Luận văn thạc sĩ về quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu hoàn thiện hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần á châu, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải

• Tác giả: Huỳnh Thị Hồng Vân
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Loan
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Cải Thiện Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng Á Châu
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 2. CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI
• 1.1. Rủi ro tín dụng
• 1.2. Đặc điểm của rủi ro tín dụng
• 1.3. Ảnh hưởng của rủi ro tín dụng đến hoạt động kinh doanh của ngân hàng và nền kinh tế xã hội
• 3. CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN Á CHÂU
• 2.1. Giới thiệu chung về ACB
• 2.2. Thực trạng hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại ACB
• 4. CHƢƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN Á CHÂU
• 3.1. Định hướng phát triển hoạt động tín dụng tại ACB
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại ACB
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về quản trị rủi ro tín dụng

Quản trị rủi ro tín dụng là một phần quan trọng trong hoạt động của ngân hàng. Quản lý rủi ro tín dụng không chỉ giúp ngân hàng bảo vệ tài sản mà còn đảm bảo sự ổn định của hệ thống tài chính. Rủi ro tín dụng có thể được định nghĩa là khả năng xảy ra tổn thất do khách hàng không thực hiện nghĩa vụ trả nợ. Việc phân loại rủi ro tín dụng theo nhiều tiêu chí khác nhau giúp ngân hàng có cái nhìn tổng quan và từ đó xây dựng các chiến lược quản lý hiệu quả. Các nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng có thể đến từ cả yếu tố chủ quan và khách quan, bao gồm tình hình tài chính của khách hàng, môi trường kinh tế và các yếu tố bên ngoài khác. Đặc biệt, việc đánh giá và phân tích rủi ro tín dụng là rất cần thiết để ngân hàng có thể đưa ra quyết định cho vay hợp lý.

1.1. Khái niệm và phân loại rủi ro tín dụng

Rủi ro tín dụng có thể được phân loại thành nhiều loại khác nhau, bao gồm rủi ro giao dịch và rủi ro danh mục. Rủi ro giao dịch phát sinh từ các hạn chế trong quá trình xét duyệt cho vay, trong khi rủi ro danh mục liên quan đến việc quản lý danh mục cho vay của ngân hàng. Việc phân loại này giúp ngân hàng xác định rõ hơn các yếu tố gây rủi ro và từ đó có thể xây dựng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Đặc biệt, đánh giá rủi ro tín dụng là một công cụ quan trọng trong việc xác định khả năng trả nợ của khách hàng, từ đó giúp ngân hàng đưa ra quyết định cho vay chính xác hơn.

II. Thực trạng hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng Á Châu

Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu (ACB) đã có những bước tiến đáng kể trong việc quản lý rủi ro tín dụng. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề cần khắc phục. Thực trạng cho thấy ACB đã triển khai nhiều công cụ quản lý rủi ro tín dụng, nhưng việc kiểm soát nợ xấu vẫn chưa đạt yêu cầu. Tình hình nợ xấu tại ACB vẫn ở mức cao, điều này ảnh hưởng đến khả năng sinh lời và uy tín của ngân hàng. Việc xây dựng bộ máy quản lý tín dụng và thẩm quyền phê duyệt tín dụng cần được cải thiện để nâng cao hiệu quả trong quản lý rủi ro tín dụng. Đặc biệt, việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tín dụng cũng cần được chú trọng hơn nữa.

2.1. Các công cụ quản lý rủi ro tín dụng tại ACB

ACB đã áp dụng nhiều công cụ trong quản lý rủi ro tín dụng, bao gồm chính sách tín dụng và hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ. Tuy nhiên, việc thực hiện các công cụ này còn gặp nhiều khó khăn. Hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ chưa hoàn thiện, dẫn đến việc đánh giá khách hàng chưa chính xác. Điều này làm tăng khả năng phát sinh nợ xấu. Ngân hàng cần cải thiện quy trình cho vay và quản lý rủi ro tín dụng để đảm bảo rằng các khoản vay được cấp phát một cách hợp lý và an toàn.

