Luận văn thạc sĩ: Lựa chọn GDP danh nghĩa mục tiêu cho chính sách tiền tệ ở Việt Nam

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích GDP danh nghĩa và vai trò của nó trong chính sách tiền tệ tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và lựa chọn hiệu quả.

• Tác giả: Trần Đăng Nhân
• Người hướng dẫn: GS. James Riedel
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: GDP Danh Nghĩa Mục Tiêu: Một Lựa Chọn Cho Chính Sách Tiền Tệ Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Bối cảnh chính sách
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Cấu trúc của nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: KHUNG LÝ THUYẾT GDP DANH NGHĨA MỤC TIÊU
• 2.1. Tại sao đặt ra mục tiêu trong thực thi chính sách tiền tệ?
• 2.2. Tổng quan nghiên cứu
• 2.3. Tổng quan nghiên cứu thế giới
• 2.4. Tổng quan nghiên cứu ở Việt Nam
• 2.5. Khung lý thuyết so sánh GDP danh nghĩa mục tiêu và lạm phát mục tiêu
• 3. CHƯƠNG 3: TRIỂN VỌNG ÁP DỤNG GDP DANH NGHĨA MỤC TIÊU Ở VIỆT NAM
• 3.1. Chính sách tiền tệ của Việt Nam
• 3.2. Những trục trặc của chính sách tiền tệ
• 3.3. Chính sách tùy nghi và định giá cao tiền đồng
• 3.4. Kiểm soát lạm phát
• 3.5. Cú sốc cung và cú sốc ngoại thương
• 3.6. Phương pháp ước lượng đường tổng cung
• 3.7. Các biến trong mô hình và dữ liệu
• 3.8. Kết quả ước lượng
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH
• 4.1. Kết luận nghiên cứu
• 4.2. Gợi ý chính sách
• 4.3. Hạn chế của luận văn
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách tiền tệ ở Việt Nam hiện nay

Chính sách tiền tệ ở Việt Nam đã trải qua nhiều biến động trong những năm gần đây. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã thực hiện nhiều biện pháp nhằm ổn định nền kinh tế, nhưng vẫn gặp phải nhiều thách thức. Tình hình lạm phát và tăng trưởng GDP có sự biến động lớn, ảnh hưởng đến sự ổn định kinh tế vĩ mô. Việc áp dụng các chính sách tiền tệ hiệu quả là cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững.

1.1. Tình hình lạm phát và tăng trưởng GDP ở Việt Nam

Lạm phát ở Việt Nam đã có những giai đoạn tăng cao, đặc biệt là trong giai đoạn 2007-2011. Tăng trưởng GDP cũng không ổn định, với nhiều biến động lớn. Các số liệu cho thấy lạm phát trung bình cao hơn 7% trong khi tăng trưởng GDP lại thấp hơn 1% so với giai đoạn trước.

1.2. Vai trò của Ngân hàng Nhà nước trong chính sách tiền tệ

Ngân hàng Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc điều hành chính sách tiền tệ. Tuy nhiên, việc áp dụng chính sách đa mục tiêu đã dẫn đến những khó khăn trong việc kiểm soát lạm phát và ổn định tỷ giá.

II. Những thách thức trong chính sách tiền tệ hiện tại

Chính sách tiền tệ hiện tại của Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Sự tùy nghi trong điều hành chính sách, cùng với việc định giá cao tiền đồng, đã gây ra nhiều rủi ro cho nền kinh tế. Việc kiểm soát lạm phát và phản ứng với các cú sốc cung và ngoại thương cũng là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Sự tùy nghi trong điều hành chính sách tiền tệ

Chính sách tiền tệ hiện tại có tính chất tùy nghi, dẫn đến việc không đạt được nhiều mục tiêu đã cam kết. Điều này gây ra sự không nhất quán và khó khăn trong việc ổn định nền kinh tế.

2.2. Rủi ro từ việc định giá cao tiền đồng

Việc định giá cao tiền đồng đã làm suy yếu khả năng cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu Việt Nam. Điều này ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế và tạo ra áp lực lên chính sách tiền tệ.

