Mở đầu: Tổng quan Gồm những nội dung: Lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu, phƣơng pháp nghiên cứu, tổng quan tài liệu nghiên cứu. Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về thẩm định cho vay khách hàng doanh nghiệp của ngân hàng thƣơng mại. Chƣơng 2: Thực trạng công tác thẩm định cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Văn phòng Khu vực Bắc Trung Bộ - Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thƣơng Tín. Chƣơng 3 Khuyến nghị hoàn thiện công tác thẩm định cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Văn phòng Khu vực Bắc Trung Bộ - Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thƣơng Tín.
Tổng quan tài liệu nghiên cứu Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tác giả đã thu thập, tìm hiểu và tham khảo một số bài báo khoa học, luận văn thạc sỹ đã đƣợc công bố có nội dung tƣơng tự làm nền tảng cho quá trình hoàn thành luận văn lần này. Nhiều đề tài luận văn nghiên cứu trƣớc đây có nhiều nội dung liên quan đến hoàn thiện công tác thẩm định cho vay khách hàng doanh nghiệp đƣợc các tác giả nghiên cứu nhƣ Đồng Thị Kim Ngân (2014), Phạm Văn Mão (2014), Vi Văn Vinh (2015), Phan Thị Hiền (2016), Nguyễn Tấn Khoa (2016),… Hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp chịu sự ràng buộc của nhiều quy định chính sách của pháp luật, thƣờng thay đổi trong quá trình phát triển của bản thân doanh nghiệp và biến động trong quá trình phát triển của nền Luan van 7 kinh tế. Vì vậy hoạt động cho vay KHDN của NHTM cũng chịu nhiều áp lực trong công tác quản lý. Theo đó, mỗi ngân hàng đều có những quy định riêng trong công tác cho vay khách hàng doanh nghiệp để đảm bảo hài hòa giữa lợi nhuận và rủi ro, tăng trƣởng và phát triển.
Các đề tài nghiên cứu đều đã chỉ ra đƣợc những hạn chế nội tại của đơn vị nghiên cứu, mỗi đề tài có một góc nhìn tùy theo điều kiện kinh tế xã hội từng thời kỳ, từng địa bàn hoạt động, từng quy định nội bộ của mỗi ngân hàng nên khuyến nghị hoàn thiện cũng có sự khác nhau của mỗi đề tài. Qua quá trình tìm hiểu tổng quan các tài liệu nghiên cứu, tác giả nhận thấy có nhiều vấn đề, nội dung mà các tác giả trƣớc chƣa tìm hiểu để thực hiện nghiên cứu trong đề tài lần này. Cụ thể: Các đề tài trƣớc đây nhƣ Đồng Thị Kim Ngân (2014), Phạm Văn Mão (2014), Vi Văn Vinh (2015), Phan Thị Hiền (2016), Nguyễn Tấn Khoa (2016) chỉ nghiên cứu hoàn thiện công tác thẩm định tại cấp cơ sở mà chƣa nghiên cứu sâu về công tác thẩm định hồ sơ vay vốn ở các đơn vị nghiệp vụ hội sở nhƣ ở văn phòng miền hay hội sở. Các đề tài nghiên cứu về công tác thẩm định cho vay trƣớc đây chƣa nghiên cứu đánh giá vấn đề lƣợng hóa hiệu quả cụ thể của việc tài trợ cho vay khách hàng, đồng thời chƣa thẩm định, dự báo đầy đủ các rủi ro trong việc phân tích phƣơng án kinh doanh, dự án đầu tƣ.