III. Giải pháp hoàn thiện hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng Á Châu

Để cải thiện quản lý rủi ro tín dụng, ACB cần thực hiện một số giải pháp quan trọng. Đầu tiên, ngân hàng cần hoàn thiện chính sách tín dụng, đảm bảo rằng các tiêu chí cho vay được áp dụng một cách nghiêm ngặt. Thứ hai, việc nâng cao hiệu quả thực thi quy trình tín dụng là rất cần thiết. Ngân hàng cần xây dựng một quy trình cho vay rõ ràng và minh bạch, từ đó giảm thiểu rủi ro phát sinh. Cuối cùng, ACB cần phát triển hệ thống công nghệ thông tin để hỗ trợ trong việc quản lý và phân tích rủi ro tín dụng, từ đó đưa ra các quyết định cho vay chính xác hơn.

3.1. Hoàn thiện chính sách tín dụng

Chính sách tín dụng của ACB cần được hoàn thiện để phù hợp với thực tiễn và yêu cầu của thị trường. Ngân hàng cần xác định rõ các tiêu chí cho vay, đồng thời xây dựng một hệ thống đánh giá khách hàng hiệu quả. Việc áp dụng các công nghệ mới trong quản lý tín dụng cũng cần được chú trọng, nhằm nâng cao khả năng phân tích và dự đoán rủi ro. Điều này không chỉ giúp ACB giảm thiểu rủi ro tín dụng mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế thị trường, hoạt động ngân hàng thương mại ngày càng đối mặt với nhiều rủi ro, đặc biệt là rủi ro tín dụng. Theo báo cáo của ngành ngân hàng, tỷ lệ nợ xấu tại các ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn 2008-2010 dao động quanh mức 3-5%, gây ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh và sự ổn định của hệ thống tài chính. Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu (ACB) là một trong những ngân hàng hàng đầu tại Việt Nam, với tốc độ tăng trưởng dư nợ tín dụng bình quân năm đạt khoảng 40% trong giai đoạn 2008-2010. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh chóng, ACB cũng phải đối mặt với nhiều thách thức trong quản trị rủi ro tín dụng nhằm đảm bảo an toàn và hiệu quả hoạt động.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm rõ cơ sở lý luận về quản trị rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại, phân tích thực trạng hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại ACB trong giai đoạn 2008-2010, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại ACB trong giai đoạn 2008-2010, với trọng tâm là các công cụ, chính sách và quy trình quản lý rủi ro tín dụng.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp ACB và các ngân hàng thương mại khác nâng cao năng lực quản trị rủi ro tín dụng, góp phần ổn định hoạt động ngân hàng, bảo vệ quyền lợi người gửi tiền và thúc đẩy sự phát triển bền vững của hệ thống tài chính Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính trong quản trị rủi ro tín dụng. Thứ nhất là mô hình 6C, một mô hình định tính đánh giá rủi ro tín dụng dựa trên sáu yếu tố: Tư cách người vay (Character), Năng lực người vay (Capacity), Thu nhập (Cash), Bảo đảm tiền vay (Collateral), Các điều kiện (Conditions) và Kiểm soát (Control). Mô hình này giúp ngân hàng đánh giá toàn diện về khả năng và ý chí trả nợ của khách hàng.

Thứ hai là mô hình điểm số tín dụng (Credit Scoring Model), trong đó có mô hình điểm số Z của Altman, sử dụng các chỉ số tài chính để định lượng rủi ro tín dụng. Mô hình này giúp phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro dựa trên các chỉ số như hệ số vốn lưu động, lợi nhuận trước thuế, giá trị thị trường vốn sở hữu, doanh thu và các chỉ số tài chính khác.