III. Phương pháp áp dụng GDP danh nghĩa mục tiêu trong chính sách tiền tệ

Việc áp dụng GDP danh nghĩa mục tiêu có thể là một giải pháp hiệu quả cho chính sách tiền tệ ở Việt Nam. Nghiên cứu cho thấy GDP danh nghĩa mục tiêu có thể giúp tối thiểu hóa sự biến động của sản lượng và lạm phát, đặc biệt trong bối cảnh có cú sốc cung và ngoại thương.

3.1. Lợi ích của GDP danh nghĩa mục tiêu

GDP danh nghĩa mục tiêu giúp ổn định cả sản lượng và giá cả, từ đó giảm thiểu tác động của các cú sốc kinh tế. Điều này có thể tạo ra một nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững.

3.2. So sánh giữa GDP danh nghĩa mục tiêu và lạm phát mục tiêu

Nghiên cứu cho thấy GDP danh nghĩa mục tiêu vượt trội hơn lạm phát mục tiêu trong việc ổn định hóa nền kinh tế. Lạm phát mục tiêu không phản ứng tốt với cú sốc cung, trong khi GDP danh nghĩa mục tiêu có thể điều chỉnh linh hoạt hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn của GDP danh nghĩa mục tiêu ở Việt Nam

Việc áp dụng GDP danh nghĩa mục tiêu đã được nghiên cứu và đề xuất như một giải pháp khả thi cho chính sách tiền tệ ở Việt Nam. Các nghiên cứu cho thấy rằng việc chuyển đổi sang GDP danh nghĩa mục tiêu có thể giúp giảm thiểu sự bất ổn định của nền kinh tế.

4.1. Kết quả nghiên cứu về GDP danh nghĩa mục tiêu

Nghiên cứu cho thấy rằng GDP danh nghĩa mục tiêu có thể giúp giảm thiểu sự biến động của sản lượng và lạm phát, từ đó tạo ra một môi trường kinh tế ổn định hơn.

4.2. Gợi ý chính sách cho việc áp dụng GDP danh nghĩa mục tiêu

Để thực hiện hiệu quả GDP danh nghĩa mục tiêu, NHNN cần tập trung vào việc công bố các mục tiêu tăng trưởng GDP danh nghĩa và cam kết thực hiện để đảm bảo độ tín nhiệm cho chính sách.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của chính sách tiền tệ

Chính sách tiền tệ ở Việt Nam cần có sự chuyển mình để thích ứng với những thách thức hiện tại. Việc áp dụng GDP danh nghĩa mục tiêu có thể là một bước đi quan trọng trong việc ổn định nền kinh tế và đảm bảo sự phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của việc đổi mới chính sách tiền tệ

Đổi mới chính sách tiền tệ là cần thiết để đáp ứng các yêu cầu của nền kinh tế hiện đại. Việc áp dụng các quy tắc rõ ràng sẽ giúp NHNN điều hành chính sách hiệu quả hơn.

5.2. Triển vọng của GDP danh nghĩa mục tiêu trong tương lai

GDP danh nghĩa mục tiêu có thể trở thành một công cụ quan trọng trong việc điều hành chính sách tiền tệ, giúp Việt Nam đối phó hiệu quả với các cú sốc kinh tế trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2002-2014, nền kinh tế Việt Nam trải qua nhiều biến động vĩ mô với lạm phát trung bình trên 7% và tăng trưởng GDP trung bình dưới 6%, trong khi độ lệch chuẩn của lạm phát và tăng trưởng GDP lần lượt tăng từ 2,4% lên 7,44% và từ 0,86% lên 1,39% so với giai đoạn trước đó. Những biến động này phản ánh sự bất ổn kinh tế kéo dài, đặc biệt từ năm 2007 trở đi, khi Việt Nam đối mặt với các cú sốc cung như thiên tai và cú sốc ngoại thương do biến động giá dầu thế giới. Chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) trong giai đoạn này chủ yếu mang tính tùy nghi, đa mục tiêu và neo tỷ giá vào đồng đô la Mỹ, dẫn đến nhiều trục trặc như định giá cao tiền đồng, kiểm soát lạm phát kém hiệu quả và phản ứng chậm với các cú sốc kinh tế.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá hiệu quả thực thi chính sách tiền tệ của NHNN trong việc ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm định tính thích hợp của việc áp dụng GDP danh nghĩa mục tiêu như một quy tắc điều hành chính sách tiền tệ thay thế cho lạm phát mục tiêu. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào dữ liệu kinh tế Việt Nam giai đoạn 2002-2014, với trọng tâm phân tích các cú sốc cung và ngoại thương, cũng như ước lượng các tham số của đường tổng cung để so sánh hai quy tắc chính sách tiền tệ.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh Việt Nam cần một khuôn khổ chính sách tiền tệ hiệu quả hơn để giảm thiểu sự biến động của sản lượng, lạm phát và tỷ giá hối đoái, từ đó góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy phát triển bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên mô hình lý thuyết đơn giản của Bhandari và Frankel (2015) để so sánh hai quy tắc chính sách tiền tệ: lạm phát mục tiêu và GDP danh nghĩa mục tiêu. Mô hình sử dụng đường tổng cung dạng:

