Hệ thống câu hỏi - đáp án gợi mở & hướng dẫn viết tiểu luận triết học Mác-Lênin UEH

Bộ câu hỏi đáp án gợi mở ôn tập triết học cao học UEH. Tổng hợp các chủ đề quan trọng, giúp sinh viên ôn luyện hiệu quả và đạt kết quả cao nhất.

• Trường học: Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Triết học Mác – Lênin
• Đề tài: UEH TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN (HỆ THỐNG CÂU HỎI ĐÁP ÁN GỢI MỞ & HƯỚNG DẪN VIẾT TIỂU LUẬN)
• Loại tài liệu: Tiểu luận

Tóm tắt

I. Tổng quan về câu hỏi đáp án gợi mở ôn tập triết học cao học UEH

Tài liệu câu hỏi đáp án gợi mở ôn tập triết học cao học UEH là hệ thống gồm 219 trang, tập hợp các câu hỏi trọng tâm kèm đáp án chi tiết phục vụ ôn tập môn Triết học Mác-Lênin bậc sau đại học. Nội dung bao quát toàn bộ chương trình học, từ khái niệm triết học, nguồn gốc, đặc điểm, đối tượng nghiên cứu đến các hệ thống triết học phương Đông và phương Tây. Tài liệu này được biên soạn theo hướng gợi mở, giúp học viên không chỉ nắm vững kiến thức nền tảng mà còn phát triển khả năng tư duy phân tích, tổng hợp. Các câu hỏi được sắp xếp logic, đi từ tổng quan đến chuyên sâu, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình ôn tập có hệ thống. Đặc biệt, tài liệu còn hướng dẫn cách viết tiểu luận triết học, một yêu cầu quan trọng trong đào tạo cao học. Đây là nguồn tham khảo không thể thiếu đối với học viên UEH chuẩn bị cho kỳ thi triết học.

1.1. Định nghĩa và nguồn gốc ra đời của triết học

Triết học là hệ thống tri thức lý luận chung nhất của con người về thế giới, về vị trí và vai trò của con người trong thế giới. Thuật ngữ này xuất phát từ tiếng Hy Lạp 'philosophia', nghĩa là yêu mến sự thông thái. Ở phương Đông, khái niệm 'triết' bắt nguồn từ chữ Hán, ám chỉ sự hiểu biết sâu sắc về thế giới và đạo lý. Triết học ra đời từ yêu cầu nhận thức khách quan, khi con người cần giải thích thế giới xung quanh. Nguồn gốc nhận thức của triết học gắn liền với sự phát triển tư duy trừu tượng ở thời kỳ cổ đại.

1.2. Đặc điểm và đối tượng nghiên cứu của triết học

Đối tượng nghiên cứu của triết học là những mối quan hệ chung nhất giữa tự nhiên, xã hội và tư duy con người. Triết học có đặc điểm là mang tính tổng quát, trừu tượng và khái quát cao độ. Khác với các khoa học cụ thể nghiên cứu từng lĩnh vực riêng biệt, triết học tìm kiếm những quy luật vận động chung nhất của thế giới. Triết học Mác-Lênin xác định đối tượng nghiên cứu là quy luật phổ biến nhất của sự vận động, phát triển của tự nhiên, xã hội và tư duy. Phương pháp tiếp cận mang tính biện chứng, lịch sử cụ thể.

II. Phân tích các vấn đề trọng tâm trong triết học Mác Lênin cao học UEH

Chương trình triết học cao học UEH đề cập đến nhiều vấn đề triết học trọng tâm cần nắm vững. Thứ nhất là hệ thống triết học duy tâm biện chứng của Hegel với bốn luận điểm nền tảng: thừa nhận ý niệm tuyệt đối, thừa nhận sự phát triển, thừa nhận mâu thuẫn biện chứng, và phương pháp biện chứng. Thứ hai là triết học duy vật biện chứng của Marx và Engels, kế thừa có phê phán di sản Hegel. Các phạm trù cơ bản như vật chất, ý thức, mối quan hệ giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội được phân tích kỹ lưỡng. Hệ thống câu hỏi cũng đề cập đến triết học phương Đông, đặc biệt là tư tưởng Khổng Tử về nhân, nghĩa, lễ. Học viên cần hiểu rõ bản chất, nội dung và ý nghĩa lịch sử của từng hệ thống triết học để vận dụng hiệu quả trong bài thi.