Ngoài ra, luận văn còn sử dụng các khái niệm chuyên ngành như tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ nợ xấu, hệ số rủi ro tín dụng và hệ số thu nợ để đánh giá chất lượng tín dụng và hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp kết hợp giữa phân tích định tính và định lượng. Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo tài chính, báo cáo thường niên của ACB giai đoạn 2008-2010, các văn bản pháp luật liên quan đến quản trị rủi ro tín dụng, cùng với các tài liệu nghiên cứu học thuật và kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng của các quốc gia khác.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các khoản vay và danh mục tín dụng của ACB trong giai đoạn nghiên cứu. Phương pháp chọn mẫu là phương pháp phi xác suất, tập trung vào các khoản vay có rủi ro cao và các nhóm khách hàng chính.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng các công cụ thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ nợ xấu, nợ quá hạn qua các năm, đồng thời sử dụng mô hình điểm số tín dụng để đánh giá mức độ rủi ro của khách hàng. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2008 đến 2010, tập trung phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện quản trị rủi ro tín dụng tại ACB.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng dư nợ tín dụng mạnh mẽ nhưng tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát tốt: Tổng dư nợ cho vay của ACB tăng từ 34.833 tỷ đồng năm 2008 lên 87.000 tỷ đồng năm 2010, tốc độ tăng trưởng bình quân đạt gần 40% mỗi năm. Tỷ lệ nợ xấu được duy trì dưới 5%, phù hợp với quy định của Ngân hàng Nhà nước, cho thấy hiệu quả trong công tác quản trị rủi ro tín dụng.

2. Cơ cấu tài sản và nguồn vốn cân đối, an toàn: Cơ cấu tài sản của ACB trong giai đoạn 2008-2010 duy trì tỷ trọng lớn cho vay khách hàng (khoảng 42%), đồng thời phát triển mạnh các khoản tiền gửi tại ngân hàng khác và chứng khoán đầu tư. Nguồn vốn huy động tăng trưởng nhanh, đạt 183.132 tỷ đồng năm 2010, với tỷ trọng tiền gửi khách hàng chiếm trên 50%, đảm bảo tính ổn định và đa dạng nguồn vốn.

3. Hệ thống quản lý rủi ro tín dụng được hoàn thiện: ACB đã xây dựng bộ máy quản lý tín dụng chặt chẽ, phân quyền rõ ràng trong phê duyệt tín dụng, áp dụng chính sách tín dụng thận trọng với 10 nhóm tiêu chí xét duyệt và kiểm soát khách hàng. Hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ dành cho doanh nghiệp được triển khai hiệu quả, giúp phân loại nợ và trích lập dự phòng phù hợp.

4. Quy trình tín dụng chặt chẽ và giám sát sau cho vay: Quy trình tín dụng tại ACB bao gồm các bước từ tư vấn, thẩm định hồ sơ, phê duyệt, giải ngân đến kiểm tra, giám sát và thu hồi nợ. Việc kiểm tra định kỳ tình hình sử dụng vốn và nhắc nợ tập trung giúp giảm thiểu rủi ro tín dụng phát sinh.

Thảo luận kết quả

Việc duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới 5% trong bối cảnh dư nợ tín dụng tăng trưởng mạnh cho thấy ACB đã áp dụng hiệu quả các công cụ quản trị rủi ro tín dụng. Cơ cấu tài sản và nguồn vốn cân đối giúp ngân hàng đảm bảo thanh khoản và giảm thiểu rủi ro tài chính. Hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ và quy trình tín dụng chặt chẽ là những điểm mạnh giúp ACB kiểm soát rủi ro tín dụng hiệu quả.

So với các nghiên cứu trong ngành, kết quả này phù hợp với kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng tại các ngân hàng tiên tiến trên thế giới, như việc áp dụng mô hình CAMEL và hệ thống trích lập dự phòng theo phân loại nợ. Tuy nhiên, một số tồn tại như việc tập trung cho vay vào một số ngành nghề và hạn chế trong thu thập thông tin khách hàng vẫn cần được cải thiện.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng dư nợ tín dụng, bảng phân loại nợ và tỷ lệ nợ xấu qua các năm, giúp minh họa rõ nét hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại ACB.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện chính sách tín dụng: Cần cập nhật và điều chỉnh chính sách tín dụng phù hợp với biến động thị trường và đặc điểm khách hàng, tập trung vào đa dạng hóa ngành nghề cho vay và tăng cường kiểm soát rủi ro tập trung. Thời gian thực hiện trong 12 tháng, do Ban Chính sách tín dụng chủ trì.

