Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về chất lƣợng dịch vụ khách hàng cá nhân của ngân hàng thƣơng mại; Chương 2: Phƣơng pháp nghiên cứu; Chương 3: Thực trạng chất lƣợng dịch vụ đối với khách hàng cá nhân của Ngân hàng Sài Gòn Thƣơng Tín – Chi nhánh Thủ Đô; Chương 4: Giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng dịch vụ đối với khách hàng cá nhân của Ngân hàng Sài Gòn Thƣơng Tín – Chi nhánh Thủ Đô. Cơ sở lý luận về chất lƣợng dịch vụ khách hàng cá nhân tại ngân hàng thƣơng mại cổ phần 1. Khái niệm dịch vụ khách hàng Khái niệm khách hàng: Khách hàng là toàn bộ những đối tƣợng có liên quan trực tiếp đến đòi hỏi về chất lƣợng sản phẩm dịch vụ mà doanh nghiệp cần phải đáp ứng nhu cầu của họ. Với cách nhìn nhận đó khách hàng bao gồm cả khách hàng bên trong và khách hàng bên ngoài doanh nghiệp.
Khách hàng bên trong doanh nghiệp là toàn bộ thành viên có tiêu dùng các sản phẩm dịch vụ của dianh nghiệp. Mỗi ngƣời vừa là ngƣời sản xuất, cung ứng đồng thời tiêu dùng các sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp. Khách hàng bên ngoài doanh nghiệp là toàn bộ các cá nhân, tổ chức có những đòi hỏi trực tiếp về chất lƣợng sản phẩm, dịch vụ mà doanh nghiệp phải đáp ứng. Đối với ngân hàng khách hàng là tất cả các cá nhân, tổ chức có nhu cầu về sản phẩm dịch vụ ngân hàng.
Họ sẵn lòng và có khả năng tham gia trao đổi với ngân hàng để thoả mãn nhu cầu đó. Khách đƣợc chia thành 2 loại chính: - Khách hàng cá nhân: tập hợp các khách hàng giao dịch cá nhân, hộ gia đình. 7 - Khách hàng tổ chức: tập hợp các khách hàng là công ty hay doanh nghiệp. Các khách hàng khác nhau với các loại hình hoạt động và đặc điểm khác nhau sẽ có những nhu cầu về dịch vụ ngân hàng khác nhau.
Tuy nhiên, dù là khách hàng nào thì họ cũng tìm các dịch vụ để thoả mãn nhu cầu căn bản sau: - Tìm kiếm thu nhập (sinh lợi, thặng dƣ tài chính) - Quản lý rủi ro (cất giữ an toàn một khoản tiền) - Bổ sung các nguồn tài chính thiếu hụt (tín dụng) - Di chuyển tiền tệ - Tƣ vấn chuyên môn - Thông tin Nhƣ vậy, ngân hàng có nhiều loại khách hàng khác nhau nên họ sẽ có những nhu cầu, kỳ vọng khác nhau về sản phẩm dịch vụ của ngân hàng. Để đáp ứng đƣợc những kỳ vọng đó của khách hàng, ngân hàng cần phải có những biện pháp cụ thể nâng cao chất lƣợng dịch vụ khách hàng. Khái niệm dịch vụ khách hàng: Trƣớc hết quá trình dịch vụ là một quá trình phức tạp. Bao gồm nhiều yếu tố: - Khách hàng hay người tiếp nhận dịch vụ: là đối tƣợng hết sức quan trọng, không có khách hàng không có dịch vụ.
Khách hàng trực tiếp tiêu dùng dịch vụ từ nhân viên cung ứng (tiếp xúc). - Nhân viên tiếp xúc: là đội ngũ nhân viên làm nhiệm vụ tạo ra dịch vụ, công việc của họ đòi hỏi phải tiếp xúc trực tiếp hay gián tiếp với khách hàng. - Cơ sở vật chất: là những yếu tố vật chất cần thiết cho việc tạo ra dịch vụ mà ngƣời sử dụng chúng là các nhân viên cung ứng và khách hàng. Cơ sở vật chất bao gồm các công cụ cần thiết cho dịch vụ và môi trƣờng vật chất trong đó dịch vụ đƣợc tạo ra cung ứng cho khách hàng.
