Chương 1. Tổng quan nghiên cứu 1. Tổng quan tài liệu nước ngoài Bach Stefan, Hubbert Markus and Muller Walter (2000), Taxation of E-Commerce: Persistent Problems and _ Recent Developments, Vierteljahrshefte zur Wirtschaftsforschung, ISSN 1861-1559, Duncker & Humblot, Berlin, Vol. 4, pages 657-678 Trong thuế thu nhập và kinh doanh, tồn tại một tiềm ẩn lớn trong việc chuyển lợi nhuận sang các nước có thuế suất thấp, đặc biệt là chuyển nhượng hàng hóa phi vật chất và chuyển giá.
Về lâu dài, điều này có thể dẫn đến thiếu hụt doanh thu trầm trọng. Điều này đòi hỏi các giải pháp kỹ thuật đặc biệt và sự hợp tác quốc tế chặt chẽ hơn giữa các cơ quan thuế. Về nguyên tắc cơ bản, thương mại điện tử nên cạnh tranh với nền kinh tế truyền thống trên cơ sở những lợi thế cụ thể của nó, mặt khác, không nên bị cản trở bởi các thủ tục thuế quá hạn. Shariq Nadeem and A.
Saxena (2018), The Challenges of Taxing E-Commerce, International Journal of Management Studies, Vol 5, Iss 4, pages 56- 63 Các thỏa thuận thuế quốc tế gặp khó khăn trong việc theo kịp với quá trình toàn cầu hóa và tự do hóa thị trường, đặc biệt là với các vấn đề như đánh thuế cho các hoạt động kinh doanh trên nền tảng số. Do đó, việc phát triển một chính sách thuế toàn diện và hợp lý sẽ đòi hỏi sự hiểu biết rõ ràng và tốt hơn về ngành, những thách thức mà cơ quan thuế phải đối mặt và tính đặc thù của Internet bằng hệ thống pháp luật và thuế. Bài báo cũng tham gia giải trình các cải cách thuế khác nhau do Ấn Độ khởi xướng để theo dõi sự tăng trưởng vượt bậc của kinh doanh số ở Ấn Độ. Susanna Hartanto (2019), Tax challenges of digital economy in Indonesia, Jurnal Informasi Perpajakan Akuntansi dan Keuangan Publik, Vol 16, No 2, pages 159-178 Nghiên cứu này nhằm mục đích khám phá hiểu biết va quan điểm của người nộp thuế về việc đánh thuế kinh doanh nền tảng số cũng như các quy định và cơ chế thuế hiện hành đang hỗ trợ việc thực hiện đánh thuế thương mại điện tử.
Kết quả của nghiên cứu này chứng minh rằng việc đánh thuế vẫn chưa được thực hiện tốt. Xã hội hóa đối với người nộp thuế thương mại điện tử nên được tiến hành theo những cách thức toàn diện và có cấu trúc hơn. Chính phủ gặp khó khăn trong việc thiết lập các quy định rõ ràng và công bằng về thuế thương mại điện tử. N (2022), Government Tax Policy in the Digital Economy: Politica Fiscal Estatal en la Economia Digital, Cuestiones Politicas, Vol 40, No 72, Pages 279-296 Bai báo xem xét những đặc thù của việc hình thành và thực thi chính sách thuế trong sự phát triển của nền kinh tế kỹ thuật số, cho thấy những vấn đề hiện tại và chứng minh sự cần thiết phải thay đổi hệ thống thuế.
