Đặc điểm ngôn ngữ học lời điều chỉnh trong hội thoại Anh-Việt - Nguyễn Thị Minh Hạnh

Nghiên cứu đặc điểm ngôn ngữ học của lời điều chỉnh trong hội thoại tiếng Anh và tiếng Việt. Phân tích các yếu tố và cơ chế điều chỉnh trong giao tiếp.

• Tác giả: Nguyễn Thị Minh Hạnh
• Người hướng dẫn: Assoc. Nguyễn Thị Quỳnh Hoa
• Trường học: Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Ngôn ngữ học Anh
• Đề tài: Đặc điểm ngôn ngữ học của lời điều chỉnh trong hội thoại tiếng anh và tiếng việt
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Đà Nẵng

Tóm tắt

I. Tổng quan về đặc điểm ngôn ngữ học của lời điều chỉnh

Lời điều chỉnh là hiện tượng ngôn ngữ phổ biến trong giao tiếp hàng ngày. Người nói tự sửa hoặc được người nghe sửa khi mắc lỗi phát ngôn. Hiện tượng này xuất hiện ở mọi ngôn ngữ. Nó phản ánh quá trình xử lý ngôn ngữ thời gian thực. Nghiên cứu lời điều chỉnh giúp hiểu sâu hơn về cơ chế giao tiếp. Nguyễn Thị Minh Hạnh (2021) đã phân tích lời điều chỉnh trong hội thoại tiếng Anh và tiếng Việt. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ phim truyền hình. Phương pháp phân tích bao gồm ngữ dụng học, ngữ nghĩa học và cú pháp học. Kết quả cho thấy cả hai ngôn ngữ có điểm tương đồng và khác biệt. Lời điều chỉnh tự sửa chiếm tỷ lệ cao hơn lời điều chỉnh được sửa. Người nói thường sử dụng chiến lược tái chế và thay thế. Các từ chức năng được dùng làm đích tái chế nhiều hơn từ nội dung. Nghiên cứu này đóng góp vào lý thuyết hành vi lời nói. Nó cũng có ứng dụng thực tiễn trong giảng dạy ngôn ngữ.

1.1. Khái niệm lời điều chỉnh trong hội thoại

Lời điều chỉnh là hành vi sửa lỗi trong phát ngôn. Schegloff, Jefferson và Sacks (1977) phân loại thành tự sửa và được sửa. Tự sửa là người nói sửa lỗi của chính mình. Được sửa là người nghe sửa lỗi cho người nói. Lời điều chỉnh xảy ra ngay trong lượt nói hoặc ở lượt sau. Nó có thể sửa lỗi ngữ âm, từ vựng, cú pháp hoặc ngữ nghĩa. Lời điều chỉnh khác với lời sửa đổi vì tính chất tức thời. Trong tiếng Anh và tiếng Việt, hiện tượng này đều phổ biến. Nghiên cứu lời điều chỉnh giúp khám phá quá trình sản xuất ngôn ngữ.

1.2. Mối quan hệ giữa lời điều chỉnh và hành vi lời nói

Lời điều chỉnh là một loại hành vi lời nói đặc biệt. Theo lý thuyết của Searle (1969), hành vi lời nói bao gồm năm loại. Lời điều chỉnh thuộc nhóm hành vi đại diện. Nó cam kết người nói về tính đúng đắn của phát ngôn. Austin (1962) cũng đề cập đến ba hành vi lời nói cơ bản. Lời điều chỉnh thể hiện hành vi phát ngôn và hành vi thực hiện. Nó giúp người nói đạt mục đích giao tiếp chính xác hơn. Trong hội thoại tiếng Anh và tiếng Việt, mối quan hệ này biểu hiện rõ. Nghiên cứu kết hợp lý thuyết hành vi lời nói với phân tích lời điều chỉnh.

