Luận văn thạc sĩ về chính sách dân tộc tại Tuyên Quang (2001-2010)

Luận văn thạc sĩ phân tích chính sách dân tộc của Đảng tại Tuyên Quang giai đoạn 2001-2010, đánh giá tác động và kết quả thực hiện.

• Tác giả: Lưu Thị Tuyết
• Người hướng dẫn: TS. Trần Viết Nghĩa
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Quá Trình Thực Hiện Chính Sách Dân Tộc Của Đảng Ở Tỉnh Tuyên Quang Từ Năm 2001 Đến Năm 2010
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH DÂN TỘC CỦA ĐẢNG Ở TỈNH TUYÊN QUANG TRƯỚC NĂM 2001
• 1.1. Đặc điểm tỉnh Tuyên Quang
• 2. CHƯƠNG 2: QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH DÂN TỘC CỦA ĐẢNG Ở TỈNH TUYÊN QUANG TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2005
• 2.1. Chủ trương, chính sách dân tộc của Đảng từ năm 2001 đến năm 2005
• 2.2. Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang lãnh đạo thực hiện chính sách dân tộc của Đảng ở tỉnh Tuyên Quang từ năm 2001 đến năm 2005
• 2.3. Quá trình thực hiện chính sách dân tộc của Đảng ở tỉnh Tuyên Quang từ năm 2001 đến năm 2005
• 2.4. Những thành tựu, hạn chế và bài học kinh nghiệm trong việc thực hiện chính sách dân tộc ở Tuyên Quang từ năm 2001 đến năm 2005
• 2.4.1. Những thành tựu đạt được
• 2.4.2. Những hạn chế
• 2.4.3. Bài học kinh nghiệm về lãnh đạo thực hiện chính sách dân tộc của Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang từ năm 2001 đến năm 2005
• 3. CHƯƠNG 3: QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH DÂN TỘC CỦA ĐẢNG Ở TỈNH TUYÊN QUANG TỪ NĂM 2006 ĐẾN NĂM 2010
• 3.1. Chủ trương, chính sách dân tộc của Đảng từ năm 2006 đến năm 2010
• 3.2. Tuyên Quang thực hiện chính sách dân tộc của Đảng từ năm 2006 đến năm 2010
• 3.3. Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang lãnh đạo thực hiện chính sách dân tộc của Đảng từ năm 2006 đến năm 2010
• 3.4. Quá trình thực hiện chính sách dân tộc của Đảng ở Tuyên Quang từ năm 2006 đến năm 2010
• 3.5. Những thành tựu, hạn chế và bài học kinh nghiệm trong việc thực hiện chính sách dân tộc ở tỉnh Tuyên Quang từ năm 2006 đến năm 2010
• 3.5.1. Những thành tựu đạt được
• 3.5.2. Những hạn chế
• 3.5.3. Bài học kinh nghiệm của Đảng bộ tỉnh trong lãnh đạo thực hiện chính sách dân tộc của Đảng ở tỉnh Tuyên Quang từ năm 2006 đến năm 2010
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách dân tộc ở Tuyên Quang 2001 2010

Chính sách dân tộc ở Tuyên Quang trong giai đoạn 2001-2010 đã thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với các dân tộc thiểu số. Tuyên Quang, với 22 dân tộc sinh sống, đã có những chính sách cụ thể nhằm phát triển kinh tế, văn hóa và xã hội cho đồng bào. Các chính sách này không chỉ nhằm xóa đói giảm nghèo mà còn bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa của các dân tộc. Việc thực hiện chính sách dân tộc đã góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững của tỉnh.

1.1. Đặc điểm dân tộc và văn hóa ở Tuyên Quang

Tuyên Quang là tỉnh miền núi phía Bắc với 22 dân tộc, trong đó dân tộc Kinh chiếm đa số. Các dân tộc thiểu số như Tày, Nùng, Dao, và Mông có nền văn hóa phong phú và đa dạng. Sự đa dạng này không chỉ thể hiện qua ngôn ngữ mà còn qua các phong tục tập quán, lễ hội và tín ngưỡng. Chính sách dân tộc cần phải chú trọng đến việc bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa này.