2. Nâng cao hiệu quả quy trình tín dụng: Tăng cường đào tạo cán bộ tín dụng về kỹ năng thẩm định và quản lý rủi ro, áp dụng công nghệ thông tin để tự động hóa quy trình thẩm định và giám sát sau cho vay. Thời gian triển khai 18 tháng, do Phòng Quản lý tín dụng phối hợp với Khối CNTT thực hiện.

3. Phát triển hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ: Hoàn thiện và mở rộng hệ thống xếp hạng tín dụng cho khách hàng cá nhân và hộ kinh doanh, áp dụng mô hình điểm số tín dụng hiện đại nhằm nâng cao độ chính xác trong đánh giá rủi ro. Thời gian thực hiện 24 tháng, do Ban Quản lý rủi ro tín dụng đảm nhiệm.

4. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và xử lý nợ xấu: Thiết lập hệ thống cảnh báo sớm rủi ro tín dụng, tăng cường kiểm tra định kỳ và xử lý kịp thời các khoản nợ có dấu hiệu xấu, đồng thời xây dựng cơ chế phối hợp giữa các phòng ban liên quan. Thời gian thực hiện 12 tháng, do Ban Kiểm tra nội bộ và Phòng Thu hồi nợ thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo ngân hàng thương mại: Giúp hiểu rõ về các công cụ và quy trình quản trị rủi ro tín dụng, từ đó xây dựng chiến lược phát triển bền vững và nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng.

2. Cán bộ tín dụng và quản lý rủi ro: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về đánh giá, phân loại và kiểm soát rủi ro tín dụng, hỗ trợ nâng cao năng lực thẩm định và quản lý danh mục tín dụng.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kinh tế tài chính - ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết và thực tiễn quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức giám sát tài chính: Hỗ trợ trong việc xây dựng chính sách, quy định và giám sát hoạt động tín dụng của các ngân hàng thương mại nhằm đảm bảo an toàn hệ thống tài chính.

Câu hỏi thường gặp

1. Rủi ro tín dụng là gì và tại sao nó quan trọng đối với ngân hàng?
   Rủi ro tín dụng là khả năng khách hàng không trả được nợ hoặc trả nợ không đúng hạn, gây tổn thất cho ngân hàng. Đây là rủi ro chính ảnh hưởng đến lợi nhuận và sự ổn định của ngân hàng, do đó quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả là yếu tố sống còn.

2. Mô hình 6C trong đánh giá rủi ro tín dụng gồm những yếu tố nào?
   Mô hình 6C bao gồm: Tư cách người vay, Năng lực người vay, Thu nhập, Bảo đảm tiền vay, Các điều kiện và Kiểm soát. Mô hình này giúp đánh giá toàn diện khả năng và ý chí trả nợ của khách hàng.

3. ACB đã áp dụng những công cụ nào để quản trị rủi ro tín dụng?
   ACB sử dụng chính sách tín dụng thận trọng, hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ, quy trình tín dụng chặt chẽ, giám sát sau cho vay và công tác xử lý nợ xấu nhằm kiểm soát hiệu quả rủi ro tín dụng.

4. Tỷ lệ nợ xấu dưới 5% có ý nghĩa gì đối với ngân hàng?
   Tỷ lệ nợ xấu dưới 5% được coi là mức an toàn, cho thấy ngân hàng kiểm soát tốt chất lượng tín dụng, giảm thiểu tổn thất và duy trì hoạt động kinh doanh ổn định.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng?
   Cần hoàn thiện chính sách tín dụng, nâng cao năng lực cán bộ, phát triển hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ, áp dụng công nghệ thông tin và tăng cường kiểm tra, giám sát sau cho vay để phát hiện và xử lý kịp thời rủi ro.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại, đặc biệt là tại ACB trong giai đoạn 2008-2010.
• ACB đã đạt được nhiều thành tựu trong kiểm soát rủi ro tín dụng với tỷ lệ nợ xấu duy trì dưới 5% và tăng trưởng dư nợ ổn định.
• Hệ thống quản lý rủi ro tín dụng của ACB bao gồm chính sách tín dụng, quy trình tín dụng, hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ và công tác giám sát sau cho vay.
• Luận văn đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách, quy trình, hệ thống xếp hạng và công tác kiểm tra nhằm nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 12-24 tháng, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi áp dụng cho các nhóm khách hàng khác.