2.1. Hệ thống triết học duy tâm biện chứng của Hegel

Hegel xây dựng hệ thống triết học dựa trên ý niệm tuyệt đối, coi đó là nền tảng của hiện thực. Ý niệm tuyệt đối là sự đồng nhất giữa tư duy và tồn tại, sáng tạo ra giới tự nhiên và con người. Quá trình phát triển diễn ra theo tam đoạn thức chính đề - phản đề - hợp đề. Hegel thừa nhận mâu thuẫn biện chứng là động lực phát triển. Phương pháp biện chứng của Hegel là đóng góp vĩ đại, song bị giới hạn bởi vỏ bọc duy tâm. Marx đã 'lật đổ' hệ thống duy tâm để phát triển phép biện chứng duy vật.

2.2. Tư tưởng triết học phương Đông trong chương trình học

Chương trình triết học UEH cũng đề cập đến triết học phương Đông, nổi bật là tư tưởng Khổng Tử. Khổng Tử xây dựng hệ thống đạo đức xoay quanh các phạm trù nhân, nghĩa, lễ. Nhân là đức tính cao quý nhất, thể hiện tình thương yêu giữa người với người. Nghĩa là những gì hợp đạo lý mà con người phải làm, không vì lợi ích cá nhân. Lễ là công cụ xác định trật tự, kỷ cương trong xã hội. Tư tưởng Khổng Tử ảnh hưởng sâu sắc đến văn hóa và đạo đức Á Đông, cần được nghiên cứu trong bối cảnh lịch sử cụ thể.

III. Phương pháp ôn tập và viết tiểu luận triết học cao học UEH hiệu quả

Ôn tập triết học cao học UEH đòi hỏi phương pháp khoa học và có hệ thống. Trước tiên, học viên cần xây dựng sơ đồ tư duy cho từng chủ đề, xác định mối liên hệ giữa các khái niệm và phạm trù. Thứ hai, đọc kỹ tài liệu đáp án gợi mở để nắm bắt cấu trúc trả lời chuẩn, bao gồm định nghĩa, phân tích, ví dụ và kết luận. Thứ ba, luyện tập viết tiểu luận theo đúng hướng dẫn của giảng viên. Bài tiểu luận triết học cần có luận điểm rõ ràng, lập luận chặt chẽ, dẫn chứng thuyết phục. Đặc biệt, học viên cần biết vận dụng quan điểm Mác-Lênin để phân tích các vấn đề thực tiễn. Việc ôn tập nhóm cũng mang lại hiệu quả cao, giúp trao đổi và bổ sung kiến thức. Thời gian ôn tập nên được phân bổ hợp lý, tập trung vào các chủ đề có trọng số lớn trong đề thi.

3.1. Kỹ năng xây dựng câu trả lời gợi mở

Mỗi câu trả lời gợi mở trong tài liệu ôn tập bao gồm nhiều phần cấu trúc rõ ràng. Phần đầu tiên nêu định nghĩa hoặc khái niệm cơ bản. Phần thứ hai phân tích nội dung chi tiết với các luận điểm cụ thể. Phần thứ ba đưa ra ví dụ minh họa hoặc so sánh. Phần cuối cùng nêu ý nghĩa và liên hệ thực tiễn. Học viên cần luyện tập viết theo cấu trúc này để đảm bảo bài trả lời đầy đủ, logic. Việc trình bày rõ ràng, mạch lạc giúp đạt điểm cao trong kỳ thi.

3.2. Hướng dẫn viết tiểu luận triết học đạt chuẩn

Tiểu luận triết học cao học cần có bố cục gồm mở bài, thân bài và kết bài. Mở bài giới thiệu vấn đề và tầm quan trọng của chủ đề. Thân bài phân tích luận điểm chính từ nhiều góc độ, sử dụng dẫn chứng từ lý luận và thực tiễn. Kết bài tổng hợp và nêu ý nghĩa. Ngôn ngữ cần trang trọng, chính xác, tránh sử dụng từ ngữ colloquial. Mỗi luận điểm cần được bảo vệ bằng lập luận logic, có cơ sở khoa học. Tham khảo đa dạng nguồn tài liệu để tăng tính thuyết phục cho bài viết.