II. Phân tích đặc điểm cú pháp và ngữ nghĩa lời điều chỉnh

Phân tích cú pháp cho thấy lời điều chỉnh có vị trí khởi đầu đa dạng. Trong tiếng Anh, lời tự sửa thường bắt đầu sau cụm danh từ. Người nói cũng tái chế về đại từ nhân xưng chủ ngữ. Tiếng Việt có xu hướng tái chế về cụm giới từ nhiều hơn. Cả hai ngôn ngữ đều dùng từ chức năng làm đích tái chế. Về ngữ nghĩa, lời điều chỉnh sửa lỗi nghĩa từ hoặc cụm từ. Chiến lược thay thế được sử dụng phổ biến trong cả hai ngôn ngữ. Tiếng Trung và tiếng Anh cũng có kết quả tương tự. Quan (2015) phát hiện người Trung Quốc dùng nhiều từ nội dung hơn. Trong khi đó, người Anh dùng nhiều từ chức năng hơn. Đặc điểm cú pháp phản ánh quá trình xử lý ngôn ngữ khác nhau. Ngữ nghĩa lời điều chỉnh thể hiện ý đồ giao tiếp của người nói.

2.1. Đặc điểm cú pháp của lời điều chỉnh tự sửa

Lời tự sửa có bốn vị trí khởi đầu chính. Thứ nhất là sau cụm danh từ. Thứ hai là sau mệnh đề. Thứ ba là sau cụm động từ. Thứ tư là sau cụm giới từ. Trong tiếng Anh, vị trí sau cụm danh từ chiếm tỷ lệ cao nhất. Tiếng Việt cũng có xu hướng tương tự. Tuy nhiên, tỷ lệ tái chế về cụm giới từ cao hơn tiếng Anh. Cả hai ngôn ngữ đều ưu tiên tái chế về từ chức năng. Đại từ nhân xưng chủ ngữ là đích tái chế phổ biến nhất trong tiếng Anh. Đây là điểm khác biệt đáng kể giữa hai ngôn ngữ.

2.2. Đặc điểm ngữ nghĩa của lời điều chỉnh tự sửa và được sửa

Lời tự sửa thường thay thế từ có nghĩa sai bằng từ đúng nghĩa. Nó cũng có thể thêm hoặc bớt thông tin. Lời được sửa do người nghe khởi xướng. Người nghe xác nhận hoặc yêu cầu làm rõ. Trong tiếng Anh, lời được sửa thường đi kèm câu hỏi. Tiếng Việt sử dụng nhiều từ ngữ đánh dấu lời được sửa. Cả hai ngôn ngữ đều có chiến lược sửa tương đồng. Tuy nhiên, tần suất sử dụng các chiến lược khác nhau. Ngữ nghĩa lời điều chỉnh giúp duy trì mạch giao tiếp. Nó đảm bảo thông tin được truyền tải chính xác.

III. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm ngôn ngữ học lời điều chỉnh

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp định lượng. Dữ liệu được thu thập từ phim truyền hình tiếng Anh và tiếng Việt. Đây là nguồn dữ liệu phong phú về hội thoại tự nhiên. Phương pháp phân tích bao gồm ba cấp độ. Cấp độ ngữ dụng học xem xét chức năng giao tiếp. Cấp độ ngữ nghĩa học phân tích nội dung lời điều chỉnh. Cấp độ cú pháp học xác định cấu trúc câu. Dữ liệu được mã hóa theo hệ thống phân loại chuẩn. Nhờ đó đảm bảo độ tin cậy và giá trị của nghiên cứu. So sánh xuyên ngôn ngữ giúp phát hiện điểm giống và khác biệt. Phương pháp này cho phép phân tích toàn diện lời điều chỉnh.

3.1. Thu thập và mã hóa dữ liệu lời điều chỉnh

Dữ liệu được thu thập từ nhiều bộ phim truyền hình. Phim tiếng Anh và phim tiếng Việt được chọn lọc kỹ. Hội thoại trong phim mô phỏng giao tiếp thực tế. Mỗi lời điều chỉnh được ghi chép và mã hóa. Mã hóa bao gồm loại lời điều chỉnh và chiến lược sử dụng. Vị trí khởi đầu lời điều chỉnh cũng được ghi nhận. Quá trình mã hóa đảm bảo tính khách quan. Nhiều người mã hóa cùng dữ liệu để kiểm chứng. Dữ liệu được phân loại theo tiêu chí thống nhất. Hệ thống mã hóa giúp phân tích so sánh hiệu quả.