$$ y = y^* + b(p - p^e) + u $$

trong đó $y$ là sản lượng thực tế, $y^*$ là sản lượng tiềm năng, $p$ là chỉ số giá, $p^e$ là chỉ số giá kỳ vọng, $b$ là độ dốc đường tổng cung, và $u$ là cú sốc cung. Hàm thiệt hại bình phương được xây dựng bao gồm trọng số cho sự biến động của sản lượng, lạm phát và tỷ giá hối đoái, phản ánh mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô trong nền kinh tế mở.

Ba khái niệm chính được sử dụng gồm:

• Chính sách tiền tệ theo quy tắc: cam kết theo một mục tiêu trung gian như lạm phát mục tiêu hoặc GDP danh nghĩa mục tiêu để định hình kỳ vọng và tăng tính minh bạch.
• Cú sốc cung và cú sốc ngoại thương: các yếu tố bất lợi như thiên tai, biến động giá dầu ảnh hưởng đến sản lượng và giá cả.
• Độ dốc đường tổng cung (1/b): phản ánh mức độ nhạy cảm của sản lượng với biến động giá cả, là điều kiện quan trọng để xác định quy tắc chính sách tiền tệ tối ưu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng. Phân tích định tính đánh giá hiệu quả chính sách tiền tệ hiện hành và so sánh ưu nhược điểm của hai quy tắc lạm phát mục tiêu và GDP danh nghĩa mục tiêu dựa trên các nghiên cứu thực nghiệm và lý thuyết.

Phương pháp định lượng sử dụng kỹ thuật bình phương tối thiểu hai giai đoạn (2SLS) để ước lượng các tham số của đường tổng cung dựa trên dữ liệu quý giai đoạn 2002-2014. Các biến công cụ ngoại sinh được sử dụng bao gồm:

• Đầu tư công (đại diện cú sốc cầu nội địa)
• Tăng trưởng kinh tế thế giới (đại diện cú sốc cầu bên ngoài)
• Giá dầu Brent thực tế (đại diện cú sốc ngoại thương)
• Lượng mưa điều chỉnh mùa vụ (đại diện cú sốc cung do thời tiết)

Dữ liệu được thu thập từ Tổng cục Thống kê, CEIC, EIA, IMF và các nguồn chính thức khác. Các biến được kiểm tra tính dừng và xử lý loại bỏ yếu tố mùa vụ để đảm bảo tính chính xác của mô hình.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chính sách tiền tệ Việt Nam mang tính tùy nghi và đa mục tiêu, không tuân theo quy tắc rõ ràng: Các nghiên cứu cho thấy NHNN thường điều chỉnh lãi suất chậm và không đồng bộ với biến động lạm phát và tỷ giá, dẫn đến hiệu quả kiểm soát lạm phát thấp và sự biến động lớn của nền kinh tế.

2. Độ dốc đường tổng cung ước lượng bằng phương pháp 2SLS là khoảng 1.835, thấp hơn điều kiện lý thuyết 2.414: Điều này cho thấy đường tổng cung của Việt Nam có dạng tương đối thoải, phù hợp với điều kiện để GDP danh nghĩa mục tiêu vượt trội hơn lạm phát mục tiêu trong ổn định kinh tế.