Công tác thẩm định lƣợng hóa đƣợc hiệu quả tài trợ và các rủi ro đi kèm để tham mƣu cho cấp phê duyệt ra quyết định cho vay mang lại hiệu quả cao nhất, đồng thời hạn chế thấp nhất các rủi ro có thể phát sinh. Các đề tài trƣớc đây chƣa đề cập đến vấn đề thẩm định, đánh giá về tác động môi trƣờng xã hội đối với hoạt động của doanh nghiệp. Theo thông tƣ 39/2016/TT-NHNN ban hành quy chế cho vay của Ngân hàng nhà nƣớc yêu cầu việc cấp tín dụng phải bảo đảm thêm nguyên tắc về luật bảo vệ môi Luan van 8 trƣờng. Đồng thời thực tế thời gian gần đây cho thấy vấn đề ô nhiễm môi trƣờng xã hội trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp là đáng quan tâm, do đó thẩm định vấn đề về tác động môi trƣờng xã hội khi tài trợ cho vay khách hàng cũng là một yêu cầu cấp bách.
Tại Văn phòng khu vực Bắc Trung Bộ của Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thƣơng Tín chƣa từng thực hiện nghiên cứu hệ thống hóa lý luận và đánh giá thực tiễn công tác thẩm định cho vay khách hàng doanh nghiệp. Từ việc nhìn nhận những khoảng trống nói trên, đồng thời trên cơ sở nghiên cứu thêm từ các bài báo chuyên ngành về các nội dung liên quan đến công tác thẩm định cho vay nhƣ Lê Minh (Tạp chí Tài chính số tháng 3, năm 2014); Thạc sỹ Nguyễn Thị Quỳnh Trang (Tạp chí Tài Chính số tháng 6, năm 2016); Thạc sỹ Nguyễn Thị Bích Thủy, Thạc sỹ Nguyễn Thị Hạnh Duyên (Tạp chí Tài chính số tháng 7, năm 2016), tác giả tiến hành thực hiện đề tài nghiên cứu các vấn đề để hoàn thiện công tác thẩm định cho vay khách hàng tại đơn vị tác giả công tác, để công tác thẩm định vừa đảm bảo mục tiêu tăng trƣởng, vừa mang lại chất lƣợng tín dụng cao hơn mà vẫn tiết kiệm đƣợc chi phí, nguồn lực. Các công trình nghiên cứu tƣơng tự tại Sacombank: Hiện chƣa có công trình nghiên cứu, bài báo, đề tài khoa học, luận văn thạc sỹ tƣơng tự nào thực hiện tại Sacombank khu vực Bắc Trung Bộ nói chung và tại Văn phòng khu vực Bắc Trung Bộ nói riêng. Việc nghiên cứu lần này để đánh giá những mặt thành công, đồng thời phân tích những mặt chƣa đạt, những hạn chế trong khâu thẩm định cho vay khách hàng doanh nghiệp để từ đó đƣa ra các giải pháp hoàn thiện nhằm cải tiến, nâng cao hơn nữa công tác thẩm định cho vay doanh nghiệp tại Văn phòng khu vực Bắc Trung Bộ - Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thƣơng Tín.
Luan van 9 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THẨM ĐỊNH CHO VAY ĐỐI VỚI KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Khái niệm cho vay doanh nghiệp Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao, đƣợc đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh. Cho vay doanh nghiệp của ngân hàng thƣơng mại là hình thức ngân hàng thƣơng mại giao hoặc cam kết giao cho khách hàng doanh nghiệp một khoản tiền để sử dụng vào mục đích kinh doanh trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.
Hoạt động cho vay của ngân hàng thƣơng mại có liên quan đến nhiều mặt, nhiều lĩnh vực hoạt động và nhiều đối tƣợng khách hàng khác nhau nên tổng hợp tất cả các rủi ro ngân hàng và khách hàng vay. Phân loại cho vay doanh nghiệp a. Phân loại theo thời hạn cho vay Thời hạn cho vay là khoảng thời gian đƣợc tính từ ngày tiếp theo của ngày tổ chức tín dụng giải ngân vốn vay cho khách hàng cho đến thời điểm khách hàng trả hết nợ gốc và lãi tiền vay đã theo thoả thuận của tổ chức tín dụng và khách hàng. Theo đó thì cho vay có thể chia thành ba loại: Cho vay ngắn hạn: là các khoản cho vay có thời hạn cho vay tối đa 01 năm.