- Hệ thống tổ chức nội bộ: là bộ phận mà khách hàng không nhìn thấy đƣợc khi họ tiếp nhận dịch vụ nhƣng là bộ phận rất cần thiết để quá trình cung ứng dịch vụ đạt đƣợc hiệu quả tốt nhất. 8 Theo nghĩa rộng dịch vụ khách hàng đƣợc xem nhƣ là một thành phần không thể thiếu trong chiến lƣợc Marketing. Do khách hàng không thể nhận ra chính xác những gì thúc đẩy hành vi của họ nên để đƣa ra định nghĩa đầy đủ về dịch vụ khách hàng là rất khó. Tuy nhiên, ta có thể đƣa ra khái niệm nhƣ sau: Dịch vụ khách hàng là tất cả các hoạt động nhằm thoả mãn yêu cầu của khách hàng.
Nói một cách đơn giản dịch vụ khách hàng là tất cả các dịch vụ mà khách hàng nghĩ cần phải dành cho họ. Cách định nghĩa nhƣ trên có thể rất rộng cần phải chắt lọc hơn nữa. Để tìm hiểu rõ hơn ta nghiên cứu các yếu tố của dịch vụ khách hàng dựa trên mốc thời điểm giao dịch giữa nhà cung cấp dịch vụ và khách hàng đƣợc thực hiện. Những yếu tố này đƣợc chia thành các nhóm: trƣớc giao dịch, trong quá trình giao dịch và sau giao dịch.
- Những yếu tố trƣớc giao dịch: thƣờng thiết lập một môi trƣờng cho dịch vụ khách hàng đƣợc thực hiện sao cho tốt nhất. Việc cung cấp một bản tuyên bố chính sách dịch vụ khách hàng nhƣ: thông tin về hoạt động ngân hàng, những quyền lợi của khách hàng khi gửi tiền trong ngân hàng (bảo hiểm, bảo mật thông tin…). Việc xác lập chiến lƣợc và kế hoạch đề phòng các trƣờng hợp có biến động rủi ro xảy ra có thể ảnh hƣởng đến chất lƣợng dịch vụ. Việc xây dựng một hệ thống cơ cấu tổ chức dịch vụ khách hàng để thực hiện các cam kết cũng nhƣ việc cung cấp các hƣớng dẫn kỹ thuật, sổ tay khách hàng cũng tạo điều kiện thúc đẩy mối quan hệ lâu dài, trung thành giữa tổ chức và khách hàng.
- Những yếu tố trong giao dịch: những yếu tố có tác động trực tiếp đến quá trình cung cấp dịch vụ cho khách hàng. Yếu tố trong giao dịch có tác động hết sức quan trọng đến chất lƣợng dịch vụ khách hàng. Ví dụ: sự thuận tiện trong giao dịch, thái độ ân cần chăm sóc, lắng nghe khách hàng từ nhân viên giao dịch, các trang thiết bị phục vụ khách hàng, độ chính xác của hệ thống, thời gian thực hiện giao dịch… - Những yếu tố sau giao dịch: bao gồm những dịch vụ phụ thêm mà tổ chức sẽ cung cấp cho khách hàng: giải quyết các kiến nghị, phàn nàn của khách 9 hàng, thông báo về sự phát triển các dịch vụ mà khách hàng đang sử dụng… Những công việc này phải đƣợc hoạch định ngay từ đầu trƣớc giai đoạn trƣớc giao dịch và trong giao dịch. Dịch vụ khách hàng bao gồm tất cả các yếu tố kể trên, khách hàng sẽ phản ứng với hỗn hợp các yếu tố này.
Tổ chức cần phải nhận định những yếu tố nào quan trọng nhất để có biện pháp quản lý kiểm soát thích hợp. Đặc điểm của dịch vụ khách hàng Tính vô hình: Các dịch vụ đều vô hình, không giống nhƣ các sản phẩm vật chất khác, chúng ta không nhìn thấy đƣợc, không sờ thấy đƣợc, không nghe thấy đƣợc, không ngửi thấy đƣợc trƣớc khi ngƣời ta mua chúng. Để giảm bớt mức độ không chắc chắn ngƣời ta sẽ căn cứ vào những dấu hiệu hay bằng chứng của chất lƣợng dịch vụ. Họ sẽ nhận xét từ địa điểm, trang thiết bị, tài liệu, thông tin, con ngƣời…mà họ thấy.
