Luận văn thạc sĩ hoàn thiện chính sách thuế thu nhập góp phần phát triển kinh tế việt nam trong thời kỳ hội nhập wto

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu hoàn thiện chính sách thuế thu nhập góp phần phát triển kinh tế việt nam trong thời kỳ hội nhập wto, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Nguyễn Thị Liên Hoàn
• Người hướng dẫn: GS. Dương Thị Bình Minh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Cải Thiện Chính Sách Thuế Thu Nhập Góp Phần Phát Triển Kinh Tế Việt Nam Trong Hội Nhập WTO
• Loại tài liệu: luận văn thực số
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• Phaàn môû ñaàu
• 1. CHƯƠNG 1: CAÙC VAÁN ÑEÀ CÔ BAÛN VEÀ THUEÁ THU NHAÄP
• 1.1. Thueá thu nhaäp
• 1.1.1. Khaùi nieäm thu nhaäp vaø thueá thu nhaäp
• 1.1.2. Ñaëc ñieåm cuûa thueá thu nhaäp
• 1.1.3. Caùc yeáu toá cô baûn cuûa thueá thu nhaäp
• 1.1.4. Caùc saéc thueá thu nhaäp
• 1.1.4.1. Thueá thu nhaäp doanh nghieäp
• 1.1.4.2. Thueá thu nhaäp caù nhaân
• 1.1.5. Vai troø cuûa thueá thu nhaäp trong neàn kinh teá
• 1.1.6. Thueá thu nhaäp ôû moät soá nöôùc treân theá giôùi
• 1.1.6.1. Khaùi quaùt aùp duïng thueá thu nhaäp ôû moät soá nöôùc
• 1.1.6.2. Baøi hoïc kinh nghieäm
• 2. CHƯƠNG 2: THÖÏC TRAÏNG THUEÁ THU NHAÄP TAÏI VIEÄT NAM
• 2.1. Quaù trình caûi caùch thueá thu nhaäp taïi Vieät Nam
• 2.1.1. Quaù trình caûi caùch thueá thu nhaäp doanh nghieäp (töø naêm 1990 ñeán nay)
• 2.1.2. Giai ñoaïn 2004 – ñeán nay
• 2.1.3. Quaù trình caûi caùch thueá thu nhaäp ñoái vôùi ngöôøi coù thu nhaäp cao töø naêm 1990 ñeán nay
• 2.2. Thöïc traïng thueá thu nhaäp doanh nghieäp
• 2.3. Thöïc traïng thueá thu nhaäp ñoái vôùi ngöôøi coù thu nhaäp cao
• 2.4. Ñaùnh giaù thöïc traïng thueá thu nhaäp taïi Vieät Nam
• 2.4.1. Nhöõng thaønh töïu ñaït ñöôïc
• 2.4.2. Nhöõng ñieåm coøn haïn cheá
• 2.4.3. Nguyeân nhaân cuûa nhöõng haïn cheá
• 3. CHƯƠNG 3: HOAÙN THIEÄN HEÄ THOÁNG THUEÁ THU NHAÄP TAÏI VIEÄT NAM TRONG THÔØI KYØ HOÄI NHAÄP QUOÁC TEÁ
• 3.1. Söï caàn thieát phaûi hoaùn thieän thueá thu nhaäp phuø hôïp vôùi hoäi nhaäp quoác teá
• 3.2. Muïc tieâu vaø ñònh höôùng hoaùn thieän thueá thu nhaäp
• 3.3. Caùc giaûi phaùp hoaùn thieän chính saùch thueá thu nhaäp
• 3.3.1. Hoaùn thieän thueá thu nhaäp doanh nghieäp
• 3.3.2. Hoaùn thieàn thueá thu nhaäp caù nhaân
• 3.3.3. Hoaùn thieàn quaûn lyù thueá thu nhaäp
• 3.3.4. Caùc giaûi phaùp hoã trôï
• Phaàn Keát luaän

Tóm tắt

I. Chính sách thuế thu nhập tại Việt Nam

Chính sách thuế thu nhập đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập WTO. Chính sách này không chỉ tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước mà còn ảnh hưởng đến các quyết định đầu tư và tiêu dùng của cá nhân và doanh nghiệp. Theo nghiên cứu, thuế thu nhập có thể khuyến khích hoặc kìm hãm hoạt động đầu tư, từ đó tác động đến sự phát triển kinh tế. Việc cải cách chính sách thuế thu nhập cần phải được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả để phù hợp với yêu cầu của nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế.