Hành động ngay: Các nhà quản lý và cán bộ tín dụng tại ngân hàng nên áp dụng các giải pháp đề xuất để nâng cao năng lực quản trị rủi ro tín dụng, góp phần phát triển bền vững và ổn định hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại Chương 2: Thực trạng hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu Chương 3: Giải pháp hoàn thiện hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu 123doc 3 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI  1. Rủi ro tín dụng 1. Khái niệm rủi ro tín dụng Rủi ro tín dụng là loại rủi ro phát sinh trong quá trình cấp tín dụng của ngân hàng, biểu hiện trên thực tế qua việc khách hàng không trả được nợ hoặc trả nợ không đúng hạn cho ngân hàng. Căn cứ vào Khoản 01 Điều 02 của Quy định về phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro, theo Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN ngày 22/4/2005 của Thống đốc NHNN thì: “Rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng, do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết” Như vậy, có thể nói rằng rủi ro tín dụng có thể xuất hiện trong các mối quan hệ mà trong đó ngân hàng là chủ nợ, mà khách hàng nợ lại không thực hiện hoặc không đủ khả năng thực hiện nghĩa vụ nghĩa trả nợ khi đến hạn.

Nó diễn ra trong quá trình cho vay, chiết khấu công cụ chuyển nhượng và giấy tờ có giá, cho thuê tài chính, bảo lãnh, bao thanh toán của ngân hàng. Đây còn được gọi là rủi ro mất khả năng chi trả và rủi ro sai hẹn, là loại rủi ro liên quan đến chất lượng hoạt động tín dụng của ngân hàng. Phân loại rủi ro tín dụng 1. Căn cứ vào nguyên nhân phát sinh rủi ro - Rủi ro giao dịch: là một hình thức của rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quá trình giao dịch và xét duyệt cho vay, đánh giá khách hàng.

Rủi ro giao dịch bao gồm rủi ro lựa chọn, rủi ro đảm bảo và rủi ro nghiệp vụ: 123doc 4  Rủi ro lựa chọn: là rủi ro có liên quan đến đánh giá và phân tích tín dụng khi NH lựa chọn những phương án vay vốn có hiệu quả để ra quyết định cho vay.  Rủi ro đảm bảo: phát sinh từ các tiêu chuẩn bảo đảm như các điều khoản trong hợp đồng cho vay, các loại tài sản đảm bảo, chủ thể đảm bảo, hình thức đảm bảo và mức cho vay trên giá trị của tài sản đảm bảo.  Rủi ro nghiệp vụ: là rủi ro liên quan đến công tác quản lý khoản vay và hoạt động cho vay, bao gồm cả việc sử dụng hệ thống xếp hạng rủi ro và kỹ thuật xử lý các khoản vay có vấn đề. - Rủi ro danh mục: là rủi ro mà nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quản lý danh mục cho vay của NH, được phân thành rủi ro nội tại và rủi ro tập trung.

 Rủi ro nội tại: xuất phát từ các yếu tố, đặc điểm riêng bên trong của mỗi chủ thể đi vay hoặc ngành, lĩnh vực kinh tế. Nó xuất phát từ đặc điểm hoạt động hoặc đặc điểm sử dụng vốn vay của khách hàng vay.  Rủi ro tập trung: là trường hợp NH tập trung cho vay quá nhiều đối với một số khách hàng, cho vay quá nhiều khách hàng hoạt động trong cùng một ngành, lĩnh vực kinh tế hoặc trong cùng một vùng địa lý nhất định,. Căn cứ theo tính khách quan, chủ quan của nguyên nhân gây ra rủi ro - Rủi ro khách quan là rủi ro do các nguyên nhân khách quan như thiên tai, địch họa, người vay bị chết, mất tích và các biến động ngoài dự kiến khác làm thất thoát vốn vay trong khi người vay đã thực hiện nghiêm túc chế độ chính sách.