Khách hàng sẽ đánh giá dịch vụ bằng cách đƣa cái vô hình trở thành hữu hình. Trong khi tìm hiểu về chất lƣợng dịch vụ khách hàng thì ta phải nêu đƣợc những bằng chứng vật chất và hình tƣợng hoá những sản phẩm trìu tƣợng của mình. Trong lĩnh vực tài chính ngân hàng để đánh giá dịch vụ khách hàng có tốt hay không thì ngƣời ta phải xem xét đến các yếu tố sau: - Địa điểm: phải dễ dàng tìm thấy điểm giao dịch của ngân hàng, chỗ giao dịch phải rộng rãi khang trang, nằm trên tuyến phố chính, trung tâm… - Con ngƣời: là yếu tố quan trọng nhất để đánh giá chất lƣợng dịch vụ khách hàng. Một ngân hàng có dịch vụ tốt phải có đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp, thái độ nhiệt tình niềm nở, lắng nghe giải đáp những yêu cầu, thắc mắc của khách hàng.
- Tài liệu thông tin: khách hàng có dễ dàng tìm thấy những thông tin cần thiết, các tờ rơi quảng cáo về các sản phẩm dịch vụ của ngân hàng, nhất là các chƣơng trình khuyến mãi, các sản phẩm mới. - Trang thiết bị có đầy đủ cần thiết cho quá trình cung ứng dịch vụ không? Khách hàng sẽ thấy an tâm và hài lòng khi nhìn thấy và đƣợc sử dụng những thiết bị hiện đại, tiện lợi và an toàn. 10 Để củng cố niềm tin của khách hàng họ đã sử dụng nghệ thuật nâng cao tính hữu hình của sản phẩm dịch vụ cung ứng bằng việc đƣa ra các hình ảnh biểu tƣợng khi quảng cáo và mô tả chi tiết các dịch vụ cung ứng làm cho khách hàng đặc biệt chú ý đến lợi ích mà sản phẩm dịch vụ đem lại. Thêm vào đó họ còn cố gắng cung cấp đầy đủ những thông tin cần thiết cho khách hàng về hiệu quả hoạt động của ngân hàng, trình độ kỹ thuật công nghệ và đội ngũ nhân viên.
Đặc biệt ngân hàng phải tạo đƣợc bầu không khí làm việc tốt với điều kiện làm việc thuận tiện, tăng tinh thần trách nhiệm của nhân viên khi phục vụ khách hàng. Tính không tách rời được: Dịch vụ luôn đƣợc sản xuất và tiêu dùng đồng thời. Khách hàng cũng có mặt khi dịch vụ diễn ra nên sự tác động qua lại giữa nhân viên cung ứng và khách hàng là một tính chất đặc biệt của dịch vụ. Kết quả của dịch vụ chịu ảnh hƣởng trực tiếp của khách hàng và ngƣời cung ứng.
Do đó, hoạt động cung ứng dịch vụ của ngân hàng có liên quan chặt chẽ đến trách nhiệm liên đới và dòng thông tin hai chiều giữa khách hàng và ngân hàng. Chúng đòi hỏi ngân hàng và khách hàng phải có trách nhiêm với nhau trong các giao dịch và cả hai phải cung cấp cho nhau đầy đủ các thông tin cần thiết chính xác để đảm bảo mối quan hệ lâu dài giữa khách hàng và ngân hàng. Các sản phẩm dịch vụ ngân hàng đƣợc thực hiện thông qua thao tác trực tiếp của nhân viên thực hiện, vì vậy mối quan hệ giữa nhân viên thực hiện và khách hàng có ảnh hƣởng lớn đến cảm nhận của khách hàng về chất lƣợng dịch vụ. Vì vậy, yếu tố con ngƣời trong dịch vụ ngân hàng là yếu tố quan trọng nhất đến những đánh giá chung của khách hàng về chất lƣợng dịch vụ.
Tính không ổn định: Dịch vụ dao động trong một khoảng rất rộng, nó phụ thuộc vào ngƣời thực hiện dịch vụ và hoàn cảnh diễn ra dịch vụ (nhƣ thời gian, địa điểm, môi trƣờng.