3.2. Phân tích so sánh lời điều chỉnh tiếng Anh và tiếng Việt

Phân tích so sánh là trọng tâm của nghiên cứu. Hai ngôn ngữ được đối chiếu trên ba phương diện. Phương diện ngữ dụng học so sánh chức năng lời điều chỉnh. Phương diện ngữ nghĩa học so sánh nội dung sửa lỗi. Phương diện cú pháp học so sánh cấu trúc câu. Kết quả cho thấy nhiều điểm tương đồng giữa hai ngôn ngữ. Cả hai đều có lời tự sửa và được sửa. Tuy nhiên, tỷ lệ và chiến lược sử dụng khác nhau. Tiếng Anh ưu tiên đại từ nhân xưng làm đích tái chế. Tiếng Việt dùng cụm giới từ thường xuyên hơn. So sánh này giúp hiểu đặc trưng ngôn ngữ học đa dạng.

IV. Kết luận và ứng dụng nghiên cứu lời điều chỉnh

Nghiên cứu đã đạt được mục tiêu đề ra. Đặc điểm ngôn ngữ học lời điều chỉnh được phân tích toàn diện. Ba cấp độ ngữ dụng, ngữ nghĩa và cú pháp đều được xem xét. Điểm tương đồng và khác biệt giữa tiếng Anh và tiếng Việt được làm rõ. Cả hai ngôn ngữ đều có lời tự sửa chiếm tỷ lệ cao. Từ chức năng được dùng làm đích tái chế phổ biến. Tuy nhiên, tỷ lệ cụ thể có sự khác biệt. Tiếng Anh tái chế về đại từ nhân xưng nhiều hơn. Tiếng Việt tái chế về cụm giới từ thường xuyên hơn. Kết quả này có ý nghĩa lý thuyết và thực tiễn. Nó đóng góp vào hiểu biết về quá trình xử lý ngôn ngữ. Ứng dụng trong giảng dạy ngôn ngữ rất tiềm năng.

4.1. Ý nghĩa lý thuyết của nghiên cứu lời điều chỉnh

Nghiên cứu mở rộng hiểu biết về hành vi lời nói. Nó chứng minh lời điều chỉnh là hiện tượng đa ngôn ngữ. Đặc điểm cú pháp và ngữ nghĩa được hệ thống hóa. Kết quả hỗ trợ lý thuyết của Schegloff và cộng sự. Nó cũng bổ sung bằng chứng cho lý thuyết của Searle. So sánh xuyên ngôn ngữ làm nổi bật đặc trưng riêng. Nghiên cứu đặt nền móng cho các nghiên cứu tiếp theo. Các ngôn ngữ khác có thể được áp dụng cùng phương pháp. Ý nghĩa lý thuyết giúp xây dựng mô hình xử lý ngôn ngữ. Đây là đóng góp quan trọng cho ngôn ngữ học ứng dụng.

4.2. Ứng dụng thực tiễn trong giảng dạy ngôn ngữ

Kết quả nghiên cứu có nhiều ứng dụng thực tiễn. Giáo viên có thể dạy học viên nhận biết lời điều chỉnh. Học viên cần luyện tập chiến lược tự sửa hiệu quả. Nhận biết lời điều chỉnh giúp cải thiện kỹ năng nghe. Nó cũng hỗ trợ phát triển kỹ năng nói trôi chảy. So sánh hai ngôn ngữ giúp tránh lỗi giao tiếp liên văn hóa. Giáo trình có thể tích hợp bài tập về lời điều chỉnh. Người học nâng cao ý thức về quá trình sản xuất ngôn ngữ. Ứng dụng này cải thiện chất lượng giảng dạy ngoại ngữ. Nó giúp người học giao tiếp tự tin và chính xác hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