3. Cú sốc cung và cú sốc ngoại thương có ảnh hưởng đáng kể đến nền kinh tế Việt Nam: Biến lượng mưa (cú sốc cung) có tác động tiêu cực đến sản lượng với mức ý nghĩa thống kê khoảng 12-15%, trong khi biến giá dầu thế giới (cú sốc ngoại thương) ảnh hưởng tích cực đến lạm phát với mức ý nghĩa 10%.

4. GDP danh nghĩa mục tiêu giúp giảm biến động của sản lượng, lạm phát và tỷ giá hiệu quả hơn lạm phát mục tiêu: Khi có sự hiện diện của cú sốc cung và ngoại thương, GDP danh nghĩa mục tiêu cho phép chính sách tiền tệ linh hoạt hơn, chấp nhận biến động lạm phát trong ngắn hạn để duy trì ổn định sản lượng và tỷ giá.

Thảo luận kết quả

Kết quả ước lượng và phân tích lý thuyết cho thấy chính sách tiền tệ hiện hành của Việt Nam với cơ chế neo tỷ giá vào đồng đô la Mỹ và đa mục tiêu đã hạn chế khả năng kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô. Độ dốc đường tổng cung tương đối thoải phản ánh nền kinh tế dễ bị ảnh hưởng bởi các cú sốc cung và ngoại thương, do đó, việc áp dụng GDP danh nghĩa mục tiêu sẽ giúp NHNN giảm thiểu sự biến động của các chỉ tiêu kinh tế quan trọng.

So với các nghiên cứu quốc tế, kết quả phù hợp với luận điểm của Bhandari và Frankel (2015) rằng GDP danh nghĩa mục tiêu vượt trội hơn lạm phát mục tiêu ở các nền kinh tế đang phát triển có độ mở lớn và thường xuyên chịu tác động của cú sốc cung và ngoại thương. Việc chuyển sang cơ chế tỷ giá thả nổi có quản lý cũng được đề xuất nhằm tăng tính linh hoạt và giảm thiểu rủi ro từ cơ chế neo tỷ giá hiện tại.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện biến động lạm phát, tăng trưởng GDP và tỷ giá hối đoái trong giai đoạn nghiên cứu, cùng bảng ước lượng tham số đường tổng cung với các mức ý nghĩa thống kê rõ ràng, giúp minh họa sự phù hợp của mô hình và tính thuyết phục của kết luận.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Chuyển đổi chính sách tiền tệ sang theo quy tắc GDP danh nghĩa mục tiêu: NHNN nên tập trung vào một mục tiêu định hướng duy nhất là GDP danh nghĩa mục tiêu để tăng tính minh bạch, trách nhiệm và hiệu quả trong điều hành chính sách tiền tệ. Thời gian thực hiện đề xuất này nên được lên kế hoạch trong vòng 2-3 năm để chuẩn bị các điều kiện cần thiết.

2. Công bố khoản biến thiên tăng trưởng GDP danh nghĩa mục tiêu và cam kết thực hiện: NHNN cần công khai dự báo và biến thiên mục tiêu GDP danh nghĩa trong vài năm tới, đồng thời giải trình trước Quốc hội để tăng độ tín nhiệm và ổn định kỳ vọng thị trường. Việc này nên được thực hiện hàng quý và duy trì liên tục.

3. Chuyển đổi cơ chế tỷ giá từ neo vào đồng đô la Mỹ sang tỷ giá thả nổi có quản lý: Để tăng tính linh hoạt và giảm thiểu rủi ro tỷ giá, NHNN nên áp dụng cơ chế tỷ giá thả nổi có quản lý, kết hợp với các biện pháp can thiệp thị trường ngoại hối khi cần thiết. Quá trình chuyển đổi nên được thực hiện thận trọng trong vòng 3-5 năm.

4. Phát triển thị trường tài chính và các công cụ phái sinh phòng ngừa rủi ro tỷ giá: Đẩy mạnh phát triển các sản phẩm phái sinh giúp doanh nghiệp và người dân quản lý rủi ro tỷ giá trong bối cảnh tỷ giá linh hoạt hơn. Chủ thể thực hiện là NHNN phối hợp với Bộ Tài chính và các tổ chức tài chính trong 2-4 năm tới.