- Rủi ro chủ quan do nguyên nhân thuộc về chủ quan của người vay và người cho vay vì vô tình hay cố ý làm thất thoát vốn vay hay vì những lý do chủ quan khác. Căn cứ vào khả năng trả nợ của khách hàng - Rủi ro không hoàn trả nợ đúng hạn: Khi thiết lập mối quan hệ tín dụng, ngân hàng và khách hàng phải quy ước về khoản thời gian hoàn trả nợ vay. Tuy nhiên, đến thời hạn quy ước nhưng ngân hàng vẫn chưa thu hồi được vốn vay. - Rủi ro do không có khả năng trả nợ: Là rủi ro xảy ra trong trường hợp doanh nghiệp đi vay mất khả năng chi trả, ngân hàng phải thanh lý TSĐB của doanh nghiệp để thu nợ.

- Rủi ro tín dụng không giới hạn ở hoạt động cho vay: Bao gồm các hoạt động khác mang tính chất tín dụng của ngân hàng như bảo lãnh, cam kết, chấp thuận tài trợ thương mại, cho vay thị trường liên ngân hàng, tín dụng thuê mua, đồng tài trợ… 1. Đặc điểm của rủi ro tín dụng Để chủ động phòng ngừa rủi ro tín dụng có hiệu quả, nhận biết các đặc điểm của rủi ro tín dụng rất cần thiết và hữu ích. Rủi ro tín dụng có những đặc điểm cơ bản sau: - Rủi ro tín dụng mang tính gián tiếp: Rủi ro tín dụng xảy ra sau khi ngân hàng giải ngân vốn vay và trong quá trình sử dụng vốn vay của khách hàng. Do tình trạng thông tin bất cân xứng nên thông thường ngân hàng ở vào thế bị động, ngân hàng thường biết thông tin sau hoặc biết thông tin không chính xác về những khó khăn, thất bại của khách hàng và do đó thường có những ứng phó chậm trễ.

- Rủi ro tín dụng có tính chất đa dạng và phức tạp: đặc điểm này biểu hiện ở sự đa dạng, phức tạp của nguyên nhân, hình thức, hậu quả của rủi ro tín dụng do đặc trưng NH là NH trung gian tài chính kinh doanh tiền tệ. Do đó khi phòng ngừa và xử lý rủi ro tín dụng phải chú ý đến mọi dấu hiệu rủi ro, xuất phát từ nguyên nhân bản chất và hậu quả do rủi ro tín dụng đem lại để có biện pháp phòng ngừa phù hợp. - Rủi ro tín dụng có tính tất yếu: Rủi ro tín dụng luôn tồn tại và gắn liền với hoạt động tín dụng của NHTM. Chấp nhận rủi ro là tất yếu trong hoạt động ngân hàng.

Các ngân hàng cần phải đánh giá các cơ hội kinh doanh dựa trên mối quan hệ rủi ro – lợi ích nhằm tìm ra những cơ hội đạt được những lợi ích xứng đáng với mức 123doc 6 rủi ro chấp nhận. Ngân hàng sẽ hoạt động tốt nếu mức rủi ro mà ngân hàng gánh chịu là hợp lý và kiểm soát được, nằm trong phạm vi khả năng các nguồn lực tài chính và năng lực tín dụng của ngân hàng. Ảnh hƣởng của rủi ro tín dụng đến hoạt động kinh doanh của ngân hàng và nền kinh tế xã hội 1. Ảnh hƣởng đến hoạt động kinh doanh của ngân hàng Khi rủi ro tín dụng xảy ra, ngân hàng không thu được vốn tín dụng đã cấp và lãi cho vay, nhưng ngân hàng phải trả vốn và lãi cho khoản tiền huy động khi đến hạn, điều này sẽ làm cho ngân hàng mất cân đối trong việc thu chi, vòng quay vốn tín dụng giảm làm cho ngân hàng kinh doanh không hiệu quả, chi phí của ngân hàng tăng lên so với dự kiến.

