động và thuật ngữ chuyên ngành phục vụ dịch thuật và công bố quốc tế.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khối liệu nghiên cứu của luận án được thu thập từ những nguồn nào và quy mô ra sao? Khối liệu gồm 50 bài báo nghiên cứu công bố từ năm 2011 đến 2015, chia đều cho hai nguồn: 25 bài tiếng Anh từ British Journal of Pharmaceutical Research (gồm 2.101 cú) và 25 bài tiếng Việt từ Tạp chí Dược học - Bộ Y tế (gồm 1.161 cú). Tổng số cú phân tích là 3.262 cú.

2. Luận án sử dụng khung lý thuyết nào để phân tích văn bản? Luận án vận dụng lý thuyết Ngôn ngữ học chức năng hệ thống (SFL) của M.A.K. Halliday làm khung phân tích cốt lõi, khảo sát văn bản qua ba phạm trù ngữ vực: Trường (Field), Không khí (Tenor) và Cách thức (Mode).

3. Khảo sát biến số "Trường" trong luận án gồm những nội dung cụ thể nào? Biến số Trường được phân tích qua 4 thành tố: (1) Sáu kiểu quá trình của Hệ thống chuyển tác; (2) Dạng chủ động và bị động; (3) Các kiểu Tham thể làm Chủ ngữ; (4) Mật độ và đặc điểm của thuật ngữ khoa học đảm nhận vai trò Tham thể làm Chủ ngữ.

4. Khảo sát biến số "Không khí" và "Cách thức" tập trung vào những yếu tố nào?

• Biến số Không khí tập trung vào hệ thống Thức (đặc biệt là thức tuyên bố/thức trình bày) và hệ thống Tình thái (tình thái hóa, biến thái, trợ động từ và phụ ngữ tình thái).
• Biến số Cách thức tập trung vào cấu trúc Đề - Thuyết (Đề ngữ đánh dấu/không đánh dấu, Đề ngữ đa), quy chiếu ngôi, quy chiếu chỉ định và các phương tiện liên kết logic.

5. Luận án có ý nghĩa ứng dụng trực tiếp nào cho công tác đào tạo tại Việt Nam? Kết quả luận án cung cấp căn cứ ngôn ngữ học để đổi mới phương pháp giảng dạy tiếng Anh chuyên ngành (ESP/EAP) tại các trường đại học, cao đẳng dược; hỗ trợ biên soạn tài liệu giảng dạy đọc hiểu và hướng dẫn viết báo cáo khoa học theo chuẩn quốc tế.

---

Kết luận

Luận án "Đặc điểm tiếng Anh chuyên ngành dược học trong sự đối chiếu với tiếng Việt" là công trình nghiên cứu đối chiếu diễn ngôn chuyên ngành dựa trên nền tảng Ngôn ngữ học chức năng hệ thống. Bằng việc phân tích 3.262 cú trên 50 bài báo nghiên cứu thực nghiệm giai đoạn 2011-2015, tác giả đã mô tả và đối chiếu toàn diện các đặc trưng về Trường, Không khí và Cách thức giữa hai ngôn ngữ. Nghiên cứu mang lại những đóng góp rõ ràng về mặt lý luận phân tích diễn ngôn và cung cấp giá trị thực tiễn phục vụ đào tạo ngoại ngữ chuyên ngành cũng như biên dịch tài liệu y dược tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT 1. Dẫn nhập Để cho việc khảo sát các đặc điểm ngôn ngữ một cách rõ ràng, chương này sẽ giải quyết ba vấn đề cơ bản. Thứ nhất, tổng quan tình hình những nghiên cứu văn bản chuyên ngành nói chung, văn bản chuyên ngành dược học và những nghiên cứu có liên quan trên thế giới cũng như ở Việt Nam trong tiếng Anh và tiếng Việt. Thứ hai, trình bày một số quan điểm cơ bản về ngữ pháp chức năng hệ thống của Halliday về ngôn ngữ trên phương diện ngữ vực (register) và một số lí thuyết về tiếng Việt có liên quan đến luận án.