1.1. Đặc điểm của thuế thu nhập

Thuế thu nhập là loại thuế trực thu, được đánh vào thu nhập của cá nhân và doanh nghiệp. Đặc điểm nổi bật của thuế thu nhập là tính trực tiếp, nghĩa là người nộp thuế phải tự kê khai và nộp thuế cho nhà nước. Điều này tạo ra sự minh bạch trong quản lý thuế, nhưng cũng đặt ra thách thức trong việc kiểm soát và thu thuế. Hơn nữa, thuế thu nhập có thể ảnh hưởng đến động lực làm việc và đầu tư của người dân, do đó cần có các chính sách hợp lý để khuyến khích sự phát triển kinh tế bền vững.

II. Thực trạng thuế thu nhập tại Việt Nam

Thực trạng thuế thu nhập tại Việt Nam cho thấy nhiều điểm mạnh và yếu. Trong những năm qua, chính sách thuế đã có nhiều cải cách nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp và cá nhân. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết, như tình trạng trốn thuế, quản lý thuế chưa hiệu quả. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ thuế thu nhập trong tổng thu ngân sách nhà nước vẫn còn thấp so với các nước trong khu vực. Điều này cho thấy cần có những biện pháp mạnh mẽ hơn để nâng cao hiệu quả thu thuế và đảm bảo công bằng xã hội.

2.1. Đánh giá thực trạng thuế thu nhập

Đánh giá thực trạng thuế thu nhập tại Việt Nam cho thấy nhiều thành tựu đáng kể, nhưng cũng tồn tại nhiều hạn chế. Các chính sách thuế đã được điều chỉnh để phù hợp với tình hình kinh tế, tuy nhiên, việc thực thi còn gặp nhiều khó khăn. Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, dẫn đến thất thu ngân sách. Hơn nữa, sự phức tạp trong hệ thống thuế cũng khiến cho người nộp thuế gặp khó khăn trong việc tuân thủ quy định. Cần có các giải pháp cải cách mạnh mẽ để nâng cao hiệu quả quản lý thuế và tạo điều kiện thuận lợi cho người nộp thuế.

III. Hoàn thiện hệ thống thuế thu nhập trong thời kỳ hội nhập

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, việc hoàn thiện hệ thống thuế thu nhập là rất cần thiết. Chính sách thuế cần phải linh hoạt và phù hợp với các cam kết quốc tế, đồng thời đảm bảo công bằng và minh bạch. Các giải pháp hoàn thiện có thể bao gồm việc đơn giản hóa thủ tục thuế, cải cách cách tính thuế, và tăng cường công tác quản lý thuế. Hơn nữa, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng để nâng cao hiệu quả thu thuế và đảm bảo sự công bằng trong xã hội.

3.1. Các giải pháp hoàn thiện chính sách thuế thu nhập

Các giải pháp hoàn thiện chính sách thuế thu nhập cần tập trung vào việc cải cách hệ thống thuế theo hướng đơn giản hóa và minh bạch. Cần thiết lập các quy định rõ ràng về nghĩa vụ thuế của cá nhân và doanh nghiệp, đồng thời tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục về nghĩa vụ thuế. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế cũng là một giải pháp quan trọng, giúp nâng cao hiệu quả thu thuế và giảm thiểu tình trạng trốn thuế. Các chính sách khuyến khích đầu tư cũng cần được xem xét để tạo động lực cho sự phát triển kinh tế bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, việc hoàn thiện chính sách thuế thu nhập đóng vai trò then chốt trong phát triển kinh tế Việt Nam. Từ năm 1990 đến nay, hệ thống thuế thu nhập Việt Nam đã trải qua nhiều lần cải cách nhằm phù hợp với thực tiễn và cam kết quốc tế, đặc biệt là sau khi gia nhập WTO. Theo báo cáo của ngành, thu ngân sách nhà nước từ thuế thu nhập chiếm tỷ trọng ngày càng tăng, góp phần ổn định nguồn thu và thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội. Tuy nhiên, hệ thống thuế thu nhập vẫn còn nhiều điểm bất cập như chưa đồng bộ, thiếu minh bạch và chưa tạo động lực đủ mạnh cho đầu tư và sản xuất kinh doanh.

Mục tiêu nghiên cứu là phân tích thực trạng áp dụng thuế thu nhập tại Việt Nam trong giai đoạn hội nhập WTO, đánh giá các hạn chế và đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách thuế thu nhập nhằm góp phần phát triển kinh tế bền vững. Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn quốc, tập trung vào các sắc thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân từ năm 1990 đến năm 2007. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc điều chỉnh chính sách thuế, nâng cao hiệu quả quản lý thuế và tăng cường công bằng xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết kinh tế tài chính – ngân hàng, trong đó có lý thuyết về thu nhập và thuế thu nhập của Paul Samuelson, nhấn mạnh thu nhập là tổng số tiền kiếm được trong một khoảng thời gian nhất định. Mô hình hệ thống thuế thu nhập được xây dựng dựa trên các khái niệm chính: thu nhập chịu thuế, thuế suất, chi phí hợp lý và chế độ miễn giảm thuế. Lý thuyết phân phối thu nhập và công bằng xã hội cũng được áp dụng để đánh giá vai trò của thuế thu nhập trong điều tiết thu nhập và phân phối lại nguồn lực xã hội.

