Chương 1: Cơ sở lý thuyết về quản trị rủi ro trong hoạt động cho vay ký quỹ tại công ty chứng khoán. Chương 2: Thực trạng quan trị rủi ro trong cho vay ký quỹ tại Công ty TNHH Chứng khoán Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam. Chương 3: Giải pháp tăng cường quản trị rủi ro trong hoạt động cho vay ký quỹ tại Công ty TNHH Chứng khoán Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam. CƠ SỞ LÝ THUYET VE QUAN TRI RỦI RO TÍN DUNG TRONG HOAT DONG CHO VAY KY QUY TAI CONG TY CHUNG KHOAN 1.
Hoạt động cho vay ký quỹ tại Công ty Chứng khoán 1. Công ty chứng khoán 1. Khái niệm về công ty chứng khoán Công ty chứng khoán được định nghĩa theo nhiều cách thức khác nhau. Theo giáo trình “Thị trường chứng khoán”, Đại học Kinh tế Quốc dân định nghĩa: “Công ty chứng khoán là một định chế tài chính trung gian thực hiện các nghiệp vụ trên thị trường chứng khoán”.
Theo Giáo trình “Thị trường chứng khoán”, Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh định nghĩa: “Công ty chứng khoán là một định chế tài chính trung gian chuyên kinh doanh chứng khoán, là đơn vị có tư cách pháp nhân, có vốn riêng và hoạch toán độc lập.” Như vậy, có thé hiểu công ty chứng khoán là một trung gian tài chính, được thành lập theo pháp luật, thực hiện một hoặc một số hoạt động trên thị trường chứng khoán. Chức năng của công ty chứng khoán Hoạt động của thị trường chứng khoán trước hết cần những người môi giới trung gian, đó là công ty chứng khoán — một định chế tài chính trên thị trường chứng khoán, có nghiệp vụ chuyên môn, đội ngũ nhân viên có trình độ và bộ máy tổ chức phù hợp đề thực hiện vai trò trung gian môi giới mua — bán chứng khoán, tư van đầu tư và thực hiện một số dịch vụ khác cho cả người đầu tư lẫn nhà phát hành. Công ty chứng khoán là tác nhân quan trọng thúc đây sự phát triển của nền kinh tế nói chung và của thị trường chứng khoán nói riêng. Nhờ các công ty chứng khoán mà các loại chứng khoán nợ và chứng khoán vốn được lưu thông từ nhà phát hành tới người đầu tư và có tính thanh khoản, qua đó huy động nguồn vốn nhàn rỗi trong dân cư, doanh nghiệp dé phân bồ vào những nơi có nhu cầu về vốn.
Chức năng của công ty chứng khoán gồm: - Tạo cơ chế huy động vốn linh hoạt giữa người có tiền nhàn rỗi đến người sử dụng vốn (thông qua cơ chế phát hành và bảo lãnh). - Cung cấp cơ chế giá cả cho giao dịch (thông qua hệ thống khớp lệnh). - Tạo tính thanh khoản cho chứng khoán (chuyên đổi từ chứng khoán ra các khoản tiên và ngược lại các khoản tiên ra chứng khoán). 3 - Góp phan điều tiết và bình ồn thị trường (thông qua hoạt động tự doanh và vai trò nhà tạo lập thị trường của công ty chứng khoán).
Vai trò của công ty chứng khoán Với mỗi chủ thể khác nhau, công ty chứng khoán có một vai trò riêng. Vai trò đối với tổ chức phát hành Mục tiêu của các tổ chức phát hành khi tham gia vào thị trường chứng khoán là huy động vốn thông qua việc phát hành chứng khoán. Do đó, thông qua việc phát hành và bảo lãnh phát hành, các công ty chứng khoán đóng vai trò tạo ra cơ chế huy động vốn phục vụ các tô chức phát hành. Trong giáo trình “Thị trường chứng khoán”, Đại học Kinh tế Quốc dân viết: “Nguyên tắc hoạt động cơ bản và quan trọng nhất của thị trường chứng khoán là thị trường chứng khoán đóng vai trò là trung gian.