THE UNIVERSITY OF DANANG UNIVERSITY OF FOREIGN LANGUAGE STUDIES NGUYỄN THỊ MINH HẠNH LINGUISTIC FEATURES OF VERBAL REPAIRS IN ENGLISH AND VIETNAMESE CONVERSATIONS DOCTORAL DISSERTATION IN SOCIAL SCIENCES AND HUMANITIES Da Nang, 2021 THE UNIVERSITY OF DANANG UNIVERSITY OF FOREIGN LANGUAGE STUDIES NGUYỄN THỊ MINH HẠNH LINGUISTIC FEATURES OF VERBAL REPAIRS IN ENGLISH AND VIETNAMESE CONVERSATIONS Major: ENGLISH LINGUISTICS Code: 9.01 DOCTORAL DISSERTATION IN SOCIAL SCIENCES AND HUMANITIES SUPERVISOR: Assoc. NGUYỄN THỊ QUỲNH HOA Da Nang, 2021 i TABLE OF CONTENTS Page Table of Contents . i List of Abbreviations . Aims and Objectives . Aims of the Study . Objectives of the Study . Scope of the Study . Significance of the Study . Theoretical Significance of the Study . Practical Significance of the Study . Structure of the Thesis . 8 CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW 2. Definitions of Terms . Speech Act of Repair . Linguistic Features of Verbal Repairs . Previous Studies Related to the Study . 44 CHAPTER 3: RESEARCH METHODOLOGY 3. Data Collection Method . Data Analysis Method . Data Coding Method . Reliability and Validity . 58 CHAPTER 4: PRAGMATIC FEATURES OF VERBAL REPAIRS IN ENGLISH AND VIETNAMESE TELEVISION FILM CONVERSATIONS 4. Pragmatic Features of Verbal Self-Repairs. Pragmatic Features of Verbal Self-Repair in EFCs . Pragmatic Features of Verbal Self-Repair in VFCs . Similarities and Differences . Pragmatic Features of Verbal Other-Repairs . Pragmatic Features of Verbal Other-Repair in EFCs . Pragmatic Features of Verbal Other-Repair in VFCs . Similarities and Differences . 91 CHAPTER 5: SEMANTIC FEATURES OF VERBAL REPAIRS IN ENGLISH AND VIETNAMESE TELEVISION FILM CONVERSATIONS 5. Semantic Features of Verbal Self-Repair in EFCs in Films . Semantic Features of Verbal Self-Repair in VFCs in Films . Similarities and Differences . Semantic Features of Verbal Other-Repair in EFCs . Semantic Features of Verbal Other-Repair in VFCs . Similarities and Differences . 152 CHAPTER 6: SYNTACTIC FEATURES OF VERBAL REPAIRS IN ENGLISH AND VIETNAMESE TELEVISION FILM CONVERSATIONS 6. Syntactic Features of Verbal Self-Repair in EFCs . Self-Repair initiated after a Nominal Group . Self-Repair initiated after a Clause . Self-Repair initiated after a Verbal Group . Self-Repair initiated after a Prepositional Phrase . Syntactic Features of Verbal Self-Repair in VFCs . Self-Repair initiated after a Nominal Group . Self-Repair initiated after a Verbal Group . Self-Repair initiated after a Prepositional Phrase . Self-Repair initiated after a Clause . Similarities and Differences . Syntactic Features of Verbal Other-Repair in EFCs . Other-Repair initiated after a Clause . Other-Repair initiated after a Nominal Group . Other-Repair initiated after a Verbal Group . Other-Repair initiated after a Prepositional Phrase . Other-Repair initiated after the Adjective Group . Syntactic Features of Verbal Other-Repair in VFCs . Other-Repair initiated after a Clause . Other-Repair initiated after a Nominal Group . Other-Repair initiated after a Verbal Group . Other-repair initiated after an Adjective group . Similarities and Differences . Limitations of the Study . Suggestions for Further Research. 229 v ABBREVIATIONS Adj: Adjective Adj P: Adjective phrase Adv: Adverb Adv P: Adverbial phrase LFs: Linguistic Features ms: minutes N: Noun NG: Nominal Group P: Preposition PP: Prepositional phrase EFCs: English Film Conversations VFCs: Vietnamese Film Conversations RECs: Repairs in English Conversations RVCs: Repairs in Vietnamese Conversations S: Speaker Ss: Speakers S1: the second speaker S1s: the second speakers V: Verb VG: Verbal Group vi LISTS OF TABLES Table 3.1: Number of conversations containing Repairs .1: Pragmatic Functions of Verbal Self-Repair in EFCs .2: Pragmatic Functions of Representatives and Expressives of Verbal Self- Repair in EFCs………………………………………………………………………54 Table 4.3: Pragmatic Functions of Verbal Self-Repair in VFCs .4: Pragmatic Functions of Representatives and Expressives of Verbal Self- Repair in VFCs………………………………………………………………………61 Table 4.5: Pragmatic Functions of Verbal Other-Repair in EFCs…………….6: Pragmatic Functions of Representatives and Expressives of Verbal Other- Repair in EFCs .7: Pragmatic Functions of Verbal Other-Repair in VFCs .8: Pragmatic Functions of Representatives and Expressives