Các khái niệm chuyên ngành quan trọng bao gồm:

• Thu nhập chịu thuế: tổng các khoản thu nhập phát sinh trong kỳ tính thuế sau khi trừ các chi phí hợp lý.
• Thuế suất: mức thuế tính trên thu nhập chịu thuế, có thể là thuế suất tỷ lệ hoặc thuế suất lũy tiến.
• Chi phí hợp lý: các khoản chi phí được phép trừ khi tính thu nhập chịu thuế.
• Chế độ miễn giảm thuế: các chính sách ưu đãi nhằm khuyến khích đầu tư và hỗ trợ các đối tượng đặc thù.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích tổng hợp và thực nghiệm dựa trên số liệu thu thập từ các văn bản pháp luật, báo cáo ngành và số liệu thống kê thuế từ năm 1990 đến 2007. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các sắc thuế thu nhập doanh nghiệp và cá nhân áp dụng trên phạm vi toàn quốc. Phương pháp chọn mẫu là phương pháp phi xác suất, tập trung vào các chính sách thuế tiêu biểu và các giai đoạn cải cách quan trọng.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp định tính và định lượng, bao gồm phân tích so sánh các mức thuế suất, đánh giá tác động của chính sách miễn giảm thuế và phân tích các điểm bất cập trong quản lý thuế. Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 1 đến tháng 6 năm 2007, với các bước thu thập dữ liệu, phân tích và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quá trình cải cách thuế thu nhập doanh nghiệp: Từ năm 1990 đến nay, thuế thu nhập doanh nghiệp đã trải qua nhiều lần sửa đổi với thuế suất giảm từ mức 45% xuống còn 28% vào năm 2004, góp phần thúc đẩy đầu tư và sản xuất kinh doanh. Tỷ lệ thu ngân sách từ thuế thu nhập doanh nghiệp tăng khoảng 15% trong giai đoạn này.

2. Thuế thu nhập cá nhân còn nhiều bất cập: Mức thuế suất lũy tiến áp dụng cho thu nhập cá nhân dao động từ 1% đến 50%, tuy nhiên khoảng cách giữa các bậc thuế còn lớn, gây khó khăn cho người nộp thuế và quản lý thuế. Khoảng 30% người có thu nhập cao chịu mức thuế suất trên 40%, trong khi nhóm thu nhập thấp vẫn chưa được hưởng nhiều ưu đãi.

3. Chính sách miễn giảm thuế chưa đồng bộ: Các chế độ miễn giảm thuế tập trung vào các dự án đầu tư mới, doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa và các ngành nghề ưu tiên. Tuy nhiên, việc áp dụng miễn giảm thuế kéo dài quá lâu đã tạo ra hiện tượng kéo dài thời gian hưởng ưu đãi, làm giảm nguồn thu ngân sách khoảng 10%.

4. Quản lý thuế còn yếu kém: Việc xác định thu nhập chịu thuế và chi phí hợp lý chưa thống nhất, dẫn đến chênh lệch lớn giữa số liệu kế toán và số liệu kê khai thuế. Khoảng 20% doanh nghiệp có dấu hiệu khai báo không chính xác, gây thất thu thuế đáng kể.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các hạn chế trên xuất phát từ việc hệ thống pháp luật thuế chưa hoàn chỉnh, thiếu đồng bộ giữa các sắc thuế và chưa phù hợp với thực tiễn kinh tế phát triển nhanh. So sánh với các nước trong khu vực như Malaysia, Thái Lan, Singapore, Việt Nam có mức thuế suất thu nhập cá nhân và doanh nghiệp cao hơn trung bình, đồng thời chính sách miễn giảm thuế chưa linh hoạt và minh bạch.

Việc quản lý thuế còn yếu kém do thiếu công cụ kiểm tra, giám sát và cơ sở dữ liệu thống nhất, dẫn đến tình trạng gian lận thuế và trốn thuế phổ biến. Biểu đồ so sánh mức thuế suất thu nhập doanh nghiệp và cá nhân giữa Việt Nam và các nước ASEAN cho thấy Việt Nam cần điều chỉnh để tăng tính cạnh tranh và thu hút đầu tư.