5. Nâng cao năng lực dự báo và ước lượng tăng trưởng GDP tiềm năng: Cải thiện chất lượng số liệu và phương pháp dự báo để hỗ trợ việc xác định mục tiêu GDP danh nghĩa chính xác hơn, giảm thiểu rủi ro thiên lệch lạm phát. Việc này cần sự phối hợp giữa NHNN, Tổng cục Thống kê và các viện nghiên cứu trong 1-2 năm đầu tiên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách tiền tệ và tài chính: Luận văn cung cấp cơ sở lý thuyết và thực nghiệm để xem xét chuyển đổi chính sách tiền tệ, giúp họ xây dựng các chiến lược điều hành hiệu quả hơn.

2. Các nhà nghiên cứu kinh tế vĩ mô và học giả: Tài liệu là nguồn tham khảo quan trọng về mô hình chính sách tiền tệ, cú sốc cung và ngoại thương, cũng như phương pháp ước lượng đường tổng cung tại Việt Nam.

3. Các tổ chức tài chính và ngân hàng thương mại: Hiểu rõ hơn về chính sách tiền tệ và biến động kinh tế vĩ mô giúp họ điều chỉnh chiến lược kinh doanh, quản lý rủi ro và dự báo thị trường.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành chính sách công, kinh tế học: Luận văn là tài liệu học thuật có giá trị, giúp nâng cao kiến thức về chính sách tiền tệ, mô hình kinh tế và phân tích dữ liệu kinh tế thực tiễn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao Việt Nam cần chuyển sang GDP danh nghĩa mục tiêu thay vì tiếp tục áp dụng lạm phát mục tiêu?
   GDP danh nghĩa mục tiêu giúp giảm biến động sản lượng và tỷ giá hiệu quả hơn, đặc biệt khi nền kinh tế chịu tác động của cú sốc cung và ngoại thương, trong khi lạm phát mục tiêu chỉ tập trung ổn định giá cả, dễ gây biến động sản lượng lớn.

2. Các cú sốc cung và ngoại thương ảnh hưởng như thế nào đến chính sách tiền tệ?
   Cú sốc cung như thiên tai làm giảm sản lượng, còn cú sốc ngoại thương như biến động giá dầu ảnh hưởng đến lạm phát và cán cân thương mại. Chính sách tiền tệ cần linh hoạt để ứng phó, tránh gây bất ổn kinh tế.

3. Phương pháp 2SLS được sử dụng trong nghiên cứu có ưu điểm gì?
   2SLS giúp khắc phục vấn đề biến nội sinh trong mô hình đồng thời giữa sản lượng và giá cả, cho kết quả ước lượng tham số đường tổng cung chính xác và nhất quán hơn so với OLS.

4. Việc chuyển sang cơ chế tỷ giá thả nổi có quản lý có rủi ro gì không?
   Cơ chế này giúp tăng tính linh hoạt nhưng có thể gây biến động tỷ giá ngắn hạn. Do đó, cần có sự can thiệp hợp lý của NHNN và phát triển thị trường tài chính để giảm thiểu rủi ro.

5. Làm thế nào để NHNN xây dựng và công bố mục tiêu GDP danh nghĩa mục tiêu?
   NHNN cần dựa trên các dự báo tăng trưởng GDP tiềm năng và lạm phát dài hạn, công bố khoản biến thiên mục tiêu hàng quý, đồng thời giải trình trước Quốc hội để tăng tính minh bạch và độ tin cậy.