IV. Kết luận và ứng dụng kiến thức triết học trong đào tạo cao học

Kiến thức triết học Mác-Lênin không chỉ phục vụ cho kỳ thi mà còn là nền tảng quan trọng cho toàn bộ quá trình đào tạo cao học. Tư duy biện chứng giúp học viên phân tích vấn đề một cách toàn diện, đa chiều. Phương pháp luận Mác-Lênin cung cấp công cụ nghiên cứu khoa học hiệu quả, từ việc xác định đối tượng, phương pháp đến cách thức kiểm chứng kết quả. Trong bối cảnh kinh tế thị trường, kiến thức triết học giúp học viên nhận thức đúng đắn về các hiện tượng xã hội, tránh rơi vào duy tâm, siêu hình. Hệ thống câu hỏi đáp án gợi mở ôn tập triết học UEH là công cụ hữu ích, nhưng học viên cần chủ động tư duy, không học thuộc máy móc. Sự hiểu biết sâu sắc triết học sẽ là hành trang quý giá trong sự nghiệp nghiên cứu và giảng dạy sau này.

4.1. Ý nghĩa của triết học đối với nghiên cứu khoa học

Phương pháp luận triết học Mác-Lênin đóng vai trò định hướng cho mọi hoạt động nghiên cứu khoa học. Nguyên tắc lịch sử cụ thể đòi hỏi nhà nghiên cứu phải đặt vấn đề trong bối cảnh lịch sử nhất định. Phép biện chứng duy vật giúp nhận thức mối quan hệ biện chứng giữa các yếu tố trong hệ thống nghiên cứu. Tư duy trừu tượng đến cụ thể là phương pháp xây dựng lý luận khoa học. Học viên cao học cần vận dụng nguyên tắc này để xây dựng khung lý luận cho luận văn, đảm bảo tính khoa học và thực tiễn của công trình nghiên cứu.