Thực tế đã chứng minh rằng ngoài quá trình số hóa kinh tế thì những yếu tố khó lường trước như dịch bệnh COVID-19 cũng nên được cân nhắc khi xây dựng chính sách thuế. Tập trung vào việc thực hiện chính sách thuế dựa trên chuyển đổi kỹ thuật số, nhằm kích thích sự đổi mới, đảm bảo hiệu quả và nâng cao chất lượng dịch vụ thuế. Ngoài ra sự hợp tác quốc tế rộng rãi giúp ngăn chặn trốn thuế, đảm bảo tính minh bạch của thuế lẫn lĩnh vực quản lý công. Tổng quan tài liệu trong nước ThS Nguyễn Thị Huệ (2017), Quản lý thuế đối với hoạt động thương mại điện tử - Kinh nghiệm của một số nước và đề xuất giải pháp áp dụng tại Việt Nam Kinh nghiệm quản lý thuế hoạt động kinh doanh trực tuyến của Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và Thái Lan bao gồm một số quy định pháp lý liên quan, cách thức quản lý người nộp thuế có thu nhập từ hoạt động TMĐT ở một số khâu như: thu thập thông tin người nộp thuế, tổ chức bộ máy quản lý thuế, đào tạo nhân lực quản lý thuế, thanh tra, kiểm tra người nộp thuế giai đoạn 2017-2020 Phạm Nữ Mai Anh (2019), Quản lý thuế đối với hoạt động thương mại điện tử ở Việt Nam, Học Viện Tài Chính Đưa ra đánh giá khách quan về thực trạng quản lý thuế đối với hoạt động TMĐT giai đoạn 2012-2018 và một số giải pháp phù hợp với thời điểm đó.
Sử dụng phương pháp phân tích nhân tố khám phá EFA và hồi quy mô hình để xác định 4 yếu tố ảnh hưởng tính tự tuân thủ của doanh nghiệp nhằm đi sâu vào tính tuân thủ tự nguyện của người nộp thuế trong nền kinh tế số Võ Thị Hảo (2019), Quản lý thuế thương mại điện tử: Thực trạng và giải pháp, Báo Tài chính: Hoàn thiện khung khổ pháp lý cho quản lý sử dụng tài sản công, Số 72, Trang 68-71 11 Do tính chất đặc thù không cần cơ sở thường trú, không có sự hiện diện pháp nhân nên cơ quan Thuế đã gặp không ít khó khăn, thách thức trong quá trình quản lý hoạt động này. Bài viết đánh giá thực trạng quản lý thuế đối với hoạt động TMĐT hiện nay và gợi mở một số đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế đối với loại hình kinh doanh này. Đào Thị Hạnh (2021), Current situations and difficulties for e-commerce tax administration in Vietnam, Tap chi Công Thương - Các kết quả nghiên cứu khoa hoc va ứng dụng công nghệ, Số 6 Dựa trên sự phát triển mạnh mẽ của khoa học và công nghệ, kinh doanh trên nền tảng số đã trở thành một lĩnh vực kinh tế quan trọng ở nhiều quốc gia nhờ những ưu điểm như tiết kiệm thời gian, giảm thiểu chi phí và tiện lợi. Kinh doanh nền tang trực tuyến vẫn là một lĩnh vực kinh tế khá mới ở Việt Nam nên công tác quản lý nhà nước nói chung và quản lý thuế đối với lĩnh vực này còn gặp nhiều khó khăn.
Mặc dù Chính phủ Việt Nam đã có những quy định khá toàn diện và cụ thể về thuế đối với lĩnh vực thương mại điện tử, nhưng các cơ quan nhà nước vẫn cần điều chỉnh việc quản lý thuế và đảm bảo cơ sở pháp lý cho việc thu thuế. Khoảng trống nghiên cứu Các nghiên cứu nước ngoài: -_ Phần lớn các bài nghiên cứu từ các quốc gia có hoạt động kinh doanh trên nền tang số phát triển từ trước, có nền móng vững chắc nên các bài nghiên cứu chủ yếu là liên tục cập nhật điều chỉnh cho phù hợp từng giai đoạn, thời điểm kinh tế và từ những hạn chế còn tồn tại. Bên cạnh đó, vẫn có một số quốc gia có nền kinh tế tương đương Việt Nam như Indonesia cũng giúp tham khảo điểm tương đồng, khác biệt để có thể học hỏi và phát triển - _ Không thể áp dụng được vào với VN do khác nhau về luật lệ, điều kiện và mức độ phát triển nền tảng kỹ thuật số cũng như hoạt động kinh doanh nên khó áp dụng, tham khảo những giải pháp nếu có vấn đề phát sinh; Chưa có đề xuất hợp tác quốc tế để cải thiện các sản phẩm, giao dịch xuyên biên giới 12 - Cac nghiên cứu da phần đã có từ trước chứ chưa cập nhật theo tình hình kinh té- xã hội hiện nay. Nên một số đề xuất, giải pháp cho chính sách thuế đến thời điểm hiện nay không còn phù hợp Các nghiên cứu trong nước: - _ Đã nghiên cứu cụ thể, chỉ tiết về chính sách thuế liên quan đến các hoạt động kinh doanh trên nền tảng số từ khi mới nhen nhóm xuất hiện và quá trình phát triển như nào cho đến trước đại dịch diễn ra.