1.2. Vai trò của chính sách dân tộc trong phát triển kinh tế

Chính sách dân tộc ở Tuyên Quang đã tập trung vào việc phát triển kinh tế cho các dân tộc thiểu số. Các chương trình xóa đói giảm nghèo, phát triển nông nghiệp và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ đã được triển khai. Những chính sách này không chỉ giúp cải thiện đời sống của người dân mà còn tạo ra sự đồng thuận và đoàn kết giữa các dân tộc.

II. Những thách thức trong thực hiện chính sách dân tộc 2001 2010

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc thực hiện chính sách dân tộc, nhưng Tuyên Quang vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Khoảng cách phát triển giữa các dân tộc vẫn còn lớn, và một số chính sách chưa được thực hiện đồng bộ. Việc thiếu hụt nguồn lực và năng lực quản lý cũng là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến những hạn chế trong thực hiện chính sách.

2.1. Khoảng cách phát triển giữa các dân tộc

Sự chênh lệch về trình độ phát triển giữa dân tộc Kinh và các dân tộc thiểu số vẫn còn lớn. Các dân tộc thiểu số thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản như giáo dục và y tế. Điều này dẫn đến tình trạng nghèo đói và thiếu thốn trong cuộc sống hàng ngày.

2.2. Hạn chế trong việc thực hiện chính sách

Một số chính sách chưa được thực hiện đồng bộ và hiệu quả. Việc thiếu hụt nguồn lực tài chính và nhân lực đã ảnh hưởng đến khả năng triển khai các chương trình phát triển. Ngoài ra, sự thiếu hiểu biết về chính sách cũng là một rào cản lớn đối với đồng bào các dân tộc.

III. Phương pháp thực hiện chính sách dân tộc hiệu quả 2001 2010

Để thực hiện chính sách dân tộc hiệu quả, Tuyên Quang đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Việc kết hợp giữa chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội đã tạo ra sự đồng thuận trong việc triển khai các chương trình phát triển. Đồng thời, việc nâng cao năng lực cho cán bộ địa phương cũng là một yếu tố quan trọng.

3.1. Tăng cường sự tham gia của cộng đồng

Việc khuyến khích sự tham gia của cộng đồng vào quá trình xây dựng và thực hiện chính sách là rất quan trọng. Các chương trình phát triển cần phải được thiết kế dựa trên nhu cầu thực tế của người dân, từ đó tạo ra sự đồng thuận và hỗ trợ từ phía cộng đồng.

3.2. Nâng cao năng lực cho cán bộ địa phương

Đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ địa phương là một trong những giải pháp quan trọng. Cán bộ có năng lực sẽ giúp triển khai chính sách một cách hiệu quả hơn, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống cho đồng bào các dân tộc.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu 2001 2010

Kết quả thực hiện chính sách dân tộc ở Tuyên Quang trong giai đoạn 2001-2010 đã mang lại nhiều thành tựu đáng kể. Nhiều chương trình phát triển đã được triển khai, giúp cải thiện đời sống của đồng bào các dân tộc. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết để đảm bảo sự phát triển bền vững.

4.1. Thành tựu đạt được trong chính sách dân tộc

Nhiều chương trình xóa đói giảm nghèo đã được triển khai thành công, giúp hàng ngàn hộ gia đình thoát nghèo. Các dự án phát triển hạ tầng cũng đã được thực hiện, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đi lại và giao thương của người dân.

4.2. Những hạn chế và bài học kinh nghiệm

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế trong việc thực hiện chính sách. Bài học kinh nghiệm rút ra là cần phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và sự tham gia của cộng đồng trong quá trình triển khai.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho chính sách dân tộc ở Tuyên Quang

Chính sách dân tộc ở Tuyên Quang trong giai đoạn 2001-2010 đã có những bước tiến đáng kể, nhưng vẫn cần phải tiếp tục cải thiện. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng cuộc sống cho đồng bào các dân tộc, bảo tồn văn hóa và phát triển kinh tế bền vững.