4.2. Liên hệ thực tiễn và phát triển tư duy sáng tạo

Kiến thức triết học cần được liên hệ với thực tiễn đời sống và hoạt động chuyên môn. Học viên có thể vận dụng phép biện chứng để phân tích các vấn đề kinh tế, xã hội đương đại. Ví dụ, quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập giải thích cơ chế vận động của thị trường. Quy luật phủ định của phủ định lý giải xu hướng phát triển螺旋上升 của lịch sử. Sự liên hệ thực tiễn không chỉ làm sáng tỏ lý luận mà còn phát triển tư duy sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề phức tạp trong công việc và nghiên cứu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UEH TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN (HỆ THỐNG CÂU HỎI ĐÁP ÁN GỢI MỞ & HƯỚNG DẪN VIẾT TIỂU LUẬN) Page 1 of 219 HỆ THỐNG CÂU HỎI - ĐÁP ÁN GỢI MỞ  Câu 1: Triết học là gì? Trình bày nguồn gốc, đặc điểm và đối tượng của triết học. Triết học là gì? Triết học ra đời ở cả phương Đông và phương Tây gần như cùng một thời gian (khoảng từ thế kỉ VIII đến thế kỉ VI trước CN). - Ở phương Đông, theo quan niệm của người Trung Quốc, thuật ngữ triết học có gốc là chữ “triết”, dựa theo từ nguyên chữ Hán có nghĩa là trí, ám chỉ sự hiểu biết, nhận thức sâu sắc của con người về thế giới và về đạo lý làm người. Còn theo quan niệm của người An Độ, triết học được gọi là Darshara, có nghĩa là chiêm ngưỡng, nhưng với hàm ý là sự hiểu biết dựa trên lý trí, là con đường suy ngẫm để dẫn dắt con người đến lẽ phải. - Ở phương Tây, thuật ngữ “triết học” có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp được gọi là philosophia, có nghĩa là yêu mến (philo) sự thông thái (sophia). Ở đây, khi nói tới triết học, tới philosophia, người Hy Lạp cổ đại không chỉ muốn nói tới sự hiểu biết sâu sắc về nhiều lĩnh vực tri thức ở tầm cao nhất (tức sự thông thái) mà còn thể hiện khát vọng vươn tới tầm cao nhận thức đó. Đối với người Hy Lạp cổ đại, triết học chính là hình thái cao nhất của tri thức. Nhà triết học là nhà thông thái, là người có khả năng tiếp cận chân lý, làm sáng tỏ bản chất của sự vật. Có thể thấy rằng, khái niệm “triết”, “triết học” dù ở phương Đông hay phương Tây đều bao hàm hai yếu tố: đó là yếu tố nhận thức (sự hiểu biết về vũ trụ và con người, sự giải thích thế giới bằng một khả năng tư duy lôgic nhất định) và yếu tố nhận định (sự đánh giá về mặt đạo lý để có thái độ và hành động tương ứng). - Theo quan điểm của triết học Mác - Lênin: Triết học là hệ thống tri thức lý luận chung nhất của con người về thế giới, về vị trí và vai trò của con người trong thế giới. Nguồn gốc và đặc điểm của triết học a) Nguồn gốc Nguồn gốc nhận thức: Để tồn tại và thích nghi với trong thế giới, con người cần phải có hiểu biết về thế giới xung quanh cũng như về bản thân. Xuất phát từ yêu cầu khách quan đó, những câu hỏi như: Thế giới xung quanh ta là gì? Nó có bắt đầu và kết thúc hay không? Sức mạnh nào chi phối thế giới? Con người là gì? Nó được sinh ra như thế nào và có quan hệ như thế nào với thế giới bên ngoài? Bản chất đích thực của cuộc sống nằm ở đâu? v. đã được đặt ra ở một mức độ nhất định, dưới hình thức nhất định, và đã được đặt ra ngay từ thời nguyên thủy. Page 2 of 219 Tuy nhiên, chỉ đến thời kỳ cổ đại, khi mà tri thức của con người về thế giới đã tích lũy tới một mức độ cho phép, khả năng tư duy của con người đã được “mài sắc” và nâng cao tới mức cho phép đủ để diễn tả thế giới một cách trừu tượng bằng hệ thống phạm trù, khái niệm trừu tượng, thì lúc đó, những câu hỏi trên mới được trả lời một cách sâu sắc. Nói cách khác, khi con người đạt tới trình độ phát triển tư duy trừu tượng, chỉ tới lúc đó, triết học với tính cách là lý luận, là hệ thống quan niệm chung nhất về thế giới và cuộc sống con người mới ra đời. Nguồn gốc xã hội: Thứ nhất, đó là sự phát triển của sản xuất vật chất và quá trình phân công lao động xã hội. Để triết học ra đời cần phải có những người chuyên lao động trí óc. Bởi vì, chỉ có họ mới có thể khái quát những tri thức mà nhân loại đã tích lũy được thành hệ thống các quan niệm có tính chỉnh thể về thế giới - tức tri thức triết học. Sự phát triển của sản xuất vật chất đến mức nào đó sẽ dẫn tới sự phân công lao động xã hội, phân chia thành hai loại lao động: lao động chân tay và lao động trí óc. Chính sự xuất hiện lao động trí óc, biểu hiện ở sự ra đời tầng lớp trí thức đã tạo điều kiện cho triết học ra đời. Thứ hai, cùng với quá trình phát triển sản xuất và phân công lao động xã hội, sự phân chia giai cấp trong xã hội thành thống trị và bị trị, bóc lột và bị bóc lột, cũng như sự xuất hiện quá trình đấu tranh giai cấp của giai cấp bị trị, bị bóc lột chống giai cấp thống trị, bóc lột cũng là nguồn gốc xã hội của sự ra đời triết học. Bởi vì, nhằm để bảo vệ quyền lợi của giai cấp mà mình đại diện,các nhà tư tưởng đã xây dựng các học thuyết triết học khác nhau, với