Kết luận

• Chính sách tiền tệ Việt Nam hiện nay mang tính tùy nghi, đa mục tiêu và neo tỷ giá vào USD, gây ra nhiều bất ổn kinh tế vĩ mô.
• Độ dốc đường tổng cung ước lượng cho thấy nền kinh tế Việt Nam phù hợp với việc áp dụng GDP danh nghĩa mục tiêu hơn lạm phát mục tiêu.
• Cú sốc cung và ngoại thương có ảnh hưởng đáng kể đến sản lượng và lạm phát, đòi hỏi chính sách tiền tệ linh hoạt và hiệu quả hơn.
• Đề xuất NHNN chuyển sang chính sách tiền tệ theo quy tắc GDP danh nghĩa mục tiêu, công bố mục tiêu minh bạch và áp dụng cơ chế tỷ giá thả nổi có quản lý.
• Các bước tiếp theo bao gồm nâng cao năng lực dự báo, phát triển thị trường tài chính và xây dựng lộ trình chuyển đổi chính sách trong vòng 2-5 năm tới.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà hoạch định chính sách và chuyên gia kinh tế cần nghiên cứu sâu hơn và bắt đầu xây dựng kế hoạch chuyển đổi chính sách tiền tệ theo GDP danh nghĩa mục tiêu để góp phần ổn định và phát triển kinh tế Việt Nam bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH CHƯƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT ------------------------------------ TRẦN ĐĂNG NHÂN GDP DANH NGHĨA MỤC TIÊU: MỘT LỰA CHỌN CHO CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ Ở VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SỸ CHÍNH SÁCH CÔNG TP. HỒ CHÍ MINH – Năm 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH CHƯƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT ------------------------------------ TRẦN ĐĂNG NHÂN GDP DANH NGHĨA MỤC TIÊU: MỘT LỰA CHỌN CHO CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ Ở VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SỸ CHÍNH SÁCH CÔNG Chuyên ngành: Chính sách công Mã số: 60340402 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC GS. JAMES RIEDEL ThS. ĐỖ THIÊN ANH TUẤN TP. HỒ CHÍ MINH – Năm 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -i- LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này hoàn toàn do tôi thực hiện. Các đoạn trích dẫn và số liệu sử dụng trong luận văn đều được dẫn nguồn và có độ chính xác cao nhất trong phạm vi hiểu biết của tôi. Luận văn này không nhất thiết thể hiện quan điểm của trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh hay Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2016 Tác giả Trần Đăng Nhân LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -ii- LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành sâu sắc đến thầy James Riedel và thầy Đỗ Thiên Anh Tuấn đã tận tình góp ý, hướng dẫn trực tiếp cho tôi trong quá trình chuẩn bị đề cương, viết bản thảo và hoàn thành luận văn này. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến thầy Châu Văn Thành và thầy Huỳnh Thế Du đã có những gợi ý đề tài và định hướng nghiên cứu cho luận văn. Tôi muốn gửi lời tri ân sâu sắc đến các Thầy Cô giáo cùng các anh chị làm việc tại Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright đã luôn đồng hành, hỗ trợ tích cực tôi trong suốt 2 năm học tập và nghiên cứu tại đây. Những kiến thức và kỹ năng đạt được nơi đây cũng sẽ là hành trang quý giá cho chặng đường tiếp theo của tôi. Lời sau cùng, tôi xin cảm ơn gia đình, bạn bè và tập thể lớp MPP7 đã luôn giúp đỡ, chia sẻ và khích lệ tôi hoàn thành tốt luận văn này. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2016 Tác giả Trần Đăng Nhân LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -iii- TÓM TẮT Việc điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tồn tại nhiều trục trặc trong nỗ lực nhằm ổn định hóa nền kinh tế Việt Nam: sự tùy nghi của chính sách, định giá cao tiền đồng, kiểm soát lạm phát, và phản ứng của chính sách tiền tệ với cú sốc cung và cú sốc ngoại thương. NHNN đang thực thi chính sách có tính chất tùy nghi bởi liên tục điều chỉnh nhiều mục tiêu đã cam kết và một mục tiêu nổi bật trong số đó là neo tỷ giá vào đồng đô la Mỹ. Tuy nhiên về lý thuyết lẫn thực tế, cơ chế tỷ giá này gây ra rủi ro rất lớn cho nền kinh tế. Những trục trặc của khuôn khổ chính sách tiền tệ hiện hành là cơ sở đề xuất thay đổi cách thức điều hành của NHNN, chuyển từ tùy nghi sang theo quy tắc mà cụ thể là lạm phát mục tiêu và GDP danh nghĩa mục tiêu – neo danh nghĩa cho chính sách tiền tệ. Luận văn sử dụng mô hình lý thuyết đơn giản của Bhandari và Frankel (2015) được rút gọn để so sánh hai quy tắc trên trong thực thi chính sách tiền tệ. Theo đó, GDP danh nghĩa mục tiêu vượt trội hơn lạm phát mục tiêu nhờ tối thiểu hóa sự biến động của sản lượng, lạm phát và tỷ giá hối đoái, nếu như cú sốc cung và/hay cú sốc ngoại thương tồn tại và đường tổng cung có dạng tương đối thoải. Nghiên cứu ước lượng các tham số của đường tổng cung bằng phương pháp bình phương tối thiểu hai giai đoạn (2SLS). Kết quả ước lượng cho thấy có đủ cơ sở để tin rằng GDP danh nghĩa mục tiêu tốt hơn so với lạm phát mục tiêu, đặc biệt dưới tác động của cú sốc cung và cú sốc ngoại thương. Ngoài ra, luận văn còn đưa ra một số gợi ý chính sách, đảm bảo việc thực thi GDP danh nghĩa mục tiêu sẽ giảm nhẹ sự bất ổn định của nền kinh tế Việt Nam trong thời gian tới. Gợi ý chính sách bao gồm: (i) thay vì kiên định với chính sách tiền tệ đa mục tiêu, NHNN nên tập trung vào một mục tiêu định hướng chính sách là GDP danh nghĩa mục tiêu, (ii) bằng cách công bố khoản biến thiên tăng trưởng GDP danh nghĩa cho vài năm tới và cam kết thực hiện nhằm đảm bảo độ tín nhiệm cho chính sách, và đồng thời (iii) chuyển từ cơ chế tỷ giá hối đoái neo vào đồng đô la Mỹ sang cơ chế tỷ giá thả nổi có quản lý Từ khóa: Chính sách tiền tệ, cú sốc cung, cú sốc ngoại thương, tỷ giá thả nổi có quản lý, lạm phát mục tiêu, GDP danh nghĩa mục tiêu. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -iv- MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .iii MỤC LỤC . iv DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC BẢNG.viii DANH MỤC HÌNH .viii CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU. Bối cảnh chính sách . Mục tiêu nghiên cứu . Câu hỏi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu . Phạm vi nghiên cứu . Cấu trúc của nghiên cứu . 5 CHƯƠNG 2: KHUNG LÝ THUYẾT GDP DANH NGHĨA MỤC TIÊU . Tại sao đặt ra mục tiêu trong thực thi chính sách tiền tệ? . Tổng quan nghiên cứu . Tổng quan nghiên cứu thế giới . Tổng quan nghiên cứu ở Việt Nam . Khung lý thuyết so sánh GDP danh nghĩa mục tiêu và lạm phát mục tiêu . 14 CHƯƠNG 3: TRIỂN VỌNG ÁP DỤNG GDP DANH NGHĨA MỤC TIÊU Ở VIỆT NAM . Chính sách tiền tệ của Việt Nam . Những trục trặc của chính sách tiền tệ . Chính sách tùy nghi và định giá cao tiền đồng . Kiểm soát lạm phát . Cú sốc cung và cú sốc ngoại thương . Phương pháp ước lượng đường tổng cung. Các biến trong mô hình và dữ liệu . Kết quả ước lượng . 29 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -v- CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH . Kết luận nghiên cứu . Gợi ý chính sách . Hạn chế của luận văn . 35 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 58 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -vi- DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Từ tiếng Anh Từ tiếng Việt 2SLS Two Stage Least Squares Bình phương tối thiểu 2 giai đoạn ADB Asian Development Bank Ngân hàng Phát triển châu Á ADF Augmented Dickey-Fuller AIC Akaike Information Criterion Autoregressive Integrated Moving ARIMA Trung bình trượt kết hợp tự hồi quy Average CEIC CEICData.com CHXHCNVN Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam CPI Consumer Price Index Chỉ số giá