Theo nguyên tắc đó các nhà đầu tư và các tô chức phát hành không được thực hiện các giao dịch mua bán trực tiếp chứng khoán mà buộc phải thực hiện thông qua các tổ chức trung gian mua bán (như các công ty chứng khoán,. Các công ty chứng khoán đóng vai trò là trung gian cho cả nhà đầu tư và tổ chức phát hành chứng khoán. Khi công ty chứng khoán thực hiện công việc đó đã trực tiếp tạo ra cơ chế huy động vốn cho cả nền kinh tế thông qua thị trường chứng khoán.” Vai trò đối với các nhà đầu tw Thông qua nghiệp vụ như quản lý danh mục đầu tư, môi giới, tư vấn đầu tư, công ty chứng khoán giúp nhà dau tư làm giảm chi phí va rút ngắn thời gian giao dịch, từ đó gia tăng hiệu quả kinh tế của các khoản đầu tư. Trên thị trường chứng khoán, sự biến động thường xuyên của giá cả chứng khoán cũng như mức độ rủi ro cao của các chứng khoán khác nhau khiến cho các nhà đầu tư mất rất nhiều thời gian và công sức, đồng thời tốn kém chi phí dé tìm hiểu thông tin trước khi đưa ra các quyết định đầu tư.
Tuy nhiên, với đội ngũ nhân viên có trình độ chuyên môn cao và uy tín nghề nghiệp của công ty chứng khoán sẽ giúp các nha đầu tư rót vốn vào các chứng khoán một cách hiệu quả. Vai trò đối với thị trường chứng khoán La một trong những chủ thé quan trọng trên thị trường chứng khoán, công ty chứng khoán thê hiện 2 vai trò chính: - Góp phần tạo lập giá cả, điều tiết thị trường. Theo giáo trình “Thị trường chứng khoán”, Đại học Kinh tế Quốc dân: “Giá cả chứng khoán do quy luật cung cầu của thị trường quyết định. Tuy nhiên, để đưa ra được một mức giá cuối cùng, người mua và người bán phải giao dịch thông qua các công ty chứng khoán vì họ không thê mua bán trực tiếp.
Công ty chứng khoán là những thành viên tại các sở giao dịch, do đó họ cũng góp phần tạo lập giá cả thị trường thông qua đấu giá. Các công ty chứng khoán và các nhà phát hành cùng đưa ra mức giá đầu tiên trên thị trường sơ cấp. Vì vậy, giá cả của mỗi loại chứng khoán giao dịch đều được các công ty chứng khoán phân tích và định giá. Các công ty chứng khoán còn giữ vai trò lớn hơn khi tham gia điều tiết thị trường.
Đề bảo vệ lợi ích của chính mình và bảo vệ những khoản đầu tư của khách hàng, một số công ty chứng khoán đã giành một tỷ lệ nhất định dé thực hiện các giao dịch nhằm mục đích bình ồn giá chứng khoán trên thị trường.” - Giúp các tài sản tài chính tăng tính thanh khoản. Theo giáo trình “Thị trường chứng khoán”, Đại học Kinh tế Quốc dân: “Thi trường chứng khoán đóng vai trò là môi trường dé các tài sản tài chính tăng tính thanh khoản. Tuy nhiên các công ty chứng khoán mới là chủ thé thực hiện tốt vai trò đó vì công ty chứng khoán tạo cơ chế giao dịch trên thị trường. Do thực hiện các hoạt động như chứng khoán hoá, bảo lãnh phát hành trên thị trường sơ cấp, các công ty chứng khoán không chỉ giúp các tô chức phát hành huy động một lượng vốn lớn dé phục vụ nhu cầu sản xuất kinh doanh mà còn làm tăng tính thanh khoản của các tài sản tài chính được đầu tư vì các chứng khoán qua dot phát hành sẽ được giao dịch trên thị trường thứ cấp.