5.1. Định hướng phát triển chính sách dân tộc

Cần có những chính sách cụ thể hơn để đáp ứng nhu cầu của các dân tộc thiểu số. Việc bảo tồn văn hóa và phát huy bản sắc dân tộc cũng cần được chú trọng trong các chương trình phát triển.

5.2. Tăng cường hợp tác và hỗ trợ từ các tổ chức

Việc tăng cường hợp tác với các tổ chức xã hội và quốc tế sẽ giúp Tuyên Quang có thêm nguồn lực và kinh nghiệm trong việc thực hiện chính sách dân tộc. Điều này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả của các chương trình phát triển.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Tuyên Quang, một tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam, là nơi sinh sống của 22 dân tộc với dân số khoảng 598.050 người, trong đó dân tộc thiểu số chiếm 55,8%. Với đặc điểm địa hình phức tạp, khí hậu nhiệt đới gió mùa và sự đa dạng văn hóa, Tuyên Quang là vùng đất có vị trí chiến lược quan trọng về chính trị, kinh tế, an ninh và quốc phòng. Từ năm 2001 đến năm 2010, tỉnh đã trải qua nhiều biến chuyển trong việc thực hiện chính sách dân tộc của Đảng, nhằm phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và củng cố khối đại đoàn kết dân tộc.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung làm rõ quá trình thực hiện chính sách dân tộc của Đảng tại Tuyên Quang trong giai đoạn này, đánh giá những thành tựu, hạn chế và rút ra bài học kinh nghiệm nhằm góp phần hoàn thiện chính sách dân tộc trong tương lai. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các chính sách kinh tế, giáo dục, y tế, bảo tồn văn hóa và phát triển đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp dữ liệu thực tiễn, làm cơ sở khoa học cho các quyết sách phát triển bền vững vùng dân tộc thiểu số, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về chính sách dân tộc, phát triển kinh tế vùng dân tộc thiểu số và quản lý nhà nước trong lĩnh vực dân tộc. Hai lý thuyết chủ đạo được áp dụng gồm:

• Lý thuyết bình đẳng và đoàn kết dân tộc: Nhấn mạnh nguyên tắc bình đẳng về quyền lợi và nghĩa vụ giữa các dân tộc, đồng thời đề cao vai trò của sự đoàn kết, tương trợ giúp đỡ nhau cùng phát triển.

• Mô hình phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số: Tập trung vào việc phát triển kinh tế gắn với bảo tồn văn hóa, nâng cao dân trí và củng cố hệ thống chính trị cơ sở nhằm tạo nền tảng phát triển bền vững.

Các khái niệm chính bao gồm: chính sách dân tộc, định canh định cư, xóa đói giảm nghèo, bảo tồn văn hóa dân tộc, và phát triển đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp lịch sử, thống kê, phân tích và so sánh để đánh giá quá trình thực hiện chính sách dân tộc tại Tuyên Quang từ năm 2001 đến 2010. Nguồn dữ liệu chính bao gồm:

• Văn kiện Đảng, Nhà nước và các nghị quyết liên quan đến chính sách dân tộc.

• Báo cáo thống kê kinh tế - xã hội của tỉnh và trung ương.

• Các tài liệu nghiên cứu, báo cáo chuyên ngành và số liệu điều tra dân số.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các xã, huyện trong tỉnh với trọng tâm là các xã đặc biệt khó khăn và vùng dân tộc thiểu số. Phương pháp chọn mẫu theo tiêu chí đại diện vùng dân tộc và mức độ khó khăn kinh tế xã hội. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ tăng trưởng kinh tế, tỷ lệ hộ nghèo, mức độ phủ sóng giáo dục và y tế. Timeline nghiên cứu kéo dài 10 năm, chia làm hai giai đoạn chính: 2001-2005 và 2006-2010.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu: Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân hàng năm đạt 11,04% trong giai đoạn 2001-2005, với cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng giảm tỷ trọng nông - lâm nghiệp từ 42% xuống còn khoảng 30%, tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ lên 58%. Năng suất lúa đạt 54,6 tạ/ha, tăng 8,6 tạ/ha so với năm 2000.