of Verbal Other- Repair in VFCs .1: Semantic Processes Of Verbal Self-Repair in EFCs .2: Parts of Experiential Meaning of Verbal Self-Repair in EFCs.3: Semantic Processes of Verbal Self-Repair in VFCs .4: Parts of Experiential Meaning of Verbal Self-Repair in VFCs .5: Semantic Processes of Verbal Other-Repair in EFCs .6: Parts of Experiential Meaning of Verbal Other-Repair in EFCs.7: Semantic Processes of Verbal Other-Repair in VFCs.8: Parts of Experiential Meaning of Verbal Other-Repair in VFCs.1: Syntactic Features Of Verbal Self-Repair in EFCs.2: Syntactic Structures Of Verbal Self-Repair in EFCs.3: Syntactic Features Of Verbal Self-Repair in VFCs.4: Syntactic Structures Of Verbal Self-Repair in VFCs.5: Syntactic Features Of Verbal Other-Repair in EFCs.6: Syntactic Structures Of Verbal Other-Repair in EFCs.7: Syntactic Features Of Verbal Other-Repair in VFCs.8: Syntactic Structures Of Verbal Self-Repair in VFCs. 217 LISTS OF FIGURES Figure 3.1: Steps for searching and downloading the subtitle of a film .2: The software VLC media player .3: Pragmatic features of verbal repairs from Excel 2010 .4: Types of verbal repairs and their pragmatic functions from Excel 2010.5: The Analytical Framework of the study . 47 1 ABSTRACT The study investigated linguistic features of verbal repairs in English and Vietnamese Conversations. The type of this research is qualitative, quantitative, deductive, descriptive and contrastive research. This study used 372 daily conversations from 23 English television films and 385 daily conversations from 39 Vietnamese television films to analyze the pragmatic, semantic and syntactic features of verbal repairs. The research used the theory of conversation analysis and repair of Schegloff et al. (1977)In addition, the cooperative principles of Grice (1975), classification of illocutionary act of Searle (1969) were used to find out the pragmatic features. Semantic and syntactic features of verbal repairs were analyzed on the basis of the viewpoints of functional grammar by Halliday (1994) and then they were concretized by Downing (2015). Some aspects such as the frequencies of the use of the repairs, the functions of the repairs, the violation of Grice’s maxims, the experiential meanings of the repairs, the techniques of the repairs were to be compared. The results revealed that for pragmatic features: English speakers used self and other-repair for the functions of representatives whereas Vietnamese speakers used self and other-repair for the functions of expressives. The findings showed that English speakers violated the maxim of cooperative principle of Grice (1975) because either they did not provide enough information or their information not clear. Vietnamese speakers used self and other-repairs for their own communicative purposes. For semantic features, the study showed that S and S1 in the extracts of English and Vietnamese film conversations repaired the experiential meanings of 5 processes: material, mental, relational, verbal and existential processes in Downing (2015)’s classification. For syntactic features, the findings revealed that S and S1 in the extracts of English and Vietnamese film conversations used the techniques such as recycling, replacing, inserting, adding to repair after a noun, verb, preposition, adjective and clause. Rationale Conversation – verbal communication between people - is indispensable in our daily life. In the social relationships or in common communication, people need to talk to exchange information, establish and maintain social relationship, discuss together to find out the solutions to professional issues and even other problems in their daily lives. Liddicoat (2007) states that conversation is one of the ways people can socialize, develop and sustain each other’s relationship. For that reason, delivering information smoothly is really important for achieving its goal. Although mutual understanding is the goal and the expected state of affairs in conversation, interlocutors sometimes have difficulty in interpreting the other speaker’s turn, or they may interpret their turns differently from what they actually meant. To deal with such problematic cases - where some troubles in speaking, hearing, or understanding the talk occur - repair organisation is needed. Repair is a mechanism to achieve clarification, to re-establish mutual