Điều này làm giảm rủi ro, tạo tâm lý yên tâm cho nhà đầu tư. Do thực hiện các giao dịch mua và bán trên thị trường thứ cấp, các công ty chứng khoán giúp nhà đầu tư chuyển đổi chứng khoán thành các khoản tiền và ngược lại. Quá trình chuyển đối chứng khoán thành các khoản tiền và ngược lại sẽ làm cho các tài sản tài chính gia tăng tính thanh khoản.” Vai trò đối với cơ quan quản lý thị trường Các cơ quan quản lý thị trường nắm bắt được thông tin về thị trường chứng khoán do công ty chứng khoán cung cấp. Theo giáo trình “Thị trường chứng khoán”, Đại học Kinh tế Quốc dân: “Các công ty chứng khoán thực hiện được vai trò đó bởi họ là trung gian mua bán và thực hiện các giao dịch trên thị trường, đồng thời họ lại là đơn vị bảo lãnh phát hành cho các chứng khoán mới.
Một trong những yêu cầu của thị trường chứng khoán là các thông tin trên thị trường phải được các công ty chứng 5 khoán công khai dưới sự kiểm tra và giám sát của các cơ quan quản lý thị trường. Việc cung cấp thông tin vừa là nguyên tắc nghề nghiệp của các công ty chứng khoán, vừa là quy định của hệ thống pháp luật vì các hoạt động của công ty chứng khoán cần phải được công khai, minh bạch. Công ty chứng khoán có thê cung cấp các thông tin bao gồm thông tin về thông tin về các cô phiếu, trái phiếu, các giao dịch mua bán trên thị trường, thông tin về các nhà đầu tư, các nhà phát hành. Nhờ nắm được các thông tin đó, các cơ quan quản lý thị trường có thể kiểm soát và chống các hiện tượng bóp méo giá chứng khoán, thao túng, lũng đoạn thị trường.” Nhìn chung, công ty chứng khoán là trung gian tài chính chuyên biệt trên thị trường chứng khoán, đóng vai trò quan trọng đối với các nhà đầu tư, các tổ chức phát hành, đối với cơ quan quản lý thị trường và đối với thị trường chứng khoán nói chung.
Những vai trò đó được công ty chứng khoán thể hiện thông qua các nghiệp vụ chính. Các nghiệp vụ của công ty chứng khoán sẽ được trình bày ở phần tiếp theo. Các nghiệp vụ của công ty chứng khoán Nghiệp vụ môi giới chứng khoán Trong giáo trình “Thị trường chứng khoán”, Đại học Kinh tế Quốc dân có định nghĩa: “Môi giới chứng khoán là hoạt động trung gian hoặc đại diện mua, bán chứng khoán cho khách hang dé hưởng hoa hồng. Theo đó, công ty chứng khoán đại diện cho khách hàng tiễn hành giao dịch thông qua cơ chế giao dịch tại Sở giao dịch chứng khoán hoặc thị trường OTC mà chính khách hàng phải chịu trách nhiệm đối với kết quả giao dịch của mình.” Thông qua hoạt động môi giới, công ty chứng khoán sẽ chuyên đến khách hang các sản phẩm, dịch vụ tư vấn đầu tư và kết nối giữa nhà đầu tư bán chứng khoán và nhà đầu tư mua chứng khoán.
Trong những trường hợp nhất định, hoạt động môi giới sẽ trở thành bạn đồng hành, người chia sẻ những lo âu, căng thăng và đưa ra những lời động viên kịp thời cho nhà đầu tư, giúp nhà đầu tư có quyết định đúng đắn. Nghiệp vụ tự doanh Trong giáo trình “Thị trường chứng khoán”, Đại học Kinh tế Quốc dân có định nghĩa: “Tự doanh là nghiệp vụ công ty chứng khoán tự tiễn hành các giao dịch mua bán chứng khoán. Hoạt động tự doanh của công ty chứng khoán được thực hiện thông qua cơ chế giao dịch trên Sở giao dich chứng khoán hoặc thị trường OTC.