CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIEN VE QUAN LÝ CAP TÍN DUNG BAN LẺ TẠI NGÂN HÀNG THUONG MẠI 1. Cấp tín dụng bán lẻ tại ngân hàng thương mại 1. Khái niệm cấp tín dụng bán lẻ tại ngân hàng thương mại Cấp tín dụng bán lẻ là hình thức cung ứng sản phẩm tín dụng có quy mô nhỏ cho khách hàng là cá nhân, thông qua mạng lưới chi nhánh. Đối tượng mà loại tín dụng này hướng đến rất rộng với số lượng vô cùng lớn.
Vì vậy tỷ trọng cho vay đối với tín dụng bán lẻ có xu hướng cao hơn mức bình quân chung, do các nhu cầu của khách hàng thường là cho vay tiêu dùng, vay dé đầu tư nhỏ lẻ,. và cũng do quy mô còn nhỏ lẻ nên phương pháp kế hoạch về dòng tiền của khách hàng đối với các loại dịch vụ này chưa được chủ động kéo theo thời hạn của các khoản vay đối với tín dụng bán lẻ thường là trên 12 tháng. Đặc điểm cấp tín dụng bán lẻ tại ngân hàng thương mại Các đối tượng vay nhằm đáp ứng nhu cầu vốn dé tiêu dùng như mua nhà, xây dựng nhà, sửa chữa nhà, du học, mua săm,. hoặc bổ sung nguồn vốn kinh doanh cá thé nên nhu cầu vay vốn không lớn.
Nhung do day là nhu cau khá phổ biến, đa dang với mọi tầng lớp nên đối tượng được cung cấp sản pham tín dụng bán lẻ rat rộng và sô lượng vô cùng lớn Mục đích cho vay nhằm phục vụ nhu cầu tiêu dùng của các nhân, hộ gia đình và bổ sung vốn sản xuất kinh doanh cá thể. Nên nguồn trả nợ của các khoản vay thường đến từ tiền lương hàng tháng, hoặc hoạt động kinh doanh hàng tháng của khách hàng, không nhất thiết phải là kết quả của việc sử dụng vốn vay. Đây là nguồn thu nhập tương đối ồn định dé tra nợ nhưng các thông tin quan trong dé làm ra cơ sở ra quyết định: tư cách khách hang, tình hình tài chính,. rất khó xác định đặc biệt là đối với các hộ kinh doanh do không có báo cáo tài chính mà chỉ là sô theo dõi sô sách, hóa đơn bán lẻ,.
Tuy nhiên do số lượng khoản vay lớn nhưng doanh số mỗi khoản vay nhỏ nên mức độ phân tán rủi ro khá tốt Nhu cầu được cấp tin dung bán lẻ của khách hàng chiu tác động mạnh và phụ thuộc vào chu kỳ kinh tế. Nhu cầu vay vén tỷ lệ thuận với sự tăng trưởng của nền kinh tế. khi nền kinh tế phát triển, đời sống nhân dân được nâng cao, thu nhập 1. Điều kiện cấp tín dụng bán lẻ tại ngân hàng thương mại Mỗi ngân hàng sẽ có chính sách cho vay riêng, nhưng về cơ bản thì các điều kiện mà KH cần đề được cấp tín dụng bao gồm:KH phải là công dân Việt Nam hoặc là người cư trú hợp pháp tại Việt Nam, có đầy đủ năng lực pháp luật tại Việt Nam.
Có độ tuổi từ 18 đến 55 đối với nữ và 18 đến 60 đối với nam - KH có thu nhập ồn định, có khả năng đảm bảo trả nợ trong thời gian cam kết. Nguồn thu là cơ sở để đảm bảo khả năng thanh toán nợ của KH. Tuy tình hình tài chính va đặc điểm cá nhân của mình KH có thé lựa chọn hình thức chứng minh thu nhập - KH không có nợ xấu. Nợ xấu là các khoản nợ được tính từ nhóm nợ thứ 2 trở đi, khi KH nộp hồ sơ vay vốn ngân hàng sẽ kiểm tra lịch sử tín dụng của KH.