2. Xóa đói giảm nghèo và định canh định cư: Tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 14% năm 1995 xuống còn dưới 5% năm 2005. Công tác định canh định cư đã ổn định cho hơn 1.200 hộ dân tộc thiểu số, góp phần giảm tình trạng du canh, du cư và khai thác rừng trái phép.

3. Phát triển giáo dục và y tế: Tỉnh đạt chuẩn phổ cập giáo dục trung học cơ sở năm 2001, hệ thống trường lớp được mở rộng với 100% xã có trường học. Hệ thống y tế cơ sở được củng cố với 143/145 xã có trạm y tế, 50 xã vùng cao được miễn viện phí, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe.

4. Bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc: Các hoạt động văn hóa dân tộc được duy trì và phát triển, với 362 tổ đội văn nghệ thôn bản, 9 đội chiếu bóng lưu động phục vụ vùng sâu vùng xa, 90% dân số được phủ sóng phát thanh, 84% phủ sóng truyền hình địa phương bằng tiếng dân tộc thiểu số.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại Tuyên Quang phản ánh hiệu quả của chính sách phát triển kinh tế vùng dân tộc thiểu số, phù hợp với mô hình phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc. Việc giảm tỷ lệ hộ nghèo và ổn định dân cư qua định canh định cư góp phần nâng cao đời sống vật chất, đồng thời giảm áp lực lên tài nguyên rừng, bảo vệ môi trường sinh thái.

Phát triển giáo dục và y tế đã nâng cao dân trí và sức khỏe cộng đồng, tạo điều kiện cho đồng bào dân tộc thiểu số tham gia phát triển kinh tế xã hội. Việc bảo tồn văn hóa dân tộc không chỉ giữ gìn bản sắc mà còn góp phần tăng cường khối đại đoàn kết dân tộc, phù hợp với nguyên tắc bình đẳng và đoàn kết dân tộc trong chính sách của Đảng.

So sánh với các nghiên cứu trong nước, kết quả tại Tuyên Quang tương đồng với xu hướng phát triển chung của các tỉnh miền núi phía Bắc, tuy nhiên vẫn còn tồn tại hạn chế về cơ sở hạ tầng và trình độ cán bộ dân tộc thiểu số. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng GDP, bảng tỷ lệ hộ nghèo theo năm, biểu đồ phủ sóng giáo dục và y tế, giúp minh họa rõ nét tiến trình phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội: Đẩy mạnh xây dựng đường giao thông, điện, nước sinh hoạt tại các xã vùng sâu, vùng xa nhằm nâng cao tỷ lệ hộ dân được tiếp cận dịch vụ cơ bản. Mục tiêu đạt 100% xã có đường ô tô đến trung tâm xã và 95% hộ dân sử dụng điện lưới quốc gia trong vòng 5 năm tới. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh phối hợp với Bộ Giao thông Vận tải.

2. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số: Tổ chức các lớp đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng quản lý, nghiệp vụ cho cán bộ người dân tộc thiểu số, ưu tiên tuyển dụng và giữ chân cán bộ tại địa phương. Mục tiêu tăng tỷ lệ cán bộ dân tộc thiểu số có trình độ đại học lên 70% trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: Ban Dân tộc tỉnh, Sở Nội vụ.

3. Mở rộng và nâng cao hiệu quả các chương trình xóa đói giảm nghèo: Tăng cường hỗ trợ vốn, kỹ thuật cho các hộ nghèo, phát triển mô hình sản xuất hàng hóa phù hợp với điều kiện địa phương. Mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 3% trong 5 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Kế hoạch và Đầu tư, Ngân hàng Chính sách xã hội.

4. Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc: Đầu tư phát triển các hoạt động văn hóa, nghệ thuật dân tộc, tăng cường truyền thông bằng tiếng dân tộc thiểu số trên các phương tiện truyền thông. Mục tiêu nâng tỷ lệ dân số được tiếp cận thông tin bằng tiếng dân tộc lên 95% trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước về công tác dân tộc: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng, điều chỉnh chính sách dân tộc phù hợp với điều kiện địa phương.

2. Nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực lịch sử Đảng và chính sách dân tộc: Tài liệu tham khảo chi tiết về quá trình thực hiện chính sách dân tộc tại một tỉnh miền núi đa dân tộc trong giai đoạn đổi mới.

3. Các tổ chức phi chính phủ và cơ quan phát triển: Thông tin về thực trạng kinh tế xã hội, văn hóa và các chương trình hỗ trợ dân tộc thiểu số giúp thiết kế dự án phù hợp.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành lịch sử Đảng, chính sách công và phát triển vùng dân tộc thiểu số: Tài liệu học tập, nghiên cứu thực tiễn về chính sách dân tộc và phát triển kinh tế xã hội vùng dân tộc.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách dân tộc của Đảng tại Tuyên Quang có những nội dung chính nào?
   Chính sách tập trung vào bình đẳng, đoàn kết, tương trợ giúp đỡ nhau cùng phát triển; phát triển kinh tế, giáo dục, y tế, bảo tồn văn hóa và phát triển đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số.

2. Tỷ lệ hộ nghèo tại Tuyên Quang đã thay đổi ra sao trong giai đoạn 2001-2005?
   Tỷ lệ hộ nghèo giảm từ khoảng 14% năm 1995 xuống dưới 5% năm 2005, thể hiện hiệu quả của các chương trình xóa đói giảm nghèo và định canh định cư.

3. Các chương trình hỗ trợ dân tộc thiểu số được triển khai như thế nào?
   Chương trình 135 và các dự án lồng ghép đã đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, hỗ trợ sản xuất, giáo dục, y tế, góp phần cải thiện đời sống đồng bào dân tộc thiểu số.

4. Vai trò của cán bộ dân tộc thiểu số trong thực hiện chính sách dân tộc?
   Cán bộ dân tộc thiểu số là cầu nối quan trọng giữa chính sách và cộng đồng, giúp triển khai hiệu quả các chương trình phát triển, củng cố khối đại đoàn kết dân tộc.

5. Những thách thức lớn nhất trong thực hiện chính sách dân tộc tại Tuyên Quang là gì?
   Bao gồm trình độ cán bộ còn thấp, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ, khoảng cách phát triển giữa các dân tộc và vùng miền còn lớn, cùng với tác động tiêu cực của cơ chế thị trường và các thế lực thù địch.

Kết luận

• Quá trình thực hiện chính sách dân tộc của Đảng tại Tuyên Quang giai đoạn 2001-2010 đã đạt nhiều thành tựu quan trọng về kinh tế, văn hóa, xã hội và củng cố khối đại đoàn kết dân tộc.
• Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân trên 11%/năm, tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh, hệ thống giáo dục và y tế được mở rộng và nâng cao chất lượng.
• Việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc được chú trọng, góp phần tăng cường sự đoàn kết và phát triển bền vững.
• Hạn chế còn tồn tại gồm cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ, trình độ cán bộ dân tộc thiểu số còn thấp và một số chính sách chưa đến được tận người dân.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách dân tộc trong giai đoạn tiếp theo, hướng tới phát triển toàn diện và bền vững vùng dân tộc thiểu số tại Tuyên Quang.

Các cấp chính quyền và tổ chức liên quan cần triển khai đồng bộ các giải pháp đề xuất, tăng cường giám sát và đánh giá để đảm bảo chính sách dân tộc phát huy tối đa hiệu quả, góp phần xây dựng tỉnh Tuyên Quang phát triển toàn diện, bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH DÂN TỘC CỦA ĐẢNG Ở TỈNH TUYÊN QUANG TRƯỚC NĂM 2001 1. Đặc điểm tỉnh Tuyên Quang Từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời (1930), nhân dân các dân tộc Tuyên Quang đã sớm đi theo cách mạng để chống đế quốc và phong kiến tay sai. Trong thời kỳ vận động giải phóng dân tộc 1939-1945 và thời kỳ kháng chiến chống Pháp xâm lược 1945-1954, với vị thế của vùng đất có “thiên thời, địa lợi, nhân hòa”, cơ sở cách mạng vững chắc và địa thế núi sông hiểm trở, Tuyên Quang đã trở thành Thủ đô Khu giải phóng, nơi Bác Hồ và Trung ương Đảng đã ở và lãnh đạo cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thắng lợi; là Thủ đô Kháng chiến, nơi Đảng tiến hành Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Nhiều tên đất, tên người Tuyên Quang gắn liền với những sự kiện lịch sử trọng đại của dân tộc, gắn liền với những hình ảnh và kỷ niệm sâu đậm về Bác Hồ kính yêu đang được lưu giữ và sống động trong lòng nhân dân cả nước.