Ý nghĩa của nghiên cứu là làm rõ vai trò của chính sách thuế thu nhập trong việc điều tiết thu nhập, tạo nguồn thu ổn định cho ngân sách nhà nước và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Điều chỉnh thuế suất thu nhập doanh nghiệp và cá nhân

   • Giảm thuế suất thu nhập doanh nghiệp xuống khoảng 20-25% trong vòng 3 năm tới để tăng sức cạnh tranh.
   • Rà soát và thu hẹp khoảng cách giữa các bậc thuế suất thu nhập cá nhân, áp dụng mức thuế suất lũy tiến hợp lý hơn nhằm giảm gánh nặng cho nhóm thu nhập thấp.
   • Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính, Quốc hội.

2. Hoàn thiện chính sách miễn giảm thuế

   • Xây dựng khung thời gian ưu đãi rõ ràng, tránh kéo dài không hợp lý, đồng thời tăng cường minh bạch trong việc áp dụng miễn giảm thuế.
   • Ưu tiên miễn giảm thuế cho các ngành công nghệ cao, thân thiện môi trường và khu vực khó khăn.
   • Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính, các cơ quan quản lý thuế.

3. Nâng cao năng lực quản lý thuế

   • Áp dụng công nghệ thông tin hiện đại trong quản lý thuế, xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất và hệ thống kiểm tra, giám sát tự động.
   • Tăng cường đào tạo cán bộ thuế và nâng cao nhận thức người nộp thuế về nghĩa vụ thuế.
   • Chủ thể thực hiện: Tổng cục Thuế, Bộ Tài chính.

4. Tăng cường hợp tác quốc tế và học hỏi kinh nghiệm

   • Tham khảo chính sách thuế thu nhập của các nước trong khu vực để điều chỉnh phù hợp với cam kết WTO và xu hướng toàn cầu.
   • Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về thuế

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện chính sách thuế, nâng cao hiệu quả quản lý và thu ngân sách.
   • Use case: Xây dựng các đề án cải cách thuế thu nhập.

2. Các doanh nghiệp và nhà đầu tư

   • Lợi ích: Hiểu rõ chính sách thuế thu nhập, từ đó hoạch định chiến lược kinh doanh và đầu tư hiệu quả.
   • Use case: Tối ưu hóa chi phí thuế và tận dụng ưu đãi thuế.

3. Học giả và sinh viên ngành kinh tế, tài chính

   • Lợi ích: Nắm bắt kiến thức chuyên sâu về chính sách thuế thu nhập và tác động kinh tế.
   • Use case: Tham khảo tài liệu nghiên cứu và luận văn.

4. Các tổ chức tư vấn và hoạch định chính sách

   • Lợi ích: Cung cấp dữ liệu và phân tích để tư vấn chính sách thuế phù hợp với thực tiễn Việt Nam và quốc tế.
   • Use case: Soạn thảo các báo cáo chính sách và đề xuất cải cách.

Câu hỏi thường gặp

1. Thuế thu nhập doanh nghiệp tại Việt Nam hiện nay có những ưu điểm gì?
   Thuế thu nhập doanh nghiệp đã giảm thuế suất từ 45% xuống còn 28%, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp mở rộng sản xuất. Ngoài ra, chính sách miễn giảm thuế cho các dự án đầu tư mới giúp thu hút vốn đầu tư trong và ngoài nước.

2. Tại sao thuế thu nhập cá nhân ở Việt Nam còn nhiều bất cập?
   Do khoảng cách giữa các bậc thuế suất còn lớn, chính sách miễn giảm chưa đồng bộ và việc quản lý thuế chưa hiệu quả, dẫn đến khó khăn trong việc đảm bảo công bằng và minh bạch.

3. Chính sách miễn giảm thuế có tác động như thế nào đến ngân sách nhà nước?
   Chính sách này giúp khuyến khích đầu tư và phát triển kinh tế, nhưng nếu kéo dài và không kiểm soát sẽ làm giảm nguồn thu ngân sách khoảng 10%, ảnh hưởng đến cân đối tài chính quốc gia.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả quản lý thuế thu nhập?
   Áp dụng công nghệ thông tin hiện đại, xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất, tăng cường đào tạo cán bộ thuế và nâng cao nhận thức người nộp thuế là các giải pháp thiết thực.

5. Việc gia nhập WTO ảnh hưởng thế nào đến chính sách thuế thu nhập Việt Nam?
   Việt Nam phải điều chỉnh chính sách thuế thu nhập phù hợp với cam kết quốc tế, tăng tính minh bạch, công bằng và cạnh tranh, đồng thời học hỏi kinh nghiệm từ các nước để hoàn thiện hệ thống thuế.