Lịch sử tín dụng được CIC theo dõi, ghi chép và có giá trị lưu trữ tối đa 2 năm. Hình thức cấp tín dụng bán lẻ tại ngân hàng thương mại Dựa vào thời hạn cho vay - Cho vay ngắn hạn: là các khoản vay có thời hạn tối đa 1 năm - Cho vay trung hạn: là các khoản cho vay có thời hạn vay từ 1 năm đến 5 năm - Cho vay dài han: là các khoản vay có thời hạn trên 5 năm Dựa vào phương thức cho vay - Cho vay theo món: mỗi lần vay vốn thì KH phải có thủ tục vay vốn và ký kết hợp đồng vay vốn có xác định kỳ hạn rõ ràng - Cho vay theo thẻ tín dụng: ngân hàng sẽ chấp thuận cho KH sử dụng vốn vay trong phạm vi hạn mức tín dụng. Phương thức này thông qua nghiệp vụ phát hành và sử dụng thẻ tín dụng - Cho vay theo hạn mức thấu chỉ: là việc ngân hàng chấp thuận bằng văn bản cho cho KH giao dịch vượt quá số tiền có trên tài khoản của KH thông qua hệ thống ATM hoặc các điểm giao dịch của ngân hàng hay các POS. Ngân hàng sẽ cấp cho KH 1 han mức sử dung tién trén tai khoan, ngân hang gọi là han mức thấu chi.
Quản lý cấp tín dụng bán lẻ tại ngân hàng thương mại 1. Khái niệm quản lý cấp tín dụng bán lẻ tại ngân hàng thương mại “ Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, kiểm soát các nguồn lực và hoạt động của hệ thống xã hội nhằm đạt được mục đích của hệ thống với hiệu lực và hiệu quả một cách bền vững trong điều kiện môi trường luôn biến động ” ( Nguyễn Thị Ngọc Huyền và cộng sự, 2017, trang 38 ). Quản lý hoạt động tín dụng bán lẻ là quá trình lập kế hoạch, tổ chức thực hiện và kiểm soát hoạt động cấp tín dụng bán lẻ của NHTM đảm bảo cho hoạt động tín dụng tuân thủ các quy định, hạn chế đến mức thấp nhất những rủi ro và đem lại hiệu quả tối ưu trong hoạt động của ngân hàng Chủ thé quản lý là bộ máy chịu trách nghiệm trong hoạt động tín dung bán lẻ của chỉ nhánh. Đối tượng quản lý là các quan hệ vay vốn của chi nhánh với KH.
Công cụ quản lý mà các ngân hàng TM sử dụng là các kế hoạch, các chính sách của ngân hàng 1. Mục tiêu quản lý cấp tín dụng bán lẻ tại ngân hàng thương mại Về tông quan, quản lý hoạt động cấp tín dụng bán lẻ của NHTP phải vì mục tiêu tồn tại và phát trién bền vững của chính ngân hàng, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh. Vì lẽ đó, những mục tiêu cơ bản cần đạt được của hoạt động cấp tín dụng bán lẻ của NHTM là: - Phát triển hoạt động tín dụng sâu rộng: Phát triển hoạt động tín dụng là vô cùng quan trọng đối với các NHTT bởi đây là nghiệp vụ chủ yếu, chiếm 60 — 70% thu nhập của mỗi ngân hàng. Bên cạnh việc phát triển các sản phẩm tín dụng, phù hợp với nhu cầu khách hàng thì hoạt động mở rộng thị thường, các khu vực địa lý, nâng cao hiệu quả các hoạt động cho vay, thu nợ,.
cũng cần được chú ý. - Đảm bảo an toàn đầu tư tín dụng: Tính hai mặt của hoạt động cấp tín dụng bán lẻ thể hiện ở chỗ: vừa mang lại nguồn thu chủ yếu cho ngân hàng, vừa tiềm tàng nhiễu rủi ro. Đây cũng chính là rủi ro cơ bản khiến nhiều NHTM sụp đồ. Chính vì thé, bên cạnh việc phát triển hoạt động tín dụng, cần phải kiểm soát tín dụng, hạn chế tối đa các rủi ro.