Tuyên Quang thực sự xứng đáng là Thủ đô khu giải phóng và Thủ đô Kháng chiến. Ngày 20-9-1975, Bộ Chính trị Trung ương Đảng (khóa III) ra Nghị quyết số 247-NQ/TW về việc bỏ khu hợp tỉnh. Thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị, tại kỳ họp thứ hai, ngày 27-12-1975,Quốc hội khóa V quyết định hợp nhất hai tỉnh Hà Giang và Tuyên Quang thành tỉnh Hà Tuyên [1, 13]. Ngày 12-8-1991, Quốc hội khóa VIII, kỳ họp thứ 9 đã quyết định chia tỉnh Hà Tuyên thành hai tỉnh Hà Giang và Tuyên Quang.

Từ ngày 1-10-1991 hai tỉnh Hà Giang và Tuyên Quang chính thức đi vào hoạt động theo đơn vị hành chính mới [1, 191]. Như vậy, sau 16 năm hợp nhất với tỉnh Hà Giang, năm 1991 tỉnh Tuyên Quang được tái lập với diện tích tự nhiên 5.800,9 ha; dân số 598.050 người, gồm 22 dân tộc, 90% dân số sống ở nông thôn. Tỉnh có 6 đơn vị hành 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] chính, gồm thị xã Tuyên Quang và các huyện Na Hang, Chiêm Hóa, Hàm Yên, Yên Sơn và Sơn Dương. Đơn vị hành chính cấp cơ sở có 3 phường, 7 thị trấn, 135 xã (trong đó có 36 xã vùng cao).

Toàn Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang có 21.002 đảng viên, sinh hoạt trong 394 tổ chức cơ sở Đảng [1, 192-193]. Tuyên Quang là tỉnh miền núi phía Bắc có toạ độ địa lý 21030'- 22040' vĩ độ Bắc và 104053'- 105040' kinh độ Ðông, cách Thủ đô Hà Nội 165 km. Diện tích tự nhiên toàn tỉnh là 5.868 km2, chiếm 1,78% diện tích cả nước; phía bắc giáp Hà Giang, phía nam giáp Phú Thọ, phía đông giáp Thái Nguyên, Vĩnh Phúc, phía tây giáp Yên Bái. Các đường giao thông quan trọng trên địa bàn tỉnh là quốc lộ 2 đi qua địa bàn tỉnh dài 90 km từ Phú Thọ lên Hà Giang, quốc lộ 37 từ Thái Nguyên đi qua huyện Sơn Dương, Yên Sơn đi Yên Bái.

Hệ thống sông ngòi của tỉnh bao gồm 500 sông suối lớn nhỏ chảy qua các sông chính như sông Lô, sông Gâm và sông Phó Ðáy [34, 1]. Địa hình Tuyên Quang bao gồm vùng núi cao chiếm trên 50% diện tích toàn tỉnh gồm toàn bộ huyện Na Hang, 11 xã vùng cao của huyện Chiêm Hoá và 02 xã của huyện vùng cao Hàm Yên; vùng núi thấp và trung du chiếm khoảng 50% diện tích của tỉnh, bao gồm các xã còn lại của 02 huyện Chiêm Hoá, Hàm Yên và các huyện Yên Sơn, Sơn Dương. Ðiểm cao nhất là đỉnh núi Chạm Chu (Hàm Yên) có độ cao 1.587 m so với mực nước biển [34, 1]. Tuyên Quang có khí hậu nhiệt đới gió mùa, có 2 mùa rõ rệt: Mùa đông lạnh - khô hạn và mùa hè nóng ẩm mưa nhiều; mưa bão tập trung từ tháng 5 đến tháng 8 và thường gây ra lũ lụt, lũ quét.