Thứ ba, khái quát về quan điểm lí thuyết ngôn ngữ học đối chiếu. Tình hình nghiên cứu tiếng Anh chuyên ngành trên thế giới Trên thế giới, có rất nhiều công trình nghiên cứu về ngôn ngữ chuyên ngành. Tuy nhiên, một số nghiên cứu sau đây được cho là đại diện và phù hợp với nghiên cứu của luận án: (i) Nghiên cứu của Hutchison & Waters và một số nhà nghiên cứu khác [136], [137], [138], [139], [166]; (ii) Nghiên cứu của Dudley-Evans; (iii) Nghiên cứu của Halliday và một số nhà nghiên cứu khác. Theo hai nhà ngoại ngữ chuyên ngành nổi tiếng Hutchinson & Waters [139], tiếng Anh chuyên ngành được phát triển từ thời gian đầu của những năm 1960.

Đồng thời nó cũng là kết quả của sự ảnh hưởng của nền kinh tế thế giới trong những năm 1950 và 1960. Cụ thể là sự phát triển của khoa học và công nghệ, sử dụng tiếng Anh tăng nhanh như ngôn ngữ khoa học quốc tế, công nghệ và kinh doanh, quyền lực kinh tế ngày càng tăng đối với những quốc gia có mỏ dầu và sự gia tăng của lượng sinh viên quốc tế tham gia học tập ở Anh, Mỹ và Úc. Nghiên cứu của hai tác giả cũng chỉ ra tiếng Anh chuyên ngành được phát triển qua ba giai đoạn và được phát triển với tốc độ khác nhau ở những quốc gia khác khau. Hutchinson & Waters (Ibid.) quan niệm: “Tiếng Anh chuyên ngành là một đường hướng, không phải là một thành phẩm” (English for specific purpose must be seen as an approach not as a product).

Theo quan niệm này, Hutchinson & Waterscho rằng tiếng Anh chuyên ngành không phải là một thể loại ngôn ngữ đặc biệt, cần đến phương pháp tài liệu giảng dạy đặc biệt, nằm ngoài ngôn ngữ. Hoặc McDonough’s [166] đã cho rằng: 12 “Tiếng Anh chuyên ngành mô tả các chương trình ngôn ngữ thiết kế cho các nhóm hoặc cá nhân, những người đang học tập và có những mục đích và nhu cầu cụ thể, rõ ràng”. Ngoài ra, Hutchinson & Waters [139], Robinson [172], Dudley-Evans [92] cho rằng tiếng Anh chuyên ngành về cơ bản là phục vụ mục đích, nhu cầu rõ ràng, cụ thể của người học. Khi nghiên cứu về đặc điểm của tiếng Anh chuyên ngành, Hutchinson & Waters [139] cũng khẳng định được kết quả của Swales [178] cho rằng trong thực tế tiếng Anh khoa học và công nghệ chính là sự minh họa cho sự phát triển của tiếng Anh chuyên ngành.

Khi nghiên cứu về kết quả của Ewer & Latorre [94], ông cũng hé lộ rằng có một chút khác biệt trong cấu trúc ngữ pháp trong tiếng Anh khoa học với tiếng Anh thông thường như sự khác nhau về sử dụng thì hiện tại đơn giản, dạng bị động và từ ghép. Trong quá trình nghiên cứu, ông cũng chỉ ra kết luận nghiên cứu của Ewer & Hughes-Davies [95] cho thấy ngôn ngữ trong các văn bản khoa học có sự xuất hiện của nhiều danh từ ghép, dạng bị động, câu điều kiện, động từ tình thái hơn so với các văn bản thông thường. Theo Dudley-Evans [92], nghiên cứu ngôn ngữ chuyên ngành đã có từ lâu. Một vài ý kiến cho rằng nó có từ thời Đế chế La Mã và Đế chế Hy Lạp.