- Đảm bảo lợi nhuận tăng trưởng bền vững: Lợi nhuận là mục tiêu cuối cùng của các NHTM. Muốn tôn tại và phát triển, các NHTM phải có đủ khả năng chi trả các chi phí và đủ lượng tích lũy yêu cầu dé phát triển các hoạt động kinh doanh cũng như chiếm được lợi thế cạnh tranh. Nguyên tắc quản lý cấp tín dụng bán lẻ tại ngân hàng thương mại Trong mọi hoạt động quản lý cấp tín dụng của NHTM, tất cả các chỉ nhánh đều phải tuân thủ những quy tắc sau: - Tuân thủ pháp luật: các chi nhánh phải tuân thủ pháp luật về các hoạt động ngân hàng và các quy định đối với hoạt động tín dụng - Thỏa mãn yêu cầu kinh doanh đối với chi phí thấp: các chi nhánh NHTM phải đảm bảo cân đối giữa huy động vốn và sử dụng vốn về quy mô, về thời gian để nâng cao hiệu quả sử dụng vôn của ngân hàng - Đảm bảo tính mục đích của khoản vay: mục đích đi vay phải được ghi rõ trong hợp đồng tín dụng đề đảm bảo NH không tài trợ, tiếp tay cho các hoạt động trái pháp luật 1. Nội dung quản lý cấp tín dụng bán lẻ tại ngân hàng thương mại 1.
Lập kế hoạch quản lý cấp tín dụng bán lẻ tạ NHTM Lập kế hoạch quản lý cấp tín dụng là hoạt động diễn ra hàng năm, hàng quý tùy vào tình hình thực tế của mỗi NHTM. Công tác lập kế hoạch quản lý cấp tín dụng bán lẻ do bộ phận tổng hợp và phân tích chiến lược của ngân hàng thực hiện. Đề lập ra được kế hoạch cần phải căn cứ vào mục tiêu đề ra của NH, dự báo phát triển kinh tế, xã hội của đất nước,.và phải có sự phối hợp của bộ phận quản lý nợ và bộ phân KHCN dé thu nhập các số liệu thực tế về cấp tín dụng bán lẻ của các năm trước Bản kế hoạch cấp tín dụng bán lẻ thường bao gồm các chỉ tiêu sau: - Các mục tiêu kế hoạch + Số lượng và tăng trưởng của KH trong năm kế hoạch + Quy mô và tăng trưởng doanh số trong năm kế hoạch + Tỷ lệ nợ quá hạn trong năm kế hoạch + Tỷ lệ nợ xấu trong năm kế hoạch + Lợi nhuận trong năm kế hoạch - Các giải pháp, chính sách dé đạt được các chỉ tiêu: + Giải pháp về nhân lực + Giải pháp về tài chính + Giải pháp về marketing 1. Tổ chức bộ máy quản lý cấp tín dụng bán lẻ - Tổ chức bộ máy cấp tín dụng bán lẻ sẽ tùy theo quy mô của từng ngân hàng.
Nguồn nhân lực của bộ máy quản lý cấp tín dụng bán lẻ rất quan trọng, nó là nhân tố chính quan trọng nhất của công tác quản lý. Nhìn chung bộ máy quản lý cấp tín dụng bán lẻ của chỉ nhánh NHTM thường bao gồm + Ban giám đốc + Bộ phận quản trị tín dụng + Bộ phận khách hàng bán lẻ + Bộ phận quản lý rủi ro + Các bộ phận khác có liên quan - Tập huấn cán bộ cấp tín dụng bán lẻ Các ngân hàng thường tổ chức các buổi tập huấn cho cán bộ nhằm trao đổi kinh nghiệm, học tập, dao tao kiến thức cũng như kỹ năm triển khai thực hiện quy trình, chính sách cấp tín dụng bán lẻ. Một buổi tập huấn thường diễn ra trong vòng từ 1-5 ngày do các cán bộ có kinh nghiệm chịu trách nghiệm xây dựng quy trình, chính sách cho NH giảng dạy.