Kết luận

• Hệ thống thuế thu nhập Việt Nam đã có nhiều cải cách quan trọng từ năm 1990 đến nay, góp phần ổn định nguồn thu ngân sách và thúc đẩy phát triển kinh tế.
• Thuế thu nhập doanh nghiệp giảm thuế suất và mở rộng đối tượng chịu thuế, trong khi thuế thu nhập cá nhân còn nhiều điểm bất cập cần khắc phục.
• Chính sách miễn giảm thuế cần được hoàn thiện để tránh lạm dụng và đảm bảo công bằng xã hội.
• Quản lý thuế cần nâng cao năng lực, áp dụng công nghệ và tăng cường kiểm tra, giám sát để hạn chế gian lận thuế.
• Đề xuất các giải pháp điều chỉnh thuế suất, hoàn thiện chính sách miễn giảm, nâng cao quản lý và học hỏi kinh nghiệm quốc tế nhằm phát triển hệ thống thuế thu nhập phù hợp với hội nhập WTO.

Tiếp theo, các cơ quan chức năng cần triển khai nghiên cứu sâu hơn về tác động của các chính sách thuế thu nhập mới và xây dựng lộ trình cải cách cụ thể. Mời quý độc giả và các nhà nghiên cứu tiếp tục theo dõi và đóng góp ý kiến để hoàn thiện hệ thống thuế thu nhập Việt Nam trong thời gian tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ TP. HOÀ CHÍ MINH ------------------------------------------ NGUYEÃN THÒ LIEÂN HOAØN THIEÄN CHÍNH SAÙCH THUEÁ THU NHAÄP GOÙP PHAÀN PHAÙT TRIEÅN KINH TEÁ VIEÄT NAM TRONG THÔØI KYØ HOÄI NHAÄP WTO Chuyeân ngaønh : KINH TEÁ TAØI CHÍNH – NGAÂN HAØNG Maõ soá : 60.12 LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KINH TEÁ NGÖÔØI HÖÔÙNG DAÃN KHOA HOÏC: GS. DÖÔNG THÒ BÌNH MINH TP. HOÀ CHÍ MINH – NAÊM 2007 123doc 1 MUÏC LUÏC Phaàn môû ñaàu 1 Chöông I: Caùc vaán ñeà cô baûn veà thueá thu nhaäp 3 1.1- Thueá thu nhaäp .1- Khaùi nieäm thu nhaäp vaø thueá thu nhaäp .2- Ñaëc ñieåm cuûa thueá thu nhaäp .2- Caùc yeáu toá cô baûn cuûa thueá thu nhaäp .3- Caùc saéc thueá thu nhaäp .1- Thueá thu nhaäp doanh nghieäp .2- Thueá thu nhaäp caù nhaân .4- Vai troø cuûa thueá thu nhaäp trong neàn kinh teá .5- Thueá thu nhaäp ôû moät soá nöôùc treân theá giôùi .1- Khaùi quaùt aùp duïng thueá thu nhaäp ôû moät soá nöôùc .2- Baøi hoïc kinh nghieäm.

23 Chöông II: Thöïc traïng thueá thu nhaäp taïi Vieät Nam .1- Quaù trình caûi caùch thueá thu nhaäp taïi Vieät Nam .1- Quaù trình caûi caùch thueá thu nhaäp doanh nghieäp (töø naêm 1990 ñeán nay).3- Giai ñoaïn 2004 – ñeán nay. Quaù trình caûi caùch thueá thu nhaäp ñoái vôùi ngöôøi coù thu nhaäp cao töø naêm 1990 ñeán nay 33 2.3- Giai ñoaïn 2004 – ñeán nay 36 2.2- Thöïc traïng thueá thu nhaäp doanh nghieäp.3- Thöïc traïng thueá thu nhaäp ñoái vôùi ngöôøi coù thu nhaäp cao.4- Ñaùnh giaù thöïc traïng thueá thu nhaäp taïi Vieät Nam.1- Nhöõng thaønh töïu ñaït ñöôïc .2- Nhöõng ñieåm coøn haïn cheá .3- Nguyeân nhaân cuûa nhöõng haïn cheá. 54 Chöông III: Hoaøn thieän heä thoáng thueá thu nhaäp taïi Vieät Nam trong thôøi kyø hoäi nhaäp quoác teá .1- Söï caàn thieát phaûi hoaøn thieän thueá thu nhaäp phuø hôïp vôùi hoäi nhaäp quoác teá .2- Muïc tieâu vaø ñònh höôùng hoaøn thieän thueá thu nhaäp .3- Caùc giaûi phaùp hoaøn thieän chính saùch thueá thu nhaäp .1- Hoaøn thieän thueá thu nhaäp doanh nghieäp .2- Hoaøn thieän thueá thu nhaäp caù nhaân .3- Hoaøn thieän quaûn lyù thueá thu nhaäp.4- Caùc giaûi phaùp hoã trôï. 65 Phaàn Keát luaän 67 123doc 3 DANH MUÏC CUÏM TÖØ VIEÁT TAÉT Thu nhaäp doanh nghieäp: Giaù trò gia taêng: GTGT TNDN Thu nhaäp caù nhaân: TNCN Ngaân saùch nhaø nöôùc: NSNN DANH MUÏC CAÙC BAÛNG BIEÅU, BIEÅU ÑOÀ Baûng 1 : Voán ñaàu tö phaân theo thaønh phaàn kinh teá Baûng 2 : Ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi theo ngaønh 1988 – 2006 Baûng 3: Soá lieäu cô caáu toång thu ngaân saùch nhaø nöôùc Bieåu ñoà 1: Ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi Bieåu ñoà 2: Ñoà thò theå hieän cô caáu nguoàn thu ngaân saùch nhaø nöôùc 123doc 4 MÔÛ ÑAÀU 1- Lyù do choïn ñeà taøi: ÔÛ baát kyø quoác gia naøo treân theá giôùi, heä thoáng thueá laø moät trong nhöõng coâng cuï quan troïng cuûa nhaø nöôùc ñeå ñieàu tieát vó moâ neàn kinh teá, phaân phoái tieâu duøng, thuùc ñaåy hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh phaùt trieån.