tiêu dùng EIA Energy Information Administration Fed Federal Reserve System Cục Dữ trữ Liên bang Mỹ GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội GDP Deflator Chỉ số khử lạm phát GDP IFS International Financial Statistics Thống kê Tài chính Quốc tế (IMF) IMF International Monetary Fund Quỹ Tiền tệ Quốc tế M2 Cung tiền mở rộng NEER Nominal Effective Exchange Rate Tỷ giá hối đoái danh nghĩa hiệu dụng Nominal/Real Gross Domestic NGDP/RGDP GDP danh nghĩa/thực tế Product NHNN Ngân hàng Nhà nước National Rural Employmnet NREG Guarantee Organization for Economic Co- OECD Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế operation and Development OLS Ordinary Least Squares Bình phương nhỏ nhất thông thường REER Real Effective Exchange Rate Tỷ giá hối đoái thực hiệu dụng SAC Sample Autocorrelation Tự tương quan mẫu SPAC Sample Partial Correlation Tự tương quan riêng phần mẫu SIC Schwarz Information Criterion LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -vii- TCTK Tổng cục Thống kê USD United States Dollar Đô la Mỹ Viet Nam Institute for Economic Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính VEPR and Policy Research sách VND Đồng Việt Nam/Tiền đồng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -viii- DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1: Trung bình và độ lệch chuẩn của lạm phát và tăng trưởng (%).1: Sự biến động của các biến vĩ mô trong mô hình .2: Điều kiện độ dốc đường tổng cung (1/b) .1: Kiểm tra tính dừng các biến .2: Kết quả ước lượng mô hình . 29 DANH MỤC HÌNH Hình 1.1: Tăng trưởng kinh tế theo xu hướng dài hạn và lạm phát (%) .1: Trọng số tương đối trong quy tắc chính sách tiền tệ .1: Tỷ giá hối đoái danh nghĩa (NEER) và thực tế (REER) hiệu dụng .2: Lạm phát ở một số nước Đông Nam Á, giai đoạn 2001-2014 .3: Tăng trưởng cung tiền và lạm phát (%) .4: Mối quan hệ giữa giá dầu và lạm phát . 25 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -1- CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU 1. Bối cảnh chính sách Việt Nam liên tiếp trải qua nhiều đợt bất ổn kinh tế vĩ mô trong gần thập kỷ vừa qua. So với giai đoạn trước đó, tỷ lệ lạm phát và tốc độ tăng trưởng GDP biến động mạnh hơn nhiều.1 cho thấy độ lệch chuẩn của lạm phát và tăng trưởng kinh tế tăng lần lượt từ 2,4% và 0,86% trong giai đoạn 2002-2006 lên 7,44% và 1,39% trong giai đoạn 2007-2011. Ngoài ra, từ năm 2007 đến 2011, lạm phát trung bình cao hơn 7% trong khi tăng trưởng GDP trung bình lại thấp hơn 1% so với giai đoạn trước. Trong những năm 2012-2014, lạm phát và tăng trưởng đều giảm phản ánh sự suy giảm kinh tế mà Việt Nam đã và đang phải trải qua.1: Trung bình và độ lệch chuẩn của lạm phát và tăng trưởng (%) Chỉ báo 2002-2006 2007-2011 2012-2014 2007-2014 Trung Độ Trung Độ Trung Độ Trung Độ bình lệch bình lệch bình lệch bình lệch chuẩn chuẩn chuẩn chuẩn Lạm phát 6.95 Tăng trưởng GDP 7.28 Nguồn: Tính toán từ số liệu của TCTK. Để bình ổn nền kinh tế Việt Nam, Chính phủ đã phải can thiệp bằng hàng loạt chính sách (Hình 1. Khi đối mặt với dòng vốn ngoại chảy vào ồ ạt năm 2007, NHNN đã thực thi các biện pháp vô hiệu hóa nhưng không hiệu quả hoàn toàn (Tô Trung Thành, 2013).1 Kết quả là cung tiền tăng một cách thụ động, nền kinh tế bước vào thời kỳ tăng trưởng nóng với tỷ lệ lạm phát đạt mức gần 28% trong quý 3/2008. Trong suốt giai đoạn này, Chính phủ đã phải ban hành một số chính sách kiềm chế lạm phát, bình ổn nền kinh tế vĩ mô như quy định tỷ lệ tổng giá trị các khoản cho vay kinh doanh chứng khoán trên tổng dư nợ của các tổ chức tín dụng không vượt quá 3%, tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc. Đầu năm 2008, những giải pháp mạnh mẽ hơn được thực thi như yêu cầu các ngân hàng thương mại mua 20.