Tuy nhiên, từ những năm 1960, tiếng Anh chuyên ngành đã trở thành một lĩnh vực đổi mới và quan trọng trong quá trình giảng dạy tiếng Anh như là một ngoại ngữ. Gần đây, tiếng Anh chuyên ngành đã được chiếm ưu thế bởi việc dạy tiếng Anh với mục đích hàn lâm (EAP), hầu hết các tài liệu, việc học tập và nghiên cứu để được thực hiện trong lĩnh vực tiếng Anh với mục đích hàn lâm. Khi nghiên cứu về tiếng Anh chuyên ngành, Dudley-Evans cũng cho rằng tiếng Anh chuyên ngành là một phần của sự phát triển của việc giảng dạy ngôn ngữ khoa học. Với công trình Development in ESP [92, tr.

4-79], Tony Dudley-Evans đã khái quát một số vấn đề đa dạng về ngôn ngữ trong tiếng Anh chuyên ngành, chủ yếu tập trung vào tiếng Anh chuyên ngành y và tiếng Anh chuyên ngành kinh doanh. Khi xem xét về đặc điểm của tiếng Anh chuyên ngành, ông đã chỉ ra một số đặc điểm cơ bản về ngữ pháp, từ vựng và diễn ngôn. Có thể thấy, tiếng Anh chuyên ngành tập trung theo một số hướng nghiên cứu dưới đây: Hướng nghiên cứu ngữ pháp trong tiếng Anh chuyên ngành: một số nghiên cứu tiếng Anh chuyên ngành với dạng ngữ pháp cơ bản. Việc phân tích ngữ vực đã chỉ ra “thì” và “dạng” động từ được chiếm ưu thế trong tiếng Anh khoa học và công 13 nghệ.

Nghiên cứu của Tony Dudley-Evans đã chỉ ra những kết luận cơ bản mà chính những kết luận này cũng đã được Barber chỉ ra: “thì” (tense) của tiếng Anh với mục đích hàn lâm thường tập trung sử dụng thì hiện tại đơn giản, dạng chủ động, bị động và động từ tình thái (dẫn theo Swales [179]). Ngoài ra, những nghiên cứu gần đây của Tony Dudley-Evans cũng đã nhận định trên quan điểm của Swales [179] nhìn các văn bản khoa học từ góc độ thể loại thì việc sử dụng của thì hiện tại hoàn thành trong tiếng Anh có lẽ cũng rất quan trọng trong các bài báo hàn lâm khoa học. Việc sử dụng thì của động từ trong các bài báo hàn lâm khoa học được Tony Dudley-Evans thể hiện như sau: Thì hiện tại đơn (dạng chủ động và bị động), hiện tại hoàn thành thường được sử dụng trong phần dẫn luận. Tuy nhiên, dạng bị động chỉ được sử dụng để mô tả các phương pháp nghiên cứu.

Phần thảo luận hay phần kết luận trong các bài báo hàn lâm khoa học thường hay sử dụng thì quá khứ. Trong khi đó, thì hiện tại thường hay được sử dụng trong các phần bình luận hay chú giải trong các bài báo hàn lâm. Ở dạng bị động của tiếng Anh chuyên ngành, Tony Dudley-Evans [92] cũng chỉ ra kết quả của Wingard [189] cho rằng trong các văn bản y học, có tới 60% động từ được sử dụng ở dạng chủ động và gần 40% được sử dụng ở dạng bị động. Xu hướng sử dụng dạng chủ động để mô tả sự lựa chọn các thủ tục; tuy nhiên dạng bị động được sử dụng khi các tiến trình thủ tục được miêu tả.

Ngoài ra nghiên cứu còn chỉ ra rằng kết quả nghiên cứu của Tarone và cộng sự, họ cho rằng xu hướng sử dụng dạng chủ động đối với những nghiên cứu của bản thân người nghiên cứu, nhưng dạng bị động được sử dụng để đề cập đến những nghiên cứu trước đó [182]. Với động từ tình thái trong tiếng Anh chuyên ngành, nghiên cứu của Tony Dudley-Evans về tiếng Anh chuyên ngành cũng chỉ ra động từ tình thái đặc biệt là may, might, could, would dùng để chỉ mức độ chắc chắn của một tuyên bố hay một yêu cầu trong văn bản khoa học [92]. Nếu tuyên bố đưa ra sự tương phản trong kết quả, may được sử dụng để nói đến những vấn đề không chắc chắn và những tuyên bố cảnh báo. Tuy nhiên, nếu tuyên bố đưa ra sự tương phản trong kết quả, could được sử dụng để nói những vấn đề không chắc chắn, thậm chí là những tuyên bố cao hơn mức độ cảnh báo.