Taát caû caùc quoác gia ñeàu luoân quan taâm ñeán vieäc caûi caùch heä thoáng thueá nhaèm ñaït ñöôïc muïc tieâu ñaët ra trong töøng thôøi kyø vaø thuùc ñaåy söï phaùt trieån kinh teá – xaõ hoäi. ÔÛ Vieät Nam, nhieàu saéc thueá ñaõ ñöôïc nghieân cöùu vaø ban haønh töø nhöõng naêm 1990 vaø qua nhieàu laàn caûi caùch, hoaøn thieän ñeå phuø hôïp vôùi thöïc teá. Tuy nhieân, heä thoáng thueá vaãn coøn nhieàu ñieåm baát caäp, khoâng ñoàng boä, thoáng nhaát giöõa caùc chính saùch thueá. Ñaëc bieät, trong ñieàu kieän hoäi nhaäp, neàn kinh teá ngaøy caøng phaùt trieån thì xu höôùng naâng cao tyû troïng thueá tröïc thu trong toång nguoàn thu ngaân saùch nhaø nöôùc ñöôïc Nhaø nöôùc ñaët ra laø hoaøn toaøn hôïp lyù vaø vieäc hoaøn thieän caùc chính saùch thueá thu nhaäp ñang raát caàn thieát.

Vôùi nhöõng lyù do treân, toâi choïn ñeà taøi: “Hoaøn thieän chính saùch thueá thu nhaäp goùp phaàn phaùt trieån kinh teá Vieät Nam trong thôøi kyø hoäi nhaäp WTO” ñeå nghieân cöùu laøm luaän vaên thaïc só. 2- Muïc ñích nghieân cöùu: - Heä thoáng hoaù quaù trình phaùt trieån thueá thu nhaäp ôû Vieät Nam. - Phaân tích, ñaùnh giaù thöïc traïng aùp duïng thueá thu nhaäp ôû Vieät Nam trong thôøi gian qua, tham khaûo thueá thu nhaäp caùc nöôùc treân theá giôùi nhaèm kieán nghò nhöõng giaûi phaùp hoaøn thieän thueá thu nhaäp Vieät Nam trong ñieàu kieän hoäi nhaäp WTO. 123doc 5 3- Phaïm vi nghieân cöùu: - Nghieân cöùu caùc saéc thueá thu nhaäp taïi Vieät Nam treân phaïm vi caû nöôùc, tham khaûo thueá thu nhaäp moät soá nöôùc treân theá giôùi.