Các hiện tượng như mưa đá, gió lốc thường xảy ra trong mùa mưa bão với lượng mưa trung bình hàng năm đạt từ 1. Nhiệt độ trung bình hàng năm đạt 22 - 240 C. Cao nhất trung bình 33 - 350C, thấp nhất trung bình từ 12 - 130C; tháng lạnh nhất là tháng 11 và 12 (âm lịch) gây ra các hiện tượng sương muối [34, 2]. Với đặc điểm địa lí, địa hình, khí hậu như vậy, Tuyên Quang trở thành mảnh đất hội tụ của nhiều dân tộc với sự đa dạng về văn hóa tộc người.

Tuyên Quang ngày nay gồm 22 dân tộc chung sống xen kẽ, có dân tộc vốn là người 15 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] bản địa, có dân tộc nhập cư vào tỉnh qua các thời kì lịch sử. Các dân tộc trong tỉnh cùng sống xen kẽ trên một lãnh thổ với một nền văn hóa chung và đa dạng về hình thái biểu hiện. Về ngôn ngữ, các dân tộc ở Tuyên Quang thuộc các ngữ hệ Nam Á, Hán -Tạng và Thái với nhiều nhóm ngôn ngữ : nhóm ngôn ngữ Việt - Mường có người Kinh; nhóm ngôn ngữ Hmông-Dao gồm các dân tộc Mông, Dao, Pà Thẻn ; nhóm ngôn ngữ Hán gồm các dân tộc Hoa, Sán Dìu ; nhóm ngôn ngữ Tạng - Miến gồm dân tộc Hà Nhì, Lô Lô; nhóm ngôn ngữ Tày - Thái gồm các dân tộc Tày, Thái, Nùng, Giáy, Bố Y; nhóm ngôn ngữ hỗn hợp gồm các dân tộc La Chí, Cơ Lao, Pu Péo [18, 139-142]. Kết cấu dân tộc ở Tuyên Quang : Theo kết quả điều tra ngày 1-4-1999, tỉnh Tuyên Quang có 676.

Trong đó dân số trong độ tuổi lao động là 377.314 người, chiếm 55,80% dân số toàn tỉnh. Trên địa bàn tỉnh có 22 dân tộc cùng sinh sống. Ðông nhất là dân tộc Kinh có 326.033 người, chiếm 48,21%; các dân tộc thiểu số như dân tộc Tày có 172.136 người, chiếm 25,45%; dân tộc Dao có 77.015 người, chiếm 11,38%; dân tộc Sán Chay có 54.095 người, chiếm 8,0%; dân tộc Mông có 14.658 người, chiếm 2,16%; dân tộc Nùng có 12.891 người, chiếm 1,90%; dân tộc Sán Dìu có 11.007 người, chiếm 1,62%; các dân tộc khác chiếm 1,28%. Các dân tộc sống xen kẽ,phân bố không đồng đều trong các bản làng, tập trung đông ở các xã miền núi, vùng sâu, vùng xa.

Toàn tỉnh còn 52 xã thuộc vùng đặc biệt khó khăn [34, 2]. Tuyên Quang vừa là cái nôi, điểm hội tụ văn hóa đặc sắc của các dân tộc thiểu số trong vùng vừa là nơi giao lưu hội nhập với nền văn hóa của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, tạo nên một nền văn hóa phong phú, đa dạng. Văn hóa tinh thần của các dân tộc phong phú với nhiều thể loại truyện cổ tích, truyện thỏ, ca dao, tục ngữ. Mỗi dân tộc có tiếng nói, trang phục riêng, những phong tục tập quán riêng trong việc cưới, tang, thờ cúng, lễ hội.