Nếu một khoản vay nào đó bị mất khả năng thu hồi thì ngân hàng phải sử dụng các nguồn vốn của mình để trả cho người gửi tiền, đến một chừng mực nào đấy, ngân hàng không có đủ nguồn vốn để trả cho người gửi tiền thì ngân hàng sẽ rơi vào tình trạng mất khả năng thanh toán, có thể dẫn đến nguy cơ gặp rủi ro thanh khoản. Và kết quả là làm thu hẹp quy mô kinh doanh, năng lực tài chính giảm sút, uy tín, sức cạnh tranh giảm không những trong thị trường nội địa mà còn lan rộng ra các nước, kết quả kinh doanh của ngân hàng ngày càng xấu có thể dẫn ngân hàng đến thua lỗ hoặc đưa đến bờ vực phá sản nếu không có biện pháp xử lý, khắc phục kịp thời. Ảnh hƣởng đến nền kinh tế xã hội Bắt nguồn từ bản chất và chức năng của ngân hàng là một tổ chức trung gian tài chính chuyên huy động vốn nhàn rỗi trong nền kinh tế để cho các tổ chức, các doanh nghiệp và cá nhân có nhu cầu vay lại. Do đó, thực chất quyền sở hữu những khoản cho vay là quyền sở hữu của người đã gửi tiền vào ngân hàng.

Bởi vậy, khi rủi ro tín dụng xảy ra thì không những ngân hàng chịu thiệt hại mà quyền lợi của người gửi tiền cũng bị ảnh hưởng. 123doc 7 Khi một ngân hàng gặp phải rủi ro tín dụng hay bị phá sản thì người gửi tiền ở các ngân hàng khác hoang mang lo sợ và kéo nhau ồ ạt đến rút tiền ở các ngân hàng khác, làm cho toàn bộ hệ thống ngân hàng gặp phải khó khăn. Ngân hàng phá sản sẽ ảnh hưởng đến tình hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, không có tiền trả lương dẫn đến đời sống công nhân gặp khó khăn. Hơn nữa, sự hoảng loạn của các ngân hàng ảnh hưởng rất lớn đến toàn bộ nền kinh tế.

Nó làm cho nền kinh tế bị suy thoái, giá cả tăng, sức mua giảm, thất nghiệp tăng, xã hội mất ổn định. Tóm lại, rủi ro tín dụng của một ngân hàng xảy ra ở mức độ khác nhau, nhẹ nhất là ngân hàng bị giảm lợi nhuận khi không thu hồi được lãi cho vay, nặng nhất khi ngân hàng không thu đủ vốn lãi, hoặc bị mất cả vốn lẫn lãi, dẫn đến ngân hàng bị thua lỗ. Nếu tình trạng này kéo dài không khắc phục được, ngân hàng sẽ bị phá sản, gây hậu quả nghiêm trọng cho nến kinh tế nói chung và hệ thống ngân hàng nói riêng. Chính vì vậy đòi hỏi các nhà quản trị ngân hàng phải hết sức thận trọng và có những biện pháp thích hợp để ngăn ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng.

Đo lƣờng rủi ro tín dụng Trong hoạt động quản trị rủi ro, cần thiết phải có một hệ thống đo lường RRTD nhằm phân loại các mức độ ảnh hưởng của rủi ro trong hoạt động kinh doanh NH, từ đó có biện pháp cụ thể để quản trị tốt những rủi ro ở các mức độ khác nhau. Có thể sử dụng nhiều mô hình khác nhau để đánh giá RRTD. Các mô hình này rất đa dạng bao gồm cả định lượng và định tính. Một số mô hình phổ biến sau: 1.