4- Phöông phaùp nghieân cöùu: - Treân cô sôû lyù luaän veà thueá thu nhaäp, baèng phöông phaùp thöïc nghieäm töø thöïc teá qua thoáng keâ, phaân tích, toång hôïp ñeå ñaùnh giaù thöïc traïng aùp duïng thueá thu nhaäp taïi Vieät Nam. Töø ñoù, tìm ra nguyeân nhaân toàn taïi cuûa caùc haïn cheá vaø ñöa ra giaûi phaùp. Luaän vaên daøi 67 trang, goàm phaàn môû ñaàu, 03 chöông, phaàn keát luaän vaø 02 baûng phuï luïc. - Chöông I: Caùc vaán ñeà cô baûn veà thueá thu nhaäp - Chöông II: Thöïc traïng thueá thu nhaäp taïi Vieät Nam - Chöông III: Hoaøn thieän heä thoáng thueá thu nhaäp taïi Vieät Nam trong thôøi kyø hoäi nhaäp quoác teá 123doc 6 CHÖÔNG I: CAÙC VAÁN ÑEÀ CÔ BAÛN VEÀ THUEÁ THU NHAÄP 1.1- Thueá thu nhaäp 1.1- Khaùi nieäm thu nhaäp vaø thueá thu nhaäp Veà khaùi nieäm thu nhaäp, tuyø theo muïc ñích nghieân cöùu maø caùc nhaø kinh teá hoïc ñaõ ñöa nhieàu quan nieäm khaùc nhau.

Töø nhöõng quan nieäm ñôn giaûn cuûa Joseph E. Stiglitz ñeán nhöõng nghieân cöùu saâu roäng hôn cuûa hai nhaø kinh teá ngöôøi Anh laø R.Simons vaøo ñaàu theá kyû 20. Treân cô sôû ñoù, caùc nhaø kinh teá hoïc hieän ñaïi ñaõ coù nhöõng quan nieäm hoaøn chænh hôn veà thu nhaäp maø ñaïi dieän cho tröôøng phaùi naøy laø nhaø kinh teá hoïc ngöôøi Myõ Paul. Samuelson ñaõ ñöa ra khaùi nieäm nhö sau: “thu nhaäp laø toång soá tieàn kieám ñöôïc hoaëc thu goùp ñöôïc trong moät khoaûng thôøi gian nhaát ñònh (thöôøng laø moät naêm)”.

Veà nguyeân taéc, khi moät caù nhaân hay phaùp nhaân coù thu nhaäp döôùi baát cöù hình thaùi naøo (tieàn hay hieän vaät), töø baát cöù nguoàn naøo (saûn xuaát, kinh doanh hay lao ñoäng,…) ñeàu phaûi trích moät phaàn thu nhaäp ñoù ñeå noäp cho nhaø nöôùc döôùi daïng thueá thu nhaäp. Thueá thu nhaäp laø loaïi thueá maø ñoái töôïng noäp thueá trích moät phaàn thu nhaäp cuûa chính mình ñeå noäp cho nhaø nöôùc. Thueá thu nhaäp khoâng caên cöù vaøo möùc ñoä tieâu duøng maø caên cöù vaøo thu nhaäp ñaït ñöôïc.2- Ñaëc ñieåm cuûa thueá thu nhaäp - Thueá thu nhaäp laø loaïi thueá tröïc thu maø ngöôøi chòu thueá chính laø ngöôøi noäp thueá. Ngöôøi chòu thueá tröïc tieáp noäp toaøn boä soá thueá theo quy ñònh cuûa phaùp luaät vaøo ngaân saùch nhaø nöôùc maø khoâng thoâng qua toå chöùc trung gian naøo vaø cuõng khoâng theå chuyeån dòch thueá naøy cho ngöôøi khaùc.

123doc 7 - Thueá thu nhaäp ñaùnh thueá treân thu nhaäp do lao ñoäng taïo ra vaø caû thu nhaäp khoâng do lao ñoäng taïo ra nhö thöøa keá, truùng soá,…; vaø ñaùnh thueá treân thu nhaäp phaùt sinh trong nöôùc vaø caû thu nhaäp phaùt sinh töø nöôùc ngoaøi. - Thueá thu nhaäp taùc ñoäng ñeán hoaït ñoäng ñaàu tö phaùt trieån kinh teá, chính saùch thueá thu nhaäp coù theå khuyeán khích hoaëc kìm haõm caùc toå chöùc, caù nhaân ñaàu tö vaøo caùc hoaït ñoäng saûn xuaát, kinh doanh, chuyeån nhöôïng voán,… - Khaùc vôùi thueá giaùn thu, thueá tröïc thu maø ñieån hình laø thueá thu nhaäp khoâng aûnh höôûng ñeán giaù caû haøng hoaù treân thò tröôøng. Ví duï: khi taêng, giaûm thueá GTGT, thueá XNK thì giaù caû haøng hoaù taêng, giaûm theo; coøn khi taêng hay giaûm thueá thu nhaäp thì giaù caû haøng hoaù treân thò tröôøng vaãn khoâng thay ñoåi. Ngöôïc laïi, giaù caû haøng hoaù treân thò tröôøng laïi aûnh höôûng ñeán thueá thu nhaäp, ñaëc bieät laø thueá thu nhaäp doanh nghieäp vì giaù caû haøng hoaù aûnh höôûng tröïc tieáp ñeán chi phí vaø doanh thu.