Luan van 10 Cho vay trung hạn: là các khoản vay có thời hạn cho vay từ trên 01 năm và tối đa 05 năm. Cho vay dài hạn: là các khoản vay có thời hạn cho vay trên 05 năm. Phân loại theo phương thức cho vay Phƣơng thức cho vay là tổng hợp các cách tính toán cho vay, thu nợ dựa vào tính chất và cách xác định đối tƣợng cho vay. Việc áp dụng phƣơng thức cho vay nào là phụ thuộc vào đặc điểm kinh doanh và nhu cầu vốn của đối tƣợng xin vay.
Quy định một số phƣơng thức cho vay của NHTM là: Cho vay từng lần: Mỗi lần cho vay, tổ chức tín dụng và khách hàng thực hiện thủ tục vay và ký kết thỏa thuận cho vay. Cho vay hợp vốn: Là việc có từ hai TCTD trở lên cùng thực hiện cho vay đối với khách hàng để thực hiện một phƣơng án, dự án vay vốn. Cho vay lƣu vụ: Là việc TCTD thực hiện cho vay đối với khách hàng để nuôi trồng, chăm sóc các cây trồng, vật nuôi có tính chất mùa vụ theo chu kỳ sản xuất liền kề trong năm hoặc các cây lƣu gốc, cây công nghiệp có thu hoạch hàng năm. Cho vay theo hạn mức: TCTD xác định và thỏa thuận với khách hàng một mức dƣ nợ cho vay tối đa đƣợc duy trì trong khoảng một thời gian nhất định.
Trong hạn mức cho vay, TCTD thực hiện cho vay từng lần. Một năm ít nhất một lần, TCTD xem xét xác định lại mức dƣ nợ cho vay tối đa và thời gian duy trì mức dƣ nợ này. Cho vay theo hạn mức cho vay dự phòng: TCTD cam kết đảm bảo sẵn sàng cho khách hàng vay vốn trong phạm vi mức cho vay dự phòng đã thỏa thuận. Tổ chức tín dụng và khách hàng thỏa thuận thời hạn hiệu lực của hạn mức cho vay dự phòng nhƣng không vƣợt quá một năm.
Cho vay theo hạn mức thấu chi trên tài khoản thanh toán: TCTC chấp thuận cho khách hàng chi vƣợt số tiền có trên tài khoản thanh toán của khách Luan van 11 hàng một mức thấu chi tối đa để thực hiện dịch vụ thanh toán trên tài khoản thanh toán. Mức thấu chi tối đa đƣợc duy trì một khoảng thời gian tối đa một năm. Cho vay quay vòng: TCTD và khách hàng thỏa thuận áp dụng cho vay đối với nhu cầu vốn có chu kỳ hoạt động kinh doanh không quá một tháng, khách hàng đƣợc sử dụng dƣ nợ gốc của chu kỳ hoạt động trƣớc cho chu kỳ kinh doanh tiếp theo nhƣng thời hạn cho vay không vƣợt quá ba tháng. Cho vay tuần hoàn: TCTD và khách hàng thỏa thuận áp dụng cho vay ngắn hạn đối với khách hàng với điều kiện (i) đến thời hạn trả nợ, khách hàng có quyền trả nợ hoặc kéo dài thời hạn trả nợ thêm một khoảng thời gian nhất định đối với một phần hoặc toàn bộ số dƣ nợ gốc của khoản vay, (ii) tổng thời hạn vay vốn không vƣợt quá 12 tháng kể từ ngày giải ngân ban đầu và không vƣợt quá một chu kỳ hoạt động kinh doanh, (iii) tại thời điểm xem xét cho vay khách hàng không có nợ xấu tại các TCTD, (iv) trong quá trình cho vay tuần hoàn, nếu khách hàng có nợ xấu tại các TCTD thì không đƣợc thực hiện kéo dài thời hạn trả nợ theo thỏa thuận.
Các phƣơng thức cho vay khác kết hợp từ các phƣơng thức cho vay nêu trên.