intelligibility after some perceived trouble. The interlocutors do not have smooth conversations because the obstructions appear in the middle of their conversations. According to Schegloff (cited in Cho, 2008), these obstructions can be any factor in the conversation. It can be a grammatically correct form or a pragmatically appropriate expression. These obstructions make the interlocutors revise a part or the whole of their utterance. Repair is a term that refers to how people deal with the difficulty that appears in the middle of the conversation. Conversations in films are also talks about issues in the daily life between people. The conversational settings are selected and written by the scriptwriters. Although film scripts are not naturally occurring conversations and are therefore not what people actually do in real life conversations, their purposes are the same as the ones in natural conversations in every day life, as Dose (2013) states “Speakers use language for a wide range of communicative purpose: in addition to conveying 3 information, speakers express opinions, feelings, and attitudes”. Therefore, conversational situations in films also contain obstructions which make conversations not so smooth as do conversations in daily life. Repairing the trouble sources causing communication breakdown was done to help characters in films obtain their communicative purposes, as in the following examples.1) S: It’ll only be temporary, okay? S1: What’s temporary? S: Temporary means just for a little bit of time.1), S was explaining to the guard in the flat about S’s letting her boyfriend to her room. S knew the regulation of the flat, but S supposed that letting her boyfriend in the room was “temporary”. The guard asked for explaining the meaning of the word temporary, so S made a repair by explaining that permitting her boyfriend to come in her room happened for a short period of time. S’s repair helped S avoid the misunderstanding that could cause the communication breakdown.2) S: Bác ơi cháu báo tin mừng cho Bác. S1: Tin mừng à? Tin mừng gì thế? S: Đối thủ cạnh tranh của chúng cháu đã ngừng cạnh tranh, không chỉ có thế họ còn quay lại giúp chúng cháu, thế có đáng mừng không Bác. S1: Thế mừng quá còn gì nữa.2), S1 did not know which happy news S was mentioning, S1 asked S to give more information for S’s utterance. S repaired the utterance by giving some more detailed information of happy news (Đối thủ cạnh tranh của chúng cháu đã ngừng cạnh tranh, không chỉ có thế họ còn quay lại giúp chúng cháu). S’s repair helped S1 understand more and their conversation became more interesting. The example shows that repairs can perform many other pragmatic functions than just preventing communication breakdowns. A communication breakdown is originated from trouble source in a conversation. It occurs when a message is not properly carried among participants and as a result, the conversation is blocked. According to Schegloff et al. (1977), repair sequences consist, minimally, of the repairable and the repair. The repairable is 4 a linguistic unit which contains the trouble source and which is being repaired, and the repair is the turn in which the problematic element is replaced with another. "Trouble source" refers to any elements in a conversation which cause communication breakdown to the participants. It could be placed anywhere during conversational interaction and any element could be repaired by participants in conversation. In daily communicative conversations and in conversations in films, the interlocutors can face communication breakdowns. Therefore, they have to use strategies to repair the trouble sources or ask for repair so that they can have effective communication. Schegloff et al. (1977) were the first researchers of linguistics who mentioned the term of repair and presented strategies of repair often used to overcome the trouble sources causing communication breakdowns.3 ) Ken: Sure enough ten minutes later the bell r - the doorbell rang.3) shows that the speaker S (Ken) produced the trouble source bell because S (Ken) knew that the hearer could not know what kind of bell, So S (Ken) found out the trouble source and initiated repair by using the word the doorbell. There have been many authors dealing with the theory of repair but Schegloff is considered the first outstanding figure in this realm.