14 Trên phương diện liên kết logic của tiếng Anh chuyên ngành, Tony Dudley- Evans [92] cũng chỉ ra liên kết logic trong văn bản khoa học, ví dụ như moreover, however, therefore luôn xuất hiện cao trong các diễn ngôn y học. Nó được xem là chìa khóa để hiểu mối quan hệ logic ngữ nghĩa trong diễn ngôn khoa học. Hướng nghiên cứu từ vựng trong tiếng Anh chuyên ngành: Khi nghiên cứu về từ vựng trong tiếng Anh chuyên ngành, đặc biệt là từ vựng bán kỹ thuật và từ vựng kinh doanh, nghiên cứu của Tony Dudley-Evans cũng thống nhất với kết quả nghiên cứu của Baker [69] với 6 đặc điểm của từ vựng có liên quan đến tiếng Anh với mục đích hàn lâm: (i) Loại từ vựng diễn tả các khái niệm phổ biến trong tất cả các bài nghiên cứu khoa học; (ii) Loại từ vựng trong ngôn ngữ thông thường có nghĩa đặc biệt trong các bài nghiên cứu khoa học; (iii) Loại từ đặc biệt có nghĩa khác nhau trong các bài nghiên cứu khoa học khác nhau; (iv) Loại từ vựng trong ngôn ngữ thông thường có nghĩa hạn chế trong các bài nghiên cứu khoa học; (v) Loại từ vựng trong ngôn ngữ thông thường được sử dụng để mô tả hoặc đưa ra các lời chú giải đối với chức năng hoặc các tiến trình kỹ thuật hơn là các phần khác với nghĩa tương tự. Ví dụ, người ta dùng “occur” hơn là “happen”; và (vi) Loại từ vựng thường được sử dụng để đánh dấu sự quan tâm hay đánh giá tài liệu được thực hiện.

Trong nghiên cứu, Dudley-Evans cũng đã chỉ ra sáu loại từ vựng này có thể được xem chồng lấp lên nhau và dường như được chia làm hai lĩnh vực: (i) lĩnh vực từ vựng được sử dụng trong ngôn ngữ thông thường nhưng có ảnh hưởng lớn hơn trong ngôn ngữ khoa học kỹ thuật; (ii) loại từ vựng có nghĩa đặc biệt trong các bài báo chuyên ngành cụ thể và có thể nó có sự đa dạng về nghĩa trong các chuyên ngành khác nhau. Hướng nghiên cứu ngữ nghĩa trong tiếng Anh chuyên ngành: Bên cạnh những nhà nghiên cứu về tiếng Anh chuyên ngành đã nêu ở trên, còn có nhiều nhà nghiên cứu ngôn ngữ chuyên ngành như Lenneberg [153], Herbert [126], Kelly [146], Jones [145], Herbolich [127], Chitravelu [77], Hullen [135], Coffey [79], Kennedy & Bolitho [147], Maher [158], Dudley Evans [90], Robinson [172], Martin [159], Strevens [177], Hyland [140], [141], và nhiều học giả khác. Tuy nhiên, từ một góc nhìn khác, khi nghiên cứu về bản chất của các văn bản khoa học tiếng Anh, nhà ngôn ngữ học nổi tiếng người Anh Michael Halliday đã chỉ ra thuật ngữ “ngôn ngữ khoa học” là tên gọi cho một biến thể chức năng hay một kiểu ngữ 15 vực được khái quát hóa trong một ngôn ngữ cụ thể. Sự đa dạng về loại hình văn bản có thể được mô tả theo ba thông số của ngôn cảnh tình huống: Trường, Không khí, và Cách thức.