Từ đó đã tạo nền tảng vững chắc để tiếp tục phát triển các bài nghiên cứu sâu và cập nhật hơn sau này - _ Chưa có tính cập nhật, đặc biệt là sau dai dich Covid 19 mọi người phải thực hiện giãn cách đã vô tình đẩy nhanh sự phát triển của loại hình kinh doanh này. Có thể chưa kịp thời có những chính sách, luật pháp phù hợp để giải quyết những phát sinh đi kèm - _ Vẫn còn hạn chế về bài nghiên cứu đầy đủ về vấn đề này mà chủ yếu là các bài báo, trang thông tin và mới chỉ hướng đến giải pháp ngắn hạn, chưa hướng ra dài hạn và hợp tác quốc tế - Dosw phát triển nhanh của công nghệ thông tin dẫn đến sự phát triển da dạng không chi trong sản phẩm hàng hóa dịch vụ mà còn ở phương thức thanh toán,. nên các nghiên cứu trước khó mà cập nhật đầy đủ Phần chưa làm được, điểm mới trong nghiên cứu: - Duara các vấn dé của Việt Nam hiện nay trong chính sách thuế với hoạt động kinh doanh trên nền tảng số giai đoạn 2019-2023; kết hợp cả các giải pháp của các quốc gia đi trước có nền kinh tế tương đương từ đó đưa ra các kiến nghị giúp phát triển sâu rộng hơn nữa trong chính sách quản lý - _ Các ý kiến trong bài mới chỉ tổng hợp thông tin từ đó đưa ra lập luận mang tính cá nhân chứ chưa mang nhiều góc nhìn đa dạng đặc biệt là người trực tiếp chịu ảnh hưởng từ chính sách quản lý này 13 Chương 2. Tổng quan về chính sách thuế 2.
Khái niệm Trong điều kiện, hoàn cảnh kinh tế, chính trị, xã hội tại mỗi quốc gia khác nhau các Nhà nước đều phải hoạch định các chính sách riêng của mình nhằm thực hiện quản lý xã hội, phát triển kinh tế đất nước. Hệ thống chính sách được sử dụng đa dạng theo mục tiêu điều hành đất nước của Nhà nước. Thuế là vấn đề chính trị và kinh tế quan trọng với các nhà lãnh đạo thường sử dụng chính sách thuế để thúc đẩy hoặc giải quyết các van đề kinh tế-xã hội thông qua các cải cách thuế khác nhau. Bởi vậy hiểu rõ chính sách thuế là gì là điều cần thiết Đầu tiên, ta cần hiểu rõ chính sách là gì.
Chính sách là hệ thống các quan điểm, đường lối giúp đạt được mục tiêu nhất định trong quản lý tổ chức hoặc quản lý nhà nước. Có thể hiểu đơn giản chính sách là nói đến cần làm việc gì và tại sao phải làm như vậy. Chính sách thuế có thể được phân loại theo nhiều kiểu khác nhau tùy theo tính chất được xét đến. Căn cứ vào thời hạn áp dụng có chính sách ngắn hạn và chính sách dài hạn.
Hay căn cứ vào từng lĩnh vực quản lý của Nhà nước có chính sách phát triển kinh tế, chính sách an sinh xã hội, chính sách đối ngoại. trong từng lĩnh vực riêng biệt có chính sách trong phạm vi hẹp hơn như chính sách tài chính, chính sách tiền tệ, chính sách thu hút đầu tư nước ngoài.