Tuyên Quang chính là hình ảnh thu nhỏ của vùng văn hóa Việt Bắc. Những giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc thiểu số ở tỉnh thể hiện trong đời sống tinh thần khá rõ nét. Đó là những quan niệm và cách giải thích về vũ trụ, 16 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] các nghi lễ như: Thờ cúng tổ tiên, cúng chữa bệnh, cưới hỏi. Đồng bào các dân tộc thiểu số đã tạo dựng được một kho tàng dân ca, dân vũ hết sức phong phú, đặc sắc như làn điệu then, cọi, quan làng (dân tộc Tày), páo dung (dân tộc Dao), sình ca (dân tộc Cao Lan), soọng cô (dân tộc Sán Dìu)… Về lễ hội, có nhiều sắc thái văn hóa rất đặc trưng và đa dạng, tiêu biểu là những lễ hội dân gian thường được tổ chức sau tết Nguyên Đán với phần “lễ” diễn ra hết sức trang trọng và phần “hội” đậm đà truyền thống.

Lễ hội Lồng tông (lễ hội xuống đồng) được tổ chức ngày mùng 8 tháng Giêng hàng năm, mang đậm sắc thái văn hóa của dân tộc Tày. Lễ Cầu mùa của dân tộc Dao được tổ chức vào tháng Giêng hàng năm, không cầu kỳ nhưng mang nhiều yếu tố tâm linh sâu sắc của cả cộng đồng, được tổ chức với ý nghĩa cầu mong một mùa màng bội thu. Lễ hội Nhảy lửa của dân tộc Pà Thẻn mừng cho một vụ thu hoạch hoa màu vừa kết thúc và cầu thần linh phù hộ cho an khang, thịnh vượng cũng như xua đuổi tà ma, bệnh tật, thể hiện sức mạnh phi thường của con người. Lễ Cấp sắc là một thủ tục không thể thiếu trong cuộc sống sinh hoạt của dân tộc Dao.

Đối với người đàn ông dân tộc Dao, sau khi cấp sắc mới được coi là người đàn ông đã trưởng thành, được làm nghề cúng bái và được giao tiếp với cõi âm… Trong công cuộc đổi mới đất nước, với đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước, nền văn hóa các dân tộc Tuyên Quang có điều kiện vừa bảo tồn phát huy truyền thống văn hóa của các dân tộc mình, vừa tiếp thu tinh hoa của các dân tộc từ các vùng miền trong cả nước, góp phần tạo nên nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Sự chuyển đổi cơ chế quản lí nền kinh tế từ kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế thị trường được thực hiện từ năm 1986, đến nay nền kinh tế Tuyên Quang đang có những bước tăng trưởng khá, phát triển kinh tế trên các lĩnh vực nông - lâm - công nghiệp và dịch vụ. Nông nghiệp: Tuyên Quang là tỉnh miền núi,đất đai phù hợp với nhiều loại cây trồng,đặc biệt là các cây công nghiệp. Trong trồng trọt, cơ cấu cây 17 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] lương thực vẫn là chủ yếu, cây công nghiệp và cây thực phẩm cũng giữ vị trí quan trọng, đặc biệt cây cam là cây trồng thế mạnh của huyện Hàm Yên, cây chè cũng là cây công nghiệp được chú trọng, cây mía được trồng ở nhiều nơi của huyện Chiêm Hóa và Sơn Dương.

Chăn nuôi gia súc,gia cầm của tỉnh cũng được đẩy mạnh, Tuyên Quang là tỉnh có đàn trâu lớn của vùng, chăn nuôi lợn được đầu tư, những trang trại gà, vịt của các hộ sản xuất có qui mô lớn phát triển. Lâm nghiệp: Đến năm 1996 Tuyên Quang có 220.616 ha rừng tự nhiên, có 60.898 ha rừng trồng [1, 278]. Những năm 1997-2000, tỉnh đã tập trung lãnh đạo tiếp tục đẩy mạnh trồng, chăm sóc, bảo vệ rừng, tổ chức thực hiện các biện pháp quản lý, bảo vệ, khoanh nuôi tái sinh rừng. Công nghiệp: Tỉnh ưu tiên phát triển công nghiệp chế biến nông, lâm sản, khai thác chế biến khoáng sản, sản xuất vật liệu xây dựng, phát triển điện lực.

Tỉnh ủy đã chỉ đạo khuyến khích các doanh nghiệp tư nhân phát triển, xây dựng khu công nghiệp Long - Bình - An của tỉnh tạo điều kiện giải quyết việc làm cho người lao động trong tỉnh nhà.