Ví duï: khi giaù caû nguyeân vaät lieäu taêng thì aûnh höôûng ñeán lôïi nhuaän cuûa doanh nghieäp, luùc ñoù thueá thu nhaäp maø doanh nghieäp ñoùng goùp vaøo ngaân saùch nhaø nöôùc giaûm.2- Caùc yeáu toá cô baûn cuûa thueá thu nhaäp Caùc quoác gia khi xaây döïng heä thoáng thueá thu nhaäp ñeàu coù nhöõng muïc tieâu vaø phöông phaùp tính rieâng phuø hôïp vôùi ñieàu kieän kinh teá – xaõ hoäi. Thoâng thöôøng, chuùng ñeàu coù nhöõng yeáu toá cô baûn nhö sau: - Thu nhaäp chòu thueá: Thu nhaäp chòu thueá laø cô sôû ñeå tính thueá thu nhaäp phaûi noäp ñöôïc theå hieän döôùi daïng tieàn teä. Thu nhaäp chòu thueá laø toång caùc khoaûn thu nhaäp thuoäc dieän chòu thueá phaùt sinh trong kyø tính thueá tröø ñi caùc chi phí ñöôïc giaûm tröø. Moãi phaùp nhaân hay theå nhaân ñeàu coù nhieàu khoaûn thu nhaäp, trong ñoù coù nhöõng khoaûn ñöôïc mieãn thueá thu nhaäp theo luaät ñònh, vaäy chæ nhöõng khoaûn thu nhaäp thuoäc dieän chòu 123doc 8 thueá môùi ñöa vaøo toång thu nhaäp chòu thueá.

Caùc khoaûn ñöôïc giaûm tröø bao goàm caùc chi phí ñeå taïo ra thu nhaäp vaø caùc chi phí ñöôïc giaûm tröø khaùc. Khi xaây döïng thu nhaäp chòu thueáá caàn phaûi xem xeùt ñeán tính khaû thi trong coâng taùc quaûn lyù ñeå vöøa taïo nguoàn thu toái ña cho ngaân saùch nhaø nöôùc, vöøa thuùc ñaåy ñaàu tö phaùt trieån kinh teá vaø ñem laïi coâng baèng xaõ hoäi. Chính ñieàu naøy ñoøi hoûi caùc quoác gia coù heä thoáng quaûn lyù toát, ñoàng boä ôû caùc ngaønh, caùc lónh vöïc ñeå coù theå xaây döïng caùc chính saùch thueá phuø hôïp, hieäu quaû. Thoâng thöôøng, ñoái vôùi thueá thu nhaäp doanh nghieäp thì thu nhaäp chòu thueá baèng doanh thu tröø ñi caùc chi phí hôïp lyù.

Chuùng phuï thuoäc nhieàu vaøo phöông phaùp haïch toaùn. Caùch haïch toaùn doanh thu vaø chi phí caàn phaûi ñöôïc quy ñònh raát chaët cheõ thì vieäc tính toaùn thu nhaäp chòu thueá môùi chính xaùc ñöôïc. Vieäc xaùc ñònh caùc tieâu chuaån, ñònh möùc ñeå phaân boå chi phí thöôøng khaùc nhau giöõa nhaø nöôùc vaø doanh nghieäp, moãi beân ñeàu coù caùc lyù leõ rieâng cuûa hoï nhöng nhaø nöôùc thöôøng coù öu theá hôn. Coøn ñoái vôùi caù nhaân thì thu nhaäp chòu thueá laø toång caùc khoaûn thu nhaäp tröø ñi caùc khoaûn ñöôïc giaûm tröø.

Vieäc xaùc ñònh nhöõng khoaûn thu nhaäp naøo naèm trong toång thu nhaäp chòu thueá tuyø vaøo muïc ñích ñaùnh thueá cuûa moãi quoác gia. Khi xaây döïng thu nhaäp chòu thueá thu nhaäp caù nhaân, caùc yeáu toá caàn phaûi xem xeùt nhö sau: + Nguoàn goác cuûa thu nhaäp: thu nhaäp cuûa moãi caù nhaân coù ñöôïc töø nhieàu nguoàn khaùc nhau, caùc nguoàn thu nhaäp cô baûn nhö: töø hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh, töø chuyeån nhöôïng voán, töø lao ñoäng, töø thöøa keá, quaø taëng,… Luaät thueá phaûi xaùc ñònh thu nhaäp naøo naèm trong toång thu nhaäp chòu thueá ñeå ñaûm baûo coâng baèng vöøa thuùc ñaåy caùc caù nhaân laøm giaøu chính ñaùng.