những quan điểm chính trị khác nhau. Trên thực tế, từ khi ra đời, triết học luôn mang tính giai cấp, nghĩa là nó luôn phục vụ cho lợi ích của những giai cấp, những lực lượng xã hội nhất định. Điều đó cũng góp phần lý giải vì sao triết học không ra đời ở thời kỳ cộng sản nguyên thuỷ mà chỉ đến thời kỳ chiếm hữu nô lệ, với việc xã hội xuất hiện phân chia giai cấp và sự ra đời bộ phận lao động trí óc thì triết học mới ra đời. b) Đặc điểm - Tính hệ thống: Triết học bao giờ cũng là một hệ thống các quan niệm chung về thế giới. Không giống các khoa học cụ thể chỉ xem xét thế giới trên từng phương diện cụ thể, nhất định, triết học xem xét thế giới như một chỉnh thể và trên cơ sở đó tìm cách đưa ra một hệ thống quan niệm chung về chỉnh thế đó. Tư duy triết học, do đó, cũng là tư duy về chỉnh thể. - Tính thế giới quan: Thế giới quan là hệ thống các quan niệm về thế giới, về vị trí của con người trong thế giới cũng như quan niệm về chính bản thân và cuộc sống con người. Trong thế giới quan không chỉ có những quan niệm về thế giới mà còn bao hàm cả nhân sinh quan, là những quan niệm về Page 3 of 219 cuộc sống của con người và loài người. Chính do chỗ triết học có tính hệ thống, bao gồm hệ thống những quan niệm chung về thế giới trong tính chỉnh thể, cho nên nó cũng đồng thời mang tính thế giới quan, hơn nữa nó còn là hạt nhân lý luận của thế giới quan. - Tính giai cấp: Do triết học ra đời và tồn tại trong điều kiện xã hội đã phân chia giai cấp cho nên nó luôn luôn mang tính giai cấp. Không có triết học phi giai cấp, mà ở đây, triết học chính là sự khái quát của mỗi giai cấp trong xã hội về thế giới và về cuộc sống con người, về trình độ nhận thức, về thái độ và lợi ích của giai cấp đó. Thực tế, các nhà triết học trong lịch sử đều xuất phát từ lợi ích của giai cấp mình mà khái quát triết học, đưa ra các quan niệm về thế giới nói chung, về cuộc sống con người nói riêng. Đối tượng nghiên cứu của triết học Đối tượng nghiên cứu của triết học luôn thay đổi kể từ khi nó ra đời cho tới nay. - Thời kỳ cổ đại, trong điều kiện tri thức còn nghèo nàn, không có sự phân ngành khoa học, khi mới ra đời, với tư cách là hình thái tri thức cao nhất cho phép người ta hiểu được bản chất của mọi vật thì triết học không có đối tượng nghiên cứu riêng. Nói cách khác, đối tượng nghiên cứu của triết học lúc này bao gồm tất cả mọi lĩnh vực tri thức, tự nhiên cũng như xã hội. Triết học được coi là “khoa học của các khoa học”. Nhà triết học được coi là nhà thông thái, đồng thời cũng là nhà khoa học cụ thể. - Thời kỳ Trung cổ, trong điều kiện chế độ phong kiến thống trị và giáo hội La Mã ảnh hưởng hết sức to lớn ở châu Âu, triết học không còn là một khoa học độc lập mà đã trở thành một bộ phận của thần học, nó có nhiệm vụ lý giải những vấn đề tôn giáo. Đối tượng nghiên cứu của triết học lúc này không còn là những vấn đề tri thức tự nhiên, xã hội mà là những vấn đề có tính tôn giáo như sự tồn tại và vai trò của Thượng đế, niềm tin tôn giáo, v. - Thời kỳ phục hưng - cận đại, với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học thực nghiệm nhằm đáp ứng nhu cầu của thực tiễn, đặc biệt là thực tiễn sản xuất công nghiệp, mà từ thế kỷ XV trở đi, triết học cũng thay đổi sâu sắc. Do sự hình thành các môn khoa học độc lập mà tham vọng của triết học muốn đóng vai trò “khoa học của mọi khoa học”dần dần bị phá sản. Đối tượng của triết học không còn bao hàm mọi lĩnh vực tri thức khoa học như thời cổ đại. Đồng thời, triết học cũng không còn là một bộ phận của thần học, là “tôi tớ” của thần học như thời trung cổ nữa. Sự phát triển của khoa học thực nghiệm đã ảnh hưởng tích cực tới triết học thời kỳ này. Triết học dần khôi phục lại vị trí của mình với tính cách là lĩnh vực tri thức khái quát nhất về sự tồn tại thế giới. Page 4 of 219 Hoàn cảnh kinh tế - xã hội và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học vào đầu thế kỷ XIX đã dẫn tới sự ra đời triết học Mác. Triết học Mác ra đời đã đoạn tuyệt triệt để với quan niệm “triết học là khoa học của mọi khoa học”; đồng thời xác định đối tượng nghiên cứu riêng của mình. Khác với các khoa học cụ thể xem xét các lĩnh vực cụ thể của sự tồn tại thế giới, triết học Mác xác định đối tượng nghiên cứu riêng của mình là những vấn đề chung nhất liên quan tới tồn tại thế giới như là vấn đề quan hệ giữa ý thức và vật chất, cũng như các quy luật chung nhất chi phối sự vận động, phát triển của thế giới (tự nhiên, xã hội và tư duy con người).  Câu 2: Vấn đề cơ bản của triết học. Cơ sở để phân biệt chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm trong triết học? 1. Vấn đề cơ bản của triết học Vấn đề cơ bản của triết học là vấn đề về mối quan hệ giữa ý thức và vật chất (hay giữa tư duy và tồn tại / tinh thần và tự nhiên). Trong tác phẩm Lútvích Phoiơbắc và sự cáo chung của triết học cổ điển Đức, Ph.